Το 1959 ο Ρώσος μηχανικός Yuri N. Artsutanov, τροποποιώντας μια ιδέα του επίσης Ρώσου μηχανικού ρουκετών Konstantin Tsiolkovsky, σκέφτηκε να κατασκευάσουμε έναν διαστημικό ανελκυστήρα, όπως στο σχήμα 1. (Το σχήμα αυτό δείχνει την κάτοψη της Γης καθώς τη βλέπουμε ακριβώς πάνω από το Βόρειο Πόλο). Δηλαδή να συνδέσουμε με νήμα ένα σημείο Σ στον Ισημερινό της Γης με έναν γεωστατικό δορυφόρο Δ. Πάνω σε αυτό το νήμα θα κινείται η καμπίνα του ανελκυστήρα. Για να διερευνήσουμε κάποιες από τις προϋποθέσεις της ιδέας:
α) Ας υπολογίσουμε το ύψος από την επιφάνεια της Γης που πρέπει να τοποθετηθεί ένας γεωστατικός δορυφόρος.
β) Αν δεχτούμε το νήμα αβαρές(!), ποια θα είναι η τάση του νήματος; Τι συμπεραίνουμε;
γ) Η απάντηση στο ερώτημα (β) δείχνει ότι απαιτείται η τοποθέτηση ενός αντίβαρου Α. Αν τοποθετηθεί σε απόσταση d = 100000km από το κέντρο της Γης,
i) ποιο θα είναι το μέτρο της βαρυτικής έλξης της Γης στο δορυφόρο και στο αντίβαρο αν έχουν την ίδια μάζα m = 10000kg;
ii) ποια θα είναι τα μέτρα των τάσεων των δύο νημάτων που θα χρησιμοποιηθούν αν θεωρηθούν αβαρή(!);
δ) Η Ιαπωνική εταιρεία Obayashi υποσχέθηκε ότι μέχρι το 2050 θα έχει κατασκευάσει το διαστημικό ανελκυστήρα. Η καμπίνα θα κινείται κατά μήκος του νήματος με σταθερή ταχύτητα μέτρου 200km/h. Πόσο χρόνο θα χρειάζεται για να φτάσει στη γεωστατική τροχιά και στο αντίβαρο;
ε) Ένας επιβάτης του ανελκυστήρα καταγράφει με τη βοήθεια μιας ζυγαριάς το βάρος του. Να κάνετε τη γραφική παράσταση των μετρήσεων που θα πάρει μέχρι να φτάσει στο αντίβαρο.
στ) Το αβαρές νήμα φυσικά δεν υπάρχει. Ακριβείς υπολογισμοί δίνουν την τάση του νήματος στο γεωστατικό δορυφόρο …
Συνέχεια (Word)
Συνέχεια (Pdf)
![]()
Καλησπέρα Ανδρέα.
Ένα …πολύ προχωρημένο θέμα!
Ελπίζω να κατάφερες τους μαθητές σου να το παρακολουθήσουν…
Καλησπέρα Ανδρέα.
Όταν είδα τον τίτλο της ανάρτησης, χαμογέλασα και βλέποντας στη συνέχεια την εκφώνηση και την ανάλυση του θέματος κατάλαβα το γιατί πριν κάμποσο καιρό που πήγα να ασχοληθώ με το θέμα ,δεν πρόκοψα μια και δε σκέφτηκα αυτό που εσύ θεώρησες …"νήμα αμελητέου βάρους" .
Τώρα κατεβαίνοντας τον "ανελκυστήρα" των χρόνων και φτάνοντας στο 35ο υπόγειο, από το ισόγειο του σήμερα με θυμάμαι που είχα εντυπωσιασθεί από ένα άρθρο στο "Περισκόπιο της επιστήμης" με τίτλο (νομίζω θυμάμαι καλά, άλλωστε όσο περνούν τα χρόνια ,…τα παλιά θυμόμαστε!) "Τροχιακός πύργος" που τελικά έγραφε το άρθρο για το πρόβλημα του υλικού και της αντίστασης από την ατμόσφαιρα κατά την περιστροφή…
.Προ καιρού λοιπόν είπα να το πιάσω ,ψάρεψα και …κάτι άρθρα , αλλά κόλλησα στο πως θα σέρβιρα το βάρος του "ανθαρακονήματος" στο μεταβλητό πεδίο
Πολύ την χάρηκα , να'σαι καλά
πράγματι προωθημένη "μικροκατασκευή", Ανδρέα…
μου άρεσε ιδιαίτερα το ε., πράγματι ένας παρατηρητής δεν μπορεί να αντιληφθεί το βάρος του, το συμπεραίνει έμμεσα από τη δράση της δύναμης που δέχεται στα πέλματά του από το δάπεδο που πατάει, αντιλαμβάνεται δηλαδή τη δύναμη Ν
(έχω και ένα ερώτημα: ο θάλαμος δεν πρέπει να είναι και αυτός γεωστατικός, άρα να δέχεται τάσεις και από τα δύο νήματα που σε συνδυασμό με το βάρος του να δίδουν την κατάλληλη κεντρομόλο και επειδή το βάρος, όταν κινείται κατά μήκος του νήματος θα αλλάζει, θα πρέπει και οι τάσεις να αλλάζουν και να επηρεάζουν και τον δορυφόρο που θα επηρεάζει το αντίβαρο; μήπως μία αβαρής (!) ράβδος άπειρης (!) αντοχής θα ήταν καλύτερη;)
Καλησπέρα συνάδελφοι. Διονύση θα ήμουν υπερήφανος αν κάποτε ένας από τους μαθητές μου ή ένας μαθητής που θα διάβαζε για το θέμα, θα εργαζόταν στο μέλλον πάνω σε κάποιον τομέα αυτού του εγχειρήματος. Μην ξεχνάμε ότι οι Έλληνες Μηχανικοί είναι σε πολύ υψηλό επίπεδο.
Παντελεήμονα, χαίρομαι που σου άρεσε. Έβαλα αβαρές νήμα αλλιώς γινόταν απαγορευτική για μαθητές. Και από αυτά τα "κάτι άρθρα" σου, κρατάω:
…Ο Arthur C. Clarke είχε πει κάποτε ότι θα φτιαχτεί ένας διαστημικός ανελκυστήρας δέκα χρόνια αφού πάψουν όλοι να γελάνε με τη ιδέα…
…Κατά τη διάρκεια της επταήμερης ανόδου τους προς τον ουρανό, μέσα από μεγάλα παράθυρα παρατήρησης θα έχουν την ευκαιρία να ατενίσουν το πρόσωπο του μητρικού μας πλανήτη που θα γίνεται όλο και πιο μακρινό, καμπύλο και στολισμένο με τα φώτα των πολυάνθρωπων πόλεων του μέλλοντος και τις λευκές δίνες ατμοσφαιρικών νεφώσεων…
Βαγγέλη σε ευχαριστώ. Έχεις δίκιο για την αλληλεπίδραση του ανελκυστήρα με το δορυφόρο και το αντίβαρο. Η κίνησή του θα επηρεάζει τη θέση του κέντρου μάζας του συστήματος, το οποίο πρέπει να φροντίσουμε να βρίσκεται πάνω από τη γεωστατική τροχιά.
Γιαυτό στον υπολογισμό των τάσεων θεώρησα το νήμα χωρίς το θαλαμίσκο. Βέβαια η παρουσία του πόσο θα επηρεάζει μια τάση νήματος της τάξεως των 10^9Ν; Και η μάζα αυτού του νήματος πόση θα είναι; Αν Α = 10cm^2, L = 10^8m, ρ =1300kg/m^3, βγαίνει 26.10^7kg!
Ανδρέα συγχαρητήρια
Πολύ καλή δουλειά.
Ευχαριστώ Χρήστο. Χαίρομαι που σου άρεσε. Μην ξεχνάμε, υπάρχει και η Β΄…
Καλημέρα Ανδρέα. Πολύ καλό θέμα, με άρτια παρουσίαση και σχετικές παραπομπές. Η διδασκαλία στα καλύτερά της!
Καλημέρα Αποστόλη. Σε ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια.