by 
Αντιλαμβάνομαι ότι ο όρος “resistor” μεταφράστηκε κάποια στιγμή ως «αντιστάτης».
Μάλλον σχετικά πρόσφατα, διότι ο Αλεξόπουλος αναγράφει «συνδεσμολογία αντιστάσεων». Το ίδιο κάνει και η Ελληνική μετάφραση των Halliday-Resnick. Στο βιβλίο των Δεσμών βλέπουμε αντιστάσεις συνδεδεμένες με πηνία και πυκνωτές.
Στο βιβλίο των Δαπόντε – Κασσέτα διαβάζουμε:
Αντιστάτες. Οι αγωγοί που πειθαρχούν στο νόμο του Ohm λέγονται αντιστάτες (αντιστάσεις ή ωμικές αντιστάσεις). Ένα κομμάτι σύρμα είναι ο πιο απλός αντιστάτης.
Στο βιβλίο της Β’ Λυκείου:
Εδώ πρέπει να τονίσουμε ότι με τον όρο αντίσταση ή ωμική αντίσταση εκφράζουμε τη δυσκολία που συναντά το ηλεκτρικό ρεύμα, όταν διέρχεται μέσα από τον μεταλλικό αγωγό. Ο ίδιος ο μεταλλικός αγωγός λέγεται αντιστάτης.
Όμως πολλές φορές, για χάρη συντομίας, χρησιμοποιούμε τον όρο αντίσταση ή ωμική αντίσταση και εννοούμε τον ίδιο τον μεταλλικό αγωγό……
Παρατηρούμε πως οι συγγραφείς και των δύο βιβλίων (περισσότερο ή λιγότερο κατηγορηματικά) δεν χαρακτηρίζουν λανθασμένο το «αντίσταση», αν έτσι μεταφράζουμε το «resistor». Όμως ζούμε στην εποχή των «προσεκτικών ομιλητών». Αν διαπράξω το ατόπημα να αποκαλέσω «αντίσταση» εκείνο το πραματάκι με τα χρώματα, θα με διορθώσουν όπως διορθώνουν έναν που λέει «παν μέτρον άριστον» ή «οι ασκοί του Αιόλου»;
Σε πιθανό θέμα Εξετάσεων θα μετατρέψει η ΚΕΕ το αρχικώς προταθέν «αντιστάσεις» σε «αντιστάτες» ή θα το αφήσει έτσι;
Αν το αφήσει έτσι, θα υπάρξει σχόλιο του τύπου:
-Τι θέματα περιμένεις από κάποιους που δεν ξέρουν Ελληνικά;
Εγώ, που προτιμώ τις αντιστάσεις από τους αντιστάτες, να συνεχίσω την πλεύση μου ή, φοβούμενος τον τίτλο του αμαθούς, να ακολουθήσω την παραίνεση του Πασκάλ;
Διάβασε: «Ο Πασκάλ γράφει το κόκαλο με δύο κάπα;»
Θυμάμαι τον Ανδρέα να λέει περίπου ότι προτιμά το Potential Energy να μεταφραζόταν ως «Ενέργεια Δυναμικού», αντί «Δυναμική Ενέργεια». Τα επιχειρήματά του καλά. Όμως (ακόμα και αν έγραφε βιβλίο στο οποίο θα χρησιμοποιούσε τον όρο) δεν θα διόρθωνε κάποιον χρήστη Δυναμικής Ενεργείας.
Αποστόλη γράφει τα πρώτα με λοξά γράμματα θεωρώντας την φράση λανθασμένη. μετά διορθώνει:
Το πιρούνι δεν είναι καθόλου προφανές ότι προέρχεται απευθείας από το ρήμα «πείρω» που (όντως) σημαίνει «τρυπώ, διαπερνώ». Κανένα ετυμολογικό λεξικό δεν δέχεται την εξήγηση αυτή και για το λόγο αυτό άλλωστε η γραφή «πειρούνι» που προτείνεται στο άρθρο είναι πολύ σπάνια.
Το άρθρο αυτό γράφτηκε για να ψέξει όσους διορθώνουν τους άλλους που γράφουν "πιρούνι".
Αν μεταφράσουμε το "resistor" ως "αντίσταση" θα πρέπει (αν θέλουμε να είμαστε ακριβείς) να λέμε: "Αντίσταση αντίστασης 2Ω συνδέεται…". Αυτό κι αν είναι κακόηχο.
Γιάννη δεν λέμε "αντίσταση αντίστασης 2Ω συνδέεται….".
Λέμε απλά "αντίσταση 2Ω συνδέεται….". Έτσι το έβλεπα σε όλα τα βιβλία από Αλεξόπουλο μέχρι …..
Το θέμα δεν είναι τι σου έρχεται γλωσσικά καλύτερα. Ένας όρος διορθώνεται από επιστημονική ομάδα. Αγνοώ αν επιστημονική ομάδα διόρθωσε τον όρο και πότε.
Δεν είναι το μόνο θέμα. Είναι και το άλλο:
Διορθώνουμε τους διορθωτές;
Λες Γιάννη:
Αν μεταφράσουμε το "resistor" ως "αντίσταση" θα πρέπει…..
Εμείς δεν μεταφράσαμε τίποτα. Κάποιοι κάποτε το απέδωσαν έτσι. Γράφτηκαν βιβλία έτσι (Αλεξόπουλος, Μάζης, μετάφραση Halliday-Resnick και ένα κάρο άλλα). Τι να γίνει;
Κάποιοι πρότειναν να μετονομασθεί το "Γουδί" σε "Γουδή", διότι……επώνυμον και …… Κάποιοι δέχτηκαν τα επιχειρήματα και άλλαξαν τις ταμπέλες. Μπορούμε να δείχνουμε την ίδια ελαφρότητα σε επιστημονικούς όρους;
Εκτός φυσικά αν πρόκειται για απόφαση επιστημονικής ομάδας, κάτι που δεν γνωρίζω.
έχουν περάσει πάνω από 20 χρόνια, από όταν γράψαμε το σχολικό βιβλίο, συνεπώς δεν είμαι απόλυτα σίγουρος ότι θυμάμαι καλά, έχω, όμως, την εντύπωση ότι στις οδηγίες που μας είχαν δοθεί αναφερόταν παράγραφος με τίτλο "συνδεσμολογία αντιστατών" (σε παρένθεση βάλαμε και αντιστάσεων, διότι έτσι το ξέραμε μέχρι τότε…)
Είναι επιτρεπτό μία λέξη να αντιστοιχεί σε δύο ή περισσότερα σημαινόμενα. Σε μία πρόταση όμως η κάθε λέξη οφείλει να έχει ένα μόνο σημαινόμενο (εκτός αν κάνουμε κάποιο λογοπαίγνιο όπου επιζητούμε διφορούμενες αναγνώσεις).
Αν λοιπόν πούμε απλά: "αντίσταση 2Ω συνδέεται…", η λέξη "αντίσταση" σε ποιο από τα δύο σημαινόμενα αντιστοιχεί; Στο φυσικό μέγεθος ηλεκτρική αντίσταση ή στο αντικείμενο αντίσταση;
Βαγγέλη δεν ψέγω εσάς, ούτε τους Δαπόντε και Κασσέτα.
Κάποιος έδωσε οδηγίες να αναγραφεί "αντιστατών". Κάποιος άλλος έδωσε οδηγίες να διορθωθούν οι ταμπέλες που έγραφαν "Γουδί".
Το θέμα είναι αν ο όρος τροποποιήθηκε μετά από σοβαρή δουλειά ή κάπως αυθαίρετα, όπως στην περίπτωση της γειτονιάς;
Τι εννοώ αυθαίρετα;
Εννοώ πως κάτι μου "κολλάει" καλύτερα και το επιβάλλω. Τέτοια έχουμε δει πολλά σήμερα. έτσι βλέπουμε να γεννώνται λέξεις και φράσεις που δεν γνωρίζαμε. Να βάλλονται άλλες που είχαμε συνηθίσει. να ανακαλύπτουμε τελικά (μετά από ψάξιμο) ότι το λάθος δεν ήταν λάθος. Να μην τολμάμε να χρησιμοποιήσουμε αυτό που ξέραμε (αντίσταση, αφορά τη Μαρία, έωλος, ασκοί Αιόλου,Παν μέτρον άριστον) διότι θα κακοχαρακτηρισθούμε.
Είναι προφανές σε ποιο αντιστοιχεί. συνδέεται ένα αντικείμενο.
Όμως θα διαφωνήσω μαζί σου Γιάννη στο εξής:
Μου λες ότι είναι προτιμότερο το να…….
Δεν είναι αυτό το θέμα. Θα αποδεχθώ μια τροποποίηση του όρου που θα προταθεί από επιστημονική ομάδα και θα γίνει αποδεκτή. Όπως δέχομαι τροποποιήσεις μονάδων. Έγινε τέτοια τροποποίηση;
Γιάννη, κάτι σχετικό, για το σωστό και το λάθος:
Το «Μολών Λαβέ» και ο Πήλιος Γούσης…
αντιστάτης αλλά και σύνθετη αντίσταση στην ελληνική βιβλιογραφία
πριν απ' τα ελληνικά
The Feynman Lectures on Physics, Narosa –ινδική έκδοση, σελ. 284-285-
Τα τρία κύρια είδη στοιχείων που υπάρχουν στα κυκλώματα είναι τα ακόλουθα
το πρώτο λέγεται πυκνωτής (capacitor) … V=q/C – η σταθερά αναλογίας ονομάζεται χωρητικότητα (capacitance)
το δεύτερο ονομάζεται resistor (αντιστάτης). Προβάλει αντίσταση στη ροή του ηλεκτρικού ρεύματος. Μεταλλικά και άλλα υλικά προβάλουν παρόμοια συμπεριφορά … V=RI= R dq/dt
ο συντελεστής αναλογίας ονομάζεται resistance (αντίσταση)
το τρίτο στοιχείο, ονομάζεται coil (πηνίο) … V=LdI/dt,
ο συντελεστής αναλογίας λέγεται self – inductance (αυτεπαγωγή)
αντιληπτό ότι έτσι, εξασφαλίζεται ορθολογική διάκριση μεταξύ της ονομασίας της ηλεκτρικής διάταξης με την χαρακτηριστική του σταθερά
στην ελληνική βιβλιογραφία,
ελληνική μετάφραση του «Ηλεκτρισμός – Berkeley» 1978
Απουσιάζει ο όρος αντιστάτης, ενώ νομιμοποιούνται οι όροι επαγωγική & χωρητική αντίσταση έναντι του όρου impedance που προτάθηκε από τον Oliver Heaviside τον Ιούλιο του 1886 και στα ελληνικά αποδόθηκε ως εμπέδηση – υποθέτω ότι συνηχεί με το εμπόδιο (;)
η ελληνική απόδοση του Φυσική για Επιστήμονες και Μηχανικούς του Serway, επιμέλεια Λ. Ρεσβάνη, 1991, δεν αναφέρεται σε αντιστάτη, όσο για τo impedance το χαρακτηρίζει με διπλή ορολογία, εμπέδηση και σύνθετη αντίσταση, αλλά το χειρίζεται στις επεξεργασίες με τον δεύτερο όρο
Φυσική – Young, 1994, επιμέλεια Ε. Δρης κ.α.
Ένα στοιχείο του κυκλώματος που έχει καθορισμένη τιμή αντίστασης καλείται αντιστάτης (σελ.721)
επαγωγική άεργη αντίσταση (σελ. 896), χωρητική άεργη αντίσταση (σελ. 898), σύνθετη αντίσταση (σελ. 900) και όχι εμπέδηση
κάτι ακόμα
Θεμελειώδης Πανεπιστημιακή Φυσική Αλόνσο – Φιν, 1979, Τόμος ΙΙΙ, μετάφραση – Επιμέλεια: Λ.Ρεσβάνης – Τ. Φίλιππας
σελ. 191, σημείωμα των επιμελητών
«στην Ελληνική βιβλιογραφία, ο αγγλικός όρος resistor – δηλαδή ο αγωγός με αντίσταση- έχει αποδοθεί με την λέξη αντιστάστης σε αντιστοιχία με τον όρο πυκνωτής –δηλαδή ένα κατασκεύασμα που παρουσιάζει χωρητικότητα – Σε αυτό το βιβλίο θα χρησιμοποιείται ο όρος αντίσταση, για να εκφράσει και τον λόγο V/I και τον αγωγό με αντίσταση»
η παράθεση των προηγουμένων δεν απαντά στο πότε
περιγράφει όμως έναν άτυπο διάλογο που εξελίχθηκε με τις επιλογές που σχολιάζουμε
παρότι πέρασαν και στα σχολικά βιβλία δεν άφησαν ισχυρό αποτύπωμα στις χρήσεις που επιφύλαξαν δάσκαλοι και μαθητές
Γιάννη, τ’ αφήνουμε ως έχουν
ας ασχοληθούμε με το περιεχόμενο των εννοιών και όχι με τ’ όνομά τους
όπως είπε και αυτός με τον οποίο ξεκίνησα τις αναφορές
Γιάννη, σε ρώτησα πιο είναι το σημαινόμενο της λέξης "αντίσταση" στην πρόταση "αντίσταση 2Ω συνδέεται….".
Μου απάντησες πως στη συγκεκριμένη πρόταση το σημαινόμενο της λέξης "αντίσταση" είναι το αντικείμενο (resistor). Είναι δυνατόν Γιάννη το αντικείμενο να έχει τιμή 2Ω;
Κανονικά δεν λέμε "σώμα 2Kg" αλλά πρέπει να λέμε "σώμα μάζας 2Kg". Έτσι δεν πρέπει να λέμε "αντίσταση 2Ω" αλλά "αντίσταση αντίστασης 2Ω"
Κάτι επίκαιρο για ορολογία που χρησιμοποιείται ευρύτατα. Αντιγράφω από τον 1ο τόμο Αλεξόπουλου 1971,έκδοση πρώτη.
Η απόστασις μεταξύ του σημείου έκκινήσεως Ο του βλήματος και του σημείου Σ, εις το οποίον η τροχιά συναντά το δια του σημείου Ο διερχόμενον οριζόντιον επίπεδον, καλείται ΒΕΛΗΝΕΚΕΣ !!!
Το θυμάμαι Νίκο.
…και βέλος η απόσταση του υληλότερου σημείου της τροχιάς από το ίδιο επίπεδο,
τί θέλεις μα πεις, όμως, Νίκο;
Γιάννη πολλές φορές μιλάμε με συντομεύσεις. Λέμε "2 κιλά ζάχαρη" αντί "ζάχαρη η οποία έχει μάζα 2 κιλών".
Άλλες φορές η ίδια λέξη σημαίνει διαφορετικά πράγματα. Λόγου χάριν η βιβλιοθήκη μου είναι έπιπλο, η βιβλιοθήκη Αθηνών είναι άλλοτε κτήριο και άλλοτε οργανισμός. Η λέξη κινηματογράφος εννοεί την αίθουσα αλλά ο Ελληνικός κινηματογράφος δεν είναι αίθουσα.
Πιστεύεις απ' ότι καταλαβαίνω πως πρέπει να χρησιμοποιείται η λέξη αντιστάτης αντί της "αντίσταση". Συνεχίζεις να μου εξηγείς γιατί η εισαγωγή αυτή είναι προτιμότερη λύση.
Έγινε αυτή η εισαγωγή;
Από ποιους;
Πότε;
Αν λογικά επιχειρήματα αρκούν για την αντικατάσταση ενός όρου, να αρχίσω να γράφω "καταχωριστής";