Οι βάσεις των σχολών 2026

Ίσως ήρθε η ώρα να κάνουμε πρώτα τη δύσκολη ερώτηση στους εαυτούς μας: τι κάνουμε λάθος εμείς οι φυσικοί;
Αν το πρόβλημα ήταν μόνο η ΕΒΕ, τότε πώς εξηγείται ότι το ΣΕΜΦΕ του ΕΜΠ, με από τις υψηλότερες ΕΒΕ της χώρας, καλύπτει τα τελευταια χρονια το 100% των θέσεών του; Οι υποψήφιοι επιλέγουν το ΣΕΜΦΕ γιατί έχει χτίσει μια πολύ ισχυρή ταυτότητα: πενταετές πρόγραμμα με integrated Master (ν+3), επαγγελματικά δικαιώματα μέσω του ΤΕΕ- το πιο ισχυρο επιμελητηριο της χωρας, υψηλό κύρος σπουδων ΕΜΠ και σύνδεση με την αγορά εργασίας.
Το ίδιο βλέπουμε και στα Τμήματα Χημείας, τα οποία διαθέτουν ισχυρή επαγγελματική ταυτότητα, αναγνωρισμένο Επιμελητήριο (ΕΕΧ- ΝΠΔΔ) και πολλές ορατές διεξόδους στην αγορά εργασίας βιομηχανια, φαρμακα, ιατρικοι επισκεπτες κτλ. Οι μαθητές γνωρίζουν τι μπορεί να κάνει ένας χημικός μετά το πτυχίο του, η λυση δεν ειναι μονον η κακοπληρωμενη εκπαιδευση, και για αυτο και επιλεγουν να γινουν χημικοι- βαζω στην εξισωση και τα ωραια θεματα Χημειας των εξετασεων οπως και τα σχολικα βιβλια χημειας.
Από την άλλη πλευρά, θεωρώ ότι υπάρχει μια μεγάλη αντίφαση. Τα Τμήματα Φυσικής του ΕΚΠΑ και του Πανεπιστημίου Κρήτης, μιλω για αυτα γιατι τα παρακολουθω στενα, συγκαταλέγονται στα κορυφαία ερευνητικά τμήματα της χώρας, με σπουδαιες διεθνείς συνεργασίες, εξαιρετικα σημαντική επιστημονική παραγωγή και αποφοίτους που διακρίνονται στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Η αξία του πτυχίου τους είναι πραγματικά πολύ μεγάλη. Κι όμως, αυτό δεν αποτυπώνεται στις προτιμήσεις των υποψηφίων. Ειδικά στην Κρήτη, το υψηλό κόστος στέγασης αποτελεί ασφαλώς έναν επιπλέον αποτρεπτικό παράγοντα, αλλά δεν αρκεί από μόνο του να εξηγήσει την εικόνα, γιατι τοσο λιγοι επιλεγουν ενα τοσο καλο τμημα Φυσικης;
Πιστεύω ότι οι μαθητές σήμερα δεν επιλέγουν μόνο ένα επιστημονικό αντικείμενο. Επιλέγουν σιγουρα το κύρος του τίτλου αλλα και τα επαγγελματικά δικαιώματα που προσφερει, την αναγνωρισιμότητα του πτυχίου και κυριως τις προοπτικές απασχόλησης.
Και εδώ ίσως υστερούμε ως κοινότητα οι φυσικοι. Δεν έχουμε αναδείξει όσο θα έπρεπε τι σημαίνει να είναι κάποιος Φυσικός το 2026. Δεν έχουμε εξηγήσει αρκετά ότι ένας απόφοιτος τμηματων Φυσικής μπορεί να εργαστεί στην τεχνητή νοημοσύνη, στις κβαντικές τεχνολογίες, στην ενέργεια, στη φωτονική, στην αεροδιαστημική, στην ιατρική φυσική, στα δεδομένα, στη βιομηχανία και φυσικά στην έρευνα δυστυχως ομως με πολυ χαμηλες αμοιβες.
Χρειάζεται περισσότερη εξωστρέφεια, στενότερη σύνδεση με την αγορά εργασίας και μια οργανωμένη προβολή του επαγγέλματος μεσω ενος ισχυρου ΝΠΔΔ . Ένα ισχυρό επαγγελματικό πλαίσιο ή επιμελητηριακή εκπροσώπηση θα μπορούσε επίσης να ενισχύσει την αναγνωρισιμότητα και το κύρος του πτυχίου του Φυσικού- ας δουμε τι εκανε το ΣΕΜΦΕ απο το 2018.
Ας μην ξεχνάμε και κάτι ακόμη. Ο επαγγελματικός προσανατολισμός των περισσότερων μαθητών γίνεται στην πράξη μέσα στα φροντιστήρια. Εκεί συζητούν για το μηχανογραφικό τα παιδια με τους γονεις τους, εκεί ζητούν συμβουλές. Τα τελευταία χρόνια, πολλοί καθηγητές φροντιστηριων- ας με διορθωσουν αν κανω λαθος, κατευθύνουν τους καλούς μαθητές τους προς το ΣΕΜΦΕ ΕΜΠ, γιατί παρουσιάζει μια πιο ξεκάθαρη επαγγελματική διαδρομή και δινει και μαστερ.
Η Φυσική δεν χρειάζεται χαμηλότερες απαιτήσεις στις εξετασεις και στην υλη ή χαμηλοτερη ΕΒΕ. Χρειάζεται να αναδείξουμε, κατα την ταπεινη μου αποψη, το υψηλο κύρος της επιστημης μας, να αποκτήσουμε ακόμη μεγαλύτερη εξωστρέφεια και να δείξουμε στα νέα παιδια ότι το πτυχίο του Φυσικού είναι ένα από τα πιο απαιτητικά πτυχια πραγματι αλλά προσφερει πολύτιμα επιστημονικά εφόδια για τον 21ο αιώνα.

Καλημέρα, Θοδωρή. Καταλαβαίνω την αγανάκτησή σου και σέβομαι την άποψή σου. Ωστόσο, εξακολουθώ να πιστεύω ότι τα θέματα των Πανελλαδικών πρέπει να μπορούν να απαντηθούν από έναν καλά προετοιμασμένο μαθητή του δημόσιου σχολείου της επαρχιας, χωρίς να είναι απαραίτητη η φροντιστηριακή υποστήριξη. Αν είμαστε ειλικρινείς, για πολλά χρόνια αυτό δεν συνέβαινε ειδικα στη Φυσική.
Ίσως η λύση να μην είναι η υπερβολική δυσκολία των παλαιοτερων ετων, αλλά ένας διαφορετικός σχεδιασμός της εξέτασης: περισσότερα θέματα, ώστε να απαιτείται ουσιαστικά όλος ο διαθέσιμος χρόνος, όπως συμβαίνει και σε πολλές εξετάσεις του εξωτερικού. Κάτι αντίστοιχο θα μπορούσε να εφαρμοστεί και στα υπόλοιπα εξεταζόμενα μαθήματα ωστε να υπαρχει ισορροπια.
Δεν πρέπει επίσης να αγνοούμε ότι τα υπερβολικά απαιτητικά θέματα των προηγούμενων ετών αποθάρρυναν πολλούς μαθητές από το να επιλέξουν τη Θετική Κατεύθυνση ή σπουδές στη Φυσική. Για μεγάλο αριθμό παιδιών, η Φυσική είχε μετατραπεί στο «μάθημα-φόβητρο».
Ίσως επειδή διδάσκεις σε ένα σχολείο με μαθητές πολύ υψηλών επιδόσεων, το Βαρβακειο Προτυπο, να εισπράττεις μια διαφορετική εικόνα, και αυτό είναι απολύτως κατανοητό. Αν όμως συζητήσεις με συναδέλφους που εργάζονται σε δημόσια σχολεία της περιφέρειας ή σε σχολεία με μαθητές μέσων ή χαμηλων επιδόσεων, πιθανότατα θα ακούσεις και μια διαφορετική πραγματικότητα.
Τα φροντιστηρια της περιφερειας μου λενε οτι ψαχνουν με το τουφεκι μαθητες για την Φυσικη. Ισχυει;
Άλλωστε, τα φετινά στοιχεία των Πανελλαδικών δείχνουν ότι, παρότι τα θέματα θεωρήθηκαν πιο προσιτά, τα Τμήματα Φυσικής εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σοβαρό πρόβλημα προσέλκυσης υποψηφίων, και φανταζομαι αυτο θα συνεχιστει για χρονια. Επομένως, το ζήτημα είναι πιο σύνθετο από τη δυσκολία των θεμάτων και αξίζει να το συζητήσουμε χωρίς δογματισμούς. Προφανώς υπάρχουν συνάδελφοι εδώ με διαφορετικές εμπειρίες και θα είχε ενδιαφέρον να ακούσουμε και τη δική τους οπτική.

Θοδωρη καλημέρα, και συγγνώμη για την καθυστερημένη απάντηση, είμαι εκτός δικτύου αυτές τις ημέρες.
Νομίζω ότι συμφωνούμε σε περισσότερα από όσα φαίνεται. Προφανώς και δεν ζητά κανείς «θέματα παιδική χαρά». Ούτε υποστηρίζω ότι το 20 πρέπει να χαρίζεται. Πάντα θα πρέπει να υπάρχουν ερωτήματα που να ξεχωρίζουν τον άριστα προετοιμασμένο μαθητή.
Η δική μου ένσταση είναι διαφορετική. Γιατί επί τόσα χρόνια αυτό το βάρος το σήκωνε σχεδόν αποκλειστικά η Φυσική; Γιατί οι «παράπλευρες απώλειες» να είναι το μάθημά μας και όχι, για παράδειγμα, τα Μαθηματικά, η Χημεία ή η Βιολογία; Αν το ζητούμενο είναι η διαβάθμιση για τις Ιατρικές ή τις Πολυτεχνικές σχολές, αυτή είναι ευθύνη συνολικά των μαθημάτων του πεδίου και όχι μόνο της Φυσικής.
Το αποτέλεσμα αυτής της λογικής το ζούμε σήμερα. Η Φυσική απέκτησε τη φήμη του «μαθήματος-φόβητρου». Στην περιφέρεια μιλάω συχνά με συναδέλφους και φροντιστές που μου λένε ότι πλέον δυσκολεύονται να βρουν μαθητές Θετικής Κατεύθυνσης. Υπάρχουν συνάδελφοι που αναγκάζονται να διδάσκουν σε δύο και τρία σχολεία, γιατί σε κάθε σχολείο υπάρχουν ελάχιστοι μαθητές που επιλέγουν τη Θετική. Δεν ισχυρίζομαι ότι αυτό οφείλεται μόνο στα θέματα των Πανελλαδικών- εχουμε και την απαραδεκτη τραπεζα θεματων και τα απαραδεκτα σχολικα βιβλια, αλλά πιστεύω ότι συνέβαλαν σημαντικά στη διαμόρφωση αυτής της εικόνας.
Προσωπικά θεωρώ ότι τα φετινά θέματα κινήθηκαν προς τη σωστή κατεύθυνση. Αν ήθελα μια βελτίωση, θα προτιμούσα περισσότερα υποερωτήματα, ώστε να απαιτούνται και οι τρεις ώρες της εξέτασης, και ίσως ένα-δύο απαιτητικά υποερωτήματα μικρής βαθμολογικής βαρύτητας για να ξεχωρίζει πραγματικά το άριστα προετοιμασμένο γραπτό. Αυτό είναι διαφορετικό από τις υπερβολικά σύνθετες, πολλές φορές χωρίς φυσικό νόημα, ασκήσεις που πουθενα αλλου δεν μπαινουν, που είδαμε σε αρκετές εξετάσεις προηγούμενων ετών. Δεν το λέω μόνο εγώ φυσικα, έχουν εκφραστεί δημόσια προς αυτή την κατεύθυνση και πανεπιστημιακοί φυσικοί, όπως ο Χρήστος Τουραμάνης στο προφιλ μου.
Και κάτι τελευταίο. Τα φετινά στοιχεία των Πανελλαδικών δείχνουν ότι, παρά τα πιο ισορροπημένα θέματα, στα επτά Τμήματα Φυσικής καλύφθηκε μόλις το 44,4% των διαθέσιμων θέσεων, ενώ το ΣΕΜΦΕ κάλυψε το 100% των δικών του. Αυτό δείχνει ότι το πρόβλημα είναι πολυπαραγοντικό. Αν θέλουμε πραγματικά να ξαναφέρουμε τα παιδιά στη Φυσική, χρειάζεται να δουλέψουμε όλοι μαζί: να αναδείξουμε τις επαγγελματικές προοπτικές του φυσικού, να φτιαξουμε επιτελους επιμελητηριο για να εχουμε εκπροσωπους, να ενισχύσουμε την εξωστρέφεια των Τμημάτων και να πάψει η Φυσική να είναι το μάθημα που επί χρόνια «σήκωνε» μόνη της το βάρος της διαβάθμισης. Δεν θεωρώ ότι αυτή είναι ευθύνη μόνο των φυσικών ούτε μόνο των θεμάτων, είναι ευθύνη συνολικά του τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίζουμε τη Θετική Εκπαίδευση στην Ελλαδα.