Ηλίας Τυροβολάς

καλό μεσημέρι Ηλία
προσωπικά είμαι της γραμμής του αείμνηστου Δάσκαλου στο ΕΚΠΑ και καλού φίλου μετά, Διονύση Μαρίνου, “να μάθεις να λες δεν ξέρω, ποιος νομίζεις ότι είσαι, ο κατασκευαστής του Σύμπαντος;”
είχα συμμετάσχει, πάντως, παλιά, σε παγκόσμιο διαγωνισμό για την εξήγηση του περίεργου φαινομένου Mpemba
έστειλα μια προσπάθειά μου, αλλά δεν μου απάντησαν καν,
το θεωρώ αγένεια τουλάχιστον
για όποιον ενδιαφέρεται η γνώμη μου εδώ
https://ekountouris.blogspot.com/2012/08/mpemba.html

Καλησπέρα παιδιά.
Βρίσκω πολλά για το φαινόμενο Μπέμπα.
Ένα από αυτά ταιριάζει με όσα είπε ο Ηλίας:

Καλησπέρα σε όλους. Γιάννη αν δεν κάνω λάθος, το άρθρο που παραθέτεις είναι του Ηλία.

Δεν το πρόσεξα Αποστόλη.
Είναι του Ηλία. Δεν διάβασα το Ilias.

καλησπέρα Βαγγέλλη,
Ο διαγωνισμός της RSC το 2012 είχε 50 χιλ.συμμετοχές έτσι αποφάσισαν αρχικά να πετάξουν έξω όσες δεν είχαν εικόνες.Είχα προσπαθήσει μάταια να ανεβάσω στην πλατφόρμα μέχρι και την τελευταία μέρα.Μία δεύτερη διαλογή έγινε από ομάδα δημοσιογράφων.Μετά έγινε ψηφοφορία και τελικά διαλογή από επιστήμονες.Στην τελική 10άδα προκρίθηκαν μη σοβαρά papers εκτός από του νικητή το οποίο όμως δεν είναι εξήγηση αλλά θεώρηση-άποψη (viewpoint). Ένιωσα κι εγώ απογοήτευση όταν απορρίφθηκε η συμμετοχή μου,όμως βελτίωσα το άρθρο μου και κατάφερα ύστερα από 8 χρόνια να το δημοσιεύσω σε ένα έγκυρο επιστημονικό περιοδικό μέλος του DOAJ. Ο σχολιασμός είναι δεκτός στο RG.

Ας δούμε μια ερώτηση απ’ το διδακτικό βιβλίο του P. Hewitt (ελληνική έκδοση 1992, ΠΕΚ), κάτω απ’ την ετικέτα «Πειράματα για το Σπίτι», που μοιάζει να είναι ειδική περίπτωση του φαινόμενου Mpempa.

«Βάλτε στο ψυγείο ένα πιάτο με νερό που πλησιάζει τον βρασμό και ένα άλλο με θερμοκρασία μεταξύ 60 και 100 βαθμών Κελσίου. Θα δείτε ότι το θερμότερο νερό στερεοποιείται πρώτο. Σκεφτείτε το γιατί – παίρνοντας υπόψη την μεγάλη θερμότητα εξάτμισης του νερού»

Η ίδια ερώτηση, με προσεκτικότερη διατύπωση αλλά χωρίς την υπόδειξη, πάλι στην ελληνική έκδοση, αλλά του 2004.

«Βάλτε στην κατάψυξη ένα πιάτο με νερό που βράζει και ένα άλλο με θερμοκρασία μεταξύ 60 και 100 βαθμών Κελσίου. Η στάθμη του νερού στα δύο πιάτα θα πρέπει να είναι περίπου η ίδια. Παρατηρήστε σε πιο πιάτο θα παγώσει πρώτα το νερό»

Απουσιάζει η υπόδειξη, διότι στο κείμενο της έκδοσης του 2004 υπάρχει μια ερμηνεία.

«… υπό ορισμένες συνθήκες το καυτό νερό παγώνει ταχύτερα απ’ το ζεστό… Αν και το βραστό νερό δεν θα παγώσει πριν το κρύο νερό, θα παγώσει πριν το σχετικά καυτό νερό. Συγκεκριμένα το νερό που βρίσκεται στη θερμοκρασία βρασμού, παγώνει πιο γρήγορα απ’ ότι νερό θερμοκρασίας 60 βαθμών Κελσίου ή μεγαλύτερης, όχι όμως πιο γρήγορα απ’ ότι το νερό θερμοκρασίας μικρότερης των 60 βαθμών. … Ο ρυθμός ψύξης μέσω ταχείας εξάτμισης είναι πιο γρήγορος, επειδή κάθε γραμμάριο νερού που εξατμίζεται αποσπά τουλάχιστον 540 θερμίδες απ’ το νερό που απομένει σε υγρή μορφή. Πρόκειται για μια τεράστια ποσότητα ενέργειας σε σύγκριση με τη μια μόνο θερμίδα ανά βαθμό Κελσίου που αποσπάται από κάθε γραμμάριο νερού που ψύχεται μέσω θερμικής αγωγής».

Η γενικευμένη προσέγγιση του Ηλία, αναδεικνύει την συνθετότητα του γενικευμένου φαινόμενου.
 
Δυο ακόμα σχόλια με την οπτική της Διδακτικής των Φ.Ε.

Η δημοσίευση που απέδωσε στο σύνθετο φαινόμενο το όνομα του Mpempa, ήταν ένα περιοδικό για την εκπαίδευση των Φ.Ε., το Physics Education, του 1969. Αυτή η δημοσιοποίηση δημιούργησε το ερευνητικό ενδιαφέρον των ερευνητών και των τεχνικών περιοδικών του κλάδου (π.χ. Nature, 2020).

Μάλλον πρόκειται για μια περίπτωση αντιστροφής μια τυπικής πορείας. Οι εκπαιδευτικές ιδέες έχουν πηγή τεχνικές ερευνητικές εργασίες. Εδώ μια ιδέα από περιοδικό της εκπαίδευσης αποτέλεσε την αφετηρία ερευνητικού ενδιαφέροντος.

Ο Τανζανός μαθητής Mpempa παρασκευάζοντας παγωτό καθυστέρησε το διάλυμα γάλατος και ζάχαρης και έτσι το τοποθέτησε ζεστό στην κατάψυξη, ενώ οι συμμαθητές του είχαν προλάβει να κρυώσουν σε θερμοκρασία περιβάλλοντος τα δικά τους μίγματα. Όταν διαπίστωσε ότι το δικό του διάλυμα είχε στερεοποιηθεί πριν απ’ τα αντίστοιχα των συμμαθητών του, ρώτησε τον καθηγητή φυσικής γιατί συνέβη αυτό. Εκείνος αποκρίθηκε αποφασιστικά ότι είχε απλά κάνει λάθος παρατήρηση, γιατί αυτό το φαινόμενο δεν μπορεί να συμβεί.
Όταν αργότερα επισκέφτηκε το σχολείο ο Denis Osborne, καθηγητής του University College στο Νταρ ελ Σαλάμπ, ο νεαρός μαθητής επανήλθε:

«Αν πάρουμε δυο δοχεία με ίσους όγκους νερού, το ένα 35 βαθμών Κελσίου και το άλλο 100 βαθμών και τα βάλουμε στο ψυγείο, θα παγώσει γρηγορότερα το νερό των 100 βαθμών. Γιατί;»

Ο Osborne τον κάλεσε στο πανεπιστήμιο, όπου επιβεβαιώθηκε η παράδοξη παρατήρηση, που κατέληξε στην ανακοίνωση που φιλοξένησε το Physics Education με πρώτο όνομα αυτό του μαθητή και δεύτερο του καθηγητή.

Η περίπτωση αναφέρεται στην απορριπτική αντιμετώπιση ορισμένων αντιδιαισθητικών ισχυρισμών που διατυπώνουν με επιμονή κάποιοι λίγοι μαθητές. Αυτές οι συμπεριφορές υποδεικνύουν «τον κίνδυνο πραγμάτευσης μιας αυταρχικής φυσικής».

Είναι βέβαια κι’ οι άλλοι που πιέζουν και αξιολογούν με αποκλειστικό κριτήριο αν υπάρχει καθυστέρηση στο χρονοδιάγραμμα της ύλης.

Καλημέρα σε όλους.
Τώρα το είδα. Ηλία πολύ ενδιαφέρον!!!
Να είσαι καλά.

Καλημέρα Βασίλη,ανταποδίδω.Περιμένω το άρθρο σου για την εντροπία.

Μπράβο Ηλία!
Έχω γράψει παλιότερα:
Εντροπία μέρος πρώτο.
Εντροπία μέρος δεύτερο.

Διδάσκαμε κάτι από Εντροπία στις Δέσμες.

Καλησπέρα σε όλους.
Με προλάβατε Ηλία, συγχαρητήρια βέβαια, Γιάννη κι εσύ παλιότερα, γιατί αυτό τον καιρό ετοιμάζουν για εντροπία. Όμως θα το συνεχίσω σε άλλο στυλ που θέλω να την παρουσιάσω.
Αν επιτραπεί να πω νομίζω η θερμότητα δεν είναι μορφή ενέργειας.
Μορφή ενέργειας είναι η θερμική.
Κατώτερη μορφή ενέργειας είναι η θερμική ενέργεια χαμηλής θερμοκρασίας.
Γι αυτό στον κύκλο Carnot παίζει ρόλο η Τ στην απόδοση.
Ή θερμότητα όπως και το έργο είναι τρόποι ανταλλαγής και μεταφοράς ενέργειας.
Μπορεί όμως να κάνω και λάθος. Να είστε καλά.

Σας ευχαριστώ όλους. Εάν έκανα παρουσίαση,θα έβαζα τον τίτλο: “Η εντροπία”. Ήθελα απλά να αποσαφηνίσω κάποιες παρανοήσεις πριν δώσω το επόμενο άρθρο μου. Βασίλη Μπάφα συμφωνώ και περιμένω με ενδιαφέρον την παρουσίαση.