Ένα ιδανικό ελατήριο (απόλυτα ελαστικό με αμελητέο βάρος), κρέμεται από το ταβάνι, όπως στο σχήμα, έχοντας το φυσικό μήκος του l0=20cm Ασκώντας με το χέρι μας στο κάτω άκρο του, μια κατακόρυφη δύναμη F1 μέτρου F1=5Ν, το ελατήριο αποκτά μήκος l1=25cm.
- Γνωρίζοντας ότι για την παραμόρφωση του ελατηρίου ισχύει ο νόμος του Ηοοke F=k∙Δl, να βρεθεί η σταθερά k του ελατηρίου.
- Αυξάνουμε το μέτρο της ασκούμενης δύναμης, οπότε το ελατήριο αποκτά μήκος 28cm. Ποιο το μέτρο της δύναμης F2 που ασκήσαμε;
- Παύουμε να τραβάμε το ελατήριο και δένουμε στο άκρο του ένα σώμα Σ, το οποίο αφήνουμε να ηρεμήσει, οπότε βλέπουμε το ελατήριο να έχει ξανά μήκος l1. Λαμβάνοντας υπόψη ότι αν το σώμα Σ ασκεί μια δύναμη F=k∙Δl στο ελατήριο, τότε το ελατήριο ασκεί μια αντίθετη δύναμη, με το ίδιο μέτρο, την οποία ονομάζουμε δύναμη του ελατηρίου |Fελ|=k∙|Δl|, στο σώμα Σ, να υπολογιστεί το βάρος του σώματος Σ.
Υποστηρίζεται ότι «ένα σώμα, όπως το σώμα Σ, μπορεί να ασκεί στο ελατήριο δύναμη ίση με το βάρος του». Για να δούμε αν η πρόταση αυτή είναι σωστή ή όχι, τραβάμε το σώμα προς τα κάτω και σε μια στιγμή το αφήνουμε να κινηθεί. Παίρνουμε το σώμα στις θέσεις Β και Γ, όπου τα μήκη του ελατηρίου είναι lΒ=30cm και lΓ=16cm.
α) Να υπολογίσετε τις δυνάμεις που το σώμα ασκεί στο ελατήριο, στις θέσεις αυτές, σχεδιάζοντάς τις πάνω στο σχήμα.
β) Να σχεδιάσετε και τις δυνάμεις που ασκούνται στο σώμα Σ και να βρείτε την συνισταμένη τους, στις θέσεις Β και Γ.- Ελευθερώνουμε το ελατήριο και κρατώντας με το χέρι μας το πάνω άκρο του, δένουμε το σώμα Σ στο κάτω άκρο του. Να βρείτε το σταθερό μήκος του ελατηρίου, αν τραβάμε προς τα πάνω, με αποτέλεσμα το σώμα να κινείται κατακόρυφα με σταθερή ταχύτητα υ=0,4m/s.
Η απάντηση με κλικ ΕΔΩ ή και ΕΔΩ.
![]()

Καλημέρα Διονύση.
Εξοχή κι αυτή η άσκηση-μάθημα , με προκαθορισμένο στόχο, που διδάσκει βήμα-βήμα!
Αξίζει να τη μελετήσει ένας υποψήφιος.
Μπράβο σου!
Καλό μεσημέρι Πρόδρομε και σε ευχαριστώ για το σχολιασμό.
Η πρόταση απευθύνεται κυρίως στους συναδέλφους που θα διδάξουν την περίοδο αυτή δυναμική στην Α΄τάξη.
Μια πρόταση για βήμα-βήμα “καθοδηγούμενης μάθησης” και όχι “έτοιμης” τροφής…
Καλησπέρα Διονύση και χρόνια πολλά. Όταν πραγματοποιούμε το νόμο του Χουκ σε πραγματικό ελατήριο , αρχικά κρεμάμε ένα βάρος, ώστε να ξεκολλήσουν οι σπείρες του και μετά αρχίζουμε τις μετρήσεις για επιμήκυνση και δύναμη και διαπιστώνουμε την αναλογία των δύο μεγεθών.Οπότε αποτελεί προϋπόθεση για την ισχύ του νόμου να μην ακουμπάνε οι σπείρες μεταξύ τους. Ένα πραγματικό ελατήριο έχει <<κολλημένες>> τις σπείρες του οπότε δε συσπειρώνεται αρχικά αν δεν κάνω λάθος.Άρα σε ιδανικό ελατήριο θεωρούμε οτι οι σπείρες του δεν ακουμπάνε εξαρχής και επομένως μπορεί και συσπειρώνεται.Έτσι είναι τα πράγματα ή σφάλλω στη σκέψη αυτή;
Καλησπέρα Γιάννη και Καλά Χριστούγεννα.
Το ιδανικό ελατήριο που “μελετάμε” δεν έχει πρόβλημα να επιμηκύνεται καθώς και να συσπειρώνεται. Πράγμα που σημαίνει ότι οι σπείρες του δεν βρίσκονται η μία δίπλα στην άλλη σε επαφή, αλλά απέχουν μεταξύ τους.
Τα πραγματικά ελατήρια του εργαστηρίου; Αυτά συνήθως μόνο επιμηκύνονται, αφού οι σπείρες εφάπτονται… πράγμα που σημαίνει ότι δεν μπορούν να συσπειρωθούν.
Ούτε όταν “ξεκολλήσουν” οι σπείρες, θα μπορούσε να μειωθεί το μήκος του ελατηρίου.
Ευχαριστώ Διονύση να είσαι καλά.
Καλημέρα Διονύση και καλή χρονιά με υγεία ,να είστε καλά και να ανταμώνετε. Επανέρχομαι στο θέμα του ελατηρίου. Όπως προανέφερα και γράφει ο εργαστηριακός οδηγός <<Πριν αρχίσεις τις μετρήσεις,προσάρτησε στην ελεύθερη άκρη του ελατηρίου
ένα βαρίδι ώστε να ανοίξουν ελαφρά οι σπείρες του ελατηρίου και να μην έρχονται σε επαφή>>.Αυτό έχει να κάνει με δυνάμεις επαφής μεταξύ των σπειρών του ελατηρίου που εμποδίζουν να εμφανιστεί αμέσως η γραμμική του συμπεριφορά; Έχεις κάτι ύπ΄όψιν σου;Και όποιος γνωρίζει δηλαδή αν έχει μια μικρή εξήγηση.Ευχαριστώ.
καλημέρα Γιάννη
όπως έχει γράψει και ο Διονύσης το ελατήριο είναι ιδανική διάταξη, και δεν είναι και η μόνη
(ο νόμος του Hooke, κατά τη δική μου “αιρετική” άποψη, που έχω γράψει και εδώ παλιότερα: Δl=F/k και όχι F=kΔl, που γράφουν όλα τα βιβλία, ισχύει κατά προσέγγιση, και χρειάζεται προσοχή κατά τη συσπείρωση)
το αρχικό κρέμασμα του βάρους , που γράφει ο εργαστηριακός οδηγός, έχει την έννοια να εξασφαλίσει μια κάποια αρχική αύξηση του φυσικού μήκους του ελατηρίου, διότι κατά τη συσπείρωση το ελάχιστο μήκος κάθε ελατηρίου δεν μπορεί να είναι μικρότερο από Νd, όπου N το πλήθος των σπειρών του και d το πάχος κάθε σπείρας
προσωπικά και στο σχολείο και ως ΕΚΦΕτζής μετά, αντί να κρεμώ βαράκι στο ελατήριο το τέντωνα με τα χέρια και το παραμόρφωνα μόνιμα πριν το χρησιμοποιήσω, άλλως θα έπρεπε να λαμβάνω υπ όψη μου και την αρχικά κρεμασμένη μάζα, ιδιαίτερα στις ταλαντώσεις
Καλημέρα Γιάννη, καλημέρα Βαγγέλη.
Γιάννη νομίζω να σε κάλυψε η απάντηση του Βαγγέλη.
Έχει διατελέσει και υπεύθυνος ΕΚΦΕ, οπότε έχει τον πρώτο λόγο…
Καλησπέρα Βαγγέλη και Διονύση. Βαγγέλη, το έχω διαπιστώσει και ο ίδιος οτι αν λάβω υπ΄οψιν και την 1η μάζα που θα κρεμάσω στο ελατήριο όταν βρίσκεται στο φυσικό του μήκος, το πρώτο ζευγάρι τιμών επιμήκυνσης-βάρους δεν ακολουθεί την αναλογική (ή σχεδόν) σχέση που προκύπτει στα επόμενα ζευγάρια τιμών.Έκει ψάχνω να βρώ την εξήγηση.Δεν έχει να κάνει με ταλαντώσεις.Αυτό που γράφεις για το μόνιμα παραμορφωμένο ελατήριο, με μπέρδεψε ομολογώ και μου δημιουργεί αμέσως την απορία αν το πλαστικά παραμορφωμένο ελατήριο συνεχίζει να ακολουθεί τον νόμο των ελαστικών παραμορφώσεων για να το χρησιμοποιήσω είτε για πείραμα ταλαντώσεων είτε για αποδειξη του νόμου του χουκ στο γυμνάσιο.
Καλησπέρα Γιάννη.
“όταν βρίσκεται στο φυσικό του μήκος, το πρώτο ζευγάρι τιμών επιμήκυνσης-βάρους δεν ακολουθεί την αναλογική”
Γι΄αυτό ο Βαγγέλης… το τράβαγε λίγο να μακρύνει, να απομακρυνθούν οι σπείρες, και μετά άρχιζε τα κρεμάσματα βαρών.
Για να αποφύγει την πρώτη μέτρηση!
Αφού αυτό που αποκαλείς φυσικό μήκος “διότι κατά τη συσπείρωση το ελάχιστο μήκος κάθε ελατηρίου δεν μπορεί να είναι μικρότερο από Νd, όπου N το πλήθος των σπειρών του και d το πάχος κάθε σπείρας”, όπως γράφει ο Βαγγέλης παραπάνω.
Κατάλαβα το σκεπτικό Διονύση, αυτό που με προβλημάτισε είναι οτι το ελατήριο αν του απομακρύνω τις σπείρες μόνιμα θα είναι πλέον πλαστικά παραμορφωμένο, εκτός εάν κάνω λάθος…..
θα είναι, Γιάννη, μέσα σε κάποια όρια βέβαια,
και εκεί είναι και η τέχνη του Πειραματικού,
να μην τα παραβιάσει,
διότι εκτός από το κάτω υπάρχει και άνω όριο για το μήκος του, το Νπd, οπότε και το ελατήριο γίνεται σύρμα
(σημειώνω ότι για κάθε επιτρεπτό αρχικό μόνιμο τέντωμα υπάρχει και διαφορετική σταθερά k)
Καλησπέρα παιδιά.
Μια ερώτηση:
Γιατί ένα σύρμα έχει τεράστιο k ενώ αν το τυλίξουμε σπειροειδώς και κατασκευάσουμε ελατήριο, θα έχουμε πολύ μικρό k ;
Γιατί το σύρμα δεν επιμηκύνεται εύκολα Γιάννη!
Ενώ το τυλιγμένο σύρμα, εύκολα …τραβιέται και επιμηκύνεται το μήκος του ελατηρίου και όχι το μήκος του σύρματος!
Αυτό ρωτάω Διονύση.
Γιατί αυξάνεται το μήκος του ελατηρίου εύκολα;
Ποιο μέγεθος κρύβεται από πίσω;