εικόνες της επιστήμης στην πόλη (1)

Τα Ταμπακαριά των Χανίων

Τα Ταμπακαριά (όνομα με καταγωγή από την περίοδο της οθωμανικής κατοχής της Κρήτης) είναι ένα πολύ ξεχωριστό κομμάτι της ιστορικής συνοικίας της Χαλέπας. Σε αντίθεση με την αριστοκρατική ατμόσφαιρα της δεύτερης, τα πρώτα ήταν για δύο περίπου αιώνες ο τόπος, όπου βρίσκονταν όλα τα βυρσοδεψεία της πόλης των Χανίων.
Τα πρώτα βυρσοδεψεία κατασκευάστηκαν στην περιοχή κατά την σύντομη περίοδο της αιγυπτιακής κατοχής του νησιού, μεταξύ 1830 και 1840. Εκείνη την εποχή, οι Αιγύπτιοι θέλησαν να αντιγράψουν την επιτυχία των βυρσοδεψείων του Ηρακλείου και να παράγουν πλούτο για την τοπική κοινωνία.
Η τοποθεσία δεν θα μπορούσε να είναι καλύτερη. Πρώτα απ’ όλα, τα Ταμπακαριά βρίσκονταν σε ιδανική απόσταση από το κέντρο της πόλης: αρκετά κοντά για να μεταφέρονται τα τελικά προϊόντα στους εμπόρους του κέντρου και αρκετά μακριά ώστε να μην φτάνει στην πόλη η άσχημη μυρωδιά από την επεξεργασία του δέρματος.
Ένα άλλο μεγάλο πλεονέκτημα είχε να κάνει με το νερό: Στο σημείο όπου βρίσκονται τα Ταμπακαριά, υπήρχαν άφθονα υπόγεια γλυκά νερά, τα οποία ήταν απαραίτητα για την επεξεργασία του δέρματος. Επίσης, οι ρηχές βραχώδεις ακτές στο συγκεκριμένο σημείο σχηματίζουν μικρές φυσικές λιμνούλες νερού, οι οποίες ήταν επίσης ιδανικές για αυτήν τη δουλειά.

Προσαρμοσμένα στις φυσικές κλίσεις του τοπίου, τα βυρσοδεψεία των Ταμπακαριών είναι ισόγεια με είσοδο από τον δρόμο και δίπατα ή τρίπατα από τη μεριά της θάλασσας. Στο ισόγειο, που είναι συνήθως χαμηλοτάβανο, είχαν λαξευτές γούρνες, όπου γινόταν το πλύσιμο των δερμάτων. Στον πρώτο όροφο βρίσκονταν τα μηχανήματα επεξεργασίας και στον δεύτερο όροφο, που σε πολλά κτίρια ξεπερνά τα 5 μέτρα, γινόταν η αποθήκευση.

Χτισμένα με πέτρα και κεραμιδένιες στέγες, είναι τοποθετημένα στη σειρά και διακόπτονται μόνο από πολύ στενά απότομα περάσματα με σκαλοπάτια προς τη θάλασσα, συνθέτοντας ένα μοναδικό αρχιτεκτονικό σύνολο.

Τα δερμάτινα προϊόντα των βυρσοδεψείων στα Ταμπακαριά αποδείχθηκαν πολύ δημοφιλή και με το πέρασμα του χρόνου δημιουργήθηκαν περισσότερα βυρσοδεψεία στην περιοχή. Εκτιμάται ότι κατά την ακμή της βιοτεχνικής αυτής περιοχής λειτουργούσαν γύρω στα 80 μικρά βυρσοδεψεία.
Η γειτονική συνοικία Κουμ Καπί, με το χαμηλό κόστος του εργατικού της δυναμικού, βοήθησε στην ανάπτυξη των βυρσοδεψείων. Στην φτωχική αυτή συνοικία, που ήταν σαν μια “φαβέλα” της εποχής, οι περισσότεροι κάτοικοι απασχολούνταν ως ανειδίκευτοι εργάτες στο λιμάνι των Χανίων, ή δεν εργάζονταν καθόλου. Για πολλούς από αυτούς, τα Ταμπακαριά ήταν μια ευκαιρία να βρουν δουλειά και να ξεφύγουν από την φτώχεια.
Η αρχή του τέλους των βυρσοδεψείων στην περιοχή έγινε κατά τη σύντομη κατοχή του νησιού από τους Γερμανούς κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Εκείνη την περίοδο, οι Γερμανοί άρχισαν να εισάγουν σύγχρονα μηχανήματα επεξεργασίας δέρματος στο νησί, καθιστώντας τα παλιά βυρσοδεψεία παρωχημένα. Μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας το 1945, τα – μειούμενα σε αριθμό – τοπικά βυρσοδεψεία συνέχισαν τη λειτουργία τους, μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1970, όταν σχεδόν όλα είχαν κλείσει.

Σήμερα στην περιοχή λειτουργούν μόλις 3 παραδοσιακά βυρσοδεψεία. Πολλά από τα άλλα παλιά κτίρια είναι εγκαταλελειμμένα, δίνοντας την εντύπωση μιας γειτονιάς-φάντασμα.

Τα κτήρια έχουν κυρηχθεί διατηρητέα και κάποια από αυτά έχουν μετατραπεί σε κατοικίες και boutique hotels.
Πήραμε την άδεια, να φωτογραφήσουμε ένα ίδιο με το παραπάνω μηχάνημα σιδερώματος δερμάτων, το οποίο είναι σε άριστη κατάσταση και βρίσκεται στη reception ενός boutique hotel. Οι καιροί αλλάζουν…

Κάποιες πληροφορίες για την εταιρεία κατασκευής των μηχανημάτων επεξεργασίας δέρματος -και όχι μόνο- εδώ

Γειά σου Διονύση. Το κατάλαβα ότι έφταιγαν τα links, γιατί ζητούσε έγκριση. Σε ευχαριστώ που πλήρωσες την… ταμπακέρα.