
Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 84 ο καθηγητής Γιώργος Γραμματικάκης.
Νοσηλευόταν τις τελευταίες δύο μέρες στην Εντατική του ΠΑΓΝΗ με αναπνευστική ανεπάρκεια. Ωστόσο το πρωί της Τετάρτης (25/10) έφυγε από τη ζωή.
Ο Γιώργος Γραμματικάκης γεννήθηκε στο Ηράκλειο της Κρήτης.
Σπούδασε Φυσική στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές στο Imperial College του Λονδίνου.
Απέκτησε το διδακτορικό του δίπλωμα το 1973 και η διατριβή του είχε τίτλο «Analysis of some multiparticle final state in 10 and 6 GeV/c K-p interactions».
Από το 1982 έως το 2006 που συνταξιοδοτήθηκε και του απονεμήθηκε ο τίτλος του Ομότιμου Καθηγητή, ήταν καθηγητής στο Τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου Κρήτης. Από το 1990 έως το 1996 διατέλεσε πρύτανης του Πανεπιστημίου Κρήτης.
Το 2014 εκλέχθηκε ευρωβουλευτής με «Το Ποτάμι» και συμμετείχε στην Ομάδα της Προοδευτικής Συμμαχίας Σοσιαλιστών και Δημοκρατών.
Επίσης υπήρξε αντιπρόεδρος στο Δ.Σ της Λυρικής Σκηνής.
πηγή.
![]()
Ο συγγραφέας Γιώργος Γραμματικάκης
του Στέφανου Τραχανά
Να μιλήσω ως τι για τον Γιώργο Γραμματικάκη;
Ως φίλος, ως συνάδελφος φυσικός, ως διευθυντής των Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης –δηλαδή ως «εκδότης» του– ή ως απλός αναγνώστης των βιβλίων του;
Διάλεξα την τελευταία λύση. Θα μιλήσω λοιπόν για την πιο ενδιαφέρουσα –έτσι πιστεύω– πλευρά του Γιώργου Γραμματικάκη. Και ταυτόχρονα, όσο κι αν ακουστεί περίεργο, τη λιγότερο εξερευνημένη: την πλευρά του συγγραφέα.
Όχι βέβαια για να την «εξερευνήσω» –έτσι, μέσα σε δέκα λεπτά– αλλά απλώς για να την ανιχνεύσω. Να πω –όπως το βλέπω εγώ– τι είδους συγγραφέας είναι ο Γιώργος Γραμματικάκης. Και μην βιαστείτε, σας παρακαλώ, να πείτε «συγγραφέας βιβλίων επιστημονικής εκλαΐκευσης».
Γιατί ο Γ. Γραμματικάκης –αυτό σκοπεύω να υποστηρίξω– είναι κάτι πολύ περισσότερο απ’ αυτό. Δεν είναι «απλώς» ένας ταλαντούχος εξηγητής της επιστήμης, όσο σπουδαίο κι αν είναι αυτό από μόνο του.
Είναι ταυτόχρονα κι ένας «κοσμογράφος». Ένα νέο είδος συγγραφέα που, μιλώντας για την επιστήμη, ανατέμνει συγχρόνως και την εποχή του. Κι όχι την εποχή του γενικά και αόριστα.
Αλλά εκείνο το χαρακτηριστικό της που συνιστά –έτσι πιστεύει ο
Γ. Γραμματικάκης– και τη θεμελιώδη αναπηρία της. Θα της δώσω
ένα όνομα: το μεγάλο ρήγμα. Το χάσμα ανάμεσα στην επιστήμη και
την τέχνη· τη γνώση και τη σοφία. Το χάσμα ανάμεσα στους «δύο
πολιτισμούς», τις «δύο κουλτούρες», για να θυμηθώ τον C.P. Snow.
Έναν άλλο σπουδαίο ανατόμο της εποχής του και φυσικό επίσης.
Το χάσμα ανάμεσα στην έλλογη εμπειρική προσέγγιση του κόσμου από τη μια μεριά –αυτήν που προσφέρει η επιστήμη– κι εκείνη την ιδιαίτερη θέαση των πραγμάτων και της ανθρώπινης κατάστασης που μόνο η μεγάλη τέχνη ή ο φιλόσοφος λόγος μπορούν να μας δώσουν.
Όμως ο Γιώργος Γραμματικάκης δεν είναι απλώς ένας ανατόμος ή –γιατί όχι;– ένας γεωλόγος του μεγάλου ρήγματος. Με τα βιβλία του προσπαθεί και να το κλείσει. Ή, έστω, να μας περάσει απέναντι. Να δούμε τον κόσμο κι από την άλλη πλευρά.
Κι αυτός πιστεύω είναι ο βαθύτερος λόγος που τα βιβλία του ασκούν πάνω μας αυτή την παράξενη γοητεία. Αυτή την παρηγορητική επίδραση που μόνο από την καθαρή λογοτεχνία έχουμε μάθει να περιμένουμε. Ίσως όμως να πρόκειται για ένα ιδιαίτερο είδος αισθητικής συγκίνησης που την προκαλεί η ασυνήθιστη επικοινωνία ανάμεσα στους δύο «παράλληλους εαυτούς μας»: τον λογικό και τον συναισθηματικό μας εαυτό. Το δεξί και το αριστερό μας ημισφαίριο.
Και ίσως αυτό τελικά να καταφέρνει ο Γραμματικάκης με τα βιβλία του. Να κλείνει κάπως και το εσωτερικό μας ρήγμα.
Ποιος ξέρει; Η επιστήμη του εγκεφάλου μόλις τώρα έχει αρχίσει να ερευνά τις εσωτερικές «πηγές» της αισθητικής απόλαυσης.
Από κείμενο που διαβάστηκε στην τιμητική εκδήλωση που οργάνωσε για τον Γιώργο Γραμματικάκη η Ένωση Ελλήνων Φυσικών, στο κτήριο της Παλαιάς Βουλής στις 26 Μαΐου 2010.
Τον γνώρισα στο τέλος της 10ετίας του ’70, στο Δημόκριτο. Μας μάγευε. Τώρα θα βρίσκεται στην αγαπημένη του κόμη της Βερενίκης. Εκεί που μας ταξίδεψε με τον ποιητικό λόγο του.
Συμπωματικά απόψε ξεκινά στο Πλανητάριο η προβολή: Είμαστε Aστρόσκονη – ΙΔΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙΔΟΥ (eef.edu.gr), δημιουργία του Διονύση Σιμόπουλου και Βαγγέλη Παπαθανασίου.
Προσωπικότητα Φυσικού με καλλιτεχνική φύση, απολαυστικός στις ομιλίες του όσο και ανθρώπινος. “Πρεσβευτής” της Φυσικής στη χώρα μας.
Τον ” γνώρισα” κάπου το 79 – 80 στις διαλέξεις Θεμέλια των Επιστημών στο ΜΑΜΦ. τότε το Πανεπιστήμιο Κρήτης είχε διοικούσα επιτροπή. Η συζήτηση συνεχιζόταν στο ουζερί της Πλατείας Δεξαμενής. Στόφα ΔΑΣΚΆΛΟΥ.
Όπως έγραφε στο βιβλίο του, “Η αυτοβιογραφία του φωτός”,:
“η αφθονία του τεχνητού φωτός διώχνει τη νύχτα από παντού, έχει όμως παράλληλα και τα σοβαρά της παρεπόμενα: αυξάνει ακόμα περισσότερο την απόσταση του ανθρώπου από την φύση και τους ψιθυρισμούς της. Στις σημερινές κατοικίες, το άπλετο φυσικό φως θεωρείται ακριβό πλεονέκτημα, ενώ ακόμα και η θέαση του νυχτερινού ουρανού είναι πια αδύνατη στις μεγάλες πόλεις. Η βασανιστική νοσταλγία του φυσικού φωτός και της μοναδικής ποιότητάς του -είτε πρόκειται για το ήπιο φως του δειλινού είτε για το λαμπρό φως μιας καλοκαιρινής ημέρας – χαρακτηρίζει την σύγχρονη ζωή”.
Αυτό το φως έψαχνε να βρει ζωντανό, μέσα στις πιο δύσκολες περιόδους της τελευταίας δεκαπενταετίας, προσδοκώντας εν πολλοίς σε μια “επανάσταση των σιωπηλών”, όπως τη χαρακτήριζε.
“Οι επικριτές της επανάστασης των σιωπηλών, συχνά φορτωμένοι με διπλώματα και κοινωνιολογικές περγαμηνές, αγνοούν την αξία της σιωπής, το εν δυνάμει επαναστατικό της περιεχόμενο. Τι άλλο όμως ήταν, η εξέγερση του Πολυτεχνείου –η μόνη που τελευταία γνώρισε η χώρα- από μια κραυγή σπαρακτική, μια στιγμή επαναστάσεως ύστερα από χρόνια σιωπής; Η σιωπή υπήρχε από νωρίς στις διαψευσμένες προσδοκίες των νέων ανθρώπων, σερνόταν στα πανεπιστημιακά αμφιθέατρα και τους δρόμους της Αθήνας, μιλούσε με μουσικές και αθέατα δάκρυα. Η βία επιτάχυνε την έκφραση της, τα τάνκς προσπάθησαν να καλύψουν την απειλή της.
Όσοι λοιπόν αμφισβητούν την επανάσταση των σιωπηλών, δεν μέτρησαν ποτέ την αξία της σιωπής, δεν έτυχε ποτέ να αντιληφθούν την εκρηκτική της δύναμη. Μήπως όμως μέσα στην σιωπή δεν ανθίζει ο έρωτας – ή και πάλι σιωπηλά δεν πλάθει ο δημιουργός το έργο του;”
Ο Γιώργος Γραμματικάκης μέσα από τα λόγια του.
ΑΠΟ ΤΑ ΚΟΣΜΟΓΡΑΦΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΑΚΗ Τι είναι δάσκαλος ;Και πότε ξεκινάει κάποιος άνθρωπος να διδάσκει; Σήμερα η πλειοψηφία των ανθρώπων ξεκινάει να διδάξει από βιοπορισμό ,και αυτό συνιστά συχνά καταστροφή .Σε μια ιδεώδη κοινωνία ,που δεν πρόκειται να δημιουργηθεί ποτέ ,οι δάσκαλοι θα έπρεπε να ειναι αυτοί που το επιθυμούνε πραγματικά .Θα είχαν δεν θα έλεγα ταλέντο ,αλλά την ανάλογη ψυχοσύνθεση. Η σχέση δασκάλου με τον μαθητή ειναι από τις ιερότερες που έχει αναδείξει η αλληλουχία των πολιτισμών μας.
“Όσο παλιώνουν οι καιροί
κι όσο περνούν οι χρόνοι
παλιώνει ο λύχνος, μα ποτέ
το φως του δεν παλιώνει”
(Κρητικό τετράστιχο ,αναφέρεται σελίδα 161 στο σύγγραμμα του Η ΑΥΤΟΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ)
Αξίζει να τον ακούσουμε και …εδώ ,πέρα από τα στενά της Φυσικής δρώμενα ,που όμως …σχετίζονται
“Ηλιε μεγάλε ανατολίτη μου ,χρυσό σκουφί του νου μου,
αρέσει μου στραβά να σε φορώ…”
Καλό ταξίδι