
Φωτιά του Αγίου Elmo (ή φως του Αγίου Elmo) είναι ένα μετεωρολογικό φαινόμενο στο οποίο φωτεινό πλάσμα δημιουργείται εξαιτίας ηλεκτρικής εκκένωσης γύρω από ένα αιχμηρό αντικείμενο στο εσωτερικό ισχυρού ηλεκτρικού πεδίου στην ατμόσφαιρα (όπως αυτά που δημιουργούνται από καταιγίδες από ηφαιστειακή έκρηξη).
Η ονομασία προέρχεται από τον Άγιο Erasmus της Formia (ονομάζεται επίσης και Άγιος Elmo) που ήταν ο προστάτης των ναυτικών. Το φαινόμενο συνήθως εμφανιζόταν σε ιστιοφόρα πλοία στη θάλασσα στα κατάρτια τους, κατά τη διάρκεια καταιγίδας και βαφτίστηκε έτσι από τους θρησκευόμενους ναυτικούς. Επειδή είναι ένα σημάδι σημαντικής ηλεκτρικής ενέργειας στον αέρα και επηρέαζε και τις ενδείξεις της πυξίδας, μερικοί ναυτικοί το θεωρούσαν ως κακό οιωνό γιατί συνόδευε θυελλώδεις καιρικές συνθήκες. Άλλες αναφορές δείχνουν ότι άλλοι ναυτικοί το θεωρούσαν ως καλό οιωνό αφού ήταν σημάδι της παρουσίας του προστάτη αγίου τους.
Οι συνθήκες που μπορούν να δημιουργήσουν την φωτιά του St.Elmo΄s είναι παρούσες κατά τη διάρκεια καταιγίδων, όταν μεγάλες διαφορές δυναμικού υπάρχουν ανάμεσα στα σύννεφα και στο έδαφος. Η φωτιά του Αγίου Elmo είναι μια φωτεινή μπλε ή μοβ λάμψη, που εμφανίζεται σαν φωτιά, σε αιχμηρές κατασκευές όπως αλεξικέραυνα, κεραίες, καμπαναριά και καμινάδες, και στις πτέρυγες των αεροσκαφών. Φωτιά του Αγίου Elmo μπορεί επίσης να εμφανιστεί σε φύλλα, γρασίδι, ακόμα και στις άκρες των κέρατων βοοειδών. Συχνά τη λάμψη συνοδεύει ένα ξεχωριστό σφύριγμα ή βουητό.
Το ηλεκτρικό πεδίο γύρω από το εν λόγω αντικείμενο προκαλεί ιονισμό των μορίων του αέρα (αζώτου και οξυγόνου), δημιουργώντας πλάσμα που παράγει μια αμυδρή λάμψη εύκολα ορατή σε συνθήκες χαμηλού φωτισμού. Περίπου 1.000 βολτ ανά εκατοστόμετρο είναι η ένταση του ηλεκτρικού πεδίου που μπορεί να επάγει φωτιά του Αγίου Elmo. Ο αριθμός εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την γεωμετρία του αντικειμένου. Τα αιχμηρά σημεία ευνοούν την εκφόρτιση επειδή εκεί υπάρχει μεγάλη συγκέντρωση φορτίων και τα ηλεκτρικά πεδία είναι ισχυρότερα. Ο μηχανισμός είναι παρόμοιος με τον τρόπο που λειτουργούν οι επιγραφές νέον. 
Πολλές ιστορικές αναφορές υπάρχουν για το φαινόμενο και από διάφορες περιοχές.
Στην Ελλάδα το φαινόμενο το ονομάζουν «οι Άγιοι Νικόληδες» επειδή κατά την εμφάνιση του φαινόμενου οι ναυτικοί προσεύχονταν στον Άγιο Νικόλαο. Θεωρούσαν ότι τελώνια, δηλαδή δαιμονικά όντα, προικισμένα με μεγάλη μεταμορφωτική δύναμη κάθονται πάνω στους ιστούς των πλοίων όταν συναντούν σφοδρές καταιγίδες και τρικυμίες.
Επίσης οι αρχαίοι Έλληνες το ονόμαζαν «Διόσκουρους» ή «τα φώτα των Διόσκουρων» από το φωσφορώδες φως που εκπέμπεται. Διόσκουροι σημαίνει γιοί του Διός (παρόλο που η παράδοση θέλει μόνο τον ένα εκ των δύο διδύμων γιων της Λήδας να είναι γιος του Δία) και στην αρχαιότητα λατρεύονταν ως θεοί προστάτες της ναυσιπλοΐας. Σύμφωνα με την μυθολογία κατά την διάρκεια της Αργοναυτικής εκστρατείας, η Αργώ βρέθηκε μέσα σε μια μεγάλη τρικυμία από την οποία κινδύνευσαν θανάσιμα οι αποκαμωμένοι Αργοναύτες. Ο Ορφέας προσευχήθηκε στους Θεούς και δεν άργησε να γίνει το θαύμα, δύο φλόγες εμφανίστηκαν πάνω από τους Τυνδαρίδες (γιούς του βασιλιά της Σπάρτης Τυνδάρεω) και τότε η θάλασσα ηρέμησε. Οι δίδυμες αυτές φλόγες ονομάστηκαν Κάστωρ και Πολυδεύκης (οι Διόσκουροι) και έκτοτε οι ναυτικοί θεωρούσαν της παρουσία τους καλό οιωνό που προμήνυε το τέλος της καταιγίδας. Οι Βυζαντινοί τα ονόμαζαν «Ουρανίας».
ΠΗΓΗ: http://allisphysics.blogspot.com/2013/11/saint-elmos-fire.html
![]()
Βλέπουμε μια ακόμα περίπτωση, που οι προλήψεις και οι υπερφυσικές εξηγήσεις, εξανεμίστηκαν, όταν η Φυσική έδωσε την εξήγηση του φαινομένου.
Και δύο βιντεάκια, που δείχνουν, ειδικά το πρώτο ότι πίσω από το φαινόμενο δεν κρύβεται κανένας St Elmo…
Καλησπέρα και από εδώ Ανδρέα.
Σε ευχαριστώ για την μεταφορά του άρθρου αλλά και για τον εμπλουτισμό του με τα δύο Βίντεο.
Καλησπέρα Διονύση. Σε ευχαριστώ για το σχολιασμό.
Αν κάποιος θελήσει να το εξηγήσει και σε μαθητές Β΄Λυκείου, που κάνουν στατικό ηλεκτρισμό, θα δυσκολευτεί αφού τα διηλεκτρικά και η αντοχή τους είναι …εκτός ύλης.
Ανδρέα,
από την καλογραμμένη ανάρτησή σου έμαθα και για τη φωτιά του Αγίου Έλμο και ότι αυτός είναι ο άγιος των καθολικών ναυτικών και οπωσδήποτε για τους δικούς μας “Άγιους Νικόληδες”
ως νεοφώτιστος στο θέμα, εστίασα στη γενεσιουργό αιτία του φαινόμενου
«ένα μετεωρολογικό φαινόμενο στο οποίο φωτεινό πλάσμα δημιουργείται εξαιτίας ηλεκτρικής εκκένωσης γύρω από ένα αιχμηρό αντικείμενο στο εσωτερικό ισχυρού ηλεκτρικού πεδίου στην ατμόσφαιρα (όπως αυτά που δημιουργούνται από καταιγίδες από ηφαιστειακή έκρηξη)»
και σκάλισα το λιγότερο προφανές, σε μένα: γιατί οι φωτεινές εκτονώσεις που παρατηρούνται κατά τις ηφαιστειακές εκρήξεις είναι ίδιας τάξης φαινόμενο με τις ηλεκτρικές καταιγίδες
για εκείνους που προκλήθηκε η ίδια απορία:
πράγματι, δημιουργείται παρόμοιο πρωτογενές φωτεινό φαινόμενο κατά τις εκρήξεις ηφαιστείων αλλά με σχετικά διαφοροποιημένο αιτιακό παράγοντα
η θέρμανση και η συνακόλουθη κινητικότητα της τέφρας που προκύπτει απ’ την έκρηξη προκαλεί τον αρχικό ιονισμό. Η θερμοκρασία που καταγράφεται είναι πενταπλάσια αυτής που επικρατεί στην επιφάνεια του ήλιου (50.000 βαθμοί F)! Στη συνέχεια το φαινόμενο ενισχύεται δραματικά απ’ την τριβή ιονισμένων και αφόρτιστα στοιχεία τέφρας και το σύστημα βρίσκεται σε κατάσταση πλάσματος. Τότε εξελίσσονται οι πρώτες, μικρής έντασης, φωτεινές εκκενώσεις
η δεύτερη, ισχυρότερη φάση, οφείλεται στην δημιουργία μεγάλων ηλεκτρικών πεδίων που προκύπτουν απ’ την πρώτη φάση και προσομοιάζει ερμηνευτικά με τα έντονα καταιγιδικά φαινόμενα
νομίζω ότι η ανάρτησή σου έπιασε τόπο, αφού μας έστειλε να ψάξουμε
Καλησπέρα Γιώργο. Σε ευχαριστώ για το σχόλιό σου και την επέκταση του θέματος στις ηφαιστειακές εκρήξεις. Οι σύνδεσμοι που βάζεις είναι πολύ χρήσιμοι για όποιον θέλει να μελετήσει περισσότερο το θέμα.
Βρήκα και ένα πολύ εντυπωσιακό βίντεο με κεραυνούς, από το ηφαίστειο Ανάκ Κρακατόα, τον Οκτώβρη του 2018, πριν η κατάρρευση ενός τμήματός του προκαλέσει, δυο μήνες αργότερα, το δολοφονικό τσουνάμι, που στοίχισε τη ζωή σε εκατοντάδες ανθρώπους.