web analytics
Subscribe
Ειδοποίηση για
35 Σχόλια
Γιάννης Κυριακόπουλος
Αρχισυντάκτης

Σωστή η παρατήρηση της φίλης σου που επισημαίνει κάτι που δεν σκέφτηκα.
Γνώρισα ευγενικούς συμβούλους όσα χρόνια δούλεψα (μέχρι το 2020). Μαθαίνω από εν ενεργεία συναδέλφους ότι το ύφος τους έχει αλλάξει σήμερα.

Χαράλαμπος Κασωτάκης

Μια και κυκλοφόρησαν σε ψηφιακή μορφή τα βιβλία ας δούμε και κάποιες μικρές ατυχείς στιγμές αυτών. Το βιβλίο της ελληνοεκδοτικής της Α Λυκείου στη σελίδα 18 γράφει ότι η τριβή μειώνεται όσο ποιο λείες είναι οι επιφάνειες. Είναι όμως γνωστο στους πειραματικούς (αναφέρεται και στο βιβλίο των Halliday Resnick ήδη από τις εκδόσεις δεκαετίας του ’80) ότι από ένα σημείο και μετά η λείανση των σωμάτων αυξάνει την τριβή αντί να την μειώνει. Αυτό εξηγεί την τριβή που οφείλεται στην αλληλεπίδραση επιφανειών που αναφέρεται στη θεωρία του ίδιου βιβλίου. Επίσης η τριβή στερεών σωμάτων σε υψηλό κενο παίρνει τεράστιες τιμές μια και συμβαίνει “ψυχρή συγκόλληση”. Η τριβή εξαρτάται έστω και ελάχιστα και από άλλους παράγοντες (θερμοκρασία, προσμίξεις). β)
Δεν υπάρχει “τριγωνικό σώμα” 3 διαστάσεων που αναφέρεται στη σελίδα 27 αλλά τριγωνικό σχήμα 2 διαστάσεων στο οποίο ορίζεται το βαρύκεντρο στο ίδιο βιβλίο. Θα μας κυνηγάνε οι..μαθηματικοί αν μπερδεύουμε το σχήμα με το σώμα. Να επισημάνω ότι και από τα δύο βιβλία Α λυκείου λείπουν τα ένθετα για τον μαθητή που θέλει να εμβαθύνει ή να μάθει κάτι παραπάνω ή να διαχωρίζονται από αυτά που είναι υποχρεωμένος να μάθει καθώς αποτελούν αυτό που λέμε “εγκυκλοπαιδικές γνώσεις” ή ειδική περίπτωση όπως τα αποτελέσματα τριβής στην σελίδα 30 των εκδόσεων πουκαμισά της Α λυκείου ή το μοντέλο τριβής με τα ελατήρια στη σελίδα 28 του ίδιου βιβλίου.

Γιάννης Κυριακόπουλος
Αρχισυντάκτης

Καλημέρα Μπάμπη.
Να διαφωνήσω λιγάκι:
Υπάρχει τριγωνικό σώμα και είναι μια λεπτή πλάκα που η μεγάλη της επιφάνεια είναι τρίγωνο.
Δεν είναι τόσο καλή η έκφραση “τριγωνικό σχήμα”. Είναι προτιμότερη η έκφραση “τρίγωνο”.
Δεν πειράζει αν μας κυνηγάνε οι Μαθηματικοί. Κάποιοι από αυτούς θα καταλάβουν.

Τελευταία διόρθωση2 μήνες πριν από Γιάννης Κυριακόπουλος
Παντελεήμων Παπαδάκης
Αρχισυντάκτης

Καλό μεσημέρι Χαράλαμπε και Γιάννη.
Χαράλαμπε δεν βρήκα στη σελ.27 την έκφραση ” “τριγωνικό σώμα” 3 διαστάσεων ”,
οπότε δεν ξέρω τι να πω…πάντως,
αν μιλάει για για τριγωνικό σώμα , μάλλον γεωμετρικά εννοεί “τριγωνικό ορθό πρίσμα πολύ μικρού μήκους” δηλαδή “λεπτή πλάκα που η μεγάλη της επιφάνεια είναι τρίγωνο”,όπως έγραψε ο Γιάννης.
Πες μας όμως σε πια σελίδα είναι γραμμένο ,μήπως δεν βλέπω καλά.

Χαράλαμπος Κασωτάκης

Παντελεήμων είναι στη σελίδα 27 στις παρατηρήσεις. Συμφωνώ με την άποψη σου για τριγωνικό πρίσμα απειροελάχιστης βάσης που όντως αν π.χ. στηριχθεί σε στήριγμα στον άξονα των z (με αυτό να βρίσκεται στο xy επίπεδο) στο βαρύκεντρο του xy επιπέδου του αντίστοιχου τριγώνου ισορροπεί μια και “εξουδετερώνεται” η ροπή του βαρους εξ ου και η ονομασία βαρύκεντρο. Σε αυτό στηρίζεται και η ονομασία βαρύκεντρο και όχι στο ότι το σημείο αυτό αποτελεί το σημείο τομής των διαμέσων όπως λέει το σχολικό βιβλίο φυσικής στην ίδια πρόταση”το κέντρο βάρους τριγωνικού σώματος είναι το σημείο τομής των διαμέσων του και γι αυτό στη Γεωμετρία ονομάζεται βαρύκεντρο”. Με την ευκαιρία στα μαθηματικά αλλά και στα βιβλία φυσικής βλ. π.χ. στην θεωρητική μηχανική σελ 166 του Shaum το κέντρο μάζας ορίζεται για στερεά (3 τρισδιάστατα) σώματα με τριπλά ολοκληρώματα μια και πρόκειται για σώματα 3 διαστάσεων και όχι σχήματα (2 διαστάσεων). Αλλά έχω την αίσθηση ότι ξέφυγα πολύ για μια πρόταση ενός βιβλίου για μαθητές Α Λυκείου.

Χαράλαμπος Κασωτάκης

Σε όλο το βιβλίο της ελληνοεκδοτικής παρατηρείται ένα μπέρδεμα ανάμεσα στους όρους “θερμότητα”, “εσωτερική ενέργεια”, “θερμική ενέργεια” ενω ορίζει τη θερμική ενέργεια ως μικροσκοπική κινητική ενέργεια μετά ο όρος περιλαμβάνει και τη δυναμική δηλαδή συνολικά την εσωτερική ενέργεια π.χ. αντιγράφω από το βιβλίο

” Η ύπαρξη της τριβής προκαλεί την έκλυση θερμικής ενέργειας ότι από το σύστημα όπως αναφέρθηκε στην υποενότητα 3.2(7). Αν κάναμε το συγκεκριμένο πείραμα με.μετά το τέλος του θα διαπιστώσουμε ότι η θερμοκρασία τόσο του σώματος όσο και τους κεκλιμένου επιπέδου θα είχε αυξηθεί. Αυτό σημαίνει ότι η μείωση στην κινητική ανέργεια του σώματος αύξησε τη θερμική ενέργεια τόσο του σώματος όσο και του κεκλιμένου επιπέδου.”

Σωστή κατα τη γνώμη μου γραφή

” Η ύπαρξη της τριβής προκαλεί την μετατροπή κινητικής ενέργειας σε εσωτερική από το σύστημα όπως αναφέρθηκε στην υποενότητα 3.2(7). Αν κάναμε το συγκεκριμένο πείραμα με.μετά το τέλος του θα διαπιστώσουμε ότι η θερμοκρασία τόσο του σώματος όσο και τους κεκλιμένου επιπέδου θα είχε αυξηθεί. Αυτό σημαίνει ότι η μείωση στην κινητική ανέργεια του σώματος αύξησε τη εσωτερική ενέργεια τόσο του σώματος όσο και του κεκλιμένου επιπέδου.

Τελευταία διόρθωση2 μήνες πριν από Χαράλαμπος Κασωτάκης
Παντελεήμων Παπαδάκης
Αρχισυντάκτης

Χαράλαμπε χαιρετώ.
Για το νέο θέμα που αναδεικνύεις με την ορολογία περί ενέργειας θερμικής, εσωτερικής …να πω ότι κι εγώ ψάχνομαι αφού παρατήρησα κάτι αντιφατικό.
Με την ευκαιρία όμως και για να συνεννοούμαστε στην προηγούμενη αναφορά σου για την έκφραση “τριγωνικό σώμα” αναφέρεις τη σελίδα 27 της Ελληνοεκδοτικής και επειδή την έχω κοιτάξει πολλές φορές ,ξαναλέω πως δεν ούτε την έκφραση ,ούτε τις “παρατηρήσεις” που μου είπες μετά.
Την δίνω, μήπως κάτι άλλο συμβαίνει… και προκαταβολικά ζητώ συγνώμη.
comment image
Καλή εβδομάδα

Θοδωρής Βαχλιώτης
18/05/2026 8:36 ΜΜ

Καλησπέρα σας. Κύριε Κασωτάκη για το θέμα της θερμικής και της εσωτερικής ενέργειας. Το βιβλίο λέει ότι “η μείωση στην κινητική ενέργεια του σώματος αύξησε τη θερμική ενέργεια τόσο του σώματος όσο και του κεκλιμένου επιπέδου.” Εσείς λέτε ότι έπρεπε να γράφει εσωτερική ενέργεια αντί θερμική. Μα όταν αυξάνεται η θερμική ενέργεια δεν αυξάνεται και η εσωτερική; Θέλω να πω η αύξηση της εσωτερικής ενέργειας οφείλεται στην αύξηση της θερμικής, δεδομένου ότι η εσωτερική ενέργεια είναι η συνολική κινητική (θερμική) και δυναμική ενέργεια των σωματιδίων του σώματος. Άρα αυτό που λέει το βιβλίο ότι αυξάνεται η θερμική ενέργεια μου φαίνεται σωστό. Επίσης από που προκύπτει ότι, σύμφωνα με το βιβλίο, ο όρος θερμική ενέργεια περιλαμβάνει και τη δυναμική; Διαβάζοντας το κομμάτι που αναρτήσατε δεν οδηγούμαι σε αυτό το συμπέρασμα.

Τελευταία διόρθωση2 μήνες πριν από Θοδωρής Βαχλιώτης
Χαράλαμπος Κασωτάκης

Θα συμωνήσω με τον θοδωρή ότι η τριβή προκαλεί αύξηση της θερμικής άρα και της εσωτερικής ενέργειας. Απλά έχω την αίσθηση οτι στο συγκεκριμένο βιβλίο η εσωτερική ταυτίζεται με τη θερμική σε διάφορα σημεία. π.χ. το έργο της τριβής ¨Οσον αφορά την πρώτη φράση για έκλυση θερμικής ενέργειας αν η θερμική ορίζεται από το βιβλίο ως η μικροσκοπική κινητική ενέργεια μπορούμε να μιλάμε για έκλυση κινητικής ενέργειας έστω και μικροσκοπικά;

Χαράλαμπος Κασωτάκης

Παντελεήμων η σελίδα 27 του βιβλίου είναι η σελίδα 29 του pdf στο δικο μου editor. Στην εικόνα που έστειλες στο πάνω μέρος γραφει την “επίμαχη” φράση “όταν οι επιφάνειες είναι περισσότερο λείες η τριβή είναι μικρότερη” που είναι λαναθσμένη καθώς από ένα σημείο και μετ΄α η περαιτέερω λείανση των επιφανειών προκαλεί άυξηση της τριβής. Το σχ΄ημα με το φακό που δείχνει τις ατέλειες των επιφανειών λες και μόνο σε αυτές οφείλεται η τριβή κάνει τα πράγματα χειρότερα.

Θοδωρής Βαχλιώτης
19/05/2026 2:42 ΜΜ

Καλησπέρα. Χαράλαμπε, αν μου επιτρέπεις τον ενικό, θα συμφωνησω μαζί σου ως προς το δεύτερο που θίγεις. Κατά τη γνώμη μου η φράση του βιβλίου Η ύπαρξη της τριβής προκαλεί την έκλυση θερμικής ενέργειας από το σύστημα” δεν είναι σωστή. Νομίζω ότι αυτό που εκλύεται είναι θερμότητα.

Γιάννης Κυριακόπουλος
Αρχισυντάκτης

Γεια σας παιδιά.
Διαβάζω στη Μηχανική του Αλεξόπουλου στη σελίδα 69:
“Κατά τας μετατροπάς της δυναμικής ενεργείας εις κινητικήν και αντιστρόφως, η μηχανική ενέργεια παραμένει σταθερά , εφ’ όσον δεν έχομεν μετατροπήν αυτής εις άλλην μορφήν ενεργείας (π.χ. , θερμότηταν).”

Ο Αλεξόπουλος προφανώς γνώριζε τι είναι η θερμότητα και εξηγεί καλά στο βιβλίο “Θερμότης” γιατί το dQ δεν είναι διαφορικό.
Γιατί επέλεξε την έκφραση “μετατροπή εις θερμότηταν”;
Φυσικά για να επικοινωνήσει με τους πρωτοετείς και να επικαλεστεί καθημερινές εμπειρίες τους όπου βλέπουν θέρμανση τριβόμενων επιφανειών.
comment image
comment image

Κάνει οικονομία αποφεύγοντας ασαφείς εκφράσεις όπως “εσωτερική ενέργεια”.
Σήμερα έχει επικρατήσει παντού (και στη Φυσική) ένα είδος νεοκαθαρεύουσας:
-Ήτοι βαδίζοντας ως θα εβάδιζεν αν ήτο λαίδη.
(Ασημάκης Γιαλαμάς).

Τελευταία διόρθωση2 μήνες πριν από Γιάννης Κυριακόπουλος
Χαράλαμπος Κασωτάκης

Γιάννη η θερμότητα όπως και το έργο αποτελούν μηχανισμους μεταφοράς ενεργειας. ¨Οσο λάθος είναι να λέμε ότι μια μορφή ενέργειας μετατρέπεται σε έργο άλλο τόσο λάθος είναι να λέμε μετατρέπεται σε θερμότητα. Υπάρχουν άλλοι τροποι να επικοινωνήσεις ακόμα και με πρωτοετείς φοιτητές βλ οικονόμου “η φυσική σήμερα” που απευθύνεται σε πρωτοετείς φοιτητές φυσικόύ που χωρίς να κάνει το λαθος του Αλεξόπουλου διευκρινίζει τι είναι θερμότητα και τι είναι έργο. Ο αείμνηστος Ανδρέας κασσέτας στα βιβλία του ουσιασικά “αντιγρφαει” τον οικονόμου αναφέροντας τον στη βιβλιογραφία του και κάνοντας ονομαστική αναφορά σε αυτόν.