by 
Μερικές ερωτήσεις για συναδέλφους
- μια Εεπ=-20V είναι μεγαλύτερη από μια Εεπ=-5V;
- με είχε ρωτήσει μαθητής μου παλιά, πώς γίνεται να ασκείται το βάρος ενός σώματος, π.χ. μιας ομογενούς στεφάνης, σε σημείο εκτός του σώματος, εν προκειμένω στο κέντρο της, και μάλιστα σε τίποτα , δηλαδή σε σημείο του χώρου που δεν διαθέτει υποδοχέα δύναμης, δηλαδή μάζα
- σε τί χρησιμεύει, γι αυτό και διδάσκεται, η γνώση συνδεσμολογίας αντιστατών (και όχι αντιστάσεων που γράφουν τα σχολικά και μη βιβλία);
- ποια είναι η σωστή γραφή του τύπου του νόμου του 2ου νόμου του Νεύτωνα: F=ma, m=F/m ή a=F/m;
- η αιτία περιστροφής στερεού σώματος είναι η δύναμη ή η ροπή ζεύγους;
- γιατί δ
εν χύνεται το νερό από το αντεστραμμένο ποτήρι; - πώς ορίζεται το ηλεκτρικό φορτίο;
- πόση είναι η συνισταμένη της δράσης που ασκεί ένα σώμα σε ένα άλλο και της (ίσης και) αντίθετης αντίδρασης που δέχεται από αυτό;
- δεχόμαστε ότι με το πέρασμα του χρόνου η Γη συστέλλεται λόγω ψύξης οπότε το ημερονύκτιο αυξάνεται, μειώνεται ή παραμένει σταθερό;
- η άνωση που δέχεται σώμα βυθισμένο εν όλω ή εν μέρει σε υγρό είναι πάντα ίση με το βάρος του εκτοπιζομένου υγρού;
Ο Βαγγέλης λέει ότι όταν γράφεις Α=Β/k τότε το Α είναι το αποτέλεσμα και το Β είναι το αίτιο.
Όμως δε είναι ξεκάθαρο πάντα ποιο είναι το αίτιο και ποιο το αποτέλεσμα.
Παράδειγμα 1:
Μια πηγή ρεύματος στέλνει ρεύμα μέσα από αντίσταση. Όποιο ρεύμα θέλεις εσύ.
Φυσικά στα άκρα της αντίστασης θα εμφανιστεί διαφορά δυναμικού V.
Τι να γράψω, V=I.R ή Ι=V/R ;
Ποιος είναι το αίτιο εδώ;
Είναι η τάση το αίτιο;
Παράδειγμα 2.
Όταν τραβάω με σπάγκο ένα αμαξίδιο του εργαστηρίου δεν ελέγχω φυσικά τι δύναμη θα ασκήσω. Ελέγχω (κάπως) την επιτάχυνση με την οποία θα κινηθεί το αμαξίδιο. Αυτή θα καθορίσει και τη δύναμη που θα δεχτεί το αμαξίδιο.
Η επιτάχυνση του τραίνου καθορίζει τη δύναμη που δέχομαι από το κάθισμα.
Έτσι οι συζητήσεις περί του ποιος είναι το αίτιο είναι αδιέξοδες.
Σε προηγούμενο σχόλιο ρώτησα ποιο είναι το σωστό;
Γιάννης Κυριακόπουλος ή Κυριακόπουλος Γιάννης;
Μήτσο, έχω την εντύπωση, ότι στην κανονική συζήτηση έχω γράψει ότι η πρόταση του Μήτσου για μέτρο ήταν η λύση, αν όχι το γράφω τώρα
(δεν αρνούμαι, γενικά, τη χρησιμότητα του “-”,
δεν δέχομαι, όμως, ότι υπάρχει αρνητικό φυσικό μέγεθος
άποψη εκφράζω ότι μπορεί να εκφραστεί με λόγια)
Γιάννη, από όσο ξέρω δεν είσαι νόμος, ώστε πρώτα το μικρό και μετά το επώνυμο ή αντιστρόφως…
στο παράδειγμά σου: αν η V είναι η τάση που εφαρμόζεται στα άκρα αγωγού και προκαλεί ρεύμα, ο νόμος είναι ο του Ohm: I=V/R, αν, όμως, η V είναι η πτώση τάσης, ο νόμος είναι V=IR
Χρήστο, γνωρίζω τί γράφουν τα περισσότερα βιβλία (αν έχεις το άλλο σχολικό βιβλίο της Α Λυκείου ρίξε μια ματιά, συμβαίνει να έχω γράψει εκεί τον Θεμελιώδη Νόμο της Μηχανικής)
διαφωνώ, αλλά δεν είναι και αφορμή πολέμου…,
αιτία είναι η δύναμη και αποτέλεσμα η επιτάχυνση και η μεταβολή της ορμής
Γιάννη δεν είχα σκεφτεί ότι οι δύο αυτοί όροι μεταφράστικαν στα Ελληνικά έτσι, λογικό τότε, αλλά δεν βοηθάει να διακρίνουν οι νέοι μας σε ποιό αναφερόμαστε.
Σχετικά με το παράδειγμα που ανέφερες, η πηγή δημιουργεί διαφορά δυναμικού V άρα είναι το αίτιο και το αποτέλεσμα είναι η προσανατολισμένη κίνηση το Ι, στον αντιστάτη μπορούμε να αλλάζουμε την σχέση αιτίας – αποτελέσματος;
Κώστα αρχίζω από το δεύτερο που είναι πιο εύκολο.
Φυσικά και μια πηγή ρεύματος δεν δημιουργεί διαφορά δυναμικού συγκεκριμένη αλλά δευτερογενώς.
Στέλνει ρεύμα στο φόρτο, ρεύμα που είναι δεδομένο ή το ελέγχεις εσύ με σήμα.
Ότι φόρτο και να βάλεις θα περάσει αυτό το ρεύμα και απλώς η τάση θα είναι Ι.R.
Το άλλο τώρα:
Δεν μας τρομάζουν οι γλωσσικές ταυτίσεις όρων (Αν δεν κάνω λάθος ούτε τους Γάλλους).
Λέμε “Η αντίσταση του αέρα είναι 2Ν” αλλά και “Αγόρασα αντίσταση 100 Ω” αλλά και “Η αντίσταση του σύρματος είναι 2Ω”.
Λέμε:
-Η Εθνική Αντίσταση πρόβαλε σθεναρή αντίσταση στους Γερμανούς.
Με τρομάζουν όσοι θέλουν να με κάνουν να μιλάω Αμερικάνικα.
Να αποφεύγω τη διπλή άρνηση:
-Δεν είδα κανέναν!
λέγοντάς μου την κλασσική σαχλαμάρα με τις δύο αρνήσεις.
Με τρομάζουν και όσοι στέλνουν γλωσσικούς φετφάδες που ωθούν σε νεολογισμούς.
Βαγγέλη μόλις είδα την άποψη σου στο παλιό σχολικό βιβλίο. Εστιάζεις στο “τι θα κάνει το σώμα όταν του ασκηθεί δύναμη”. Είναι πολύ κατάλληλη για πρώτη επαφή με τον νόμο και στη Α’ τάξη που οι μαθητές ασχολούνται με κινήσεις, ίσως είναι πιο παιδαγωγικά κατάλληλη. Προφανώς η δική μου εξήγηση δεν απευθύνεται σε μαθητή αυτής της τάξης που δεν γνωρίζει τι είναι η ορμή.
Για εμένα: Ο τύπος F = ma εμφανίζεται φυσικά: είναι το εργαλείο που ποσοτικοποιεί τη σχέση δύναμης–επιτάχυνσης και βοηθάει τον μαθητή να καταλάβει ότι: αιτία είναι η δύναμη και αποτέλεσμα η επιτάχυνση
Πάντως περί αρνητικών φυσικών μεγεθών:
Μαθηματικά και φυσικά, αρνητικά μεγέθη υπάρχουν και είναι απολύτως αποδεκτά: αρνητική επιτάχυνση, δυναμική ενέργεια, θερμοκρασία υπό το μηδέν (σε βαθμούς Κελσίου), κ.ά.
Φυσιοκρατικά ή φιλοσοφικά, μπορεί να πει κανείς ότι το μέγεθος αυτό καθαυτό δεν είναι αρνητικό — η “αρνητικότητα” είναι αποτέλεσμα σύμβασης (π.χ., ότι προς τα αριστερά είναι το αρνητικό στον άξονα x).
Παράδειγμα: Η ενέργεια ενός σώματος μπορεί να είναι αρνητική αν πάρουμε το μηδέν ως το επίπεδο αναφοράς σε άπειρη απόσταση. Δεν σημαίνει ότι υπάρχει “αρνητική ενέργεια” στη φύση — σημαίνει απλώς ότι η ενέργεια του σώματος είναι χαμηλότερη από εκείνη του μηδενός αναφοράς.
Πιστεύω ότι είναι σωστό να χρησιμοποιούμε αρνητικά φυσικά μεγέθη, αρκεί να καταλαβαίνουμε τι δηλώνει το πρόσημο στο συγκεκριμένο πλαίσιο.
Καταλαβαίνω τι λες, εμείς έχουμε τον όρο ταχύτητα και αναφερόμενοι στο μέγεθος και στην “γρηγοράδα” αλλά οι Άγγλοι και οι Γάλλοι όχι.
Εμείς μπορούμε εδώ να συνενοηθούμε, στην τάξη οι μαθητές είναι μια άλλη ιστορία:
α. Για τον μαθητή τι σημασία έχει αν κατά την ελαστική κρούση διατηρείται η μηχανική ενέργεια άρα καταλήγει στην Kολ,πριν = Κολ,μετά , τον ενδιαφέρει ότι η Κ πριν ισούται με την κινητική μετά. Και μετά από 100 ασκήσεις αυτό του μένει.
β. Για τον μαθητή τι σημασία έχει αν η μεταβολή της κινητικής ενέργειας κατά την ελαστική κρούση είναι θερμική ενέργεια που καταλλήγει θερμότητα στο περιβάλλον, άσε που το βιβλίο και τα θέματα του υπουργείου κάνουν λάθος αναφορά. Θα του μείνει μετά το πλήθος των ασκήσεων ότι το ΔΚ = Q.
Θα μου πεις αν είναι να μάθει Φυσική να τι μάθει σωστά, αλλά αυτό συμβαίνει;
Εγώ δεν τολμώ να πω στη τάξη κάτι άλλο πέρα από το V είναι το αίτιο, Ι το αποτέλεσμα, άσε τι γίνεται μετά. Είναι δύσκολο διδακτικά το: Q είναι η πηγή του πεδίου και ασκεί δύναμη στο υπόθεμα q (μέχρι εδώ άψογα) αλλά και το υπόθεμα q δημιουργεί πεδίο (άρα έγινε πηγή;) και ασκεί δύναμη στο Q. Οι ερωτήσεις – παρατηρήσεις που ακολουθούν (από όσους δεν αδιαφορούν) δείχνουν πως το σχολείο ακολουθεί μια διαδικασία εκπαίδευσης που βραχυκυκλώνει τον μαθητή, δεν μπορεί να επεξεργαστεί το πως οι ρόλοι εναλλάσσονται.
Χρήστο έγραψες:
“Πιστεύω ότι είναι σωστό να χρησιμοποιούμε αρνητικά φυσικά μεγέθη, αρκεί να καταλαβαίνουμε τι δηλώνει το πρόσημο στο συγκεκριμένο πλαίσιο.”
Αν υπολογίσουμε για οποιοδήποτε μέγεθος αρνητική τιμή, θεωρώ ότι πρέπει να την αιτιολογήσουμε κάτι που δεν είναι απαραίτητο να κάνουμε για μια θετική τιμή.
Η “αρνητικότητα” είναι θέμα ορισμού και συμβάσης;
Κώστα και εγώ έλεγα στην τάξη ότι αίτιο είναι η V και αποτέλεσμα το Ι αλλά συζητάμε συνάδελφοι μεταξύ μας και όχι με μαθητές.
Ούτε έλεγα στην τάξη για πηγές ρεύματος.
“προς τα αριστερά είναι το αρνητικό”
“σημαίνει απλώς ότι η ενέργεια του σώματος είναι χαμηλότερη από εκείνη του μηδενός αναφοράς.”
μα αυτό “φωνάζω” Χρήστο, πες το με λόγια,
κάτι που υπάρχει δεν μπορεί να είναι αρνητικό, αφού υπάρχει πώς “χρωστάει”;
έστω ας τονιστεί ότι πρόκειται περί διευκολυντικού συμβολισμού,
πράγμα που δεν γράφεται σε κανένα βιβλίο
για Φυσική μιλάω, όχι για Μαθηματικά, που και εκεί υπάρχει ένα “φρένο”, υπάρχει ναι αρνητικός ημιάξονας, αλλά αρνητικός όγκος (που, κατά την, πάλι, “αιρετική” άποψή μου, όπως και όλη η Στερεομετρία έπρεπε να είναι τμήμα της Φυσικής), υπάρχει;
Κώστα, κατά την άποψή μου, και τα δύο φορτία είναι αιτίες, νόμος Coulomb, και η δύναμη είναι αποτέλεσμα, άρα σωστά βρίσκεται στο πρώτο μέλος του τύπου
για τους γνωστούς λόγους, δεν προλαβαίνω να σχολιάσω πλήρως όλες τις απαντήσεις,
ζητείται, άρα, η κατανόηση του κοινού
και υπενθυμίζω ότι οι ερωτήσεις είναι 5, μέχρις στιγμής…
(το ylikonet, νομίζω είμαι εδώ από το 2009, είναι και χώρος προβληματισμού και ανταλλαγής απόψεων, καλό είναι να το αποδεικνύουμε αυτό, αλάθητο δεν υπάρχει, ούτε στα σχολικά βιβλία ούτε και, κυρίως, στους εγκρίνοντες αυτά…)
καλημέρα σε όλους
προστέθηκαν άλλες 5 ερωτήσεις
όσοι πιστοί…
(και μια επισήμανση για το αναθεματισμένο “-”:
ένα σώμα ισορροπεί πάνω σε οριζόντιο επίπεδο,
αν το βάρος του σώματος είναι π.χ. Β=10Ν τότε και η αντίδραση του δαπέδου είναι Ν=10Ν
εδώ δεν λέμε ότι το βάρος είναι Β=-10Ν, αφού έχει φορά στον αρνητικό ημιάξονα, και η αντίδραση Ν=+10Ν, αφού έχει φορά στον θετικό ημιάξονα
και πολύ σωστά κάνουμε
διότι αντί για πρόσημα λέμε προς τα κάτω και προς τα πάνω
διότι Φυσική διδάσκουμε)
Το ηλεκτρικό φορτίο είναι φυσικό μέγεθος που εκφράζει την ποσότητα της ηλεκτρικής ιδιότητας που έχει ένα σώμα και καθορίζει την ένταση της ηλεκτρικής του αλληλεπίδρασης.
όχι, Χρήστο,
διότι ορίζεις κάτι με τη βοήθεια του οριζόμενου, (“της ηλεκτρικής”)
κάνεις “κύκλο”
ηλεκτρικό φορτίο: είναι “κάτι” που όταν βρίσκεται κοντά σε ένα όμοιο “κάτι” αυτά τα δύο “κάτι” ή έλκονται ή απωθούνται. (τίποτα το ηλεκτρικό στον ορισμό)!!!