Επιφανειακή συμβολή σε συζήτηση για την επιφανειακή συμβολή των κυμάτων.

Τις τελευταίες μέρες, με διάφορες αφορμές έγινε μια ανταλλαγή θέσεων και απόψεων πάνω στο τι διδάσκουμε στην επιφανειακή συμβολή, με δύο σημεία αιχμής.
Το πρώτο, χρονικά, ήταν αν στην θέση μιας πηγής, μπορούμε να έχουμε συμβολή ή το πλάτος ταλάντωσης καθορίζεται απόλυτα και δεσμευτικά από την υπάρχουσα πηγή στο σημείο.
Το δεύτερο σημείο, ήταν αν το πλάτος ταλάντωσης μειώνεται και πώς αυτό επηρεάζει το όλο φαινόμενο.
Ας ξεκινήσω από το δεύτερο, που είναι και το σημαντικότερο.
Κανείς δεν υποστήριξε ότι το πλάτος του κύματος που διαδίδεται σε επιφάνεια υγρού, παραμένει σταθερό. Προσωπικά υποστήριξα ότι το πλάτος μειώνεται, αλλά αυτό είναι έξω από το πλαίσιο διδασκαλίας και δεν πρέπει η πραγματικότητα αυτή, να επηρεάσει την διδασκαλία και τις γνωστές αντιμετωπίσεις για τα σημεία ενίσχυσης και απόσβεσης, αφού το σχολικό βιβλίο περιορίζεται σε κύματα σταθερού πλάτους.
Αντίθετα ο Γιάννης, δύο φορές που προκλήθηκε να απαντήσει, έδωσε την ίδια εικόνα,


υποστηρίζοντας ότι όταν το βιβλίο αναφέρεται σε ένα σημείο και γράφει την εξίσωση του κύματος, το αναγραφόμενο πλάτος, ΔΕΝ είναι το πλάτος της ταλάντωσης του όλου κύματος (και της πηγής), αλλά μόνο του σημείου αυτού.
Επειδή η διαφωνία για το τι λέει και τι υπονοεί το βιβλίο είναι σοβαρή, αλλά και επειδή ΚΑΝΕΝΑΣ συνάδελφος δεν τοποθετήθηκε, το επαναφέρω στην συζήτηση. Το Α που περιέχει το σχολικό βιβλίο στις εξισώσεις (2,5) και (2.6) τι ακριβώς δείχνει, σύμφωνα με τους συγγραφείς του βιβλίου; Δείχνει το πλάτος του κύματος (σε κάθε σημείο μιας ευθείας διάδοσης) ή δείχνει το πλάτος μόνο για ένα σημείο σε απόσταση r, οπότε αφήνει να εννοηθεί ότι το πλάτος αυτό δεν παραμένει σταθερό;
Ποια ακριβώς είναι η φιλοσοφία του βιβλίου κατά την μελέτη της συμβολής; Αναφέρεται σε σταθερό πλάτος, οπότε θα έχουμε στην ενίσχυση πλάτος 2 Α και στην απόσβεση πλάτος μηδενικό ή όχι;
Ας δούμε την ερώτηση 2.10 του σχολικού βιβλίου.

Μιλάει για ακίνητα σημεία!
Αλλά και το πρόβλημα 2.47
Μιλάει ξανά για σημείο ακίνητο! Λέτε να λαμβάνει υπόψη τα διαφορετικά μήκη διαδρομών που θα επιφέρουν διαφορετικές μειώσεις πλάτους;
Γιατί επιμένω; Γιατί Γιάννη φτάνεις στο σημείο να δικαιολογείς το βιβλίο και να υποστηρίζεις ότι φταίμε εμείς που υποστηρίζουμε τη διδασκαλία του σταθερού πλάτους. Φταίμε οι … “ασκησιοκατασκευαστές” (αλήθεια τι φτύσιμο για όποιον γράφει μια άσκηση…) για όλα τα στραβά του κόσμου!
Δεν είναι η πρώτη φορά που για όλα φταίμε εμείς. Να θυμίσω; Ολόκληρη παρουσίαση βιβλίου, όπου για τα «λάθη στα κύματα» έφταιγε ο Μάργαρης!
Εκεί είμαστε; Έτσι φαίνεται… Και με τα ίδια επιχειρήματα…
Ωραία μπορείτε να σχηματίσετε (οι της αντίθετης άποψης) μια τριμελή αντιπροσωπία με 5-6 άτομα, η οποία θα κάνει παρέμβαση, για να βγουν ξανά τα κύματα από την ύλη… Μέχρι τότε όμως οι μαθητές θα διδάσκονται από αυτό το βιβλίο και αναγκαστικά θα προετοιμάζονται με ανάλογες ασκήσεις, καλώς ή κακώς.
Όσον αφορά το πρώτο, για την συμβολή στην θέση μιας πηγής, ακόμη περιμένω μια καθαρή απάντηση, στο ερώτημά μου:
«Μπορείς σε παρακαλώ να μου περιγράψεις με λόγια μια από τις παραπάνω πηγές και να μου απαντήσεις στο ερώτημα, αν κάποια από αυτές ανυψώνει το νερό (με το οποίο έρχεται σε επαφή) πάνω από την θέση ισορροπίας του;»
Αν μια πηγή εκτελεί αρμονική ταλάντωση της μορφής y=Αημ(ωt) και λειτουργεί σαν διεγέρτης επιβάλλοντας το πλάτος ταλάντωσής της στην επιφάνεια ενός υγρού, τότε το σημείο της επιφάνειας πρέπει να ακολουθεί την πηγή. Δηλαδή η πηγή να ανυψώνει το νερό τοπικά, πάνω από την επιφάνεια. Θα ήθελα ΕΝΑ παράδειγμα τέτοιας πηγής.
Αν αυτό ακούγεται περίεργο, αυτό ακριβώς σημαίνει ότι η πηγή «επιβάλει εξ ορισμού» μια συγκεκριμένη τιμή πλάτους.
Γιάννη τοποθετήσεις όπως «μερικές φορές επιβάλει και μερικές όχι» ή «οι πηγές είναι δύσκολη περίπτωση», προφανώς δεν απαντούν στο ερώτημα και δεν αποσαφηνίζουν το τι συμβαίνει πραγματικά…
![]()

Χαιρετώ την παρέα.
Αποτοξινωμένος από το internet επί 6 ημέρες στο χωριό όπου δεν το είχα, να πω πάλι την
γνώμη μου για το περίφημο θέμα.
Σε ένα κύκλο μαθημάτων για το Ελληνικό Λύκειο και σε ότι αφορά τι συμβαίνει με τα
πλάτη των κυμάτων η βάση κατά την γνώμη μου θα μπορούσε να είναι τα εξής.
Αυτά με την προϋπόθεση ότι θα υπήρχαν όλα τα παραπάνω θεωρητικά εργαλεία.
Τώρα δεν υπάρχουν οι νόμοι μεταβολής της έντασης. Αντίθετα τονίζεται ότι το
πλάτος μένει σταθερό. Λάθος γενικά. Μπορούμε όμως πέρα από μια μικρή νύξη-
συζήτηση στην τάξη, υπενθυμίζοντας ότι πολλές φορές κάνουμε προσεγγίσεις στη
μελέτη των φυσικών φαινομένων χρησιμοποιώντας μοντέλα και ότι άλλο θεωρεί
απαραίτητο ο διδάσκων, να τα χρησιμοποιώ στην αντιμετώπιση των ασκήσεων;
Όχι είναι η γνώμη μου.
Για τα πλάτη των πηγών. Το κύμα είναι η διάδοση της μεταβολής μιας ιδιότητας
του ελαστικού. Άρα δεν μπορώ να μπλέκω τα πλάτη κάθε είδους πηγής που μπορεί να
είναι οποιασδήποτε φύσης και οι ιδιότητές μπορεί να μην έχουν καμία σχέση με τις
ιδιότητες του ελαστικού.
Γενικά θα μπορούσαμε να υπογραμμίσουμε ότι ως πηγή θα μπορούσαμε να
φανταζόμαστε ως πηγές σημεία του ελαστικού είτε σε επαφή με την πηγή είτε σαν
αυτά που δημιουργούνται στην πειραματική συσκευή που υπάρχει στα εργαστήρια
των Λυκείων και ανέφερε ο συνάδελφος Νέζης Άρα και εκεί θα μπορούσαμε να
έχουμε συμβολή κάθε είδους.
Εξάλλου την σχέση Α1/Α2=χ2/χ1 μπορώ να την χρησιμοποιώ για δυο σημεία εφόσον
τα χ1, χ2 δεν είναι μηδέν, δηλαδή το ένα σημείο να είναι η πηγή, όπου εμφανίζεται
απειρισμός.
Τελικά πάλι εμείς πρέπει -στο μέτρο του δυνατού- να βελτιώσουμε τα πράγματα και
να βοηθήσουμε τα παιδιά να καταλάβουν.
Δεν μπορούμε να τα ακυρώσουμε όλα.
Καλημέρα Άρη και Καλά Χριστούγεννα!