web analytics

Επώνυμα Ελλήνων που έχουν τουρκική ρίζα και σημαίνουν επάγγελμα

timthumb

Οι τουρκικές λέξεις κατακλύζουν την ελληνική γλώσσα. Αποτελούν βεβαίως και πεδίο πολυετούς έρευνας από τους γλωσσολόγους για το πόση είναι η διείσδυση στην καθημερινότητα. Εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν έρευνες γύρω από τα επώνυμα των Ελλήνων τα οποία σημαίνουν κάποιο επάγγελμα και κρύβουν στην ερμηνεία τους τουρκικές ρίζες.
Το 1920 η εφημερίδα «Πειρασμός» έψαξε τότε ελληνικά επίθετα που προέρχονταν κυρίως από τουρκικές ρίζες και σήμαιναν επάγγελμα. Ιδού λοιπόν κάποια από αυτά:
«Κουντουριώτης, Κουντούρης, Κουντουράς: Από το τουρκικόν κουντούρα δηλ το παπούτσι.
Καζαντζής, Καζαντζάκης, Καζαντζόπουλος: Από το καζάνι. Δηλαδή ο κατασκευαστής καζανιών και γενικώτερον ο χαλκουργός

Κανταρτζής: Ο κατασκευαστής κανταριών και γενικώτερον ο ορειχαλκουργός.
Τουφεξής: Από το επάγγελμά του οπλοποιού και του κατασκευαστού κοντακιών όπλων.
Καζάζης: Ο μεταξουργός
Σέκερης: Ο ζαχαροπλάστης
Αμπατζής: Ο κατασκευαστής ωρισμένου μαλλίνου υφάσματος
Σαγιαξής: Ο κατασκευαστής επίσης ωρισμένου είδους μαλλίνου υφάσματος
Κιατίπης: Ο γραμματικός
Φεσάς, Φεσόπουλος: Ο κατασκευαστής φεσιών
Σαράφης, Σαραφίδης, Σαραφόπουλος: Από το σαράφης, αργυραμοιβός.
Ταμπάκης, Ταμπακόπουλος, Ταμπακάς: Από το ταμπάκης, ο βυρσοδέψης.
Χασάπης, Κασάπης, Χασαπίδης και Κασαπίδης: Από το χασάπης ή κασάπης, σφαγεύς, κρεοπώλης.
Αραμπατζής: Καραγωγεύς
Τσορμπατζής, Τσορμπατζόγλου: Ο προϊστάμενος εργασίας.
Μπαξεβάνης: Ο περιβολάρης
Καλαιτζής, Καλαντζόπουλος, Καλαντζάκης: Ο κασσιτερωτής
Καπιτσάλας, Καπιτσάλης και Καψάλης: Ο κεντητής ή κατασκευαστής ζωνών.
Κατιρτζής και Κατιρτζόγλου: Ο μουλαράς.
Όπως τονίζει ο Θωμάς Σιταράς (Αθηναιογράφος): «Αν δεν βρήκατε το δικό σας επώνυμο ψάξτε το καλύτερα… Για το δικό μου πάντως τα πράγματα είναι απλά: Σιταράς όλο και με κάποια σιτάρια θα είχαν να κάνουν οι παππούδες.

Αλλη έρευνα
Σύμφωνα με άλλη έρευνα του Ανδρέα Καλαντζάκου για το τι σημαίνουν οι ρίζες των πιο γνωστών ελληνικών επιθέτων, τα πράγματα έχουν ως εξής:

-Αϊβαζής: κλητήρας (τουρκικά: ayvaz)

-Αργέντης: ασημένιος (ιταλικά: argento)

-Ασλάνης: το λιοντάρι (τουρκικά: aslan)

-Βεάκης: ο μπέης, ο κύριος (τουρκικά: bey)

-Βέγγος: το φαρμακερό φυτό (περσικά: benk)

-Βογιατζής: ο μπογιατζής (τουρκικά: boyaci)

-Βοναπάρτης: η καλή μερίδα (ιταλικά: buono parte)

-Βουγιουκλάκη: η μεγάλη (από το τούρκικο buyuk)

-Γαρμπή: η δύση (αραβικά: garb)

-Γκερέκου: πρέπει (τουρκικά: gerek)

-Δαφέρμος: ο βέβαιος, ο σταθερός (ιταλικά: da fermo)

-Δεληγιάννης: ο Τρελός Γιάννης (τουρκικά: deli)

-Ζαϊμης: ο εισπράκτορας φόρων (τουρκικά: zaim)

-Ζαλμάς: ο πρόστυχος (τουρκικά: calma)

-Ζαμπούνης: ο καχεκτικός, ο αδύναμος (τουρκικά: zabun)

-Ζολώτας: το χρυσάφι (ρωσικά: zoloto)

-Ζορμπάς: ο άτακτος, ο ταραξίας (τουρκικά: zorba)

-Ιωαννίδης: αυτός που πήρε την χάρη του Θεού (εβραϊκά: yohannou)

-Καβάφης: ο αδέξιος (τουρκικά: kavaf)

-Καζαντζάκης: ο χαλκωματάς (τουρκικά: kazanci)

-Κάλβος: ο φαλακρός (λατινικά: calvus)

-Καμμένος: η πέτρα (σλάβικα: kamen)

-Καραγκιόζης: ο μαυρομάτης (τουρκικά: Karagöz)

-Καραμανλής: αυτός που κατάγεται από την Καραμανία (τουρκικά: karamanli)

-Καρατζάς: το ζαρκάδι (τουρκικά: karaca)

-Καρατζαφέρης: η καμήλα (τουρκικά: kara cafer)

-Κατράκης: ο μοιραίος (αραβικά: kaderi)

-Κεντέρης: η λύπη (τουρκικά: keder)

-Κοεμτζής: ο χρυσοχόος (τουρκικά: kuyumcu)

-Κούγιας: ο πεταλωτής (σλάβικα: kuja)

-Λιάνη: δένω (γαλλικά: liane)

-Μακαρέζος: το καρούλι (τουρκικά: makara)

-Μαρής: ο τρελός (αρβανίτικα: mari)

-Ματσούκα: το ρόπαλο (λατινικά: maxuca)

-Μπαϊρακτάρης: ο σημαιοφόρος (τουρκικά: bayraktar)

-Μπότσαρης: το βαρελάκι (από τους Βένετους: bozza)

-Μπουρνάζος: ο μυταράς (τουρκικά: burnaz)

-Νάκας: ο ελαιογράφος (τουρκικά: nakkas)

-Νταϊφά: η ομάδα, το σωματείο (αραβικά: taife)

-Ντενίση: η θάλασσα (τουρκικά: denis)

-Πεχλιβάνης: παλαιστής (τουρκικά: pehlivan)

-Ρακιντζής: αυτός που φτιάχνει ή πίνει τσίπουρο (τουρκικά: raki)

-Σαντίκος: ο πιστός φίλος (τουρκικά: sadik)

-Σελιμάς: υγιής (τουρκικά: selim)

-Σεφέρης: το ταξίδι (τουρκικά: sefer)

-Σιμιτζής: αυτός που φτιάχνει και πουλάει κουλούρια (τουρκικά: simitci)

-Σκαρμούτσος: πάσσαλος (ιταλικά: scarmo)

-Τόκας: πόρπη (τουρκικά: toka)

-Τρίμης: παλληκάρι (αρβανίτικα: trim)

-Τσουκαλάς: ο μεγάλος τέντζερης (ιταλικά: zuca)

-Φέρτης: ο μοναχός (τουρκικά: fert)

-Φούντας: η φούντα (ιταλικά: η φούντα, ο θάμνος)

-Φυσσούν: η γοητεία (τουρκικά: füsun)

-Χαϊκάλης: το όνομα (τουρκικά: haikal)

-Ωνάσης: ο εραστής (τουρκικά: oynas)

Loading

Subscribe
Ειδοποίηση για
8 Σχόλια
Inline Feedbacks
Όλα τα σχόλια
Βαγγέλης Κουντούρης

πάρα πολλές οι τούρκικες λέξεις (και αρκετές Ιταλικές, Σλάβικες, Αιγυπτιακές…)

(πιθανόν το δικό μου επώνυμο, φυγάδες από Κυκλάδες, ίσως γλιτώνει με άλλη εξήγηση, από το πλοίο με κοντή ουρά…)

τέτοιες είναι οι λέξεις με δύο "ου", π.χ. λουκούμι, σουτζούκι…, όπως και οι λέξεις που δηλώνουν απασχόληση και τελειώνουν σε "τζης", π.χ. μπογιατζής, φαναρτζής…

Πάνος Μουρούζης
09/11/2018 12:38 ΜΜ

Δύο μεγάλες οικογένειες από τη Τραπεζούντα που μετοίκησαν αργότερα στο Φανάρι της Κων/λης και που πήρανε κατά καιρούς διάφορα αξιώματα της οθωμανικής αυτοκρατορίας, όπως μεγάλοι διερμηνείς, ηγεμόνες της Μολδοβλαχίας, Ναύαρχοι κλπ ήταν οι Υψηλάντηδες και οι Μουρούζηδες. Στα τούρκικα το "Υψηλάντ" και το "Μουρουζάντ" δηλώνει αξιωματούχο.

Βασίλειος Μπάφας
09/11/2018 12:46 ΜΜ

Συγχαρητήρια, ευχαριστούμε για τις πληροφορίες

Γιώργος Φασουλόπουλος
Αρχισυντάκτης

Βασίλη καλησπέρα,

Σύμφωνα με τον κατάλογο που δημοσιοποιείς: Καρατζαφέρης: η καμήλα (τουρκικά: kara cafer)

 

Διαδικτυακός διάλογος στο «οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία»

Γιατί ο κύριος Καρατζαφέρης, δεν αλλάζει το ακραιφνώς τούρκικο επώνυμό του (αφού kara=μαύρος  cafer=ζαφείρι), σε Μαυροζαφείρης

To Cafer είναι τουρκ/αραβο/πέρσικο όνομα
http://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=%C3%96zel%3AAra&search=Cafer
Ο σάπφειρος τουρκιστί είναι safir
http://tr.wikipedia.org/wiki/Safir

Jafar σύνηθες όνομα μεταξύ των σιιτών μουσουλμάνων
εδώ το ετυμολογεί από το jafar, αραβικά,
χείμαρρος, ρυάκι, οπότε προτείνουμε το Μαυροπόταμος ή Μελανόρυαξ

Τζαφέρηδες είναι μια κοινότητα Σιιτών, που ονομάστηκαν από τον 6ο ιμάμη μετά τον Μωάμεθ (http://en.wikipedia.org/wiki/Ja'far_al-Sadiq και http://tr.wikipedia.org/wiki/Caferilik). Αρκετοί υπάρχουν ακόμη στην Τουρκία (http://en.wikipedia.org/wiki/Democratic_initiative#Caferi_initiative).

Τα επώνυμα, ναι, είναι ίσως ο δυσκολότερος κλάδος της ετυμολογίας (ο διαχειριστής του ιστότοπου).

 

 

Μπαλτζόπουλος Αντώνης
Αρχισυντάκτης

Bal στα τούρκικα είναι το μέλι ….Μπαλτζής ο μελισσοκόμος … και μετά την υιοθέτηση της πιο δημοφιλούς ελληνικής κατάληξης καταλήγουμε στο …

Γιώργος Φασουλόπουλος
Αρχισυντάκτης

Ας μην ξεχνάμε και την περίφημη ετυμολόγηση επωνύμων από τον δημοφιλή γλωσσολόγο George Portokalos

Γιάννης Κυριακόπουλος
Αρχισυντάκτης

Διαβάζουμε στον Σαραντάκο (που αλλού;) ότι οι ληξίαρχοι εξελλήνιζαν επώνυμα. Αναφέρει πολλά παραδείγματα. Ένα:

Ο Καπασακαλής έχει μεταφραστεί από κάποιον ληξίαρχο και «Βαθυπωγωνίδης».