by 
Επιτέλους! Το τελευταίο κομμάτι αυτής της …χορταστικής, αλλά και …ατελείωτης συνέντευξης του Φάινμαν. Συνολικά 431 δημοσιευμένες σελίδες!
Σ’ αυτό το κομμάτι, ο Φάινμαν μιλάει για το ξεκίνημα της δουλειάς του στη φυσική των ισχυρών αλληλεπιδράσεων, τα κουάρκ και τα παρτόνια, την επαφή και συνεργασία του με τους πειραματικούς φυσικούς στο SLAC (Stanford Linear Accelerator Center) και στο Μπέρκλεϊ για τη φυσική υψηλών ενεργειών, για τις αναμνήσεις του από το βραβείο Νόμπελ και τις συνέπειές του, για την υπόθεση Gianonne, για την απασχόλησή του με το σχέδιο και τη ζωγραφική, για την επίσκεψή του στο CERN μετά την βράβευσή του με το Νόμπελ και τέλος για τις διαλέξεις στη Hughes.
Δεν πρέπει να παραλείψω να ευχαριστήσω θερμά τους συναδέλφους του φιλόξενου χώρου του ylikonet, όπως και όλους τους (τις) συναδέλφους που διάβασαν ή και σχολίασαν αυτές τις δημοσιεύσεις.
Περισσότερα ΕΔΩ.
Καλό απόγευμα Μερκούρη. Να σε ευχαριστήσω για την πολύ μεγάλη δουλειά που μοιράστηκες μαζί μας, φτάνοντας στο τελευταίο μέρος της.
Διαβάζοντας, πραγματικά δεν ξέρεις σε τι να σταθείς και τι να πρωτοθαυμάσεις.
Ας τονίσω εδώ ένα απόσπασμα, που δείχνει την αξία της “σωστής θεωρίας”:
/////////
Έτσι, για να καταλάβουν καλύτερα τα διάφορα πειράματα με αυτό, είπαν: «Πώς νομίζετε ότι θα έπρεπε να πάει σε μια τέτοια κατάσταση;». Είπα: «Οι ενεργές διατομές θα πρέπει να είναι σταθερές». Ο Paul είπε: «Έτσι είναι». Ένας άλλος τύπος είπε: «Πώς θα έπρεπε να είναι;». «Θα έπρεπε να είναι σταθερή». «Σωστά και μας προβλημάτιζε. Είναι η μόνη ενεργός διατομή που είναι σταθερή από όσες μετρήσαμε». Και μετά κάποιος άλλος πήγε παρακάτω – τρία άτομα έκαναν ερωτήσεις και σε κάθε μία έπεσα μέσα.
Μετά ο τέταρτος τύπος με ρώτησε κάτι και είπα: «Θα έπρεπε να είναι σταθερή ως προς την ενέργεια». Λέει: «Λυπάμαι, αλλά μεταβάλλεται κατά έναν παράγοντα 16 όταν αλλάζεις την ενέργεια κατά έναν παράγοντα 2». Οπότε είπα: «Αυτό είναι πειραματικό σφάλμα». Και είχε πειστεί τόσο πολύ από τα τρία που δούλεψαν, που αν κάτι δούλευε έστω και λίγο, αν δεν ήταν προφανώς γελοίο, θα έπρεπε να είναι σωστό και ότι κάτι πήγαινε λάθος. Οπότε είπα ότι ήταν πειραματικό σφάλμα.
Όλοι άρχισαν να γελάνε, αλλά εγώ κράτησα ένα εντελώς σοβαρό πρόσωπο και συνειδητοποίησαν ότι μιλούσα σοβαρά, ότι πίστευα σε αυτά που έλεγα και ότι δεν μπορούσε να είναι αλήθεια αυτό που μου είχε πει.
Και μετά υπήρξε πολύς θόρυβος και ενθουσιασμός από αυτό, καταλαβαίνεις, γιατί ήθελε λίγο θράσος να λες στον τύπο, όταν σου λέει ότι αλλάζει κατά έναν παράγοντα 16, ότι δεν θα έπρεπε να έχει αλλάξει και ότι δεν αλλάζει καθόλου. Και έτσι κάποιος άλλος πειραματικός με ρώτησε κάτι και το βρήκα κι εκείνο σωστό.
Και μετά ο Rosenfeld (σημ. μάλλον αναφέρεται στον Arthur Hinton Rosenfeld) είπε στον άνθρωπο που με είχε ρωτήσει εκείνο που δεν ταίριαζε: «Δεν νομίζω ότι εξήγησες σωστά το πείραμά σου στον κύριο Feynman. Είπες ότι ήταν έτσι, αλλά στην πραγματικότητα πώς θα μπορούσε να είναι έτσι;». «Ωχ όχι, όχι, ήταν όπως το λες», είπε εκείνος, «Σωστά». Οπότε το αναδιατύπωσαν — μου το είχαν περιγράψει λάθος, όπως αποδείχθηκε.
Όταν το περιέγραψε σωστά, ναι, ταίριαζε, οπότε οφειλόταν σε παρεξήγηση, όχι σε πειραματικό σφάλμα. Αλλά αυτό με επιβεβαίωσε ότι είχα μια καλή ιδέα, καταλαβαίνεις και ότι όλα ήταν σωστά και γύρισα σπίτι στη γυναίκα μου και της είπα για τον ενθουσιασμό και ότι όλα δούλεψαν. Και μετά τη συνάντηση, μετά το συνέδριο, ο Mandelstam (σημ. Stanley Mandelstam) ήρθε και μου είπε:
«Ε, πώς το κάνεις αυτό; Πώς έχεις την αυτοπεποίθηση—ήταν τόσο συναρπαστικό—
να λες σε έναν τύπο ότι ήταν πειραματικό σφάλμα;».
Είπε: «Αν εγώ είχα μια θεωρία και ο τύπος μού έλεγε ότι δεν ταίριαζε με το πείραμα, δεν θα είχα ποτέ την αυτοπεποίθηση». Είπα:
«Αυτό είναι επειδή δεν είχες ποτέ τη σωστή θεωρία».
Γεια σου Διονύση. Κατ’ αρχήν να πω εξομολογητικά, ότι ασχολούμενος κάμποσους μήνες με αυτό το θέμα, κινδυνεύω να κάνω το λάθος και να πω “α, ξέρω αρκετά καλά αυτόν τον τύπο”! Προφανώς και ξέρω απειροελάχιστα για τον Φάινμαν κι αυτά στο βαθμό που μας επιτρέπει ο ίδιος να αντιληφθούμε κάποια χαρακτηριστικά του. Έτσι λοιπόν, η εξήγηση της παραγράφου που παραθέτεις, νομίζω, ότι έχει να κάνει αφενός με το ένστικτο που διέκρινε τον Φάινμαν, όπως αρκετές φορές το επισήμανε ο ίδιος, αφετέρου με τη γνώση του γύρω από την ερμηνεία πειραματικών δεδομένων, αφού πάντα προσπαθούσε να έχει πληροφόρηση από πρώτο χέρι.
Με την ευκαιρία αυτής της παρέμβασης, να σου πω ότι χαίρομαι όχι μόνο γιατί ολοκληρώθηκε αυτό το τεράστιο κείμενο, αλλά και γιατί μέσω των αναρτήσεων παρέθεσα σπάνιο φωτογραφικό και έντυπο υλικό, που πιθανά να κυκλοφορεί για πρώτη φορά δημόσια, τουλάχιστον στα δικά μας πράγματα.
Feynman – 11
Εδώ τελειώνει το εξάμηνο ταξίδι στα πεδία του Feynman, παρέα με τον Μερκούρη. Τετρακόσιες τόσες σελίδες!
Το ασήμαντο
Ας αλλάξει ο Subrahmanyan Subrahmanyan στη σελ.5 σε Subrahmanyan Chandrasekhar
Απ’ τα ενδιαφέροντα
Στην ανάρτηση 11 έμαθα για τον Βεροιώτη συνομιλητή του Feynman, Εμμανουήλ Πάσχο, ομότιμο καθηγητή Φυσικής στο Πανεπιστήμιο του Dortmund, απ’ το ακόλουθο απόσπασμα:
πολύ νωρίς στο παιχνίδι, ο Πάσχος και ο Bjorken πιθανώς —δεν ξέρω τώρα ποιος ακριβώς— πρότειναν ότι τα παρτόνια θα μπορούσαν να είναι κουάρκ. Και μία από τις ιδέες μου σχετικά με το να υπάρχουν ακόμα αλληλεπιδράσεις μεταξύ των παρτονίων μού φαινόταν αντίθετη με τα κουάρκ, γιατί τα κουάρκ δεν βγαίνουν έξω. Αν δεν βγαίνουν έξω, σκέφτηκα, πρέπει να έχουν ισχυρές αλληλεπιδράσεις. Επομένως, πίστευα ότι η εικόνα μου για τα παρτόνια μπορεί κάλλιστα να ήταν αδύνατη με τα κουάρκ. Οπότε δεν έλεγα τι ήταν τα παρτόνια, αλλά αυτοί οι τύποι πρότειναν ότι ήταν κουάρκ και μου πήρε πολύ καιρό να πειστώ ….
Εδώ, στο 30ο λεπτό ο Πάσχος δίνει την δικιά του εκδοχή, στα ελληνικά, για ένα περιστατικό που ο Feynman περιγράφει ως εξής:
… οι τύποι που μου έδειξαν τη σκέδαση ηλεκτρονίων από πρωτόνια είπαν ότι ήταν πολύ μεγαλύτερη από ό,τι περίμεναν κι εγώ δεν ήξερα αν έπρεπε να είναι μεγαλύτερη ή μικρότερη ή τι. Και μετά είπαν ότι ο Bjorken είχε πει ότι υπήρχε ένας συγκεκριμένος κανόνας κλιμάκωσης, ο οποίος είναι πλέον γνωστός ως Bjorken Scaling, ότι κάτι εξαρτιόταν μόνο από κάτι άλλο και ότι τα δεδομένα ταίριαζαν πολύ καλά. Εκείνος έλειπε, αλλά θα μπορούσα παρακαλώ να τους εξηγήσω γιατί πίστευε ότι θα έπρεπε να υπάρχει τέτοια κλιμάκωση; Οπότε είπα, γιατί δεν αφήνετε εκείνον να το εξηγήσει; Λοιπόν, είπαν, λείπει και το εξήγησε πολύ περίπλοκα — εσείς τα εξηγείτε πάντα ωραία. Είπα, δεν έχω ιδέα τι μου γίνεται ή τι στο καλό να περιμένω από αυτό. Έτσι, εκείνο το βράδυ πήγα σε κάποιο topless bar ή κάτι τέτοιο. Ήμουν σε ένα μοτέλ και δεν κοιμόμουν πολύ καλά και στις δύο το πρωί άρχισα να το σκέφτομαι αυτό. Συνειδητοποίησα ότι η εικόνα μου για τα partons θα δούλευε πολύ καλά και πήρα ένα μικρό κομμάτι χαρτί δίπλα σε μια λάμπα, το δούλεψα και είδα από πού προερχόταν η κλιμάκωση που είχε προβλέψει ο Bjorken. Συνειδητοποίησα ότι γι’ αυτό την είχε προβλέψει.
Έτσι, την επόμενη μέρα πήγα και είπα: «Ναι, ξέρω γιατί ο Bjorken είπε ότι υπάρχει κλιμάκωση» και το εξήγησα.
Μερκούρη, κέφι και έμπνευση για το επόμενο ταξίδι!
Καλημέρα Γιώργο. Ήδη έγινε η διόρθωση κι επιπλέον έβαλα και τη συνέντευξη του καθηγητή Πάσχου. Σ’ ευχαριστώ όχι μόνο γιατί παρακολουθείς τις αναρτήσεις, αλλά είσαι και προστάτης-άγγελος γι’αυτές! Όσο για τα επόμενα, το κέφι και η ευχαρίστηση είναι σίγουρα!!
Καλημέρα Μερκούρη και συγχαρητήρια για τη δύσκολη δουλειά που έφερες εις πέρας. Το physicsgg έχει αφιέρωμα στο πόνημά σου. Περιδιαβαίνοντας στα σχόλια έπεσα πάνω στο Οι εντυπώσεις του Richard Feynman από την Ελλάδα. Εντυπώσεις μάλλον όχι και τόσο καλές.