
Γράφει ο δρ Στέφανος Τραχανάς*
Ο μέσος μορφωμένος πολίτης που θα επισκεφθεί το διαδικτυακό βιβλιοπωλείο Amazon για να αναζητήσει ένα εκλαϊκευτικό βιβλίο κβαντικής φυσικής θα πρέπει να είναι έτοιμος για μια δυσάρεστη έκπληξη. Αν και για το «πρόσημο» της έκπληξης δεν είμαι τελείως σίγουρος! Θα δει λοιπόν ο πολίτης αυτός να παρελαύνουν μπροστά του τίτλοι βιβλίων – συνήθως ευπώλητων – όπως οι παρακάτω, σε ακριβή μετάφραση: Ο κβαντικός γιατρός: Ενας κβαντικός φυσικός εξηγεί τη θεραπευτική δύναμη της ολιστικής ιατρικής. Κβαντική ίαση: Ερευνώντας τα μέτωπα της ψυχοσωματικής ιατρικής. Κβαντικό άγγιγμα: Η δύναμη του ιάσθαι. Ψυχοεπιστήμη: Πώς οι νέες ανακαλύψεις στην κβαντική φυσική εξηγούν τα παραφυσικά φαινόμενα. Κβαντική κάθαρση ψυχής: Επουλώνοντας τα τραύματα που αφήνει η ζωή στην ψυχή μας. Τηλεπάθεια: Μια κβαντική προσέγγιση. Το εγχειρίδιο του κβαντικού αστρολόγου. Το κβαντικό ταρό. Κβαντομηχανική για την ψυχή σας: Πώς να επισκευάσετε τον εαυτό σας και συγχρόνως να σώσετε τον κόσμο κ.λπ., κ.λπ.!
Ακραία και λαθραία οικειοποίηση της κβαντικής φυσικής
![]()
Δεν κατάλαβα, δεν έχουν όλοι δικαίωμα στην γνώση; Τι ελιτίστικες απόψεις είναι αυτές κ. Κασωτάκη; Αυτό ακριβώς είναι το Mathesis, ένας διαδικτυακός χώρος υψηλού επιπέδου, που μπορούν όλοι οι πολίτες δωρεάν να παρακολουθήσουν μαθήματα υψηλού επιπέδου από τους καλύτερους Πανεπιστημιακούς στη χώρα . Μάλλον αυτό ενοχλεί και κυρίως το ότι αυτού του επιπέδου η γνώση είναι δωρεάν και στηρίζεται από τα μεγαλύτερα Ιδρύματα της χώρας.
ΥΓ Ο χώρος των φυσικών είναι μικρός και γνωριζόμαστε όλοι καλά.
Αγαπητέ Κωνσταντίνε, διαβάζω τα βιβλία του Σ. Τραχανά από φοιτήτρια, τα έχω όλα στην βιβλιοθήκη μου και χάρη σε αυτά τα βιβλία πέρασα την Κβαντομηχανική στο Φυσικό Αθήνας. Παρακολούθησα τα περισσότερα μαθήματα στο Mathesis, και είχα την τιμή και την χαρά να συνεργαστώ με τον Τραχανά στο Mathesis. Ότι και να πω για αυτό που έζησα στην Κρήτη είναι πολύ λίγο. Την μεγάλη στήριξη που έλαβα, τη βοήθεια, την εμπιστοσύνη, την απίστευτη Κρητική φιλοξενία που έζησα καθώς και τις υπέροχες συζητήσεις στις οποίες συμμετείχα για την φυσική με τον Στέφανο τα βράδια.
Να πω στους φίλους που εκτιμούν αυτή την προσπάθεια του ΙΤΕ ότι ο Στέφανος Τραχανάς δεν αμοιβεται για την διδασκαλία του στο Πανεπιστήμιο Κρήτης και δεν αμοιβεται για το Mathesis – τα προσφέρει όλα με μεράκι και κέφι. Φαντάζομαι θα είναι η μοναδική περίπτωση στην χώρα ενός Πανεπιστημιακού δασκάλου που προσφέρει τόσα πολλά στον τόπο χωρίς κανένα οικονομικό όφελος. Ας γίνει το φως που θα φωτίσει όλους τους φυσικούς για να πάει μπροστά η εκπαίδευση στη χώρα μας.
Δεν ξέρω αν μπορεί να βρεθεί εύκολα κάποιος που έχει σπουδάσει φυσική και να μην βλέπει στο πρόσωπο του κυρίου Τραχανά έναν από τους μεγαλύτερους ΔΑΣΚΑΛΟΥΣ στη χώρα μας (και όχι μόνο). Ούτε και εγώ τον είχα καθηγητή στο πανεπιστήμιο αλλά αν έχω μάθει κάτι από την κβαντομηχανική είναι από τα βιβλία του (τα έχω όλα), και έχω επίσης επωφεληθεί σε μεγάλο βαθμό από το Mathesis. Και ενώ τον είχα πολύ ψηλά στην εκτίμησή μου ανέβηκε πολύ ψηλότερα μετά από την παρακολούθηση του αποσπάσματος της συνέντευξης, της οποίας δίνω τον σύνδεσμο , μεταξύ 1:27:25 και 1:28:59 . Φαντάζομαι ότι ο ίδιος δεν θα είχε κανένα πρόβλημα αν κάποιος του “καταλόγιζε” ότι μιμείται το MIT. Δύσκολα κάποιος κορυφαίος στο είδος του παραδέχεται το θαυμασμό του για κάποιον συνάδελφό του.
Το “προσπαθώντας να μιμηθούν το ΜΙΤ” δεν είχε σκοπό να υποβιβάσει οποιοδήποτε ή το πανεπιστήμιο. Προφανώς και επαινώ κάθε προσπάθεια διάδοσης της φυσικής με οτιδήποτε. Η φράση αναφέρεται στον αρχικό σχεδιασμό των προγραμμάτων που ξεκίνησε με με την προοπτική να παρακολουθούν νέοι φοιτητές το μάθημα όπως π.χ. στο ΜΙΤ και κατέληξε, σύμφωνα με έναν τουλάχιστον από τους συμμετέχοντες στο ίδιο πρόγραμμα, όπως μου είπε σε κατ΄ ιδίαν συζήτηση που είχαμε να αποτελεί επιμόρφωση για φυσικούς που το κράτος δεν δίνει. Σε καμία περίπτωση αυτό δεν σημαίνει υποβάθμιση ή αποτυχία του προγράμματος. Απλά δεν παρακολουθείται πλέον από φοιτητές ή μη φυσικούς , όπως ήταν ο αρχικός σχεδιασμός αλλά από φυσικούς για επιμόρφωση που αποτελούν και τη μεγάλη πλειοψηφία αυτών που εγγράφονται κάθε εξάμηνο. Νομίζω αυτό είναι προφανές από την αρχική τοποθέτηση.
Ο Στέφανος Τραχανάς είναι δάσκαλος!!!! είναι από τις περιπτώσεις εκείνων των πανεπιστημιακών δασκάλων που αν κάποιος είχε την τύχη να παρακολουθήσει διαλέξεις του στο πανεπιστήμιο, ένας εξ΄’ αυτών ΄ήμουν και γω, συνειδητοποιούσε πόσο όμορφο είναι να να χρησιμοποιείς απλές αλλά όχι απλοϊκές λέξεις για να περιγράψεις τόσο δύσκολες φυσικές έννοιες. Είναι από εκείνους τους δασκάλους που σου δίνουν τελικά την απάντηση για το αν αξίζει τελικά ή όχι να αγωνίζεσαι μόνος σου για να φτιάξεις τον κόσμο…
κλείνω με μια λέξη… RESPECT!!!
Respect (απόλυτος σεβασμός)
στην καταπληκτική “ανωμαλία” του εκπαιδευτικού συστήματος,
Δεν τα γνώριζα αυτά ευχαριστώ για τον σύνδεσμό.
Προσωπικά θα βάλω την δεκατετράχρονη κόρη μου να παρακολουθήσει την συνέντευξη την θεωρώ εξαιρετικά διδακτική.
Αγαπητέ συνάδελφε ένας μαθητής που τελειώνει το λύκειο από φυσική πρέπει να γνωρίζει μέχρι τα μισά του 19ου αιώνα; Και μη μου πεις ότι τα υπόλοιπα θα τα μάθει στο πανεπιστήμιο. Γιατί το 1887 έγινε το πείραμα Michelson Morley που έδωσε το έναυσμα για την έκρηξη της φυσικής του 20ου αιώνα και περί τα τέλη του 19ου αιώνα είχαμε την μεγαλειώδη Η/Μ θεωρία του Maxwell και τα πρώτα θεμέλια της κβαντικής φυσικής από τον plank. Μέχρι το 1887 λοιπόν στα Ελληνικά σχολεία η φυσική, αυτό περίπου λες. Είναι αστείο να λες για τον χρόνο plank. Τι δε θα καταλάβει ο μαθητής αν του πεις ότι είναι ο χρόνος μετά τη big bang από όπου άρχισαν να ισχύουν οι νόμοι της φυσικής. Ποσο δύσκολο είναι να πεις τη ειδική σχετικότητα με απλά λόγια; Πόσο δύσκολο είναι να πεις με τα γνωστά νοητικά μοντέλα τη ΓΘΣ και βασική κβαντική φυσική. Από το 1960 όλα τα παιδιά του κόσμου γνωρίζουν ότι στοιχειώδη σωματίδια της ύλης είναι τα κουαρκ και όχι τα νετρόνια και τα πρωτονια, τα Ελληνόπουλα όχι; Δε συνεχίζω γιατί είναι τόσο άθλια η φυσική λυκείου που χρειάζεται βιβλίο για να αναλύσεις το ζήτημα.
Την εποχή που έχουμε βομβαρδιστεί από επιμορφώσεις τις κακιάς ώρας – βλέπε Υπουργείο Παιδείας και ΕΣΠΑ, την εποχή που πρέπει να χρυσοπληρώσεις μια καλή επιμόρφωση γιατί οι δωρεάν είναι συνήθως ευρωπαϊκά έργα της κακιάς ώρας, έρχεται ένας δημόσιος οργανισμός και μας προσφέρει ΔΩΡΕΑΝ υψηλού επιπέδου επιμόρφωση σε πολλά γνωστικά αντικείμενα. Επιμορφωση που είναι ανοιχτή προς όλους, όλες τις ώρες και βελτιώνεται συνεχώς. Διδάσκοντες οι καλύτεροι στην κατηγορία τους, με διεθνείς περγαμηνές. Ολα αυτά προσφέρονται χωρίς να δίνει το δημόσιο ούτε ένα ευρώ- ούτε ένα αν και ανήκουν στο δημόσιο!!. Η προσπάθεια στηρίζεται από την κοινωνία των πολιτών και τα Ιδρύματα της χώρας. Προσωπικά νιώθω τεράστια ευγνωμοσύνη για την ύπαρξη του Mathesis και των Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης και τεράστια ευγνωμοσύνη στον δημιουργό τους Στέφανο Τραχανά. Αγωνίστηκε μόνος του, βρήκε σπουδαίους συμμάχους και έφερε την ποιότητα σε όλη την Ελλάδα. Ευγνώμων για πάντα.
Άρη το θέμα θέλει και συζήτηση και μελέτη.
Στέκομαι σε μια φράση σου:
Αγαπητέ συνάδελφε ένας μαθητής που τελειώνει το λύκειο από φυσική πρέπει να γνωρίζει μέχρι τα μισά του 19ου αιώνα;
Θα αλλάξω μία λέξη και θα αφαιρέσω το ερωτηματικό:
Αγαπητέ συνάδελφε ένας μαθητής που τελειώνει το λύκειο από φυσική πρέπει να γνωρίσει μέχρι τα μισά του 19ου αιώνα;
Δηλαδή αν δεν γνωρίσει την βασική Φυσική, δεν θα μπορέσει να γνωρίσει την νεότερη και έτσι δεν θα γνωρίζει ούτε αυτήν του 19ου αιώνα, ούτε την νεώτερη.
Από τον Άρονς, μετάφραση Βαλαδάκη:


Οι υπογραμμίσεις δικές μου.
Δεν είναι τόσο απλό να υποστηρίξεις τη μία ή την άλλη θέση.
Το Physics gg μου έκανε την τιμή να αναδημοσιεύσει κείμενό μου (χαμένο τώρα) από το υλικονέτ:
Γιατί να διδάσκουμε Φυσική σε μικρούς και λιγότερο μικρούς μαθητες;
Καλησπέρα Γιάννη.
Πήγαινε εδώ και …κατέβα προς τα κάτω να δεις την τοποθέτησή σου!
Αλλά μετά, δες και εδώ.
Δεν ξέρω αν και πόσα χρόνια διδάσκετε φυσική αλλά και αν διδάσκετε φυσική Β λυκείου. Η ύλη εκτός από τον Ηλεκτρομαγνητισμό, θεωρία Maxwell . Plack κ.λ.π. φτάνει μέχρι και το μοντέλο του Bohr πολύ μεταγενέστερα από το 1887 που αναφέρετε. Στο δε παλιό πρόγραμμα σπουδών υπήρχε πυρηνική φυσική, ενέργεια σύνδεσης, αντιύλη, σχάση, σύντηξη κ.λ.π. και μια εισαγωγή στα στοιχειώδη σωμάτια και στην κοσμολογία που “κόπηκε” λόγω μείωσης ωρών καθώς υπήρχε στο σχολικό βιβλίο και διδάχρηκε για κάποαια χρόνια. Τώρα για το αν μπεί η κβαντική ή τα στοιχειώδη σωματίδια ή περαιτέρω όπως λέτε στο νέο πρόγραμμα σπουδών είχα διατυπώσει δημόσια σε forum την άποψη στον Υπεύθυνο καθηγητή του Πανεπιστημου Αθηνών να μην μπεί τίποτα που μην υποστηρίζεται από τα αντίστοιχα μαθηματικά στο αντίστοιχο πρόγραμμα σπουδών των μαθηματικών π.χ. να μην μπουν οι εξισώσεις Maxwell κλ.π. καθώς θεωρώ ότι τουλάχιστον οι μαθητές πρέπει να ξέρουν τι είνaι τα σύμβολα που χρησιμποποιούν. Τώρα θα αντιγράψω ένα κομμάτι από το βιβλιο το Arons Arnold με του οποίου τις ιδέες και τη φιλοσοφία συμφωνώ για αν γίνω πιο κατανοητός καθώς παρεξηγήθηκα:
“Παρουσια΄ζουμε στους μαθητές τα “συναρπαστικα” σωματίδια της φυσικής υψηλών ενεργειών ,χρησιμποιώντας ακατανόητη ορολογία, που περιλαμβάνει του όρους αλληλεπίδραση, στραφορμή, εξίσωση μα’ζας – ενέργειας, κβαντικές μεταβάσεις, κουάρκ, γλουον, χρώμα, ….. αρχή απροσδιοριστίας (παρένθεση δική μου: την έβαλαν στην ύλη στο νέο πρόγραμμα σπουδών) . Οι μαθητές ωστόσο έχουν ανεπαρκώς κατανοήσει τις έννοιες ταχύτητα, επιτάχυνση, δύναμη , μαζα ενέργεια φορτίο κ.α. και ακόμα λιγότερο τις αποδείξεις που διαθέτουμε για τη δομή της ύλης σε κλίμακα που υπερβαίνει την άμεσα αισθητή αντίληψη μας……..
Γιάννη υπάρχει τεράστια διεθνής βιβλιογραφία για το θέμα. Τα πράγματα αλλάζουν και διεθνώς – σε όλα τα προγράμματα σπουδών η σύγχρονη φυσική διδάσκεται κανονικά και τα μεγαλύτερα ερευνητικά κέντρα διεθνώς διδασκουν απλά τις επιστημονικές εξελίξεις για να γίνουν κατανοητές σε όλους. Το μεγάλο ερώτημα για μένα είναι πώς και πότε θα εκπαιδευτούν οι διδάσκοντες- πολλοι από τους οποιους δεν ειναι φυσικοί- και από ποιους. Βλέποντας τις τελευταίες επιμορφώσεις του Υπουργείου Παιδείας πολύ φοβάμαι ότι άλλη μια σημαντική αλλαγή δεν θα φέρει αποτελέσματα γιατί δεν θα γίνουν οι σωστές επιμορφώσεις από ειδικούς και δεν θα παραχθεί το κατάλληλο συνοδευτικό εκπαιδευτικό υλικό ή θα δοθεί σε λιγους που θα το πληρώσουν ( Ιδιωτικά σχολεια, φροντιστήρια) . Μακαρι να κανω λάθος.
Γιάννη ο Αρονς τη πάει τη δουλειά στο άλλο άκρο. Σωστές οι διαπιστώσεις, αλλά ένα πρόγραμμα σπουδών φυσικής λυκείου θέλει αναδιάρθρωση στη διδασκαλία της κλασικής φυσικής ώστε να μην δαπαναται πχ στην κινηματική Α λυκείου τόσος χρόνος με ασκοπους τύπους επί τύπων και ασκήσεις επί ασκήσεων κλπ σε άλλα κεφάλαια και να περιλαμβάνει κάτι σαν τη παλιά φυσική γ λυκείου γενικής παιδείας με λίγες προσθήκες. Όλο αυτό πρέπει να δένει οπωσδήποτε με αστρονομία – κοσμολογία αντί θρησκευτικών. Φυσικά εννοώ ύλη γενικής παιδείας για όλα τα παιδιά. Τώρα σε κατεύθυνση αν έχουν γίνει τα παραπάνω μπορείς να εμβαθύνεις λίγο σε σχετικότητα κβαντομηχανικη εις βάρος απειρων ασκήσεων μαθηματικών ουσιαστικά σε ταλαντώσεις, επαγωγή, στέρεο. Ομως επειδή εδώ είναι Ελλάς το μεγαλείο σου ή δουλειά θα πηγαίνει από μπάχαλο σε μπάχαλο. Εγώ συνταξιούχος είμαι πάντως και έχω βρει την ηρεμία μου κοιτάζοντας τα αστέρια.