by 
Οι παλιότεροι που δίδαξαν πριν μερικά χρόνια μετασχηματιστές, ξέρουν σε τι παραπέμπει η φράση. (Ελπίζω οι υπόλοιποι να θυμούνται κάτι από τα μαθητικά τους χρόνια).
Όταν το δευτερεύον του μετασχηματιστή είναι ανοικτό, ο μετασχηματιστής λειτουργεί, αλλά «εν κενώ», χωρίς να κάνει και τίποτα σπουδαίο, αφού δεν μεταφέρει ενέργεια από το πρωτεύον στο δευτερεύον. Μεταβάλλει την τάση, αλλά χωρίς νόημα και χωρίς σκοπό, είναι «σαν να μην κάνει τίποτα…»
Κάπως έτσι νιώθω καλοκαιριάτικα γράφοντας κάποια θέματα ηλεκτρομαγνητισμού. Τα θέματα γράφονται, αλλά χωρίς να υπάρχουν «από κάτω» μαθητές, για να τεσταριστούν, να δοκιμαστούν και ή να κρατηθούν σαν χρήσιμα εργαλεία ή να τροποποιηθούν, να αλλάξουν, να πεταχτούν στον κάλαθο των αχρήστων.
Ασκήσεις επί χάρτου, που γράφονται με βάση κάποια λογική και με κάποιους στόχους, όπως τους έχω κρατήσει στη μνήμη μου από παλιότερη διδασκαλία, προσαρμοσμένους βέβαια για μαθητές Γ΄ τάξης και υποψήφιους για τις εισαγωγικές…
Είναι σωστές, λειτουργικές και επιτελούν το στόχο τους; Ποιος ξέρει;
Και μια ιστορία, για το τι σημαίνει αντίθετα λειτουργία «με φορτίο»!
Ήταν γύρω στο 2.000. Τότε μάθαινα το powerpoint και είχα ενθουσιαστεί με τις παρουσιάσεις. Πόσα ωραία πράγματα μπορούσα να παρουσιάσω με ένα βιντεοπροβολέα που είχα στο εργαστήριο!
Άρχισα λοιπόν να φτιάχνω παρουσιάσεις…
Μια από τις ωραιότερες ήταν στον στατικό ηλεκτρισμό της Β΄ γενικής παιδείας, πάνω στις δυναμικές γραμμές, με προεκτάσεις και από το προηγούμενο μάθημα για την ένταση. Ξόδεψα κάμποσες ώρες, αλλά το αποτέλεσμα με είχε ενθουσιάσει. Ένιωσα πολύ περήφανος και δεν έβλεπα την ώρα να κάνω την παρουσίαση στην τάξη.
Ήρθε η μέρα, μπήκα στην τάξη, αφιέρωσα ένα πεντάλεπτο για «την εξέταση» του προηγούμενου και γρήγορα- γρήγορα πέρασα στην παρουσίαση του νέου μαθήματος. Όλα όμορφα… κύλισε κάνα δεκάλεπτο και ξαφνικά βλέπω το βλέμμα των μαθητών μου… χαμένο στο διάστημα… Το βλέμμα της αγελάδας!
Στον κόσμο μου και στον κόσμο τους…
Σταματώ εκεί και αρχίζω κάποιες ερωτήσεις όπου διαπιστώνω ότι δεν είχε περάσει κάτω… τίποτα!
Κλείνω την οθόνη και αρχίζω την «ζωντανή παράσταση» κουνώντας χέρια, υψώνοντας φωνή, τρέχοντας από εδώ και από κει, ρωτώντας δεξιά και αριστερά, μήπως και τους ξυπνήσω. Σιγά-σιγά αρχίσαμε να πιάνουμε ..επαφή.
Το τέλος της ώρας ήρθε πολύ γρήγορα βρίσκοντάς με απόλυτα ευχαριστημένο, αφού εισέπραξα αυτή τη σπίθα στα μάτια των παιδιών, ότι το κατάλαβαν. Είναι σαν να φώναζαν: «Αυτό είναι κύριε, το έπιασα…»
ΥΓ
1) Ξέρω ότι οι οπαδοί της ομαδοσυνεργατικής μάθησης, θα απορρίψουν το άκρως «δασκαλοκεντρικό μάθημα» που αναφέρω παραπάνω. Τους εύχομαι να συναντούν συχνά, αυτή τη σπίθα στα μάτια των μαθητών τους…
2) Εννοείται ότι η οθόνη δεν άνοιξε ξανά στη διάρκεια της ώρας. Απλά στο διάλειμμα έκλεισα το κομπιούτερ… Οι νέες τεχνολογίες, αποδείχτηκαν … κατώτερες των αναγκών.
3) Η τότε παρουσίασή μου, για την οποία ένιωσα υπερήφανος, «δεν πιάνει μία» συγκρινόμενη με τις σημερινές παρουσιάσεις που βλέπουμε, όπως αυτές που μας προσφέρει συχνά ο Μερκούρης Παναγιωτόπουλος. Απλά τότε μου φαινόταν… θεϊκή!
4) Στη θέση της παρουσίασης βάλτε μια από τις τελευταίες αναρτήσεις. Αν γινόταν σε τάξη μπορεί να χρειαζόταν αλλαγή πορείας, στη διάρκεια επίλυσης. Μπορεί να απαιτείτο τροποποίηση του ερωτήματος, αφού όπως είναι, δεν περνάει ή προσθήκη κάποιου άλλου… Μπορεί μετά την διδασκαλία στο Γ1, να πεταγόταν στο καλάθι, αφού θα αποδεικνυόταν ότι «δεν κάνει»…
Καλησπέρα Διονύση. Ακόμα κι αν ο μετ/στής λειτουργεί "εν κενώ", στο πρωτεύον υπάρχει ρεύμα και ζεσταίνεται. Εκεί βρισκόμαστε εμείς. Γράφουμε φαινομενικά χωρίς ανταπόκριση, περιμένοντας το δευτερεύον να συνδεθεί…
Μην ξεχνάμε ότι μόλις ξεκίνησε ο Ηλεκτρομαγνητισμός, με ελλιπή θεμελίωση από τα σχολικά βιβλία, χωρίς αναλυτικό πρόγραμμα και οδηγίες. Οπότε η περίοδος αυτή είναι μεταβατική και σε ενάμισυ μήνα περίπου, θα κλείσει το κύκλωμα στο δευτερεύον…
Το υστερόγραφο το καταλαβαίνουμε πολύ καλά όσοι είμαστε παλιομοδίτες δασκαλοκεντρικοί, αλλά έχουμε προσπαθήσει να ομαδοσυνεργαστούμε και αποτυγχάνουμε. Πάρε Α΄επίπεδο, πάρε Β΄επίπεδο, έρχεται και το Γ΄επίπεδο… Ε και; Ο μαθητής του 2019 δεν εντυπωσιάζεται με powerpoint και ηλεκτρονικά σενάρια, αφού τα ηλεκτρονικά μέσα είναι δεύτερη φύση του. Ο δάσκαλος που παίρνει μαζί του το μαθητή και τον ταξιδεύει, χωρίς πολυμέσα, με μόνο μια κιμωλία και έναν μαυροπίνακα, είναι κατά τη γνώμη μου ο μόνος Δάσκαλος.
Διονύση καλησπέρα. Πρώτα θα σ' ευχαριστήσω (για πολλοστή φορά) για την τιμητική αναφορά του ονόματός μου στο σχόλιό σου για τα powerpoint. Στη συνέχεια θα "διαφωνήσω" με την κουβέντα σου "Κλείνω την οθόνη και αρχίζω την «ζωντανή παράσταση» κουνώντας χέρια, υψώνοντας φωνή, τρέχοντας από εδώ και από κει, ρωτώντας δεξιά και αριστερά, μήπως και τους ξυπνήσω." Είμαι σίγουρος ότι είσαι υπέρ της χρήσης νέων τεχνολογιών στη διδασκαλία.
Μπορώ να θυμηθώ τον εαυτό μου να κινούμαι διαρκώς στην αίθουσα, κουνώντας χέρια, υψώνοντας φωνή, τρέχοντας από εδώ και από κει, ρωτώντας δεξιά και αριστερά, έχοντας το πληκτρολόγιο χεριού στο χέρι κι έτοιμος να ρίξω την κόκκινη ακτίνα λέιζερ στα σημεία ενδιαφέροντος στην οθόνη. Και βέβαια, σε κάθε μάθημα θα μπορούσαν να υπάρχουν βλέμματα αγελάδας (Θεέ μου τι λέω) και βλέμματα με σπίθα.
Σίγουρα η χρήση και ποικιλίας νέων τεχνολογιών, είναι αυτό που μπορεί να φέρνει την αλλαγή στον τρόπο παρουσίασης και πιθανόν το κίνητρο για πλησίασμα μεγαλύτερου αριθμού μαθητών – μαθητριών. Βέβαια, στην πραγματικότητα, στο μάθημα (όπως και στις περισσότερες δραστηριότητες της ζωής μας) κάνουμε αυτό που μας αρέσει, που μας "πάει".
Κλείνω, παραθέτοντας ένα πολύ μικρό απόσπασμα μιας εισήγησής μου στο 13ο Συνέδριο της ΕΕΦ στην Πάτρα (Ομαδικό Θέμα: ΔΙΔΑΣΚΩ ΦΥΣΙΚΗ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ – Η σημερινή πραγματικότητα και κυρίως το επερχόμενο «αύριο», με συντονιστή της ομάδας παρουσίασης τον αείμνηστο Ανδρέα Ι. Κασσέτα).
"Ένα πράγμα μπορώ να πω με σιγουριά.
Η παρουσίαση του κάθε θέματος σήμερα, δεν μπορεί να είναι ίδια με αυτή που είχε χρησιμοποιήσει κάποιος δικός μας καθηγητής 30, 40 χρόνια πριν.
Σήμερα νομίζω, ότι δεν είναι πλέον αρκετά ένας πίνακας και μια κιμωλία."
(Παράκληση, αυτή η παρέμβαση ας μη θεωρηθεί επιθυμία έναρξης ηλεκτρονικού διαλόγου).
Ο Πίνακας με την κιμωλία, οι κινήσεις του συντονιστή-καθηγητή και η αλλαγή του τόνου της φωνής του, ο προβολέας με τις διαφάνειες.. είναι εργαλεία στη προσπάθεια κατανόησης του θέματος (στη περίπτωση μας του μαθήματος).
Ακολούθησαν και άλλα εργαλεία, όπως οι στατικές παρουσιάσεις με τον projector, οι "έξυπνοι¨ πίνακες που ανήκουν στην ομάδα που συχνά έχει τον γενικό τίτλο "παρουσίαση με την χρήση υπολογιστή".
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον και δυναμικότητα δίνουν οι προσομοιώσεις.
Όλα τα εργαλεία βοηθούν την προσπάθεια κατανόησης ενός θέματος.
Προσωπικά με ανησυχεί η χρήση που γίνεται στα κατάλληλα εργαλεία, για παράδειγμα ας αναφέρω τις ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Η χρησιμότητα των ερωτήσεων πολλαπλής επιλογής ξεπερνάει τον ρόλο της ύπαρξης τους στις εξετάσεις αξιολόγησης. Οι ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής έχουν την δυνατότητα να βοηθήσουν στην κατανόηση του θέματος.
Καλημέρα συνάδελφοι.
Ανδρέα, Μερκούρη και Κώστα σας ευχαριστώ για το σχολιασμό και την κατάθεση της δικής σας σκέψης.
Μια διευκρίνιση προς αποφυγή παρερμηνειών.
Δεν ήμουν ποτέ (και ούτε είμαι) εναντίον κάθε μορφής ενισχυτικών και υποβοηθητικών στοιχείων, που μπορεί να εμπλουτίσουν τη διδασκαλία:
Αν κάποιος ψάξει παρουσιάσεις και προσομοιώσεις θα διαπιστώσει ότι έχω δημοσιεύσει προσωπική μου δουλειά, με αυτά τα αντικείμενα.
Διατύπωσα τις παραπάνω σκέψεις με αφορμή τη κατασκευή ασκήσεων, χωρίς να περνάνε τη "βάσανο" της τάξης, θέλοντας να επισημάνω το πόσο εσφαλμένη μπορεί να αποδειχτεί μια πρόταση.
Αλλά αυτό που με την ευκαιρία ήθελα να τονίσω, είναι μια αντίθεσή μου προς τους κήρυκες της μιας και μοναδικής αλήθειας, είτε αυτή είναι η μέθοδος διδασκαλίας ή της παρουσίασης σαν μεθόδου διδασκαλίας και αποφυγής του πίνακα…
Οι Κινέζοι λένε, ότι μεταξύ μιας λευκής και μιας μαύρης γάτας, καλή είναι αυτή που πιάνει ποντίκια…
Καλημέρα.
Διονύση σχετικά με το << εν κενω >>. Προσωπικά παρακολουθω τις αναρτήσεις και ιδιαίτερα τις τελευταίες ημέρες κάθε πρωί, οπως και σήμερα βρίσκομαι κάτω απο μια κληματαριά, ακούω μόνο τζιτζίκια και μαζί με τον καφέ λύνω ασκήσεις.
Για την διδασκαλία, νομίζω ότι η απόδειξη μιας σχέσης, τα βήματα στην λύση μιας άσκησης πρέπει να παρουσιάζονται στον πίνακα. Μια όμως θερμική μηχανή και η λειτουργία της παρουσιάζεται καλύτερα σε PowerPoint.
Οι διάφορες μέθοδοι όμως θα έπρεπε να δοκιμάζονται στα πειραματικά με μαθητές που εισάγονται τυχαία.
Καλημέρα Γρηγόρη.
Σε ευχαριστώ για την παρέμβαση.
Καλημέρα συνάδελφοι. Κάποια μαθήματα γίνονται πιο ενδιαφέροντα και ευχαριστιόμαστε και εμείς να τα κάνουμε με Πολυμέσα. Π.χ. ένα μεγάλο πλήθος ασκήσεων Μηχανικής μπορεί να διδαχτεί απευθείας με Interactive Physics. Το Φως και οι Θερμικές Μηχανές με PowerPoint. Ο Μερκούρης, ο Γιάννης κ.λ.π. μας έχουν δώσει πλούσιο υλικό.
Έχω όμως παρατηρήσει ότι μόνο αν γράψω live την Χ απόδειξη ή άσκηση στον πίνακα, τα παιδιά πάρουν το μολύβι και κάνουν το ίδιο στο τετράδιό τους, σταθώ δίπλα τους διορθώνοντας τα λάθη τους και μιλώντας προσωπικά με κάθε παιδί, υπάρχει αλληλεπίδραση μαζί τους και μαθαίνουν.
Για να λειτουργήσει το "διαδραστικό" πρέπει να είναι έτοιμο από πριν, να είναι ακριβές και σύντομο, αλλιώς θα έχουμε μια τάξη που οι μισοί θα χαζεύουν και οι άλλοι μισοί θα μιλάνε…
Και μην ξεχνάμε ότι τα πραγματικά πειράματα δε μπορούν να αντικατασταθούν από τις προσομοιώσεις. Στον Ηλεκτρομαγνητισμό π.χ. με τα 7ωρα, είναι πολύ εύκολο να κάνουμε όλοι μας πειράματα. Έστω "δασκαλοκεντρικά".
Τα πρώτα χρόνια χρήσης των νέων τεχνολογιών, ήμουν "φανατικός οπαδός" τους. Όμως με την πάροδο του χρόνου, βλέπω ότι δε δίνουν αυτά, που στην αρχή υποθέταμε και η χρήση μαυροπίνακα είναι αναντικατάστατη.
Καλησπέρα Ανδρέα.
Σε ευχαριστώ για την παρέμβαση και το σχολιασμό.