by 
Καλημέρα σε όλους,
Συναντάμε συχνά τους χαρακτηρισμούς:
«το σώμα στρέφεται δεξιόστροφα» ή «στρέφεται αριστερόστροφα».
Και λέγοντας «δεξιόστροφα» εννοούν συνήθως την ωρολογιακή φορά.
Ομολογώ ότι δεν γνωρίζω κάποια θεωρητική τεκμηρίωση του όρου «στρέφεται δεξιόστροφα», ούτε έχω συναντήσει κάτι σχετικό στη βιβλιογραφία.
Έχω ακούσει το επιχείρημα:
«Τις στροφές στο δρόμο δεν τις χαρακτηρίζουμε ως δεξιές ή αριστερές;»
Ναι τις χαρακτηρίζουμε, αλλά αυτό δεν είναι περιστροφή, είναι αλλαγή της διεύθυνσης της μεταφορικής κίνησης.
« Μα όταν στρίβει δεξιά ένα αυτοκίνητο, δεν στρέφεται και προς την ίδια φορά;»
Μα τότε, όταν περνάει από το ίσιωμα σε ανηφόρα ή κατηφόρα, πρέπει να πούμε ότι στράφηκε … «πανώστροφα» ή «κατώστροφα»;
Δηλαδή οι χαρακτηρισμοί «δεξιόστροφα – αριστερόστροφα» εμφανίζονται μόνο στη σύνθετη κίνηση και μόνο όταν αλλάζει η διεύθυνση της μεταφοράς;
Ένας τροχός που κυλίεται ευθύγραμμα γιατί να «στρέφεται δεξιόστροφα όταν μεταφέρεται προς τα δεξιά»; Αν το ποδήλατο το γυρίσουμε ανάποδα και ο τροχός στρέφεται χωρίς να μεταφέρεται, πότε στρέφεται «δεξιόστροφα»; Όταν στρέφεται ωρολογιακά; Γιατί;
Μήπως το «στρέφεται δεξιόστροφα» υπονοεί ότι «στρέφεται κατά τη θετική φορά του δεξιόστροφου συστήματος»;
Ποιά η άποψή σας συνάδελφοι;
Τι σημαίνει η έκφραση «ένα στερεό στρέφεται δεξιόστροφα»;
Πώς ερμηνεύεται αυτή η έκφραση;
Καλησπέρα Θρασύβουλε,
Συμφωνώ με τον σύνδεσμο που έστειλες. Αναφέρεται όμως στην προτίμηση χρήσης ενός δεξιόστροφου έναντι ενός αριστερόστροφου συστήματος.
Και βέβαια υπάρχει και ισχυρότερος, μαθηματικός λόγος γι’ αυτή την προτίμηση.
(Δες ΕΔΩ και την … προτροπή του Walter Lewin 🙂 )
Δεν απαντάει όμως στο ερώτημα γιατί ονομάζουμε “δεξιόστροφη” την ωρολογιακή φορά.
Καλησπέρα Διονύση, δεν έχω συναντήσει κανέναν ορισμό δεξιόστροφης ή αριστερόστροφης περιστροφής σε βιβλία μηχανικής (από όσο θυμάμαι τουλάχιστον). Μόνον δεξιόστροφου ορθοκανονικού συστήματος αναφοράς, αυτό του σχήματός σου
Προσωπικά δεν μου αρέσει ο όρος και τον αποφεύγω. Όταν δε τον συναντώ σε ασκήσεις θα προτιμούσα να ορίζεται σαφώς από τον γράφοντα (διαφορετικά από συνήθεια θεωρώ αυθαίρετα ως δεξιόστροφη την ωρολογιακή φορά).
Δεν είμαι σίγουρος Γιάννη ότι το καταλαβαίνει πιο απλά.
Πάρε για παράδειγμα μια κύλιση τροχού σε οριζόντιο επίπεδο, με μεταφορά προς τα δεξιά.
Θα πρέπει να εξηγήσεις στο παιδί,
α) ότι πρέπει να φανταστεί έναν άνθρωπο στο κέντρο του τροχού, όχι όρθιο, αλλά “ξαπλωμένο” έτσι ώστε να “βλέπει” το πάνω μέρος του κεφαλιού του.
β) να αναγνωρίσει ποιο είναι το δεξί και πιο το αριστερό του χέρι, σε σχέση με το “προς τα πού κοιτάει” 🙂
Είναι πιο εύκολο αυτό από τον κανόνα του δεξιού χεριού;
Και γιατί να ονομάσει “δεξιόστροφη” μια περιστροφή που έρχεται σε αντίθεση με τον κανόνα του δεξιού χεριού;
Περιγράφεται αυτή η μέθοδος στη βιβλιογραφία;
Καλησπέρα Στάθη,
Ούτε εμένα μου αρέσει και δεν ξέρω και κατά πόσο είναι δικαιολογημένος ή με κάποιο τρόπο τεκμηριωμένος.
Πιστεύω κι εγώ ότι η επιλογή δεξιόστροφα → ωρολογιακά είναι αυθαίρετη.
Δεν τεκμηριώνεται, παρά μόνο με τον τρόπο που γράφει ο Γιάννης πιο πάνω.
Στη βιβλιογραφία όμως δεν έχω συναντήσει κάτι παρόμοιο.
Στο σχολικό δεν χρησιμοποιείται.
Αντίθετα, προσπαθούν να είναι συνεπείς με το δεξιόστροφο σύστημα, ορίζοντας π.χ. ως θετική φορά ροπής αυτή που τείνει να στρέψει αντιωρολογιακά το σώμα (αν θεωρήσουμε ότι αυτό βρίσκεται στο xy επίπεδο).
Διονύση δεν ξέρω τι είναι πιο εύκολο.
Ταυτίζουμε το “ωρολογιακό” με το “δεξιόστροφο” διότι, όταν τα σημεία του δίσκου εκτελούν κινήσεις με κέντρο εμάς, βλέπουμε τις ταχύτητές τους να έχουν φορά προς τα δεξιά. Αυτό φυσικά όταν τα κοιτάζουμε.
Φυσικά οι δύο κύριοι διαφωνούν. Ο δεξιός λέει ότι ο δίσκος στρέφεται αριστερόστροφα ή ανθωρολογιακά, ενώ ο αριστερός τα αντίθετα.
Καλησπέρα Διονύση.
Ωραίο θέμα συζήτησης, αφού πέρασαν 10 χρόνια από την τελευταία φορά που το έθεσες!
Οφείλω να πω ότι έχει απόλυτο δίκιο για το δεξιόστροφο ορθοκανονικό σύστημα Οxyz, αλλά μάλλον δεν μου φτάνουν τα 10 χρόνια για να αποδεχτώ να ονομάζω την περιστροφή του δίσκου, ως αριστερόστροφη.
Επιχειρήματα, προτείνω τα προ δεκαετίας!!!
Καλησπέρα Διονύση,
Θυμάμαι ότι είχε ξαναγίνει παρόμοια συζήτηση,
αλλά είχα ξεχάσει την … έκτασή της! 🙂
Τόσα χρόνια και δεν έχει πάψει να με … τρώει 🙂
Καλησπέρααπο διακοπές και από κινητό.
Ο Feyman στις Διαλέξεις του μιλά για κάποιο πείραμα της δεκαετίας 50, το οποίο έδωσε την δυνατότητα φυσικής και όχι συμβατικής φοράς του δεξιός / αριστερά.
Όποιος έχει πρόσβαση ας το ψάξει. Εγώ από εδώ τώρα μόνο για την πολιτική διάκριση μπορώ να βοηθήσω.
Να περάσετε καλά και να πιείτε και ένα ποτήρι στην υγεία μου …αυριο
Συμφωνώ Γιάννη ότι … διαφωνούν στο “ωρολογιακά / αντιωρολογιακά”, αφού ο καθένας τους φαντάζεται το δικό του ρολόϊ, στραμμένο προς αυτόν.
Επίσης, αν δεχτούμε τη σύμβαση “ωρολογιακά → δεξιόστροφα”, διαφωνούν και σ’ αυτό. Ο καθένας τους θα πρέπει να “ξαπλώσει” πάνω στον άξονα περιστροφής από τη δική του πλευρά, με τα πόδια του προς τον δίσκο!
Πόσο ορθό είναι αυτό όμως;
Με τον τρόπο αυτό, στην ουσία ορίζει καθένας άλλη θετική φορά για τον άξονα περιστροφής. Βλέπουν και οι δύο τη φορά της ω θετική.
Χρησιμοποιούν δηλαδή διαφορετικά συστήματα αναφοράς.
Και για την “ταυτότητα” της περιστροφής χρησιμοποιούν τον κανόνα των … χεριών σε έκταση!
Αν χρησιμοποιήσουν όμως κοινό σύστημα αναφοράς, τότε ο προσανατολισμός του άξονα περιστροφής είναι ίδιος και για τους δύο, π.χ. θετική φορά προς τον … αποψιλωμένο.
Τότε θα πρέπει να ταυτοποιήσουν και οι δύο τη φορά περιστροφής ως θετική, σύμφωνη δηλαδή με τον κανόνα του δεξιού τους χεριού.
Καλησπέρα Δημήτρη 🙂
Διονύση δεν θα την βγάλουν και οι δύο θετική την ω.
Βάζει κάτω την οθόνη του υπολογιστή ο καθένας ώστε να είναι παράλληλη στον δίσκο. Ανοίγει το interactive physics και προσομοιώνει την κίνηση που βλέπει.
Ο δεξιός πρέπει να πληκτρολογήσει θετικό ω και ο αριστερός αρνητικό.
Αν τους πουν να δείξουν με το δάχτυλο το ω ο δεξιός θα δείχνει το μάτι του και ο αριστερός την οθόνη.
Φυσικά χρησιμοποιούν διαφορετικά συστήματα αναφοράς. Η κίνηση έχει νόημα μόνο ως συνδεδεμένη με σύστημα αναφοράς:
Δεν έχει νόημα να θέλουμε να συμφωνήσουν οι δύο κύριοι.
Ούτε να απαιτήσουμε από κάποιον να χρησιμοποιήσει σύστημα αναφοράς που δεν τον βολεύει.
καλησπέρα σε όλους
προσωπικά αντιμετωπίζω το δεξιόστροφα και αριστερόστροφα,
όπως και το θετικός και αρνητικός ημιάξονας,
όπως το + και το –
“αιρετικά” δηλαδή
θέμα συμβολισμού, απόλυτης επιλογής του ορίζοντος,
άλλο αν ακολουθούμε την πεπατημένη, το σύνηθες, για να μην δίδουμε επιπλέον διευκρινίσεις
στα σχήματα που βλέπω, πώς χαρακτηρίζονται οι περιστροφές αν ο παρατηρητής είναι πίσω από τη σελίδα του χαρτιού;
απάντηση: ο Διονύσης και ο Γιάννης ως ανάποδα από τις αναγραφόμενες
ο Βαγγέλης, όπως θέλει, μπορεί ναι αντίθετα, αρκεί να το διευκρινίσει,
εγγυώμαι ότι θα το διευκρινίσει…
Καλησπέρα Βαγγέλη,
Δεν αμφιβάλλω ότι έχεις δικαίωμα να αντιμετωπίσεις … αιρετικά ένα πρόβλημα και ότι θα το συνοδεύσεις με τις κατάλληλες διευκρινήσεις! 🙂
Το ερώτημα που τέθηκε όμως είναι το εξής:
Σε μια άσκηση δίνεται ότι η τροχαλία του σχήματος “στρέφεται δεξιόστροφα“.
Ζητείται να εξετάσουμε αν το πράσινο σώμα ανέρχεται ή κατέρχεται.
Έχει υποχρέωση ο μαθητής να γνωρίζει ότι ο προσδιορισμός “στρέφεται δεξιόστροφα” χρησιμοποιείται ώς συνώνυμος του “στρέφεται ωρολογιακά”;
Εάν ναι, πού το έχει διδαχτεί;
Αναφέρεται στο σχολικό ή στη βιβλιογραφία;
Καλησπέρα Διονύση , καλησπέρα στην παρέα . Προσωπικά δεν χρησιμοποιώ το δεξιόστροφα ή το αριστερόστροφα ποτέ παρά μόνο το ωρολογιακά ,αντιωρολογιακά για να μην υπάρχει παρανόηση άλλωστε δεν έχω υποψιν κάποια επίσημη ταυτιση του δεξιόστροφα με το ωρολογιακά
Καλησπέρα Μανόλη,
Με βρίσκει σύμφωνο η θέση σου.
Δεν μπορούμε πιστεύω να χαρακτηρίσουμε την ωρολογιακή φορά ως “δεξιόστροφη” ή “αριστερόστροφη”, παρά μόνο αν έχουμε προηγουμένως προσανατολίσει τον άξονα περιστροφής.
Αν ο άξονας περιστροφής είναι προσανατολισμένος, τότε οι όροι “δεξιόστροφη / αριστερόστροφη φορά περιστροφής” είναι ισοδύναμοι θεωρώ των “θετική / αρνητική φορά περιστροφής”.