by 
Στις 10 Ιουλίου 1962, στο πλαίσιο του προγράμματος “Αρχείο για την Ιστορία της Κβαντικής Φυσικής” (AHQP), ο ιστορικός της επιστήμης Thomas Kuhn και η νομπελίστρια φυσικός Maria Goeppert-Mayer συναντούν δύο από τους τελευταίους εν ζωή πρωταγωνιστές της πρώιμης κβαντικής επανάστασης. Απέναντί τους κάθονται η Hertha Sponer και ο νομπελίστας σύζυγός της, James Franck. Στόχος της συνέντευξης είναι η διάσωση της προφορικής ιστορίας της εποχής μέσα από τις αφηγήσεις των επιστημόνων για τη ζωή και το έργο τους.
Από την ανάγνωση της συνέντευξης προκύπτει η αίσθηση ότι η Hertha Sponer δεν λειτουργεί ως απλή παρατηρήτρια ή συνοδός του διάσημου συζύγου της. Παρεμβαίνει, διορθώνει, προσθέτει πειραματικές λεπτομέρειες και διεκδικεί τον δικό της χώρο στην αφήγηση. Ποια ήταν όμως η Hertha Sponer;
Το παρόν προέκυψε με αφορμή το άρθρο του Μανώλη Χανιωτάκη, στον οποίο αφιερώνεται.
Η φωτογραφία στην κορυφή της ανάρτησης
Göttingen, 1923
https://i.ibb.co/dstg9B0r/image.webp
17 «gentlemen» και η κυρία χώρια
σε περίσσεια οι γραβάτες και οι γκέτες,
σε έλλειψη η συναδελφικότητα
έστω, η αστική ευγένεια
Physicists and chemists in Berlin in 1920. Front row, left to right: Hertha Sponer, Albert Einstein, Ingrid Franck, James Franck, Lise Meitner, Fritz Haber, and Otto Hahn. Back row, left to right: Walter Grotrian, Wilhelm Westphal, Otto von Baeyer [de], Peter Pringsheim [de] and Gustav Hertz (βλ. Lise Meitner, Wikipedia) (εδώ είναι στην πρώτη γραμμή…)
Γιώργο, το σύνθημα των τριών k “kinder, kuche, kirche” τουτέστιν “παιδιά, κουζίνα, εκκλησία” ήταν ήδη γνωστό, πριν χρησιμοποιηθεί ως προπαγάνδα από τους ναζί. Επομένως…
Γεια σου Βασίλη. Η φωτογραφία που παρέθεσες τραβήχτηκε πριν την αναχώρηση του Franck από το Ινστιτούτο Kaiser Wilhelm (σημερινό όνομα Ινστιτούτο Fritz Haber) το 1920 για το πανεπιστήμιο του Gottingen, όπου ανέλαβε το 2ο Ινστιτούτο Πειραματικής Φυσικής. Η Sponer πάλι στην άκρη…
Επίσης,
Ξεκίνημα με πειραματική φυσική (Franck)
στη συνέχεια θεωρητικό διδακτορικό (με P. Debye & D. Hilbert)
και μετά, ξανά στην … κουζίνα (εργαστήριο -φασματοσκοπία)
Αν λες μια φορά respect στα αρσενικά ιερά τέρατα της φυσικής των αρχών του 20ου αιώνα, οφείλεις 10 φορές respect στα θηλυκά. Ο αγώνας τους ήταν πραγματικά τιτάνιος.
Μπράβο Αποστόλη, Γιώργο και Βασίλη που μας συστήσατε άλλη μια τέτοια περίπτωση.
Γεια σου Άρη. Respect σε όλους αυτούς που διεκδικούν κόντρα στις αντιξοότητες.
Καλημέρα Αποστόλη, καλημέρα σε όλους.
Υπηρέτησε τη φυσική σε μία εποχή όπου “το μόνο κίνητρο για να
σπουδάσεις φυσική ήταν απλά το να το θέλεις”
Στα παιδιά, που σε λίγες μέρες δίνουν εξετάσεις…
Καλημέρα Διονύση. Αυτό δεν πρέπει να είναι η πρώτη προτεραιότητα;
H Sponer πήγε στο Breslau, το οποίο απέχει περίπου 100 χλμ από τη γενέτειρά της, προκειμένου να προετοιμαστεί για το Abitur. Το 1917 ξεκινά τις σπουδές της στο Tubingen, 800 χλμ μακριά από το σπίτι της. Ο Kuhn τη ρωτάει γιατί επέλεξε το Tubingen αντί του Breslau και εκείνη απαντά: ” Σιχαίνομαι που το λέω, αλλά ο λόγος είναι ότι στο Breslau πεινούσα. Ήταν ο πόλεμος βλέπετε και ήταν πραγματικά φρικτό. Επιπλέον μου προέκυψε μία δερματική πάθηση στο Breslau, που πρέπει να είχε σχέση με εκείνα τα απαίσια πράγματα που τρώγαμε. Έτσι όταν τελείωσα με το Breslau, είπα ότι θέλω να πάω σε ένα μέρος όπου θα μπορούσα να ανακάμψω σωματικά. Και μου είπαν να πάω στο Tubingen, στο νότο. Και έτσι πήγα. Το Tubingen είχε τα πάντα για φαγητό, πραγματικό βούτυρο, μέλι και κρέας και τα πάντα…”