Στη μελέτη μου για το ενεργειακό πρόβλημα της ΗΕΔ εξ επαγωγής, εδώ, θίχτηκε, ανάμεσα στ΄ άλλα, το εξής ζήτημα: πως υπολογίζεται η ένταση του ρεύματος στο πλαίσιο αν η αντίστασή του είναι μηδενική;
Το ερώτημα αυτό συνήθως γεννάει στο μυαλό ένα άλλο ερώτημα: πως είναι δυνατόν μια πεπερασμένη ΗΕΔ να δημιουργεί πεπερασμένη ένταση σε ένα κύκλωμα μηδενικής αντίστασης; Μια συνηθισμένη απάντηση που δίνεται σ΄ αυτή την ερώτηση είναι ότι, αφού πρόκειται για εναλλασσόμενη ΗΕΔ κι αφού το πλαίσιο έχει κάποιο συντελεστή αυτεπαγωγής, θα υπάρχει εμπέδηση κι αυτή η εμπέδηση θα ορίζει την ένταση του ρεύματος.
Αν το πλαίσιο είναι μια απλή σπείρα διαμέτρου 20 εκ. που περιστρέφεται με συχνότητα 100 Hz, η εμπέδηση είναι πολύ μικρή και θα περιμέναμε ρεύμα χιλιάδων Α. Το ρεύμα στην πραγματικότητα θα είναι πολύ μικρότερο. Νομίζω ότι το θέμα αυτό που φέρνω προς συζήτηση αποκτά ενδιαφέρον γιατί φέρνει στο φως νέες μορφές ανταλλαγής ενέργειας ανάμεσα στο σύστημα που περιστρέφει το πλαίσιο και το μαγνητικό πεδίο. Ποιες είναι αυτές;
1. Ένα πλαίσιο που διαρρέεται από ρεύμα έχει μαγνητική ροπή. Μια μαγνητική ροπή σε μαγνητικό πεδίο έχει ενέργεια. Καθώς το πλαίσιο περιστρέφεται, η ενέργεια αυτή μεταβάλλεται.
2. Όποιος έχει μελετήσει το φαινόμενο της αυτεπαγωγής ξέρει, ότι για να μεταβληθεί η ένταση σε μια αυτεπαγωγή πρέπει να γίνει (ηλεκτρικό) έργο. Το έργο αυτό είναι ανάλογο της μαγνητικής ροής που διαρρέει την αυτεπαγωγή, η οποία οφείλεται στο ρεύμα της ίδιας της αυτεπαγωγής. Όμως, ακόμα και στην περίπτωση που η μαγνητική ροή που διαρρέει ένα ρευματοφόρο πλαίσιο με αυτεπαγωγή δεν πηγάζει από το ρεύμα του ίδιου του πλαισίου αλλά από ένα εξωτερικά επιβαλλόμενο μαγνητικό πεδίο, το αποτέλεσμα είναι πάλι ότι οποιαδήποτε μεταβολή του ρεύματος του πλαισίου γίνεται με δαπάνη ηλεκτρικού έργου, που είναι ανάλογο της μαγνητικής ροής. Πια ενέργεια μεταβάλλεται από αυτό το έργο; φυσικά μεταβάλλεται η ενέργεια του μαγνητικού πεδίου.
Οι παραπάνω ενέργειες προέρχονται από τη συσκευή που περιστρέφει το πλαίσιο. Αυτή παράγει το απαιτούμενο έργο, αλλά, αφού δεν πρόκειται για απώλειες ενέργειας τύπου Joule, το έργο αυτό είναι θετικό κάποια χρονικά διαστήματα και αρνητικό κάποια άλλα. Αλλά, όπως έχω δείξει στις μελέτες εδώ και εδώ, η ισχύς της μηχανής είναι ίση με την ισχύ της ΗΕΔ Faraday. Άρα, όταν η τελευταία είναι θετική η ΗΕΔ έχει τη φορά της έντασης, ενώ όταν είναι αρνητική έχει αντίθετη φορά.
Και στην περίπτωση που η αντίσταση του πλαισίου είναι μη μηδενική; Σ΄ αυτή την περίπτωση πρέπει να συνυπολογίσουμε και την απώλεια Joule στις άλλες δύο μορφές ανταλλαγής ενέργειας που περιγράψαμε. Κι ο υπολογισμός της έντασης του ρεύματος γίνεται μάλλον περίπλοκος.
Θέτω λοιπόν το εξής πρόβλημα: έστω κυκλικό πλαίσιο μηδενικής αντίστασης περιστρέφεται σε κάποιο μαγνητικό πεδίο με κάποια συχνότητα. Ποια θα είναι η ένταση του ρεύματος;
![]()
Διονύση, ευχαριστώ για τις διορθώσεις.
Νίκο, μας βάζεις δύσκολα!!!
Περίμενα να διαβάσω την μελέτη υπολογισμού της έντασης (από σένα..) και όχι να αντιμετωπίσω το ερώτημα…
Για να την κάνω σωστά αυτή τη μελέτη Διονύση, πρέπει να ξαναπάω Ζάκυνθο.
Και πώς να βοηθήσω εγώ Νίκο, αφού είμαι μερικές χιλιάδες χιλιόμετρα, μακριά από τη Ζάκυνθο;
Μια σκέψη πάντως που κάνω, είναι ότι στη λύση πρέπει να μπει και ο "περιστρέφων" το πλαίσιο.
Τι ενέργεια μπορεί να δώσει και να πάρει; Δεν νομίζω ότι "παίζει μπάλα" μόνο το πλαίσιο.
Για να γίνει κατανοητή η "ενέργεια μεταβολής ρεύματος" θα αναφέρω ένα μηχανικό ανάλογο.
Έστω ότι πετάω μια μικρή πέτρα προς τα μπρος με μια σχετικά μικρή ταχύτητα v. Θα δαπανήσω έργο και η ενέργεια της πέτρας θα είναι ίση με το έργο.
Έστω ότι πετάω την πέτρα προς τα μπρος με την ίδια ταχύτητα v ενώ βρίσκομαι σε ένα τρένο που κινείται με ταχύτητα 250 χλμ/ω. Θα δαπανηθεί πολύ μεγαλύτερο έργο, γιατί η μεταβολή της κινητικής ενέργειας της πέτρας θα είναι πολύ μεγαλύτερη.
Πάμε τώρα στα ρευματοφόρα πλαίσια. Έστω ότι το πλαίσιο είναι εκτός μαγνητικού πεδίου και δημιουργώ ένα ρεύμα μικρής έντασης Ι. Το έργο που θα δαπανήσω θα είναι μικρό, γιατί μικρή θα είναι η ενέργεια του πεδίου που θα δημιουργηθεί.
Έστω ότι το πλαίσιο βρίσκεται σε ένα ισχυρό μαγνητικό πεδίο και δημιουργώ ρεύμα ίσης έντασης Ι που δημιουργεί μαγνητικό πεδίο ίδιας φοράς με το προϋπάρχον. Το έργο που πρέπει να γίνει είναι πολύ μεγαλύτερο, γιατί πολύ μεγαλύτερη θα είναι και η αύξηση της ενέργειας του πεδίου.
Δε θέλω να βοηθήσεις, αρκεί να περιμένεις ως το καλοκαίρι.
Διονύση, αυτός παράγει έργο ίσο με ΕΙ (το έχω αποδείξει). Από την P=EI η ένταση προκύπτει εύκολα. Αλλά, μπορεί να προκύψει η ένταση αν το Ρ είναι άγνωστο αλλά είναι γνωστά όλα τα άλλα; (πχ Β, f, κλπ)
Νίκο δεν διαφωνώ σε αυτά που αναλύεις, απλά επεσήμανα κάτι.
Έστω ότι κάποια στιγμή που στρέφεται το πλαίσιο πρέπει να πάρει ενέργεια από τον "διεγέρτη" ΕΙ= 20.10000=200.000W.
Μπορεί ο "διεγέρτης" να δώσει αυτή την ισχύ;
Δεν βάζει ένα περιορισμό στην ενέργεια που μπορεί να μεταβιβαστεί, η ισχύς του διεγείροντος;
Διονύση, η μεγάλη ισχύς θα γονατίσει τον διεγέρτη. Οι στροφές του θα πέσουν και, κατά συνέπεια, το πλαίσιο θα γυρίζει πιο αργά και θα απαιτεί μικρότερη ισχύ.
Αυτό λέω Νίκο!
Οπότε τελικά η ισχύς "ανταλλαγής" μεταξύ διεγέρτη και πλαισίου θα "ισορροπήσει σε κάποια ενδιάμεση τιμή.
Ποια είναι αυτή; Ε! τι να σου πω; Εσύ είσαι ο θεωρητικός!
Δεν τίθεται τέτοιο θέμα Διονύση γιατί, υποτίθεται, ότι ο διεγέρτης μπορεί να περιστρέφει το πλαίσιο με την επιθυμητή γωνιακή ταχύτητα. Ας θέσω το πρόβλημα όπως θα το έθετε κάποιος στην τάξη:
Κυκλικό μηδενικής αντίστασης πλαίσιο ακτίνας 0,1 m περιστρέφεται περί μια διάμετρό του με γωνιακή ταχύτητα 100/s. Ομογενές μαγνητικό πεδίο Β=0,01 Τ είναι κάθετο στον άξονα περιστροφής. Να βρεθούν σαν συναρτήσεις του χρόνου:
1. Η ΗΕΔ Ε(t),
2. Η ένταση Ι(t),
3. Η ισχύς Ρ(t).
Δίνεται g=10 m/ss
(αυτό το έδωσα για παραπλάνηση).
Νίκο καλησπέρα.Για το ερώτημα που έθεσεs μια σκέψη που κάνω με κάθε επιφύλαξη.
Mαγνητική ροή Φ=ΒS συνωt
E=-dφ/dt= BSωημωt
Yποθέντονταs ότι το αγώγιμο πλαίσιο ισοδυναμεί με κλειστό κύκλωμα που περιλαμβάνει πηγή Ε και πηνίο με συντελεστή αυτεπαγωγήs L έχουμε με βάση το δεύτερο νόμο Ε-LdI/dt=0 οπότε βρίσκω Ι= -BS/L συνωt + c όπου c μια σταθερά με βάση τιs αρχικέs συνθήκεs. Για την ισχύ P=EI.
Αγαπητέ Γιάννη.
Ο λόγος που έχω κάνει τρεις αναρτήσεις εδώ, εδώ και εδώ είναι ότι το πρόβλημα που έβαλα στο τραπέζι δεν λύνεται τόσο απλά. Η αυτεπαγωγή συμμετέχει στη λύση του προβλήματος, αλλά η συμμετοχή της έχει σχετικά μικρή σημασία. Υπάρχουν άλλες δυο σημαντικές ενεργειακές ανταλλαγές ανάμεσα στο κινούμενο ρευματοφόρο πλαίσιο και στο μαγνητικό πεδίο. Διάβασε προσεκτικά την εισαγωγή στην παρούσα ανάρτηση και, αν έχεις κουράγιο, διάβασε και τις τρεις που προηγήθηκαν.
Έγραψα στο Διονύση ότι, επειδή με εμπνέει το νησί του, το πρόβλημα θα το λύσω του χρόνου το καλοκαίρι όταν πάω πάλι εκεί για διακοπές.