by 
Έφυγε», πέταξε ψηλά, σαν σήμερα, στις 8 Φεβρουαρίου 1980. Λίγο πριν κλείσει τα 44 του χρόνια.
Ο Νίκος Ξυλούρης γεννήθηκε το 1936, στα Ανώγεια Μυλοποτάμου από οικογένεια με μουσική παράδοση και πολλούς λυράρηδες. Ο παππούς του, ο Καραμουζαντώνης, ήταν ένας από τους μεγαλύτερους λυράρηδες της εποχής του, ενώ και τα αδέρφια του Αντώνης (Ψαραντώνης) και Γιάννης (Ψαρογιάννης), μετέπειτα, ακολούθησαν τα ίδια μουσικά μονοπάτια.
Έζησε δύσκολα παιδικά χρόνια ο Νίκος Ξυλούρης. Όταν οι Γερμανοί έκαψαν το χωριό του, ξεριζώνεται από τον τόπο του και μαζί με άλλους Ανωγειανούς κατεβαίνει στην κοιλάδα του Μυλοπόταμου, για τρία χρόνια, μέχρι την απελευθέρωση της Κρήτης. Ήταν μόλις πέντε χρονών.
Η πρώτη λύρα, η πρώτη μαντινάδα
Ο δάσκαλός του, Μενέλαος Δραμουντάνης, διέκρινε το ταλέντο του και όταν ήταν 12 ετών, έπεισε τον πατέρα του, να του πάρει μια λύρα και να τον βοηθήσει να ακολουθήσει αυτό που αγαπά, παρότι εκείνος ήθελε να τον σπουδάσει. Έτσι κι αλλιώς, ο Νίκος έψελνε στην εκκλησία από παιδί.
Σταματά το σχολείο, μαθαίνει μόνος τους τις πρώτες νότες, γράφει μαντινάδες και αρχίζει να παίζει σε γάμους και πανηγύρια σε όλη την Κρήτη, δίπλα στον λυράρη Λεωνίδα Κλάδο. Στα 17 του αποφάσισε να μετακομίσει στο Ηράκλειο και πιάνει δουλειά στο νυχτερινό κέντρο «Κάστρο». Τα πράγματα όμως δεν ήταν όπως τα περίμενε, βρέθηκε «αντιμέτωπος» με τη μόδα της «ευρωπαϊκής μουσικής» -ταγκό, βαλς, ρούμπα- και επιπλέον, τα χρήματα που έβγαζε μόλις και μετά βίας φτάνουν να τον συντηρήσουν.
Ο έρωτας με την Ουρανία
Σιγά σιγά οι Κρητικοί αρχίζουν να τον στηρίζουν και να οργανώνουν γλέντια για να τον ακούν να παίζει. Σε μια γιορτή βλέπει την Ουρανία Μελαμπιανάκη, κόρη αριστοκρατικής οικογενείας, και ο 20χρονος Νίκος την ερωτεύεται. Για ένα χρόνο της κάνει καντάδα κάθε βράδυ κάτω από το παράθυρό της, χωρίς στην πραγματικότητα να έχουν μιλήσει ποτέ. Κλέβονται και παντρεύονται κρυφά, στις 21 Μαΐου του 1958. Ο γάμος έγινε με δυσκολία, καθώς ακόμα και ο παπάς σεβόμενος τα αυστηρά ήθη της εποχής, δεν ήθελε στην αρχή να ευλογήσει τον γάμο. Αλλά, στην πορεία, ο πατέρας της Ουρανίας έδωσε τη συγκατάθεση του.
Τον Νοέμβριο της ίδιας χρονιάς, ο Νίκος ηχογραφεί τον πρώτο του δίσκο με τίτλο «Μια μαυροφόρα που περνά». Δεν έχει χρήματα για να πάρει τραγουδίστρια, έτσι του κάνει σεγόντο η Ουρανία. Ο δίσκος έχει επιτυχία και ο Νίκος ηχογράφησε και άλλα τραγούδια σε δίσκους των 45 στροφών.
Η γέννηση της Ρηνιώς και το πρώτο βραβείο στο Σαν Ρέμο
Το 1960 γεννήθηκε ο γιος του Γιώργος -ο οποίος σκοτώθηκε σε αυτοκινητικό το 2015, σε ηλικία 55 ετών- και το 1966 η κόρη του Ρηνιώ. Την χρονιά της γέννησης της κόρης του κέρδισε και το πρώτο βραβείο στο Φεστιβάλ Μουσικής στο Σαν Ρέμο παίζοντας με τη λύρα του ένα συρτάκι.
Διαβάστε τη συνέχεια…
Αρχάγγελος κι Αθάνατος!
Μαγαζιά με κρητική μουσική (λύρα -ασκομπαντούρα),Μπουάτ,
Θέατρο Αθήναιον “Το μεγάλο μας τσίρκο”
Πολυτεχνείο ,συναυλίες …είχα την τύχη να γράψω στη μνήμη φωνή και εικόνες ειδικά από το Αθήναιον απέναντι από το Μουσείο
όπου στην ουσία διοχέτευε αγωνιστικό παλμό με την κορμοστασιά του,τη φορεσιά του (στιβάνια , γκιλότα, κρουσάτο μαντήλι (σαρίκι)), τις φλέβες που φούσκωναν στο λαιμό του,τη καθάρια φωνή του και το λεβέντικο περπάτημα πάνω στη ράμπα του θεάτρου που διάσχιζε το θέατρο από τη σκηνή μέχρι σχεδόν την είσοδο (δις θεατής) + την γαργαριστή φωνή της Καρέζη…
Έντονα γραμμένες στιγμές…
Να’σαι καλά Διονύση να τσιγκλάς τη μνήμη και να τιμάς…
είχαμε φάει πολύ ξύλο από την αστυνομία, τότε, Παντελή, στο “Αθήναιον” απέναντι από το Μουσείο, χρόνια δικτατορίας γαρ,
αλλά και εδώ “Τον Σεπτέμβριο σε «συναυλία αγάπης», που διοργανώνει για εκείνον ο Ξαρχάκος στο γήπεδο της Λεωφόρου Αλεξάνδρας, με στόχο την κάλυψη των εξόδων της νοσηλείας του, 25.000 άνθρωποι τραγουδούν και προσεύχονται για να γίνει καλά”, Διονύση, χρόνια δημοκρατίας γαρ…
Τον Νίκο Ξυλούρη τον έμαθα από τη μάνα μου, που έπαιζε τους δίσκους του στο πικάπ. Το ’73 ήμουν 4 ετών και δυστυχώς δεν θα μπορούσα να έχω την τύχη να τον δω στο ‘Μεγάλο μας Τσίρκο’. Όσες φορές και να το ακούσω, μου φέρνει ανατριχίλα και δάκρυα στα μάτια. Θυμάμαι ότι στο σπίτι δυό φορές έκλαψαν οι γονείς μου για απώλεια μη συγγενικού προσώπου: Η πρώτη ήταν για τον Αλέκο Παναγούλη και η δεύτερη για τον Ξυλούρη…
Από το χρονικό του Γιάννη Μαρκόπουλου σε στίχους Κ.Χ. Μύρη:
Π.Χ. (Ο γίγαντας):
Και “Ήταν ο τόπος μου”:
Από το “Σάλπισμα” του Λουκά Θάνου, η μπαλάντα του κυρ Μέντιου, του Κώστα Βάρναλη:
Από την παράσταση “Το μεγάλο μας τσίρκο” του Ιάκωβου Καμπανέλλη. Η μουσική του Σταύρου Ξαρχάκου.
Οι ηθοποιοί βγήκαν στο δρόμο και περνώντας μπροστά από το Πολυτεχνείο εκείνες τις μέρες το τραγούδησαν:
Γεια σας παιδιά.
Παντελή, Βαγγέλη, Αποστόλη και Γιάννη σας ευχαριστώ για το σχολιασμό και τον εμπλουτισμό του θέματος με προσωπικές καταθέσεις, αλλά και με νέα βίντεο…
To τελευταίο ηχητικό ντοκουμέντο του Γιάννη είναι συγκλονιστικό.