by 
Στην αριστερή Εικόνα φαίνεται ένας αναμμένος προβολέας και απέναντί του μια φωτισμένη οθόνη. Δεν βλέπουμε φως μεταξύ του προβολέα και της οθόνης.
Στη δεξιά Εικόνα λεπτά σωματίδια σκόνης έχουν προστεθεί στον αέρα μεταξύ του προβολέα και της οθόνης. Και σ’ αυτή την περίπτωση δεν βλέπουμε φως μεταξύ του προβολέα και της οθόνης. Βλέπουμε φωτισμένα σωματίδια.
Γιατί δεν βλέπουμε το φως;
Η απάντηση υπάρχει εδώ:
Καλημέρα Ανδρέα. Στις ετικέτες που συμπεριέλαβες το θέμα σου, εντάσσονται ασκήσεις και ερωτήσεις για μαθητές. Το συγκεκριμένο θέμα δεν εμπίπτει στα παραπάνω, οπότε καλό είναι να το μεταφέρεις στο φόρουμ ή στα άρθρα.
Γιατί δεν είναι ερώτηση για μαθητές;
Καλησπέρα Ανδρέα. Μου προκαλεί μεγάλη έκπληξη η άποψή σου για το φως. Λες ότι το φως είναι μια θεωρητική έννοια(!), μια επινόηση δηλαδή του ανθρώπου, και ότι στην πραγματικότητα δεν υπάρχει(;). Λες ότι δεν γίνεται κάτι να έχει και σωματιδιακή και κυματική φύση. Το φως γίνεται διότι είναι μια θεωρητική έννοια. Επίσης λες ότι το φως δεν το βλέπουμε(!). Και πως να το δούμε αφού είναι μια θεωρητική έννοια, δεν αντιστοιχεί σε κάποια φυσική ποσότητα, δεν υπάρχει. Αυτά κατάλαβα από την τοποθέτησή σου, αν κάνω λάθος διόρθωσέ με. Δεν συμφωνώ σε τίποτα από αυτά που λες. Το φως το αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις μας. Όταν βλέπεις μια λάμπα, ένα ερυθρωπυρωμένο σίδερο, τον ήλιο, τα άστρα, δεν βλέπεις φως; Το φως δεν είναι αυτό που πέφτει πάνω στον αμφιβληστροειδή χιτώνα, δεσμεύεται από τα ραβδία και τα κωνία που είναι φωτοευαίσθητα κύτταρα, επάγει νευρικές ώσεις οι οποίες μέσω του οπτικού νεύρου μεταφέρονται στον εγκέφαλο και μετατρέπονται σε εικόνα; Υπάρχει βέβαια και αόρατη ακτινοβολία διότι το μάτι μας είναι ευαίσθητο μόνο σε ορισμένες συχνότητες, στο ορατό. Το φως δεν είναι αυτό που όταν πέφτει πάνω μας μας ζεσταίνει; Χωρίς το φως θα ήταν αδύνατη η ζωή με τη μορφή που την ξέρουμε, αφού η σημαντικότερη ίσως λειτουργία για τη ζωή, η φωτοσύνθεση, γίνεται από τα φυτά με την ενέργεια του φωτός. Το φως δεν έχει διττή φύση, οπως λένε πολλά βιβλία. Το φως δεν είναι ούτε σωματίδιο ούτε κύμα. Είναι φως. Εμείς προσπαθούμε να το προσεγγίσουμε μέσω δύο μοντέλων που έχουμε αναπτύξει, το σωματιδιακό και το κυματικό. Ανάλογα με τις συνθήκες, ανιχνεύουμε άλλοτε σωματιδιακές και άλλοτε κυματικές ιδιότητες. Αυτο δεν σημαίνει ότι έχει διττή φύση. Ένα είναι το φως και εκδηλώνει ιδιότητες άλλοτε κύματος και άλλοτε σωματιδίου, ανάλογα με τις συνθήκες. Το φως δεν είναι νομίζω θεωρητική επινόηση! Θεωρητική επινόηση είναι π.χ. ο αριθμός οξείδωσης στη Χημεία. Δεν αντιστοιχεί σε κάποια φυσική ποσότητα. Είναι μια έννοια που επινόησαν οι Χημικοί για να έχουμε μια “λογιστική διαχείριση” στις μετατοπίσεις των ηλεκτρονίων στις χημικές αντιδράσεις. Στην εικόνα που δίνεις νομίζω δεν βλέπουμε το φως διότι απλούστατα δεν κατευθύνεται προς τα μάτια μας. Αν όμως στρέψεις την πηγή προς το πρόσωπό σου, νομίζω μια χαρά θα το δείς.
Θοδωρή καλημέρα.
Διατυπώνεις με σαφήνεια την ένστασή σου και αυτό βοηθάει πολύ τη συζήτηση.
Νομίζω ότι η κύρια διαφωνία σου διατυπώνεται στην αρχή και στο τέλος του σχόλιού σου και αφορά άμεσα το ερώτημα: “Βλέπουμε το φως;” Στην απάντηση που θα δώσει κάποιος σε αυτό το ερώτημα θα μπορέσει κατάλληλα να ενσωματώσει όλα τα υπόλοιπα που αναφέρεις. Θα περιοριστώ λοιπόν σε δύο σημεία που νομίζω ότι ξεκλειδώνουν τη διαφωνία:
Ρωτάς: “”Όταν βλέπεις μια λάμπα, ένα ερυθροπυρωμένο σίδερο, τον ήλιο, τα άστρα, δεν βλέπεις φως;”
Απάντηση: Όχι δεν βλέπεις φως. Βλέπεις απλώς φωτισμένα σώματα. Διότι, αν το φως ήταν κάτι που βλέπουμε, θα το βλέπαμε και σε διαφορετική περιοχή από εκεί που βρίσκονται τα φωτισμένα αντικείμενα, π.χ. στην περιοχή μεταξύ του αναμμένου προβολέα και της φωτισμένης οθόνης.
Γράφεις: “Στην εικόνα που δίνεις νομίζω δεν βλέπουμε το φως, διότι απλούστατα δεν κατευθύνεται προς τα μάτια μας. Αν όμως στρέψεις την πηγή προς το πρόσωπό σου, νομίζω μια χαρά θα το δεις.”
Απάντηση: Όταν στρέψεις τον προβολέα προς το πρόσωπό σου, βλέπεις απλώς το αναμμένο προβολέα, όχι κάτι περισσότερο.
Αν θέλεις μπορώ να σου δώσω παράδειγμα και με τον Ήλιο.
Καλημέρα Ανδρέα και Θοδωρή.
Ανδρέα βοήθα να καταλάβω.
Δεν βλέπουμε το φως αν δεν πέσει στα μάτια μας (απ’ ευθείας ή σκεδαζόμενο).
Δεν ακούμε τον ήχο αν δεν πέσει στ’ αυτιά μας. (Π.χ. ηχητικά κάτοπτρα Ευγενιδείου).
Δεν είναι λογικά αυτά;
Καλημέρα Γιάννη.
Γράφεις: “Δεν βλέπουμε το φως αν δεν πέσει στα μάτια μας (απ’ ευθείας ή σκεδαζόμενο).”
Απάντηση: Όταν βλέπουμε ένα λευκό χαρτί, δεν βλέπουμε φως να πέφτει στα μάτια μας. Βλέπουμε απλώς ένα λευκό χαρτί. Λέμε ωστόσο ότι φως διαδίδεται από το χαρτί στα μάτια μας.
Άρα το φως είναι μια δική μας θεωρητική επινόηση, που στην ιστορία της Φυσικής έχει αποδειχθεί πολύτιμη.
Και αυτό που πέφτει στον αμφιβληστροειδή Ανδρέα και επίσης μας ζεσταίνει είναι θεωρητική επινόηση;
Τώρα με μπέρδεψες χειρότερα.
Τα κωνία και τα ραβδία του αμφιβληστροειδούς δέχονται ερεθίσματα όταν πέσουν σ’ αυτά φωτόνια. Έτσι βλέπουμε.
Όμως μιλάμε με περιφράσεις ώστε ο λόγος μας να είναι σύντομος. Λέμε:
-Είδα το φως.
και εννοούμε όλα τα προηγούμενα (τα οποία μάθαμε κάποια στιγμή στο σχολείο).
Θοδωρή
εμείς απλώς βλέπουμε και ζεσταινόμαστε. Και τότε λέμε ότι “φως πέφτει στο αμφιβληστροειδή” και “φως μας ζεσταίνει”.
Γιάννη στη Εικόνα δεν βλέπουμε κάποιο φωτόνιο.
Ε ναι δεν βλέπουμε ένα φωτόνιο αν αυτό δεν πέσει στα μάτια μας.
Αν σε ανακρίνουν και σου ρίχνουν καταπρόσωπο το φως από το πορτατίφ βλέπεις.
Ανδρέα μη παρεξηγηθώ. Έβαλες κάτι πολύ ωραίο!
-Γιατί στην πρώτη φωτογραφία απουσιάζει ο κώνος που εμφανίζεται στη δεύτερη;
-Διότι στην πρώτη περίπτωση δεν υπάρχουν (ή υπάρχουν ελάχιστα) αιωρούμενα σωματίδια. Τα αιωρούμενα σωματίδια σκεδάζουν το φως, το σκεδαζόμενο φως πέφτει στα μάτια μας και έτσι γίνονται ορατά.
Γιάννη,
όταν βλέπουμε έναν αναμμένο προβολέα, πώς ξέρουμε ότι φως πέφτει από τον προβολέα στα μάτια μας;
Το ξέρουμε διότι πριν την ανάκριση δεν έπεφτε κάτι στα μάτια μας.
Άρχισε να πέφτει όταν πάτησαν τον διακόπτη.
Όταν παίζουμε ακροβατώντας μεταξύ περιφράσεων και κυριολεξίας μπερδευόμαστε.
-Είδα την τρέλα να γυρνά σε καλντερίμια και στενά. (Μάνος Ελευθερίου).
-Μετά το θαύμα είδε το φως του.
-Είδα φως και μπήκα.
Περιφράσεις και μεταφορές. Σχήματα του καθημερινού λόγου.
Τι να πούμε στον τελευταίο που «είδε φως και μπήκε»;
Να του πούμε ότι δεν είδε το φως αλλά το πυρακτωμένο νήμα βολφραμίου;