Φυσική Α΄ Λυκείου: οδηγία ΥΠ, εξεταστέα ύλη και τελικές εξετάσεις.

Αγαπητοί συνάδελφοι. Όλοι όσοι διδάσκουμε Φυσική Α’ Λυκείου παρουσιάζουμε μεθοδολογίες και ασκήσεις με ευθύγραμμη κίνηση σώματος υπό την επίδραση δύναμης που σχηματίζει γωνία θ με τον οριζόντιο άξονα, είτε το επίπεδο είναι οριζόντιο (με ή χωρίς τριβή) είτε είναι κεκλιμένο. Μέσα σε αυτούς κι εγώ, στα πλαίσια φροντιστηριακών μαθημάτων.

Η συγκεκριμένη μεθοδολογία αναφέρεται αποκλειστικά στο παράδειγμα 1.3.9 του σχολικού βιβλίου (σελ. 128,129), με χαρακτηριστικές τις ασκήσεις 22 και 24 του σχολικού βιβλίου (σελ. 159).

Η επίσημη οδηγία του Υπουργείου Παιδείας 2017-2018 αναφέρει χαρακτηριστικά: “Η ανάλυση δύναμης σε άξονες (όπως κατά την κίνηση σώματος σε κεκλιμένο επίπεδο ή στο 2ο παράδειγμα της υποενότητας 1.3.6 ή στο παράδειγμα της 1.3.9) απαιτείται για τη λογική δομή του κεφαλαίου. Ωστόσο, θα πρέπει να αποφεύγεται η ενασχόληση με μεγάλο αριθμό ασκήσεων/προβλημάτων ή με προβλήματα υψηλού βαθμού δυσκολίας.”

Πρόκειται, λοιπόν, για διδακτέα ύλη σαφώς, αλλά τίθενται κάποια ερωτήματα:

1. Τι σημαίνει για το Υπουργείο Παιδείας η έκφραση “προβλήματα υψηλού βαθμού δυσκολίας”; Κρίνονται κατά το δοκούν από τον εκάστοτε καθηγητή;
2. Τι σημαίνει η έκφραση “Ωστόσο θα πρέπει να αποφεύγεται…”; Είναι ρητή απαγόρευση εξέτασης; Κατά τη γνώμη τη δική μου και άλλων συναδέλφων πρόκειται για απαγόρευση εξέτασης τέτοιων ασκήσεων (δεν γράφει “καλό θα ήταν να αποφεύγεται”, γράφει “πρέπει”) , ενώ άλλοι το θεωρούν απλά ως πρόταση-συμβουλή αποφυγής.
3. Να θυμηθούμε ότι η Τράπεζα θεμάτων που καταργήθηκε ΔΕΝ είχε κινήσεις σωμάτων με υπό γωνία δυνάμεις, ούτε σε οριζόντιο, ούτε σε κεκλιμένο. (βέβαια είχε έργο μη σταθερής δύναμης και τροχαλίες).
4. Καθηγητές Φυσικής Α Λυκείου σε ιδιωτικά και δημόσια σχολεία ενώ αφαιρούν από την επίσημη εξεταστέα ύλη όλη την ενότητα 1.3.9 (προφανώς και με την εφαρμογή της;;), εν τούτοις εξετάζουν στις προαγωγικές εξετάσεις του Ιουνίου είτε ολόιδιο, είτε παρόμοιο, ή ακόμα και δυσκολότερο πρόβλημα. (εγώ άραγε το κρίνω “δυσκολότερο”;)
5. Ενδεικτικά φετινά Δ θέματα της Α Λυκείου που αναφέρω (που δεν είχαν το 1.3.9 εντός εξεταστέας):

• Σε γνωστό ιδιωτικό Λύκειο της Αθήνας: Δ θέμα, δύο σώματα δεμένα με σχοινί, κίνηση σε οριζόντιο, τάση νήματος, τριβή, εφαρμογή δύναμης στο πρώτο σώμα που σχηματίζει γωνία θ με το οριζόντιο! (εκτός επίσημης εξεταστέας ύλης από το σχολείο η ενότητα 1.3.9 αλλά και το 1.3.6, ισορροπία ΣFy=0N.!)
• Σε δημόσιο Λύκειο: Δ θέμα, κίνηση σε κεκλιμένο επίπεδο, υπολογίστε επιτάχυνση κλπ. (εκτός το 1.3.9 απ΄την εξεταστέα ύλη των παιδιών).
• Σε άλλο δημόσιο Λύκειο: Δ θέμα, οριζόντιο επίπεδο με συντελεστή τριβής, σε σώμα ασκείται δύναμη F υπό γωνία θ με το οριζόντιο. Υπολογίστε την επιτάχυνση, την ταχύτητα, το έργο τριβής. Μετά από χρόνο t καταργείται η F, βρείτε πότε θα σταματήσει. (Εκτός εξεταστέας η παράγραφος 1.3.9. με ακριβώς την ίδια μεθοδολογία σελ. 128,129 από τους ίδιους τους καθηγητές!)

6.  Θα μου απαντήσει κάποιος ότι προφανώς αν γνωρίζει κάποιος τους Νόμους του Newton και τις εξισώσεις κίνησης στην Α Λυκείου, θεωρητικά θα πρέπει να μπορεί να λύσει την οποιαδήποτε άσκηση ευθύγραμμης κίνησης σημειακού αντικειμένου, με την επίδραση πολλών ομοεπίπεδων δυνάμεων, έπειτα από παρακολούθηση της διδακτέας ύλης.

Αλλά, τελικά, κατά πόσο η οδηγία του Υπουργείου Παιδείας, το επίσημο σχολικό εγχειρίδιο και η ανακοινωθείσα σχολική εξεταστέα ύλη καθορίζουν το επίπεδο και το είδος των εξεταζόμενων θεμάτων;

Θα ήθελα την επιστημονική αλλά και εκπαιδευτική σας γνώμη επί του θέματος, μιας και μιλάμε για μαθητές Α’ Λυκείου που εξετάζονται σε μάθημα γενικής παιδείας, ευχαριστώ!