by 
Άρθρο του Μανώλη Πλειώνη,
Καθηγητή του τμήματος Φυσικής του ΑΠΘ και πρώην Διευθυντή και Πρόεδρου του ΔΣ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών
Δημοσιεύθηκε πρόσφατα άρθρο στο Scientific American με τίτλο «Το μεγαλεπήβολο σχέδιο της NASA για μόνιμη βάση στη Σελήνη» του Νταν Βεργκάνο σχετικά με την αρχιτεκτονική του Artemis/Moon Base, που εγείρει πράγματι σοβαρά ζητήματα συμβατότητας με το ισχύον διεθνές δίκαιο του διαστήματος, κυρίως με τη Συνθήκη του Διαστήματος (OST, 1967). Δεν πρόκειται τόσο για ευθεία και ξεκάθαρη παραβίαση, όσο και για μια προσπάθεια «επιθετικής ερμηνείας» ή σταδιακής αναδιαμόρφωσης του πνεύματος της Συνθήκης μέσω πρακτικών τετελεσμένων.
Το πιο αμφιλεγόμενο σημείο αφορά την εξόρυξη και κατοχή σεληνιακών πόρων. Το άρθρο περιγράφει ότι ο σχεδιασμός της NASA βασίζεται στην in-situ resource utilization (ISRU): για χρήση πάγου νερού, πιθανή αξιοποίηση ηλίου-3, σπάνιων γαιών κ.ά.
Όμως, το OST απαγορεύει την «εθνική ιδιοποίηση» ουράνιων σωμάτων (άρθρο II). Οι ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι αυτό απαγορεύει την κυριαρχία επί του εδάφους, αλλά όχι την εξόρυξη και ιδιοποίηση πόρων, και σε αυτή τη λογική προχώρησε ήδη στη ψήφιση το 2015 του νόμου Commercial Space Launch Competitiveness Act.
Ωστόσο, πολλοί ειδικοί στο διαστημικό δίκαιο θεωρούν ότι αυτή η ερμηνεία αποτελεί ουσιαστικά «παράκαμψη» του OST. Η Κασσάνδρα Στιρ (Cassandra Steer), ειδική στο δίκαιο του διαστήματος και κατά καιρούς σύμβουλος του ΟΗΕ, Διαστημικών Υπηρεσιών και εθνικών Υπηρεσιών Άμυνας, υποστηρίζει ότι η εξόρυξη πόρων συνιστά μορφή ιδιοποίησης.
Τα Artemis Accords επιπλέον προβλέπουν «ζώνες ασφαλείας» (safety zones) γύρω από εγκαταστάσεις και επιχειρήσεις στη Σελήνη, που παρουσιάζονται ως μέτρα αποφυγής παρεμβολών και ατυχημάτων. Όπως έχουμε αναφέρει σε πρόσφατα άρθρα μας (ΑΠΕ-ΜΠΕ και ΕΦΣΥΝ), σημαντικό σημείο νομικής αμφισβήτησης είναι τα λεγόμενα “safety zones”, τα οποία τελικά θα αποτελέσουν de facto εδαφικό έλεγχο χωρίς επίσημη κυριαρχία, καθώς όποιος εγκατασταθεί πρώτος σε μια περιοχή υψηλής αξίας (π.χ., κρατήρες με πάγο ή “Peaks of Eternal Light”) θα αποκλείσει άλλους, επικαλούμενος λόγους ασφαλείας.
Αυτό δεν παραβιάζει ευθέως το γράμμα του OST, αλλά έρχεται σε αντίθεση με:
- την αρχή της μη ιδιοποίησης,
- την αρχή της ελεύθερης πρόσβασης όλων των κρατών,
- και την ιδέα ότι η Σελήνη αποτελεί “province of all mankind” (κοινή κληρονομιά όλης της ανθρωπότητας).
Όμως ο τρόπος να εφαρμόσεις στη πράξη την ασφάλεια αυτών των περιοχών, προφανώς απαιτεί στρατιωτικοποίηση, και αυτό είναι σε πλήρη αντίθεση με το γράμμα του OST.
Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο σοβαρό γεωπολιτικό ζήτημα που θα δημιουργήσει εντάσεις – ακόμα και συγκρούσεις – καθότι το ενδιαφέρον εστιάζεται στην περιοχή του νότιου πόλου της Σελήνης, η οποία έχει εξαιρετικά περιορισμένες περιοχές υψηλής αξίας, όπως ανήλιους κρατήρες που διατηρούν πάγο και περιοχές με σχεδόν συνεχή ηλιακό φωτισμό, κατάλληλες για εγκαταστάσεις.
Αυτό σημαίνει ότι όποιος εγκατασταθεί πρώτος, πρακτικά θα αποκτήσει προνομιακή πρόσβαση σε κρίσιμους πόρους και ευνοϊκές συνθήκες και άρα, ακόμα και χωρίς επίσημη «κυριαρχία», μπορεί να δημιουργηθεί μια πραγματικότητα έμμεσης ιδιοποίησης.
Επιπλέον, η εμπορευματοποίηση του διαστήματος στην οποία οδηγεί η έντονη πλέον παρουσία και το ενδιαφέρον του ιδιωτικού τομέα είναι και αυτή σε πλήρη αντίθεση με το πνεύμα του OST. Φαίνεται τόσο από το άρθρο της Scientific American, όσο και από άλλα έγγραφα της NASA που μιλούν ανοιχτά για εμπορική καινοτομία (“commercial innovators”), σεληνιακή οικονομία (“lunar economy”), αξιοποίηση πόρων κ.ά., ότι οι ιδιωτικές εταιρείες θα λειτουργούν με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια, κάτι που η Συνθήκη δεν είχε προβλέψει, καθώς το OST συντάχθηκε σε εποχή κρατικών αποστολών και όχι για συνθήκες ιδιωτικής αξιοποίησης του διαστήματος με στόχο την κερδοφορία μέσω εξορυκτικής δραστηριότητας.
Συνολικά, το πρόβλημα δεν είναι ότι οι ΗΠΑ δηλώνουν ανοιχτά πως πρόκειται να «καταλάβουν» τη Σελήνη, αν και με την παρούσα κυβέρνηση τους δεν το αποκλείω ούτε αυτό. Το πρόβλημα είναι ότι:
- η μόνιμη εγκατάσταση βάσεων,
- η εξόρυξη πόρων,
- οι safety zones,
- και η εμπορική αξιοποίηση
μπορούν να οδηγήσουν σε μορφές έμμεσης κυριαρχίας ή αποκλεισμού, οι οποίες ίσως δεν παραβιάζουν ρητά το γράμμα του OST, αλλά έρχονται σε σαφή αντίθεση με το πνεύμα και τις θεμελιώδεις αρχές του.
Αυτό είναι ακριβώς το σημείο όπου συγκρούονται σήμερα:
- η αμερικανική – μαζί με τους συμμάχους της – πιο «φιλελεύθερη/εμπορική» ερμηνεία του διαστήματος, και
- η πιο κρατικο/εθνικο-κεντρική και πολυμερής προσέγγιση που προβάλλουν η Κίνα και άλλες χώρες.
Καλησπέρα Γιώργο.
“Αυτό δεν παραβιάζει ευθέως το γράμμα του OST, αλλά έρχεται σε αντίθεση με:
Το άλλο με τον Τοτό το ξέρετε;
μάχη στα χαρακώματα
Καταλαβαίνω το πνεύμα του άρθρου, και υπάρχει πρόβλημα σχετικά με την κατάκτηση κ εκμετάλευση της Σελήνης, αλλά η χώρα που έχει κάνει τα περισσότερα βήματα για να το πετύχει δεν είναι η Αμερική.
Οι Αμερικανική κυβέρνηση τα τελευταία χρόνια κάνει δηλώσεις που σκοπό έχουν να δημιουργήσουν εντυπώσεις (ενώ παράλληλα χρηματοδοτούν με μεγάλα ποσά την space x ιδιωτική εταιρία του Elon Musk), για να κρύψουν το γεγονός ότι οι Κινέζοι προχωρούν στην κατάκτηση της Σελήνης με γρηγορότερο ρυθμό.
Το άρθρο αναφέρει ότι όποιος εγκατασταθεί πρώτος στον δορυφόρο μας, θα είναι σε πλεονεκτική θέση γιατί θα έχει πρόσβαση στους πάγους άρα στην δυνατότητα να έχει νερό. Δηλαδή ουσιαστικά ο πρώτος πάνω στην Σελήνη, αν θέλει δεν αφήνει περιθώριο στον δεύτερο ή σε κάθε επόμενο να δημιουργήσει αποικία.
Υπάρχουν αρκετά video στο youtube σχετικά με το θέμα. Το Κινέζικο διαστημικό πρόγραμμα προχωράει με κάθε δυνατή προσπάθεια να κοστίζει λιγότερο και να είναι αποτελεσματικότερο, από οτιδήποτε έχουν ανακοινώσει οι Αμερικάνοι.
Μην ξεχνάμε ότι η Αμερικάνοι είχαν πάντα την τάση να προβάλουν την τεχνολογική τους υπεροχή, σκεφτείτε τα διαστημικά λεωφορεία, αλλά παρόλα αυτά οι Ρώσοι με συμβατικούς πυραύλους πραγματοποιούσαν τελικά αποστολές διάσωσης για Αμερικάνους αστροναύτες.
Καλημέρα Κώστα
……………………………
Συμμερίζομαι την έκκληση
Ες αύριον “τα σπουδαία”
Τα λίγα που μετέθεσε η χθεσινή δυσοίωνη προτροπή
Το ζήτημα που πραγματεύεσαι Κώστα, εκτιμώ ότι ακουμπά τον κύριο στόχο των διαστημικών ταξιδιών:
νέες επιστημονικές γνώσεις ή πολιτικές και τεχνολογίες ισχύος;
Αν αποδεχτούμε την υπόθεση ότι αυτά τα εγχειρήματα συμπίπτουν με κρίσεις,
όπως ο Ψυχρός Πόλεμος/ τότε ξεκίνησαν όλα,
ο «Πόλεμος των Άστρων», επί Ρ. Ρέιγκαν/ επιχειρήθηκε η ανάπτυξη της «Βόμβας Νετρονίων» και μας κληροδοτήθηκε η ανάπτυξη των διηπειρωτικών πυραύλων,
αλλά και ο σημερινός ταραγμένος κόσμος/ Ουκρανία, Παλαιστίνη, Ιράν,
η απάντηση κλείνει προς την δεύτερη εκδοχή.
Σχετικά με τις τεχνολογίες που προέκυψαν απ’ τα διαστημικά εγχειρήματα και είχαν καθοριστική συμβολή στα πεδία που μακελεύονται σήμερα στρατιώτες και άμαχοι,
καθοριστική σημασία φαίνεται να έχει η καθοδήγηση των βαλλιστικών πυραύλων και των drones απ’ τους τηλεπικοινωνιακούς δορυφόρους.
Η περιστολή των δορυφορικών δεδομένων στους αντιμαχόμενους, συσχετίζεται με αποτυχίες στα πολεμικά μέτωπα και όποτε παρέχονται αφειδώς, οι αντίπαλοι καθίστανται απόλυτα εύστοχοι.
Είτε είναι οι δορυφόροι Starlink, του Mask, είτε Ρώσικοι ή Κινέζικοι.
Γι’ αυτούς που θα καταφύγουν στην Τ.Ν., η απάντηση θα είναι αναμενόμενα «χλιαρή»:
η διαστημική εξερεύνηση έχει δύο πρόσωπα:
Στις περιόδους κρίσεων, το δεύτερο στοιχείο συνήθως ενισχύεται περισσότερο.
Συμφωνώ Γιώργο,
δυστηχώς η αναζήτηση, η εξερεύνηση, η ανάγκη για απαντήσεις
δεν είναι ο λόγος που θα αποκτήσουν οι άνθρωποι βάση στη Σελήνη.
Καλή συνέχεια.
Καλησπέρα Γιώργο και Κώστα.
Στο ερώτημα αν οι προσπάθειες για να βρεθούν όργανα διαφόρων χωρών στο νότιο πόλο της σελήνης οφείλονται σε προσπάθειες για:
Νέες επιστημονικές γνώσεις ή πολιτικές και τεχνολογίες ισχύος;
Και η δική μου γνώμη είναι βασικά το δεύτερο και ως πάρεργο το πρώτο.
Είπα να ψάξω λίγο τα πραγματικά δεδομένα του εγχειρήματος «νότιος πόλος σελήνης»
Ο νότιος πόλος της Σελήνης αποτελεί σήμερα την πιο περιζήτητη περιοχή στην εξερεύνηση του διαστήματος, λόγω της ύπαρξης πάγου νερού σε κρατήρες που βρίσκονται σε μόνιμη σκιά.
Χώρες με αποστολές κοντά ή με επίκεντρο τον νότιο πόλο της Σελήνης
Άρα μέχρι σήμερα.
Ινδία
Το πρόγραμμα Chandrayaan-3 πραγματοποίησε την πρώτη επιτυχημένη ομαλή προσγείωση κοντά στον νότιο πόλο της Σελήνης τον Αύγουστο του 2023. Το ρόβερ Pragyan και το σκάφος προσγείωσης Vikram πραγματοποίησαν αναλύσεις του εδάφους και της θερμοκρασίας.
ΗΠΑ
Ο δορυφόρος Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO) της NASA χαρτογραφεί συνεχώς τον Νότιο Πόλο από το 2009. Παρέχει τα δεδομένα υψηλότερης ανάλυσης σχετικά με τις «ψυχρές παγίδες» όπου υπάρχει πάγος.
Οι αποστολές «Άρτεμις» προετοιμάζονται για μελλοντικές προσγειώσεις αστροναυτών κοντά στον Νότιο Πόλο.
Εμπορικά σκάφη προσγείωσης όπως τα IM-1 και IM-2 μετέφεραν όργανα της NASA προς τις πολικές περιοχές το 2024–2025. Το IM-2 είχε ως συγκεκριμένο στόχο το όρος Mons Mouton κοντά στον νότιο πόλο.
Στις αρχές του 2024, η αποστολή IM-1 (Odysseus) της Intuitive Machines, που εντάσσεται στο πρόγραμμα Commercial Lunar Payload Services (CLPS) της NASA, προσγειώθηκε κοντά στον κρατήρα Malapert A στην περιοχή του νότιου πόλου.
Κίνα
Το κινεζικό πρόγραμμα «Chang’e» έχει τεθεί σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη, έχει προσγειωθεί σε αυτήν και έχει συλλέξει δείγματα από την επιφάνειά της. Οι επικείμενες αποστολές «Chang’e-7» και «Chang’e-8» στοχεύουν συγκεκριμένα στην περιοχή του νότιου πόλου και υποστηρίζουν τα σχέδια για τη δημιουργία ενός μελλοντικού Διεθνούς Σταθμού Ερευνών στη Σελήνη σε συνεργασία με τη Ρωσία.
Η Κίνα έχει επεκτείνει την παρουσία της στη Σελήνη μέσω του προγράμματος Chang’e, εστιάζοντας σε μεγάλο βαθμό στον Νότιο Πόλο και στην αθέατη πλευρά της Σελήνης
Το σκάφος προσγείωσης Chang’e-4 και το ρόβερ Yutu-2 προσγειώθηκαν στη λεκάνη South Pole–Aitken (SPA) στην αθέατη πλευρά της Σελήνης το 2019 και παραμένουν σε λειτουργία
Το 2024, το Chang’e-6 επέστρεψε με επιτυχία δείγματα από τη λεκάνη SPA
Η επερχόμενη αποστολή Chang’e-7 (που έχει προγραμματιστεί για το 2026 περίπου) έχει σχεδιαστεί ειδικά για να προσγειωθεί στον νότιο πόλο με σκοπό την αναζήτηση πάγου νερού χρησιμοποιώντας έναν «ιπτάμενο ανιχνευτή»
Από τα παραπάνω φαίνεται ότι μέχρι σήμερα επιχειρησιακά μπροστά είναι η Κίνα γενικά.
Σήμερα νομίζω ότι συμβαίνει αυτό που καταληκτικά λέει ο Πλειώνης.
«Αυτό είναι ακριβώς το σημείο όπου συγκρούονται σήμερα:
Συνωστισμός!
Πού;
Στον ένυδρο πόλο της Σελήνης.
Ποιοι θα θεωρηθούν δικαιωματικοί αποικιστές
και ποιοι παράτυποι μετανάστες;
….. θα δείξει
To video (σε Αγγλική γλώσσα)
Δείτε εδώ
Το κείμενο του video μεταφρασμένο:
Η τεχνική ικανότητα και τα μέσα για να επιδιώξουμε την εξερεύνηση του σύμπαντος.
Το να αγνοούμε αυτούς τους τεράστιους πόρους θα ήταν διαφθορά μιας ικανότητας που μας δόθηκε από τον Θεό.
Ενώ η NASA συνεχίζει να καθυστερεί το πρόγραμμα Artemis, η Κίνα μόλις έκανε κάτι που κανείς δεν περίμενε.
Στις 11 Φεβρουαρίου 2026, η Κίνα πραγματοποίησε αυτό που ονομάζεται δοκιμή διακοπής αποστολής στο Max Q (Max Q abort test).
Αν δεν ξέρετε τι σημαίνει αυτό, ας το θέσω έτσι: είναι μία από τις πιο επικίνδυνες και πιο κρίσιμες δοκιμές ασφαλείας σε ολόκληρη την ιστορία των επανδρωμένων διαστημικών πτήσεων. Είναι η δοκιμή όπου αποδεικνύεις ότι, αν όλα πάνε καταστροφικά στραβά κατά τη διάρκεια της πιο βίαιης φάσης της εκτόξευσης, το σύστημα διαφυγής μπορεί ακόμη να σώσει το πλήρωμα. Η NASA δεν έχει πραγματοποιήσει ακόμη αυτή τη δοκιμή για το Artemis. Η Κίνα την έχει ήδη ολοκληρώσει.
Και αυτό είναι μόνο η αρχή. Γιατί αυτό που κατασκευάζει τώρα η Κίνα δεν είναι απλώς ένας πύραυλος για τη Σελήνη. Είναι ένα ολόκληρο σύστημα τόσο ευφυώς σχεδιασμένο, που ίσως τελικά ξεπεράσει τη NASA στο ίδιο της το παιχνίδι.
Και εδώ βρίσκεται το πιο εντυπωσιακό σημείο: το κάνουν με λιγότερα χρήματα, λιγότερους πόρους και με μια στρατηγική που κάνει την προσέγγιση της NASA να φαίνεται, ειλικρινά, κάπως σπάταλη.
Αυτό δεν αφορά απλώς την τοποθέτηση μιας σημαίας. Η Κίνα παίζει ένα εντελώς διαφορετικό παιχνίδι. Και μέχρι να τελειώσετε αυτό το βίντεο, θα καταλάβετε γιατί η προσέγγισή της μπορεί πραγματικά να είναι ιδιοφυής.
Ας ξεκινήσουμε με το ίδιο το σχέδιο. Η προσέγγιση της Κίνας για την προσελήνωση ανθρώπων είναι θεμελιωδώς διαφορετική από εκείνη του Apollo. Και είναι διαφορετική και από αυτό που προσπαθεί να κάνει η NASA με το Artemis.
Το Apollo χρησιμοποιούσε έναν τεράστιο πύραυλο Saturn V για να στείλει τα πάντα στη Σελήνη με μία μόνο εκτόξευση: τη μονάδα διοίκησης, τη μονάδα υπηρεσίας και τη σεληνάκατο, όλα στοιβαγμένα μαζί.
Ήταν κομψό ως σύστημα, αλλά απαιτούσε έναν απολύτως γιγαντιαίο πύραυλο.
Το τρέχον σχέδιο Artemis της NASA χρησιμοποιεί παρόμοια φιλοσοφία με το Space Launch System, αν και προσθέτει την πολυπλοκότητα ενός ξεχωριστού συστήματος προσελήνωσης Starship.
Η Κίνα κοίταξε αυτό το σχέδιο και είπε: «Κι αν δεν το κάνουμε έτσι; Κι αν χωρίσουμε την αποστολή σε δύο εκτοξεύσεις;»
Δείτε πώς λειτουργεί:
Η πρώτη εκτόξευση: ένας πύραυλος Long March 10 στέλνει το επανδρωμένο διαστημόπλοιο, που ονομάζεται Mengzhou, σε σεληνιακή τροχιά με τρεις αστροναύτες επιβαίνοντες.
Η δεύτερη εκτόξευση: ένας ακόμη Long March 10 στέλνει τη σεληνάκατο, που ονομάζεται Lanyue, στην ίδια τροχιά.
Τα δύο οχήματα συναντώνται και συνδέονται μεταξύ τους, ακριβώς όπως κάνουν τα διαστημόπλοια στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό, μόνο που αυτό συμβαίνει 384.000 χιλιόμετρα μακριά από τη Γη, σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη.
Δύο αστροναύτες μεταφέρονται στη σεληνάκατο. Ο τρίτος παραμένει στο Mengzhou.
Η σεληνάκατος κατεβαίνει στην επιφάνεια. Το πλήρωμα περνά περίπου 6 έως 8 ώρες εξερευνώντας, συλλέγοντας δείγματα και πραγματοποιώντας πειράματα.
Στη συνέχεια ενεργοποιούν το στάδιο ανόδου, εκτοξεύονται ξανά σε σεληνιακή τροχιά, συναντώνται με τον συνάδελφό τους που περιμένει στο Mengzhou, και όλοι επιστρέφουν μαζί στη Γη.
Αυτή η αρχιτεκτονική των δύο εκτοξεύσεων είναι πραγματικά ευφυής, επειδή σημαίνει ότι η Κίνα δεν χρειάζεται να κατασκευάσει έναν πύραυλο τόσο ισχυρό όσο ο Saturn V ή το SLS για να πετύχει μια επανδρωμένη προσελήνωση.
Μπορούν να χρησιμοποιήσουν έναν μικρότερο και φθηνότερο πύραυλο και απλώς να τον εκτοξεύσουν δύο φορές.
Ας μιλήσουμε λοιπόν γι’ αυτόν τον πύραυλο.
Ο Long March 10 είναι ένα πραγματικό θηρίο, αλλά δεν ανήκει στην κατηγορία των υπερβαρέων πυραύλων μεταφοράς. Έχει ύψος 90 μέτρα, χρησιμοποιεί διαμόρφωση τριών σταδίων συν δύο πλευρικούς προωθητές και έχει σχεδιαστεί ώστε να μεταφέρει 27 μετρικούς τόνους σε σεληνιακή τροχιά.
Για λόγους σύγκρισης, αυτό είναι ουσιαστικά αντίστοιχο με το τρέχον Space Launch System της NASA, έναν από τους ισχυρότερους πυραύλους που έχουν κατασκευαστεί ποτέ.
Αλλά εδώ βρίσκεται το έξυπνο σημείο. Αντί να αναπτύξει ολοκαίνουργιους πειραματικούς κινητήρες, η Κίνα χρησιμοποιεί τους κινητήρες κηροζίνης YF-100. Αυτοί οι κινητήρες είναι ήδη δοκιμασμένοι. Πετούν εδώ και χρόνια σε άλλους πυραύλους Long March.
Το πρώτο στάδιο και οι προωθητές χρησιμοποιούν από επτά τέτοιους κινητήρες ο καθένας, δίνοντας στον πύραυλο συνολική ώση περίπου 1.000 μετρικών τόνων κατά την απογείωση.
Το 2025, η Κίνα πραγματοποίησε μια μεγάλη δοκιμή στατικής πυροδότησης, όπου ενεργοποίησε ταυτόχρονα και τους επτά κινητήρες του πρώτου σταδίου.
Αυτή ήταν η μεγαλύτερη δοκιμή πυραυλικής πρόωσης που έχει πραγματοποιήσει ποτέ η Κίνα. Και πέτυχε. Δεν πρόκειται για παρουσίαση PowerPoint ή για ψηφιακή απεικόνιση. Πρόκειται για πραγματικό εξοπλισμό στερεωμένο σε βάση δοκιμών που παρήγαγε πραγματική ώση.
Ο Long March 10 έχει προγραμματισμένη δοκιμαστική πτήση για το 2027. Αν όλα πάνε καλά, ο πύραυλος θα είναι έτοιμος για επιχειρησιακές αποστολές μέχρι το 2028 ή το 2029.
Και υπάρχει ακόμη ένα στοιχείο σε όλο αυτό. Η Κίνα αναπτύσσει επίσης μια επαναχρησιμοποιούμενη παραλλαγή που ονομάζεται Long March 10A. Το σχέδιο είναι οι κύριοι προωθητικοί πυρήνες να πραγματοποιούν προσεδάφιση με ώση, παρόμοια με το Falcon Heavy της SpaceX, μόνο που αντί για σκέλη προσγείωσης, η Κίνα θέλει να τους «πιάνει» χρησιμοποιώντας ένα σύστημα από συρμάτινα καλώδια.
Ακούγεται τρελό, αλλά αν λειτουργήσει, θα μειώσει δραματικά το κόστος κάθε εκτόξευσης. Και το κόστος έχει τεράστια σημασία όταν σχεδιάζεις δεκάδες αποστολές για την κατασκευή μιας βάσης στη Σελήνη.
Η κάψουλα πληρώματος που θα μεταφέρει Κινέζους αστροναύτες στη Σελήνη ονομάζεται Mengzhou, που μεταφράζεται ως «σκάφος ονείρων». Είναι το διαστημόπλοιο επόμενης γενιάς της Κίνας, σχεδιασμένο ώστε τελικά να αντικαταστήσει τις κάψουλες Shenzhou που χρησιμοποιούνται σήμερα για αποστολές στον διαστημικό σταθμό.
Το Mengzhou είναι μεγαλύτερο, πιο ικανό και κατασκευασμένο εξαρχής για αποστολές βαθιού διαστήματος.
Η κάψουλα διαθέτει δύο κύρια τμήματα:
Για αποστολές προς τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό — ή μάλλον προς τον κινεζικό σταθμό Tiangong — το Mengzhou μπορεί να μεταφέρει έως και επτά αστροναύτες. Για σεληνιακές αποστολές, θα μεταφέρει τρεις.
Τώρα, εδώ είναι που τα πράγματα σοβαρεύουν. Το 2025, η Κίνα πραγματοποίησε μια δοκιμή διαφυγής μηδενικού υψομέτρου. Τοποθέτησαν την κάψουλα σε μια πλατφόρμα εκτόξευσης, ενεργοποίησαν τον πύργο διαφυγής και παρακολούθησαν την κάψουλα να απομακρύνεται εκρηκτικά από μια προσομοιωμένη αποτυχία πυραύλου.
Το σύστημα διαφυγής λειτούργησε άψογα. Ο πύργος απομάκρυνε την κάψουλα με ασφάλεια, τα αλεξίπτωτα αναπτύχθηκαν και οι αερόσακοι απορρόφησαν την πρόσκρουση κατά την προσγείωση.
Αλλά η πραγματική απόδειξη ήρθε στις 11 Φεβρουαρίου 2026. Η Κίνα πραγματοποίησε δοκιμή διακοπής αποστολής στο Max Q.
Το Max Q είναι η στιγμή κατά την άνοδο όπου η αεροδυναμική πίεση πάνω στον πύραυλο φτάνει στο απόλυτο μέγιστο. Είναι η χειρότερη δυνατή στιγμή για να πάει κάτι στραβά και το πιο δύσκολο σενάριο διαφυγής για να επιβιώσει κανείς. Αν το σύστημα διαφυγής σου μπορεί να λειτουργήσει στο Max Q, τότε μπορεί να λειτουργήσει οπουδήποτε.
Η Κίνα εκτόξευσε έναν Long March 10 σε μια υποτροχιακή δοκιμαστική πτήση. Τη στιγμή της μέγιστης δυναμικής πίεσης, ενεργοποίησαν τη διαδικασία διακοπής. Οι πύραυλοι διαφυγής πυροδοτήθηκαν, απομακρύνοντας την κάψουλα Mengzhou από τον πύραυλο. Η κάψουλα αποσυνδέθηκε καθαρά, ανέπτυξε τα αλεξίπτωτά της και προσγειώθηκε με ασφάλεια.
Αυτό είναι το είδος της δοκιμής που δεν πραγματοποιείς αν δεν είσαι πραγματικά σοβαρός σχετικά με το να βάλεις ανθρώπους πάνω στον πύραυλό σου. Αυτή είναι πειθαρχία πιστοποίησης για επανδρωμένες πτήσεις. Και υποδηλώνει ότι το χρονοδιάγραμμα της Κίνας για το 2029 δεν είναι απλώς προπαγάνδα. Εργάζονται πάνω στη λίστα ελέγχου που πραγματικά πρέπει να ολοκληρώσεις πριν στείλεις αστροναύτες στη Σελήνη.
Το επόμενο μεγάλο ορόσημο είναι μια δοκιμαστική πτήση σε τροχιά που έχει προγραμματιστεί για το 2026, όπου το Mengzhou θα συνδεθεί με τον διαστημικό σταθμό Tiangong, αποδεικνύοντας ότι όλα τα συστήματα λειτουργούν στο πραγματικό διαστημικό περιβάλλον.
Η σεληνάκατος ονομάζεται Lanyue. Το όνομα προέρχεται από ένα ποίημα του Mao Zedong: «Μπορούμε να αγκαλιάσουμε τη Σελήνη στον ένατο ουρανό». Είναι συμβολικό, αλλά ταυτόχρονα πρόκειται για μια μηχανή 26 τόνων σχεδιασμένη να κρατήσει δύο ανθρώπους ζωντανούς στην επιφάνεια της Σελήνης.
Το 2025, η Κίνα πραγματοποίησε δοκιμή προσεδάφισης και απογείωσης της σεληνακάτου Lanyue. Δεν επρόκειτο για πλήρη πρόβα στο διάστημα. Ήταν μια επίγεια δοκιμή σε εγκατάσταση σχεδιασμένη να προσομοιώνει τη σεληνιακή βαρύτητα και τις συνθήκες της επιφάνειας. Ωστόσο, επικύρωσε τους κινητήρες καθόδου, τους κινητήρες ανόδου, τα σκέλη προσγείωσης και τα συστήματα ελέγχου.
Γιατί έχει σημασία αυτό; Επειδή η σεληνάκατος είναι ιστορικά το δυσκολότερο μέρος οποιασδήποτε αποστολής στη Σελήνη. Εκεί συνέβη η έκρηξη του Apollo 13. Εκεί απέτυχε επανειλημμένα το σοβιετικό πρόγραμμα.
Η σεληνάκατος πρέπει να κατέβει μέσα από το κενό με απόλυτη ακρίβεια, να προσεδαφιστεί σε ανώμαλο έδαφος χωρίς να ανατραπεί, να παρέχει ενέργεια και υποστήριξη ζωής στην επιφάνεια και στη συνέχεια το στάδιο ανόδου πρέπει να λειτουργήσει τέλεια με την πρώτη προσπάθεια, επειδή δεν υπάρχουν δεύτερες ευκαιρίες. Αν ο κινητήρας ανόδου αποτύχει, το πλήρωμα μένει εγκλωβισμένο.
Δοκιμάζοντας τη σεληνάκατο νωρίς και δημόσια, η Κίνα δείχνει ότι κατανοεί πού βρίσκονται οι κίνδυνοι και ότι τους αντιμετωπίζει κατά μέτωπο.
Αυτή είναι σωστή μηχανική πρακτική. Είναι επίσης ένα μήνυμα αυτοπεποίθησης. Δεν θα παρουσίαζαν δημόσια αυτές τις δοκιμές αν δεν πίστευαν ότι λειτουργούν.
Η σεληνάκατος Lanyue θα εξυπηρετεί πολλαπλές λειτουργίες. Θα είναι το μέσο μεταφοράς του πληρώματος προς την επιφάνεια, ο χώρος διαβίωσής τους όσο παραμένουν εκεί και η πηγή ενέργειάς τους. Μεταφέρει επίσης εξοπλισμό επικοινωνίας, επιστημονικά όργανα και χώρο αποθήκευσης για δείγματα — όλα όσα χρειάζεται το πλήρωμα για τη σύντομη παραμονή του στη σεληνιακή επιφάνεια.
Τώρα, εδώ είναι που η στρατηγική της Κίνας γίνεται πραγματικά ενδιαφέρουσα. Ενώ κατασκευάζουν πυραύλους και διαστημόπλοια, ταυτόχρονα δημιουργούν και την αόρατη υποδομή που καθιστά δυνατές τις επιχειρήσεις στη Σελήνη. Και το κάνουν πριν ακόμη φτάσουν άνθρωποι εκεί.
Το 2024, η Κίνα εκτόξευσε τον Queqiao 2, έναν δορυφόρο αναμετάδοσης επικοινωνιών που βρίσκεται σε μια ειδική τροχιά γύρω από τη Σελήνη. Η αποστολή του είναι να παρέχει σύνδεση επικοινωνίας μεταξύ της Γης και της αθέατης πλευράς της Σελήνης, την οποία δεν μπορούμε ποτέ να δούμε απευθείας επειδή η Σελήνη είναι παλιρροιακά κλειδωμένη με τη Γη.
Γιατί έχει σημασία αυτό για μια επανδρωμένη αποστολή; Επειδή οι αξιόπιστες επικοινωνίες υψηλού εύρους ζώνης είναι απαραίτητες για την ασφάλεια. Αν κάτι πάει στραβά στη σεληνιακή επιφάνεια, το κέντρο ελέγχου της αποστολής πρέπει να το γνωρίζει αμέσως.
Το πλήρωμα πρέπει να μπορεί να μεταδίδει δεδομένα, να λαμβάνει οδηγίες και να παραμένει σε συνεχή επαφή με τη Γη.
Μαζί με τον Queqiao 2, η Κίνα εκτόξευσε επίσης δύο πειραματικούς δορυφόρους που ονομάζονται Tiandu-1 και Tiandu-2.
Αυτοί δοκιμάζουν τεχνολογίες για έναν μελλοντικό αστερισμό σεληνιακής πλοήγησης. Σκεφτείτε το σαν GPS για τη Σελήνη.
Αυτή τη στιγμή, αν βρίσκεσαι στη σεληνιακή επιφάνεια, πρέπει να πλοηγείσαι χρησιμοποιώντας αστρικούς αισθητήρες και αδρανειακή καθοδήγηση. Όμως, με έναν αστερισμό πλοήγησης, θα μπορούσες να έχεις ακριβή δεδομένα θέσης οπουδήποτε πάνω ή γύρω από τη Σελήνη.
Η Κινεζική Ακαδημία Επιστημών εργάζεται πάνω σε σχέδια για ένα πλήρες δίκτυο επικοινωνιών και πλοήγησης Γης–Σελήνης σε απομακρυσμένη ανάδρομη τροχιά.
Αυτό δεν είναι απλώς κάτι «καλό να υπάρχει». Είναι ένας πολλαπλασιαστής ισχύος. Σημαίνει ότι οι αποστολές μπορούν να λειτουργούν με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, να αναλαμβάνουν περισσότερα ρίσκα και να επιτυγχάνουν περισσότερη επιστημονική έρευνα.
Επίσης, κάνει την Κίνα έναν ελκυστικό συνεργάτη για άλλες χώρες που θέλουν να στείλουν αποστολές στη Σελήνη, επειδή μπορούν και αυτές να χρησιμοποιήσουν αυτή την υποδομή.
Η NASA κατασκευάζει παρόμοιες δυνατότητες, αλλά το κάνει παράλληλα με τις επανδρωμένες αποστολές της.
Τον Σεπτέμβριο του 2024, η Κινεζική Υπηρεσία Επανδρωμένων Διαστημικών Πτήσεων παρουσίασε τη νέα σεληνιακή στολή EVA. Και δεν επρόκειτο απλώς για μια ιδέα ή μακέτα. Ήταν ένα λειτουργικό πρωτότυπο. Και το παρουσίασαν ζωντανά.
Ένας μηχανικός βγήκε στη σκηνή φορώντας τη στολή και πραγματοποίησε μια σειρά δοκιμών κινητικότητας, συμπεριλαμβανομένων καθισμάτων (squats), για να δείξει ότι οι αστροναύτες θα μπορούν πράγματι να κινούνται και να εργάζονται στη σεληνιακή επιφάνεια.
Η στολή έχει σχεδιαστεί ειδικά για το περιβάλλον της Σελήνης: σκληρό κενό, ακραίες μεταβολές θερμοκρασίας από -173°C στη σκιά έως +127°C στο ηλιακό φως, αιχμηρή σκόνη που εισχωρεί παντού και έκθεση σε ακτινοβολία.
Πρέπει να κρατά έναν αστροναύτη ζωντανό και λειτουργικό για ώρες, ενώ σκαρφαλώνει πάνω σε βράχους, συλλέγει δείγματα και εγκαθιστά εξοπλισμό.
Ας μιλήσουμε τώρα για το τι πραγματικά συμβαίνει με το πρόγραμμα Artemis της NASA, γιατί η πραγματικότητα είναι αρκετά ζοφερή.
Το Artemis 3, η αποστολή που υποτίθεται ότι θα προσγειώσει ανθρώπους στη Σελήνη, έχει καθυστερήσει ξανά.
Από τον Φεβρουάριο του 2026, η NASA δηλώνει ότι η αποστολή δεν θα πραγματοποιηθεί νωρίτερα από το 2028. Αλλά αν παρακολουθείτε τις εξελίξεις στο διάστημα, γνωρίζετε ότι αυτό το χρονοδιάγραμμα είναι μάλλον αισιόδοξο.
Το σεληνιακό σκάφος προσεδάφισης Starship δεν είναι έτοιμο. Οι νέες διαστημικές στολές βρίσκονται πίσω από το χρονοδιάγραμμα. Κάθε βασικό εξάρτημα αντιμετωπίζει τεχνικά εμπόδια και υπερβάσεις κόστους.
Το να παρακολουθείς το πρόγραμμα Artemis μοιάζει με το να βλέπεις ένα σιδηροδρομικό δυστύχημα σε αργή κίνηση. Είναι επώδυνο, πανάκριβο και κανείς δεν φαίνεται να γνωρίζει πότε πραγματικά θα λειτουργήσει.
Τώρα, συγκρίνετέ το αυτό με την Κίνα.
Η Κίνα λέει ότι θα προσεδαφίσει αστροναύτες στη Σελήνη πριν από το 2030. Και, σε αντίθεση με τα περισσότερα χρονοδιαγράμματα διαστημικών προγραμμάτων, αυτό μάλλον πρέπει να το πιστέψουμε.
Γιατί το 2029 σηματοδοτεί την 80ή επέτειο από την ίδρυση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας.
Πρόκειται για μια ημερομηνία με τεράστιο πολιτικό βάρος. Είναι η δική τους εκδοχή της Ημέρας Ανεξαρτησίας, που τιμά τη νίκη του Mao Zedong και του Κομμουνιστικού Κόμματος μετά από δύο δεκαετίες εμφυλίου πολέμου.
Άρα, υπάρχει μηδενική πιθανότητα το Κινεζικό Κομμουνιστικό Κόμμα να επιτρέψει να χαθεί αυτή η προθεσμία.
Αυτό δεν είναι απλώς διαστημική εξερεύνηση· είναι πολιτικό θέατρο σε κοσμική κλίμακα.
Και όταν η πολιτική και η μηχανική συνδυάζονται με αυτόν τον τρόπο, τα πράγματα σοβαρεύουν πολύ γρήγορα.
Πολύ ενδιαφέρον άρθρο Γιώργο, το ανεβάζω και εγω. Δεν το είχα δει.