by 
Καλησπέρα σε όλους.
Επειδή είναι καλό το νταβαντούρι, αλλά δεν μας πάει και πουθενά σε τελική ανάλυση, θα ήθελα να ανοίξω αυτό το θέμα εδώ. Ποια είναι η άποψή σας για τη σύνδεση τέχνης με επιστήμη;
Επειδή το να μοιράζεσαι πράγματα, είναι καλό για όλους…
Καλησπέρα σε όλους.
Επειδή είναι καλό το νταβαντούρι, αλλά δεν μας πάει και πουθενά σε τελική ανάλυση, θα ήθελα να ανοίξω αυτό το θέμα εδώ. Ποια είναι η άποψή σας για τη σύνδεση τέχνης με επιστήμη;
Καλημέρα από τα χιονισμένα Γιάννενα.
Τι σημαίνει ωραία εξίσωση, δεν μπορώ να σου το εξηγήσω. Είναι σαν να με ρωτάς τι σημαίνει ωραία γυναίκα.
Σωστή είναι η εξίσωση που επιβεβαιώνεται από το πείραμα, ή που προήλθε από εξισώσεις που επιβεβαιώθηκαν από το πείραμα ή που καμία από τις εξισώσεις στις οποίες οδηγεί δεν είναι σε ασυμφωνία με το πείραμα.
Φίλε Γιώργο η βασική πηγή του διαλόγου είναι η διαφωνία. Και γι αυτό σ’ ευχαριστώ γιατί μέσω του διαλόγου αναγκάζεσαι να ισχυροποιήσεις τα επιχειρήματά σου.
Πράγματι διαφωνούμε. Η ποιότητα του διαλόγου θα εξαρτηθεί από τον ακριβή προσδιορισμό των σημείων στα οποία διαφωνούμε. Θα αρχίσω λοιπόν επικεντρώνοντας σχολιάζοντας κάποια σημεία των θέσεών σου:
Να μην περιχαρακωνόμαστε σε ακραίες θέσεις, όπως η «Φυσική χωρίς εξισώσεις δεν είναι Φυσική.
Επιμένω ότι φυσική χωρίς εξισώσεις δεν είναι φυσική. Αυτό μας το δίδαξε πρώτα απ’ όλα ο Μέγας Αρχιμήδης και αργότερα ο Παππούς της Φυσικής ο Γαλιλαίος. Κάθε προσπάθεια να κάνουμε φυσική χωρίς μαθηματικά είναι μάταια. Η φυσική για άγνωστο το γιατί είναι γραμμένη στη γλώσσα των μαθηματικών. Γι αυτό επιμένω ότι όταν διδάσκουμε φυσική θα πρέπει η διδασκαλία της να συνάδει με τις μαθηματικές γνώσεις των μαθητών. Τα μαθηματικά εξάλλου από μόνα τους είναι ένα λαμπρό έργο του ανθρώπινου πολιτισμού και γι αυτό το λόγο θα πρέπει να υπάρχει ως μάθημα γενικής παιδείας. Είναι λοιπόν μία λοβοτομή του χειρίστου είδους αυτή που συμβαίνει στην Ελληνική εκπαίδευση να διδάσκουμε στα παιδιά της γενικής παιδείας μαθηματικά και φυσική χωρίς όμως να διδάσκουμε τη σχέση που έχουν μεταξύ τους. Αν βέβαια θέλουμε να διδάξουμε φυσική σε κάποιον που δεν έχει την αντίστοιχη μαθηματική παιδεία, τότε κάνουμε αυτό που λέμε εκλαΐκευση. Για να μην παρεξηγηθώ δεν είμαι ενάντια της εκλαΐκευσης. Το έχω κάνει πολλές φορές και νομίζω και με επιτυχία. Απλά γνωρίζω σε ποιους απευθύνομαι. Δε επιθυμώ όμως ένα αναλυτικό πρόγραμμα σπουδών που βασίζεται στην εκλαΐκευση των φυσικών επιστημών, υποβαθμίζοντας το ρόλο τόσο των μαθηματικών όσο και της φυσικής. Η πρόταση του Paul Hewitt είναι αρκετά καλή για το Γυμνάσιο. Με άλλα λόγια αφαιρώντας τη διαδικασία του πειράματος και του μαθηματικού μοντέλου από τις φυσικές επιστήμες νομίζω ότι στερούμε από την εκπαίδευση ένα πολύ μεγάλο μέρος της μεθοδολογίας των φυσικών επιστημών.
Να μην προβληματιζόμαστε για τους λόγους που αξίζει να επιλέγουμε θεατρικά έργα όπως ο «ο βίος του Γαλιλαίου» του Μπρεχτ και «αυτό που αφορά τον Heisenberg», δηλαδή η «Κοπεγχάγη» του Φρέιν.
Όταν ανέφερα το θεατρικό σχετικά με το βίο του Γαλιλαίου δεν αναφερόμουνα στο έργο του Mπρεχτ ( που ομολογουμένως δεν το γνώριζα) αλλά στο γεγονός ότι η ζωή ενός επιστήμονα δεν είναι πάντα ενδιαφέρουσα ή παράδειγμα προς μίμηση. Το ίδιο συμβαίνει και με έναν καλλιτέχνη. Κρίνοντας το έργο των μεγάλων μουσουργών μας Θεοδωράκη, Χατζηδάκι, εδώ και πολλά χρόνια έχω κατασταλάξει στην άποψη ότι η κριτική μου στο έργο τους θα πρέπει να είναι πέρα και πάνω από τα πολιτικά τους πιστεύω και τη στάση ζωής τους. Τον επιστήμονα πρέπει να τον κρίνουμε για το επιστημονικό του έργο, τον καλλιτέχνη για το καλλιτεχνικό του, τον πολιτικό για το πολιτικό του και πάει λέγοντας.
Da Vinci και Πυθαγόρας Δεν “καθαρίζουμε” με τον Da Vinci, υποβαθμίζοντάς τον επειδή «γνωστός έγινε για την τέχνη του».
Θεωρώ ότι και οι δύο έχουν υπερτιμηθεί λόγω των μυστικιστικών τους απόψεων (βάλε και τον Τέσλα μέσα). Είναι πολύ περίεργο πόσο αρέσκεται η μεγάλη μάζα των ανθρώπων να πιστεύει σε διάφορα «περίεργα» και μεταφυσικά πράγματα. Μία σχετική ομιλία έκανε για το θέμα το Στέφανος Τραχανάς. Προσωπικά είμαι οπαδός των φυσικών φιλοσόφων οι οποίοι ήταν οι πρώτοι στον πλανήτη που προσπάθησαν να ερμηνεύσουν τον κόσμο πέρα και έξω από οποιοδήποτε μεταφυσικό πλαίσιο. Θαλής, Αναξίμανδρος, Αναξιμένης, Ηράκλειτος, Δημόκριτος κλπ Οι μέγιστοι των μεγίστων. Η επιστήμη προχωράει πέρα από τις μεταφυσικές ή θρησκευτικές πεποιθήσεις των δημιουργών της. Ένα παράδειγμα που αναφέρω στους μαθητές μου για αυτό το θέμα, είναι σχετικά με τα πιστεύω των δημιουργών της θεωρίας της μεγάλης έκρηξης. Του Φρίτμαν και του Λεμέτρ. Ο πρώτος ήταν άθεος και ο δεύτερος ιερέας. Γράφεις φίλε Γιώργο.
Ο μέσος μαθητής χωρίς να κατέχει τις τελευταίες απόψεις για το DNA και χωρίς την ικανότητα να προβαίνει σε εργαστηριακούς γονιδιακούς προσδιορισμούς, αξίζει να εξοικειωθεί με την Θεωρία της Εξέλιξης ως την βέλτιστη μέθοδο για την περιγραφή της ιστορίας και του μέλλοντος των έμβιων όντων, συμβιβάζοντας με βάση αυτήν και τις μεταφυσικές του απόψεις
Και ρωτάω. Αν ο συγκεκριμένος μαθητής είναι βαθιά θρησκευόμενος πως θα μπορέσει να κάνει έναν τέτοιο συμβιβασμό; Μήπως ορισμένα πράγματα δεν μπορούν να συμβιβαστούν; Ή παπάς ή ζευγάς.
Αναφέρθηκες σε δύο άτομα. Α)Στον Ρήγα, Το Ρήγα τον θεωρώ την πιο ιερή μορφή του αγώνα. Αφού το ίδιο άτομο συγκέντρωνε τα χαρακτηριστικά της βαθιάς μόρφωσης, της αγωνιστικότητας, της επικοινωνίας του θάρρους και του αλτρουισμού. Β) στον Ανδρέα. Ένα άτομο με βαθιά μόρφωση αφού πατούσε γερά τόσο στη τέχνη όσο και στην επιστήμη. Επικοινωνιακός με πολύ καλή πένα αλλά και ευφράδεια λόγου. Τα δύο αυτά εξαίρετα άτομα δε νομίζω να έχουν σχέση με τις διαφωνίες μας ακόμη και αν κάποιο από αυτά υποστήριζε τις δικές σου απόψεις.
Αυτά προς το παρόν. Θα επιστρέψω δριμύτερος…
Ωραία κείμενα, να σχολιάσω:
Ο Da Vinci ακολουθούσε επιστημονική μέθοδο στις μελέτες του, αν δεν θεωρείτε αυτός επιστήμονας τότε δεν είναι ούτε ο Freud.
Ουσιαστικά επιστήμη είναι η φυσική και οι κοινωνικές ή άλλες επιστήμες θα έπρεπε να αποκαλούνται διαφορετικά. Δεν επικοινωνούν όμως οι υπόλοιποι άνθρωποι γύρω μας με αυτό το σκεπτικό (που προσωπικά έχω).
Ο Tesla άσχετα από την showman παρουσία του, μας έδωσε την τεχνολογία για να βλέπουμε στο σκοτάδι.
Διαφωνώ με την new age φυσική, αλλά δεν είναι διδακτικά σύγχρονος και ο old school τρόπος διδασκαλίας.
Συναφές:
Ξέχασα πως το είχε ανεβάσει και ο Κώστας.
Από το βιβλίο “Τα πάντα για τη φυσική σε κόμιξ”
Εκλαΐκευση.
Από το βιβλίο Κασσέτα-Δαπόντε:
Θα μπορούσαμε να συζητήσουμε αν:
Πρόκειται για τέχνη.
Εξυπηρετούν τέτοιες παρεμβολές σε βιβλία ή παρουσιάσεις.
Ταιριάζουν μόνο σε εκλαϊκεύσεις ή μπορεί να χρησιμοποιηθούν σε παρουσιάσεις και μαθήματα κάθε επιπέδου.
Από το βιβλίο «ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΟ ΚΛΕΙΔΙ ΤΟΥ ΤΖΩΡΤΖ ΓΙΑ ΤΟ ΣΥΜΠΑΝ» των LUCY & STEPHEN HAWKING
(Μια περιπέτεια στο διάστημα)
Τι είναι μαύρη τρύπα;
Πάμε σε ένα γνωστό βίντεο:
Είναι τέχνη;
Πάντως θέλει σενάριο και σκηνοθεσία. Στη συνέχεια θέλει σκιτσογράφο και amimation.
Δεν είναι κάποια συρραφή κλιπάρτ που θα μπορούσαμε να παραθέσουμε σε ένα pdf ή μια παρουσίαση ίδιου θέματος.
Πίνακας του Μονέ:
Ο χωρόχρονος στη ζωγραφική πριν τη θεωρία της Σχετικότητας. Άρθρο του Ευγένιου Χατζούδη.
Πικάσο. Πορτραίτο του Ambroise Vollard:
Υποτίθεται ότι μπορούμε να δούμε μέσω τετραδιάστατου στερεού.
Theo Van Doesburg, construction in space-Time II (1924)
τα μαθηματικά στην φυσική – μήπως τα υπερτιμούμε;
Σίγουρα δεν διαφωνούμε Πάνο στο ότι η μαθηματική επεξεργασία και η μοντελοποίηση είναι απαράβατες διαδικασίες που ακολουθεί η επιστήμη.
Επιστήμη όμως δεν είναι οι μαθηματικές μέθοδοι που χρησιμοποιεί, αλλά η διάθεση και η ικανότητα να μετασχηματίζονται οι ερωτήσεις που προκύπτουν απ’ τον φυσικό κόσμο σε πειραματικά ελέγξιμες υποθέσεις. Επιπλέον, η επιστήμη έχει και μια εσωτερική ηθική. Αυτή επιβάλει πειραματικούς ελέγχους που δεν θα παραγνωρίζουν δεδομένα που αποκλίνουν απ’ την υπόθεση.
Οι αρνητικές εκδοχές της “φυσικής που μαγεύει” θα μπορούσαν να χρησιμοποιούν και μαθηματική επεξεργασία π.χ. οι αστρολογικοί πίνακες και οι λογισμοί που βασίζονται σ’ αυτούς, από καλά μαθηματικά και από σημαντικούς αστρονόμους υπηρετήθηκαν. Στην υπόθεση της σχέσης πλανητών και κοινωνικών γεγονότων υπήρξε η υπέρβαση. Αυτή η υπέρβαση ενισχύθηκε από την έμφυτη τάση των ανθρώπινων κοινωνιών να θέλουν να γνωρίζουν το μέλλον. Και δεν έχω υπόψη μου κάποια μαθηματικά που μπορούσαν να απορρίψουν αυτή την ανθρώπινη στάση που ταύτιζε τον μαθηματικό – αστρονόμο με τον αστρολόγο. Οι αιτίες που οδήγησαν στον διαχωρισμό των τριών ιδιοτήτων οφείλεται στην αλλαγή του «επιστημονικού παραδείγματος», στο οποίο δεν συνέβαλε καθοριστικά η πρόοδος των μαθηματικών. Ως αιτίες προτείνονται σήμερα, η βελτίωση των τεχνολογιών παρατήρησης, δηλαδή το τηλεσκόπιο, το μεγάλωμα του κόσμου με τα διατλαντικά ταξίδια και οι εμπειρίες που προστέθηκαν απ’ αυτά και εν τέλει διότι το νέο κοσμολογικό μοντέλο που διαμορφώθηκε, μπορούσε να προβαίνει σε καλύτερες προβλέψεις από αυτήν της επίδραση του ανάδρομου Ερμή.
μήπως καλλιεργώντας ένα μόνο από τα εργαλεία θαμπώνουμε την μεγάλη εικόνα;
Ο Γκενές με προβλημάτισε θετικά όταν με ρώτησε αν κάποιοι με μόνο εφόδιο τον ικανοποιητικό χειρισμό των απαραίτητων μαθηματικών, θα ήσαν σε θέση να μετρήσουν την ακτίνα της Γης, όπως πέτυχε ο Ερατοσθένης. Αν θα το πετύχαιναν θα έκαναν σπουδαία φυσική, αλλά όχι γιατί ήξεραν μαθηματικά.
Προτείνω λοιπόν Πάνο να αφήσουμε έξω απ’ τη συζήτηση τον Αρχιμήδη και τους προσωκρατικούς, γιατί αρκετούς αγίους κατεβάσαμε και οι δύο από το εικονοστάσι της επιστήμης, της τέχνης και της φιλοσοφίας μέχρι τώρα και θα πέσει φωτιά να μας κάψει. Άσε που κάποιοι στον χώρο που διαλεγόμαστε έχουν προκαλέσει και τους “κβαντικούς μάγους”.
Επιπλέον, τα μαθηματικά εργαλεία δεν αποτέλεσαν εμπόδιο για την πρόοδο της φυσικής. Όποτε χρειάστηκαν ή υπήρχαν κάπου εκεί έτοιμα προς χρήση ή κατασκευάστηκαν επί τούτοις ή υπήρξαν πρόθυμοι αρωγοί να συνδράμουν την μεγάλη φυσική διαίσθηση (περίπτωση Grossmann & Einstein για τα μαθηματικά της Γενικής Σχετικότητας).
Τα μαθηματικά δεν είναι φυσική. Η φυσική αντιπροσωπεύεται από τις μεγάλες ιδέες της. Εμείς ξέρουμε καλά να χειριζόμαστε διδακτικά το συντακτικό της φυσικής και όχι αυτές τις μεγάλες ιδέες, όπως έκαναν οι φιλόλογοί μας, όταν ήμασταν μαθητές. Προτείνω να ξεκινήσουμε απ’ αυτές τις ιδέες. Τους δίνω προτεραιότητα και όποτε τις διαπραγματεύομαι επιτυχώς, οι μαθητές αποδέχονται να συμμεριστούν και την απαραίτητη μαθηματική επεξεργασία. Το ανάποδο, δηλαδή η τυπική ικανότητα φορμαλισμού που κατέχει ένας «καλός μαθητής» δεν οδηγεί από μόνη της στην καλλιέργεια επιστημονικής διαίσθησης.
το μονοδιάστατο και το όλον
Τον Da Vinci τον επικαλέστηκα όχι για τον μυστικισμό με τον οποίο τον έντυσε το Χόλυγουντ, αλλά για το ότι ο ίδιος άνθρωπος καλλιέργησε επιτυχώς τις ιδιότητες του καλλιτέχνη και του επιστήμονα για τον αντιδιαστείλω παραδειγματικά με την αποστροφή «ή παπάς-παπάς ή ζευγάς-ζευγάς». Και τον αντιπαρέβαλα με τον σπουδαίο αλλά μονοδιάστατο φυσικό Dirac που δεν ευδοκίμησε ως δάσκαλος και αυτό το τελευταίο μας αφορά ως επαγγελματίες.
Όσο για το Πυθαγόρα, θα τον άφηνα στις αρμονίες του αν δεν τον αναγνώριζες αποκλειστικά ως επιστήμονα, στη συζήτησή σου με τον Μανώλη.
εκλαΐκευση ή φυσική για πολίτες;
Η αναφορά στο Ρήγα και στον Κασσέτα δεν αποσκοπούσε στην έκφραση σεβασμού στα πρόσωπα. Επιδίωκε εστίαση στον τρόπο που χειρίστηκαν σε κάθε περίπτωση στο περιεχόμενο της φυσικής. Δηλαδή με τρόπο απελευθερωτικό από την εθελόδουλη μοιρολατρία ο πρώτος και με στόχο την απόδοση του νοήματος που μοιραία κινδυνεύει να απολεσθεί μέσα στο ασφυκτικό Α.Π., ο δεύτερος.
για το γυμνάσιο ο Hewitt;
Όχι αδελφέ!
Το βιβλίο σχεδιάστηκε για να αποτελέσει εγχειρίδιο φοιτητών που προετοιμάζονται για δάσκαλοι επιστημών για της μεσαίες βαθμίδες της υποχρεωτικής εκπαίδευσης στις ΗΠΑ (5η δημοτικού – 1η Λυκείου) και κατέληξε να αποτελεί βιβλίο έμπνευσης για δάσκαλους φυσικής όλων των βαθμίδων. Δυσκόλεψε υπερβολικά τους φοιτητές των ελληνικών παιδαγωγικών τμημάτων που το χρησιμοποίησαν ως διδακτικό εγχειρίδιο. Όσοι μαθητές επιζήσουν από ένα πρόγραμμα φορμαλιστικής φυσικής, θα τους αποτελειώσει η «εννοιολογική φυσική» του Hewitt.
Η αντίδραση στη “μαγική φυσική” δεν πρέπει να μας σπρώχνει στα άκρα!
συμβιβάζονται οι θρησκευτικές πεποιθήσεις με τις επιστημονικές απόψεις;
Οι σχηματικές προσεγγίσεις απαντούν όχι. Άλλα λέει η ιστορία των επιστημών. Τα ίδια και οι πρακτικές των θρησκευόμενων μοριακών βιολόγων.
Εκτός από αυτούς που χρησιμοποιούν την Θεωρία της Εξέλιξης ως χαρτί στο πολιτικό παιχνίδι, υπάρχουν και θρησκευόμενοι εξελικτιστές. Γνωρίζω και έλληνες θεολόγους που έχουν το ζήτημα δογματικά καλυμμένο υπέρ της δαρβίνειας σύνθεσης.
Το μυαλό του ανθρώπου μπορεί να δημιουργήσει υπέροχα υβρίδια και στην επιστήμη και στην καθημερινότητα, που έχουν στόχο να καθοδηγήσουν την επιβίωση σε κάθε εκδοχή της, ενισχύοντας έτσι κάποιες εκφράσεις του κοινωνικού δαρβινισμού.
Αρκεί να μην το υποτιμήσεις.
“Είναι τέχνη; Πάντως θέλει σενάριο και σκηνοθεσία”.
πάντως, θέλει τέχνη!