by 
Οι επιστημονικές εταιρείες & ενώσεις οργανώνονται και στοχεύουν αφ ενός στην κοινωνική αποδοχή του αντικειμένου τους και αφ ετέρου στη διεύρυνση των επαγγελματικών δυνατοτήτων και δικαιωμάτων των μελών τους
χρονολόγιο
1834 – δημοσιεύτηκε ο νόμος «περί των επιστημονικών και τεχνικών συλλόγων, περί ανακαλύψεως και διατηρήσεως των αρχαιοτήτων και της χρήσεως αυτών». Ο νόμος συνδεόταν με την επικείμενη ίδρυση του Πανεπιστημίου και προέβλεπε επιπλέον ίδρυση εθνικής βιβλιοθήκης, αστεροσκοπείου, χημικού εργαστήριου «με την απαιτούμενην αποσκευήν» και βοτανικού κήπου
1835 – ίδρυση της Εταιρίας Φυσικής Ιστορίας. Προηγείται της ίδρυσης του Πανεπιστημίου Αθηνών. Στόχος, η καταγραφή ζώων, φυτών και ορυκτών της χώρας. Οι συλλογές που δημιουργήθηκαν το 1858, εντάχθηκαν στην περιουσία του Πανεπιστημίου δημιουργώντας το Φυσιογραφικό Μουσείο
1847 – σχεδιάστηκε η ίδρυση της Ελληνικής Εταιρείας υπέρ της προόδου Επιστημών, Τεχνών και Γεωργίας. Ο σχεδιασμός δεν περπάτησε
1905 – ίδρυση της Φυσιοδιφικής Εταιρείας. Βασικός στόχος η ενίσχυση των μαθημάτων Επιστήμης στην εκπαίδευση. Με υπόμνημα, το 1906, ζητά την εισαγωγή της Φυσικής Γεωγραφίας & της Χημείας στο Γυμνάσιο (τότε βαθμίδας μετά το Ελληνικό Σχολείο/ Σχολαρχείο). Προτείνει να διδάσκονται τα αμέταλλα στην Γ και τα μέταλλα και λίγη Οργανική, στην Δ τάξη του τετρατάξιου Γυμνασίου. Επίσης, επιχειρηματολογεί υπέρ της διδασκαλίας των φυσικών μαθημάτων από αποφοίτους του Φυσικού και όχι από καθηγητές άλλων ειδικοτήτων, προτείνοντας 16 ώρες φυσικών στο Γυμνάσιο και 6 στο τριτάξιο Ελληνικό Σχολείο/ Σχολαρχείο
1910 – η εταιρεία διαλύεται με πιθανότερη αιτία τις αντιθέσεις μεταξύ των εταίρων-μελών κατά την διεκδίκηση πανεπιστημιακών εδρών Φυσικής, παραγνωρίζοντας την ευνοϊκή συγκυρία για την ανανέωση των εκπαιδευτικών προγραμμάτων (π.χ. την ίδια χρονιά ιδρύθηκε ο Εκπαιδευτικός Όμιλος)
1918 – ίδρυση της ΕΜΕ (Ελληνική Μαθηματική Εταιρία)
1919 – ίδρυση της Εταιρείας Φυσικών Επιστημών. Προεξάρχει ο Δημήτριος Χόνδρος, με επίγνωση του περιεχομένου των δύο επαναστατικών ρευμάτων (Σχετικότητα & Κβαντομηχανική) που διέτρεξαν τη Φυσική της εποχής του. Στόχος της εταιρείας, εκτός της αναβάθμισης των φυσικών της εκπαίδευσης και των δικαιωμάτων των χαμηλών πανεπιστημιακών βαθμίδων, γίνεται και η εκλαΐκευση των «μοντέρνων» ρευμάτων
1923 – ίδρυση του ΤΕΕ (Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος)
1924 – ίδρυση της ΕΕΧ (Ένωση Ελλήνων Χημικών)
1929 – ολοκληρώνεται η αυτόνομη πορεία της Εταιρείας Φυσικών Επιστημών, πιθανόν λόγω έλλειψης πόρων για την κάλυψη των λειτουργικών εξόδων. Η εταιρεία εντάσσεται στο φυσιογνωστικό τμήμα του Φιλολογικού Συλλόγου «Παρνασσός»
1930 – ίδρυση της ΕΕΦ (Ένωση Ελλήνων Φυσικών)
οι εκλαϊκευτικές εκδηλώσεις των πρώτων επιστημονικών ενώσεων φυσικών φιλοξενούνταν στους χώρους του φιλολογικού συλλόγου Παρνασσός. Τα μέλη τους μέχρι την ίδρυση των ΕΕΧ & ΕΕΦ, συνεργάστηκαν με τον «Παρνασσό» για την εκλαΐκευση της επιστήμης στη χώρα. Ο καθηγητής του Φυσικού Τιμολέων Αργυρόπουλος, υπήρξε πρόεδρος του «Παρνασσού» την περίοδο 1880 – 1912. Στη φωτογραφία το κτήριο του “Παρνασσού” το 1896
Καλημέρα Γιώργο και Χρόνια Πολλά.
Σε ευχαριστούμε για τη συνέχεια της μελέτης σου.
Πολύ ενδιαφέρον ανάγνωσμα, από το οποίο εστίασα ιδιαίτερα στην Μελά…
Μικρός που είναι ο κόσμος μας. Κόρη του Παύλου Μελά και της Δραγούμη (άλλη οικογένεια αυτή, τελικά οι οικογένειες γράφουν ιστορία στην Ελλάδα και όχι οι παρέες…), με άκρως ενδιαφέρουσα πολιτική στάση στις δύσκολες φάσεις!
Να επισημάνω την "κατ΄οίκον διδασκαλία" και τις Πανεπιστημιακές σπουδές της και, κάνοντας ένα άλμα, να αναφέρω ότι μου έφερε στο μυαλό την Μαρία Κιουρί…
Τέλος να σημειώσω ότι:
αφού μου θύμισες το βιβλίο που είχα διδαχτεί στο Γυμνάσιο. Εσύ θυμάσαι τον εργαστηριακό προσανατολισμό του βιβλίου, εγώ έχω μια αχνή μνήμη σοβαρής επιστημονικής δομής, που μάλλον εξέπεμπε μια στρυφνότητα…
Διονύση
ας κάνουμε "κλικ" στο εξώφυλλο
για να βαφτίσουμε τις άγουρες αναμνήσεις μας απ' το εγχειρίδιο, μέσα στις σημερινές μας διδακτικές απόψεις, για να αναμετρήσουμε το διδακτικό τότε, τη διαδρομή μέχρι σήμερα και πώς μπορούμε να κόψουμε δρόμο στα εκπαιδευτικά ταξίδια που έρχονται
εγώ αρχικά επισημαίνω ότι οι τότε δάσκαλοί που μας το δίδαξαν το 1968, δεν είχαν στην πλειοψηφία τους συνδέσει την διασκευάστρια του βιβλίου με τον πατέρα της, μέσα σ' ένα εκπαιδευτικό πλαίσιο γεμάτο από "Μυστικά του Βάλτου"
καλή χρονιά!
Αλλά για να μην μείνουμε μόνο στο εξώφυλλο, μπορούμε να δούμε και το περιεχόμενο με κλικ εδώ ή και εδώ.
Επιβεβαιώνεσαι πλήρως, αφού έχει πράγματι εντελώς εργαστηριακή δομή, πράγμα που δεν μου είχε μείνει, αφού δεν το διδάχτηκα… με πειραματική διαδικασία!
Στο χρονολόγιο του Γιώργου Φασουλοπουλου διάβαζω: «O καθηγητής του Φυσικού Τιμολέων Αργυρόπουλος, υπήρξε πρόεδρος του «Παρνασσού» την περίοδο 1880 – 1912.»
Αιφνιδιάστηκα! Σε Φιλολογικό Σύλλογο Πρόεδρος καθηγητής του Φυσικού για 32 χρόνια;
Αναζήτησα και βρήκα: Ειρήνη Μεργούπη-Σαβαΐδου Ο ρόλος του Φιλολογικού Συλλόγου «Παρνασσός» στη συγκρότηση της επιστημονικής κοινότητας στην Ελλάδα και πάλι αιφνιδιάστηκα!
Μικρό απόσπασμα από το άρθρο:
Σύμφωνα με τον Δημήτρη Χατζόπουλο, ο οποίος στην είδηση του θανάτου του Αργυρόπουλου το 1912, αφιέρωσε το χρονογράφημα του πρωτοσέλιδου της εφημερίδας Σκριπ στον εκλιπόντα καθηγητή, ο θάνατος του τελευταίου
«στερούσε ἀρκετὸν ἀριθμὸν συμπολιτῶν ἀπὸ ἕναν καλὸν ἀφηγητὴν ἐνδιαφερόντων ἐπιστημονικῶν προβλημάτων… Δεν γνωρίζω ἄν ἔχωμεν καὶ ἄλλους ἐπιστήμονας, καθηγητὰς, οἱ ὁποῖοι νὰ ἐκαλλιέργησαν τὴν ἐπιστημονικὴν διάλεξιν πρὸς τὸ κοινόν. Ἕνας, ἴσως καὶ ὁ μόνος σχεδὸν ἐδῶ, ἦτο ὁ κοιμηθεὶς χθὲς Τιμολέων Ἀργυρόπουλος, [τον οποίο] ὡς ὁμιλητὴν τὸν ἤκουσα πρὸ χρόνων εἰς τὴν αἴθουσαν τοῦ «Παρνασσοῦ», τοῦ ὁποίου ἦτο ζωὴ καὶ ἐργασία.»
Το 1901, ο τότε υφηγητής της Πειραματικής Φυσικής (και αργότερα διάδοχος του Αργυρόπουλου στην εν λόγω έδρα) Γεώργιος Αθανασιάδης σε μία διάλεξή του στον «Παρνασσό» υπογράμμιζε για τον Αργυρόπουλο ότι
«ἐπίδρασιν ἤσκησεν ὁ διαπρεπὴς καθηγητὴς διὰ τῶν ἐν τῷ Παρνασσῷ διαλέξεων αὐτοῦ, τῶν διαμορφωθεισῶν κατὰ τῦπον ἄκρως ἐπαγωγόν καὶ προσιδιάζοντα εἰς τὸ σύμμικτον καὶ πυκνὸν ἀκροατήριον αὐτοῦ [….] Τις ἐκ τῶν φίλων τῶν γραμμάτων ἀγνοεῖ σήμερον τὰς σοφὰς διδασκαλίας τοῦ Προέδρου τοῦ Παρνασσοῦ, καὶ τις δὲν ἐγνώρισεν τὸν ἠδύν ἀγορητήν, τὸν μετὰ τοσαύτης θέρμης καὶ ἐνθουσιασμοῦ ἀγωνιζόμενον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ἐκλαϊκεύσῃ τὰς μεγάλας κατακτήσεις τῶν θετικῶν ἐπιστημῶν;»
Ο Σπυρίδων Σακελλαρόπουλος, καθηγητής της Λατινικής Φιλολογίας και πρόεδρος του «Παρνασσοῦ» το 1912, ανέφερε στην προεδρική του λογοδοσία για τον Αργυρόπουλο:
«Ἀλησμόνητοι θὰ μείνωσιν αἱ ἐπιστημονικαὶ αὐτοῦ διαλέξεις καθ’ ἅς ἐπληροῦτο ἡ αἴθουσα ἐκ τῶν σπευδόντων νὰ ἀπολαύσωσι τὴν μελίρρυτον αὐτοῦ διδασκαλίαν, δι’ ἧς ἐξελαΐκευε τὰς νεωτάτας τῆς φυσικῆς ἀνακαλύψεις. Ἐκ τῶν διαλέξεων δ’ αὐτοῦ καὶ ὑλικὴν ὠφέλειαν οὐ μικρὰν ἔσχεν ὁ Σύλλογος, καθ’ ὅσον εἰς τὸ ταμεῖον αὐτοῦ εἰσῆλθον ἐκ τοῦ ἀντιτίμου τῶνεἰσιτηρίων δωδεκακισχίλιαι περίπου δραχμαί».
Φυσική «υπό ένδυμα ελαφρόν και επαγωγόν» και η «Φυσική κατ’ οίκον»
σήμερα άνοιξα το πρωτοχρονιάτικο δώρο του Ανδρέα, «Ειρήνη Μεργούπη-Σαβαΐδου Ο ρόλος του Φιλολογικού Συλλόγου «Παρνασσός» στη συγκρότηση της επιστημονικής κοινότητας στην Ελλάδα»
και μεταφέρω τα σχετικά με την ανάρτηση «επιστημονικές ενώσεις, 1834 – 1930»
ο «Παρνασσός» ιδρύεται το 1865 ως φιλολογικός σύλλογος, αλλά δέκα χρόνια μετά πλαισιώνεται από τους φυσικούς του Πανεπιστημίου Αθηνών, Τιμολέοντα Αργυρόπουλο, Δημήτριο Αιγινήτη, Γεώργιο Αθανασιάδη και Κωνσταντίνο Μαλτέζο και τον χημικό Αναστάσιο Χρηστομάνο με στόχο την εκλαΐκευση της επιστήμης, εξυπηρετώντας τον τρικουπικής έμπνευσης αστικό εκσυγχρονισμό
κεντρικά πρόσωπα αυτού του προγράμματος υπήρξαν ο Αργυρόπουλος και ο Εμμανουήλ Δραγούμης. Ο Δραγούμης αναφέρεται ως ορυκτολόγος, μετέχει στη συντακτική επιτροπή του «Αρχιμήδη», περιοδικού του Πολυτεχνικού Συλλόγου, πρόδρομου του ΤΕΕ, και είναι απ’ τους πρωτεργάτες της διεθνούς τεχνητής γλώσσας «εσπεράντο»
δεν μπόρεσα να πιστοποιήσω άμεση σχέση του Εμμανουήλ Δραγούμη με την γνωστή αθηναϊκή οικογένεια
ο «Παρνασσός» οργάνωσε εσπερινά μαθήματα και μαθήματα για γυναίκες, με αντικείμενο την επιστήμη. Επειδή όμως η παρακολούθηση προέβλεπε χαμηλό εισιτήριο, πρακτικά απευθυνόταν σε φιλομαθή μέλη της μεσαίας και ανώτερης τάξης
από άλλη πηγή (Καρκάνης), μαθαίνουμε ότι η επιτυχία του προγράμματος οδήγησε έναν ισχυρό παράγοντα του Πανεπιστημίου, τον Γεώργιο Μιστριώτη, οργανωτή των «Ευαγγελικών» και των «Ορεστιακών», να προτείνει τη μεταφορά των εκδηλώσεων σε χώρους του Πανεπιστημίου, όπου θα κατευθύνονταν και τα έσοδα των διαλέξεων
ως αναγκαιότητα των επιστημονικών διαλέξεων του «Παρνασσού» δηλώθηκε η «πλημμελής διδασκαλία των Φ.Ε. στα σχολεία»,
αυτές οι εκλαϊκεύσεις, περιγράφηκαν απ’ τον Δραγούμη «… υπό ένδυμα ελαφρόν και επαγωγόν καταστήσωσι κοινάς τας σπουδαιοτέρας των επιστημονικών αληθειών»,
που ξεκίνησαν ως τυπικές διαλέξεις και εξελίχτηκαν σε πειραματικές επιδείξεις με δηλωμένα πρότυπα τους Faraday, Flammarion & Helmholtz
στο ίδιο πρόγραμμα εντάσσεται και σειρά δημοσιεύσεων στο περιοδικό του συλλόγου, το 1881, με οδηγίες για την εκτέλεση απλών πειραμάτων υπό τον τίτλο: «Φυσική κατ’ οίκον», που σήμερα σηματοδοτεί, στις περισσότερες περιπτώσεις, δραστηριότητες μακράν της αυτενέργειας και του πειραματισμού
μια ακόμα δραστηριότητα του συλλόγου, αποτελεί η ίδρυση τεσσάρων ερευνητικών ομάδων με κατευθύνσεις την φιλολογική και αρχαιολογική, την νομική και τις πολιτικές επιστήμες, τον κύκλο των τεχνών και την φυσιογνωσία
οι μελέτες της τελευταίας ομάδας αφορούσαν την ανάπτυξη μετεωρολογικών σταθμών, την περίοδο 1882 – 1983, στις περιοχές των πόλεων Πειραιά, Σύρου, Λαυρίου, Καλαμάτας, Τριπόλεως & Λάρισας,
τη μελέτη της φύσης της Αττικής και της ποιότητας των υδάτων της από τον Χρηστομάνο
στην εικόνα, η βιβλιοθήκη του "Παρνασσού"
η επισκόπηση που παρουσίασα, δεν επιβεβαιώνει την προεδρία του Αργυρόπουλου για ολόκληρη την περίοδο 1880 – 1912, που μετέφερα “αμάσητη” απ’ την Βικιπαίδεια, πιστοποιεί όμως την ενεργό παρουσία του όλα αυτά τα χρόνια