Σύνδεση τέχνης με επιστήμη

Τη θέση μου νομίζω ότι την ανέπτυξα με πολύ λίγα λόγια σε μία παράπλευρη συζήτηση, προτείνοντας στο τέλος και μία συνταγή groumet.

Δυστυχώς ή ευτυχώς οι θετικές επιστήμες εκφράζονται μέσω των μαθηματικών. Δεν μπορείς να κάνεις φυσικές επιστήμες χωρίς μαθηματικά. Κάθε τέτοια προσπάθεια είναι απλά μία εκλαΐκευση των φυσικών επιστημών που θα πρέπει να αναφέρεται σε μικρές ηλικίες ή στο ευρύ κοινό το οποίο στερείται στοιχειώδους μαθηματικής παιδείας. Μπορείς βέβαια να κάνεις τέχνη με αφορμή την επιστήμη, όπως πχ ένας ολόκληρος κλάδος της λογοτεχνίας με το γενικό προσδιορισμό μαθηματική λογοτεχνία που έχει ανθίσει τα τελευταία χρόνια. Μία λογοτεχνία που έχει προσφέρει πολλά και αξιόλογα έργα. Σε καμία όμως περίπτωση κανένας συγγραφέας από αυτή την ομάδα δεν νομίζω να ισχυρίζεται ότι κάνει μαθηματικά ή ότι προάγει τα μαθηματικά.

Επειδή στο πάντρεμα τέχνης και επιστήμης αναφέρεται τακτικά το όνομα του Λεονάρντο Ντα Βίτσι, η άποψή μου είναι ότι το επιστημονικό του έργο ήταν Μηδενικό! Ειλικρινά δεν έμαθα ποτέ στη φυσική κάποιο νόμο, ή μονάδα που να έχει το όνομά του. Καμία του κατασκευή δεν ήταν χρηστική. Ήταν βέβαια ένας εξαίρετος και διορατικός καλλιτέχνης με επιστημονικές ανησυχίες, που γι αυτό το καλλιτεχνικό του έργο έμεινε στην ιστορία.

Η σύνδεση τέχνης και επιστήμης μπορεί να δημιουργήσει τέρατα. Οι δύο αυτές δραστηριότητες κατά την άποψή μου ΔΕΝ κουμπώνουν. Το παράδειγμα που ανέφερες αγαπητέ Μανώλη για τον Γαλλιλαίο  “να διδάσκονται τα παιδιά για τις παρατηρήσεις του Γαλιλαίου, να επαναλαμβάνουν κάποιες βασικές παρατηρήσεις και σαν συνέχεια να μαθαίνουν για την κοινωνικοθρησκευτική διάσταση του έργου του από μία θεατρική παράσταση;”  είναι παράδειγμα προς αποφυγή. Γιατί με αυτή τη λογική κάποιος άλλος θα έκανε ένα θεατρικό για τα πολιτικά πιστεύω του γίγαντα της κβαντικής φυσικής του Χάιζεμπεργκ. Τόσα ωραία θεατρικά έργα υπάρχουν. Είναι ανάγκη να κάνεις κάτι με το Γαλιλαίο; 

Μια τέτοια λογική επικράτησε και στα βιβλία του Δημοτικού σχετικά με το πάντρεμα της ιστορίας με τη μυθολογία με αποτέλεσμα τα παιδιά να μην μαθαίνουν ούτε ιστορία ούτε μυθολογία. Να θεωρούν τον Ηρακλή συμπολεμιστή του Αχιλλέα.

Κάπου αλλού γράφεις ότι μέσω της τέχνης ο μαθητής δεν θα φοβηθεί να κάνει το λάθος. Πράγματι η τέχνη είναι υποκειμενική. Η επιστήμη όμως ενέχει μια αντικειμενικότητα πέρα από τις προσωπικές πολιτικές και θρησκευτικές απόψεις του καθενός γι αυτό και είναι και πανανθρώπινη. Στην επιστήμη η πρόοδος επιτυγχάνεται με τη διαδικασία της δοκιμής και του λάθους. Μέσα από τα λάθη μας κάνουμε επιστήμη. Αυτό πρέπει να διδάξουμε στους μαθητές μας, ώστε να μην φοβούνται να κάνουν το λάθος.

Η ανάμειξη της τέχνης με την επιστήμη ώστε η επιστήμη να γίνει πιο δημοφιλής ή πιο προσιτή, μου θυμίζει τη λογική κάποιου που επειδή θεωρούσε ότι το σκάκι είναι δύσκολο παιχνίδι για να το μάθει στα παιδιά, ξεκινούσε μαθαίνοντάς τους ντάμα.

Την επιστήμη για την τέχνη τη βλέπω μόνο ως πηγή έμπνευσης. Την τέχνη για την επιστήμη την βλέπω εντελώς άχρηστη. Κανένας επιστήμονας δεν ανέτρεξε στην τέχνη και δεν βοηθήθηκε από αυτήν για να λύσει ένα επιστημονικό πρόβλημα.

Νομίζω αγαπητέ συνάδελφε Κώστα Παπαδάκη ότι εργασίες όπως αυτή που παραπέμπεις για τον Βαν Γκονγκ μπορεί να φαίνονται εντυπωσιακές και πρωτοπόρες, αλλά δεν προάγουν καθόλου την επιστήμη. Με άλλα λόγια το έργο του Βαν Γκονγκ δεν βοήθησε στο παραμικρό να κατανοήσουμε περισσότερο το πολύ δύσκολο πρόβλημα της τυρβώδους κίνησης των ρευστών. Η μελέτη των ρευστών που όντως είναι από τα δυσκολότερα φυσικά προβλήματα προχωράει με το σωστό σχεδιασμό πειραμάτων και την ανάπτυξη νέων μαθηματικών μοντέλων με τα οποία προσεγγίζουμε με μεγαλύτερη ακρίβεια τα πειραματικά μας δεδομένα.

Στόχος της γενική παιδείας κατά την ταπεινή μου άποψη είναι η προσπάθεια ώστε όλοι οι άνθρωποι να γίνουν κοινωνοί των μεγάλων επιτευγμάτων της ανθρωπότητας στις τέχνες και στις επιστήμες. Δεν θεωρώ μορφωμένο έναν μεγάλο φυσικό επιστήμονα ο οποίος έχει παντελή άγνοια των μεγάλων έργων της ποίησης, της λογοτεχνίας, του θεάτρου του κινηματογράφου, της ζωγραφικής κλπ. Θεωρώ επίσης αμόρφωτο έναν μεγάλο καλλιτέχνη που δεν έχει ιδέα από τις γνώσεις μας πάνω στην αστρονομία, τη βιολογία, τη φυσική τη χημεία κλπ. Γι αυτό είμαι αναφανδόν υπέρ μίας μη χρησιμοθηρικής παιδείας, (βλέπε ANTI-STEM)  έξω δηλαδή από τη λογική το να μαθαίνουμε αυτά και μόνον αυτά τα οποία είναι ή θα μας είναι στο μέλλον χρήσιμα.