διεθνής κατάταξη πανεπιστημίων – 2023

τι δείχνει το δάχτυλο; το φεγγάρι ή το είδωλο στη λίμνη;

στις 5 Οκτώβρη 2022, δημοσιοποιήθηκε η έκθεση World University Rankings 2023, του οργανισμού Times Higher Education

αναμένοντας απ τους κήνσορες και τους θεράποντες της εγχώριας επαρχιώτικης αριστείας να πάρουν το λόγο,

επιχείρησα ένα βλέμμα στα κριτήρια της κατάταξης και πως αυτά εξειδικεύονται στα εγχώρια ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα

αλλά κι σ αυτά της ευρύτερης γειτονιάς

μέθοδος

οι παράμετροι που χρησιμοποιούνται είναι

η διδασκαλία (το μαθησιακό περιβάλλον), που αποδίδει το 30% της συνολικής αξιολόγησης

μια δευτερεύουσα παράμετρος αυτής της κατηγορίας αφορά την έρευνα σχετικά με τη φήμη των διδακτικών δραστηριοτήτων που διεξάγει ο οργανισμός. Γι αυτήν δεν γίνεται σαφής η διαδικασία, παρότι η συγκεκριμένη παράμετρος συνεισφέρει στο μισό αξιολογικό βάρος (15%)

οι υπόλοιπες δευτερεύουσες παράμετροι της κατηγορίας αφορούν μετρήσιμα χαρακτηριστικά, όπως ο λόγος διδασκόντων – διδασκομένων, ο λόγος υποψηφίων διδακτόρων – προπτυχιακών, ο λόγος ανακηρυχθέντων διδακτόρων – πλήθος πανεπιστημιακού προσωπικού, τα έσοδα απ τα δίδακτρα

η κατηγορία, ποιότητα έρευνας, συνεισφέρει επίσης στο 30% της συνολικής αξιολόγησης

και πάλι για την αποτίμηση της ρευστής έννοιας “φήμη”, εδώ της ερευνητικής φήμης, που αποδίδει το 18% της βαθμολογίας, δεν υπάρχει σαφής – αναλυτική περιγραφή

οι υπόλοιπες συνεισφορές αποτιμούν τα ποσά που απορροφούν οι ερευνητές από εξωτερικούς χρηματοδότες και την παραγωγικότητα των μελών των ερευνητικών ομάδων, κατανέμοντας τις ερευνητικές εργασίες αν ερευνητή του ιδρύματος

η κατηγορία, ετεροαναφορές, προκύπτει απ τον αριθμό των ερευνητών που σχολιάζουν ή και συγκρίνουν σε δικές τους εργασίες τις έρευνες του αξιολογούμενου πανεπιστήμιου. Και αυτή η κατηγορία αποδίδει άλλο ένα 30% στη συνολική αξιολόγηση

οι άλλες δυο κατηγορίες που συνεισφέρουν το υπόλοιπο 10% στη συνολική αξιολόγηση είναι

η διεθνής εικόνα του ιδρύματος, που αποδίδει το 7,5% και αποτιμάται με το ποσοστό των αλλοδαπών σπουδαστών και του αλλοδαπού προσωπικού του πανεπιστήμιου, όπως και οι διεθνείς συνεργασίες του

και τέλος, με το ελάχιστο 2,5%, αποτιμάται η γνώση που παράγεται στο πανεπιστήμιο και μεταφέρεται στη βιομηχανία

η αξιολόγηση

στις 10 πρώτες θέσεις κατατάσσονται στη σειρά η Οξφόρδη, το Χάρβαρντ, το Κέιμπριτζ, το Στάφορντ, το ΜΙΤ, το Καλτέκ, το Πρίνστον, το Μπέρκλεϋ, το Γέηλ και το Ιμπέριαλ

σ αυτή την αγγλοσαξονική υπόθεση επισημαίνεται η άνοδος στην κατάταξη των κινέζικων ιδρυμάτων

απ τα εγχώρια προηγούνται το Πανεπιστήμιο Κρήτης και το ΕΚΠΑ (θέσεις μεταξύ 401 – 500),

και ακολουθούν το Χαροκόπειο (501 – 600),

το Αιγαίο, το ΑΠΘ, το Οικονομικό Αθήνας, τα Γιάννενα, το ΕΜΠ, η Θεσσαλία στην ομάδα (801 – 1000),

η Πάτρα, το Πολυτεχνείο Κρήτης, η Θράκη, το Διεθνές, το Δυτικής Μακεδονίας, (1001 – 1200)

το Ανοιχτό και το Δυτικής Αττικής (1501 +)

αντίστοιχα, το Πανεπιστήμιο Κύπρου εντάσσεται στην ομάδα (401 – 500), το University of Nicosia στην ομάδα (501 – 600) και το Τεχνολογικό της Λεμεσού στην ομάδα (601 – 800)

απ τα τουρκικά πανεπιστήμια, τρία βρίσκονται στην ομάδα (401 – 500), ένα στην ομάδα (501 – 600) και τρία στην ομάδα (601 – 800)

απ την τουρκοκρατούμενη Κύπρο ένα κατατάσσεται στην ομάδα (501 – 600) κι ένα στην ομάδα (601 – 800)

το Πανεπιστήμιο της Σόφιας βρίσκεται στην ομάδα (1201 – 1500), ένα της Σερβίας στην ομάδα (801 – 1000) κι ένα ακόμα στην ομάδα (1501+), ενώ τα πανεπιστήμια της Αλβανίας και της Βόρειας Μακεδονίας βρίσκονται εκτός κατάταξης

Μεγάλοι – μικροί δείκτες  ανά παράμετρο για τα Ελληνικά Πανεπιστήμια

Κρήτη (Μ: ετεροαναφορές, μ: διδασκαλία)

ΕΚΠΑ (Μ: ετεροαναφορές, μ: διδασκαλία)

Χαροκόπειο (Μ: ετεροαναφορές, μ: διδασκαλία)

αυτή η εικόνα επιβεβαιώνεται και απ τα υπόλοιπα ελληνικά πανεπιστήμια,

δηλαδή μεγάλος αριθμός ετεροαναφορών, χωρίς παράλληλα να συνοδεύονται με εξίσου υψηλές επιδόσεις στην παράμετρο «ποιότητα έρευνας», ενώ στα αγγλοσαξωνικά πανεπιστήμια της πρώτης δεκάδας υπάρχει ισχυρή συσχέτιση ποιότητας & ετεροαναφορών

με εξαίρεση το ΕΜΠ, όπου η καταγράφεται αξιολόγηση που υπερβαίνει την αντίστοιχη των ΜΙΤ και Καλτέκ, στην γνώση που παράγεται στο πανεπιστήμιο και μεταφέρεται στη βιομηχανία

αυτά τα στοιχεία διαγράφουν εστίαση στα προσωπικά βιογραφικά των ελλήνων μελών ΔΕΠ, έναντι του διδακτικού τους έργου το οποίο ουδόλως συνεισφέρει σ αυτές τις περιλάλητες λίστες επαγγελματικής ευδοκίμησης

κάποιες ακόμα πρωτιές, ίσως μη αναμενόμενες

στη παράμετρο «ετεροαναφορές» πρωτεύουν η Ιατρικές Σχολές του Αράκ και του Γκουόμ και οι δυο στο Ιράν, το τούρκικο Πανεπιστήμιο Κάνκαγια, το βιετναμέζικο Πανεπιστήμιο Ντούι Ταν, όλα στην ομάδα (401 – 500) αλλά και η Ιατρική Σχολή Γκολεστάν πάλι του Ιράν (351 – 400),

αυτές οι επιδόσεις επίσης συνοδεύονται από χαμηλά σκορ στην ποιότητα των ερευνών που ετεροαναφέρθηκαν σε υψηλότατες συχνότητες

μια πρώτη ερμηνεία του παράδοξου θα μπορούσε να είναι ότι οι ετεροαναφορές στοχεύουν στην κριτική αυτών των ερευνών, εξίσου και στην άντληση δυσπρόσιτων πληροφοριών που αφορούν ιδιαίτερες τοπικές συνθήκες

στην παράμετρο που αφορά τη διασπορά της γνώσης στη βιομηχανία προηγούνται δυο τουρκικά πανεπιστήμια με χαμηλή συνολική αξιολόγηση αλλά ακολουθούν ισόβαθμα, πανεπιστήμια της Νοτιοανατολικής Ασίας και της Γερμανίας με υψηλή συνολική βαθμολογία

γεωπολιτική

η ποινή που επιφύλαξε ο αξιολογικός οργανισμός στα ρώσικα πανεπιστήμια, λόγω των πέναλτι του Δυτικού Κόσμου στην Ρωσική Ομοσπονδία

είναι η θολή αναγραφή των σκορ που κατέκτησαν. Στην παράθεση, το πιο υψηλά αξιολογημένο πανεπιστήμιο αυτής της χώρας είναι το Λεμονόσωφ

 λοιπόν;

η καταγραφή αναδεικνύει ότι υπάρχουν τεχνικές στη σύνταξη επιστημονικών εργασιών που πετυχαίνουν να προκαλούν ενδιαφέρον, γι αυτό αποσπούν μεγάλο αριθμό ετεροαναφορών, χωρίς παράλληλα να αναγνωρίζονται για την ποιότητά τους

αυτές οι τεχνικές επιλέγονται από ερευνητές που στελεχώνουν μάλλον χαμηλής αξιολόγησης πανεπιστήμια

οι έλληνες πανεπιστημιακοί ερευνητές φαίνεται να εντάσσονται στην προηγούμενη περιγραφή, ενώ ενδιαφέρονται λιγότερο για την διδασκαλία στα αμφιθέατρα, τα σπουδαστήρια και τα διδακτικά εργαστήρια

η συρρίκνωση του αριθμού των μελών ΔΕΠ στα δικά μας ιδρύματα αποτελεί έναν απ τους παράγοντες της καταγραφήσας διδακτικής υποβάθμισης

παρά το ότι το ΕΜΠ υπολείπεται στην αξιολόγηση που συζητάμε, π.χ. του Χαροκόπειου, συνεχίζει να αποτελεί ένα ίδρυμα που διεκδικούν οι υψηλόβαθμοι μαθητές της χώρα, μαζί με τις εγχώριες Ιατρικές. Ίσως η καλή φήμη του να σχετίζεται με την  πρόσβαση των αποφοίτων του στην αγορά εργασίας, όπου η παράμετρος «μεταφορά γνώσης στην βιομηχανία» αποτελεί ένα σχετικό θετικό τεκμήριο

γενικότερα, αυτές οι αξιολογήσεις με τις παραμέτρους που επιλέγουν και την βαρύτητα που αποδίδουν σε κάθε μια τους, επιδιώκουν με την καλή φήμη που θα εξασφαλίσουν ως πρωταθλητές, να την επενδύουν στην προσέλκυση πλούσιων προπτυχιακών φοιτητών και ικανών μεταπτυχιακών

οι πρώτοι αποτελούν έναν απ τους πόρους αυτών των ιδρυμάτων, ως επιχειρήσεων και οι δεύτεροι τις επενδύσεις για την συνέχεια του επιστημονικού πρωταθλητισμού που διεξάγουν