by 
Καθυστερημένη κοινοποίηση, λόγω αργοπορημένης προσωπικής πληροφόρησης
Σήμερα 7/12/24, στις 17:00 θα εξελιχθεί το πρώτο απ’ τα δύο μέρη του διαδικτυακού σεμιναρίου με θέμα την Διερευνητική Μάθηση στις Φυσικές Επιστήμες, που διοργανώνει η ΕΝΕΦΕΤ,
με ελεύθερη είσοδο μέσω του zoom link:
https://uoc-gr.zoom.us/j/85010679937?pwd=se5bFjqdkUE4pAzuBzy8BnoeuZaIey.1
το σημερινό πρόγραμμα
Το σεμινάριο θα συνεχιστεί το επόμενο Σάββατο, 14/12/24, πάλι με ελεύθερη είσοδο απ’ το ίδιο zoom link.https://ibb.co/NTGydFB
Το πρόγραμμα του επόμενου Σαββάτου
Όσοι πιστοί εδώ:
https://uoc-gr.zoom.us/j/85010679937?pwd=se5bFjqdkUE4pAzuBzy8BnoeuZaIey.1
Γιάννη, έχω διαφορετική άποψη από σένα για την εμπειρία και τη σημασία της. Για μένα, η εμπειρία έχει τεράστια αξία. Η εμπειρία ενός εκπαιδευτικού παίζει καθοριστικό ρόλο, και αν ο διδάσκων δεν έχει χάσει το μεράκι και την όρεξή του, τότε το μάθημά του είναι πραγματικά ανεκτίμητο. Οι “ώρες πτήσης” είναι σημαντικές, όπως επίσης και οι σπουδές και τα επιστημονικά εφόδια. Φυσικά, κακοί δάσκαλοι υπάρχουν σε όλους τους χώρους, όπως και κακοί διδακτορες και ερευνητες ή πανεπιστημιακοί καθηγητές. Συμφωνω μαζι σου οτι φυσικα υπάρχουν και νέοι φυσικοί με πάθος και όρεξη που κάνουν εξαιρετικό μάθημα, αποδεικνύοντας ότι η εμπειρία δεν είναι ο μόνος καθοριστικός παράγοντας.
Καλημέρα παιδιά.
Σε ποιον να πρωτοαπαντήσω;
Βαγγέλη ναι, το πείραμα δεν αντικαθίσταται από προσομοιώσεις. Ειπώθηκε αυτό πολλές φορές.
Όχι οι προσομοιώσεις δεν χρησιμοποιούνται μόνο όπου και όταν το πείραμα είναι αδύνατον. Χρησιμοποιούνται και σε όσες περιπτώσεις ανέφερα.
Τίνα η εμπειρία χρειάζεται φυσικά.
Αυτό δεν σημαίνει ότι μπορώ να λέω:
-Μη μιλάς διότι ο Μήτσος που έχει μεγαλύτερη εμπειρία από σένα διαφωνεί.
Σε κάθε περίπτωση τίθενται επιχειρήματα και δεν αντιπαραβάλλονται τίτλοι και εμπειρίες.
Γιατί αυτή είναι η φύση της συζήτησης.
Δεν είναι λίγες οι φορές που άτομα με υψηλά ακαδημαϊκά προσόντα έχουν κάνει λάθος. Θα έπρεπε όταν τα έκαναν να μου πει κάποιος;
-Μη διαφωνείς μαζί του είναι καθηγητής πανεπιστημίου.
Καλημέρα συνάδελφοι και συναδέλφισσες!
1. Στον χώρο της έρευνας για την εκπαίδευση (διδασκαλία και μάθηση) των Φυσικών Επιστημών τίθενται :
· μάλλον ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ (του τύπου “σε ποιες περιπτώσεις βοηθούν τα πραγματικά πειράματα και σε ποιες οι ψηφιακές τεχνολογίες” ή “τι προσφέρει, σε τι βοηθά, η χρήση πειραμάτων με πραγματικά υλικά και σε τι βοηθά η χρήση πειραμάτων με ψηφιακές τεχνολογίες”)
· παρά απόλυτες ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΕΣ (του τύπου “τα πειράματα με πραγματικά υλικά είναι αναντικατάστατα” ή “οι ψηφιακές τεχνολογίες λύνουν όλα τα προβλήματα” κλπ.)
2. Η Λούσυ Αβρααμίδου είναι πρόεδρος της ESERA, εκπροσωπώντας προφανώς όλα τα μέλη της ένωσης αυτής, στα συνέδρια της οποίας παρουσιάζονται πληθώρα από εργασίες που μελετούν την χρήση και την αποτελεσματικότητα των ψηφιακών τεχνολογιών στην εκπαίδευση των φυσικών επιστημών (π.χ. δείτε αυτό που πρόκειται να γίνει τον Αύγουστο ESERA2025), επομένως η απλή παράθεση μιας δήλωσης της σε κάποια ανάρτηση, νομίζω ότι αδυνατεί να εκφράσει το εύρος των θέσεών της για την εκπαίδευση των Φυσικών Επιστημών. Το ίδιο συμβαίνει και στα συνέδρια της ΕΝΕΦΕΤ (π.χ. δείτε αυτό που πρόκειται να γίνει τον Απρίλιο ΕΝΕΦΕΤ2025). Νομίζω ότι το καλύτερο που έχει να κάνει κανείς/καμία είναι να μελετήσει, να συνθέσει και στην συνέχεια να παρουσιάσει άποψη.
3. Για παράδειγμα, στην μελέτη που εκπονήσαμε με τίτλο «Teaching and learning floating and sinking: Ameta-analysis» (ας μου επιτραπεί να αναφερθώ σε μια προσωπική έρευνα), από την μελέτη 70 περίπου εργασιών που επισκοπήθηκαν και αναλύθηκαν, φάνηκε να προκύπτει ότι στην συγκεκριμένη θεματική (φαινόμενα πλεύσης και βύθισης), ειδικά για μικρές ηλικίες, τα hands-on πειράματα είναι μάλλον πιο αποτελεσματικά από τα προσομοιωμένα. Εάν διαβάσει όμως, κανείς την ενότητα «7.1 The role of hands-on experiments for understanding floating and sinking» ή και την ενότητα «7.2 Implications for teaching FS» στην συγκεκριμένη δημοσίευση δεν θα βρει τελειωτική απάντηση στο ερώτημα «πραγματικά ή προσομοιωμένα πειράματα;». Αντίθετα, θα διαβάσει για την ανάγκη περισσότερης μελέτης επί του θέματος, θεωρώντας προφανώς ότι το ζήτημα είναι ακόμη ΑΝΟΙΧΤΟ προς διερεύνηση.
4. Για όλους τους παραπάνω λόγους, σας περιμένουμε το Σάββατο 14 Δεκεμβρίου στις 17.00, στο δεύτερο μέρος του σεμιναρίου «Η Διερεύνηση και οι εφαρμογές της στη διδασκαλία και μάθηση των Φυσικών Επιστημών», στον σύνδεσμο που έχει κοινοποιήσει ο αγαπητός συνάδελφος Γιώργος Φασουλόπουλος, ελπίζοντας σε γόνιμες συζητήσεις.
Με απεριόριστη εκτίμηση στην κοινότητα του ylikonet,
Αναστάσιος Ζουπίδης
Πρόεδρος της ΕΝΕΦΕΤ
Αλήθεια πότε επιπλέει ένα σώμα;
Αγαπητέ κ. Ζουπίδη
Η πρόεδρος της ESERA κ. Αβραμιδου (Lucy Avraamidou, University ofGroningen) έκανε σχόλιο στην ανάρτησή μου στο facebook (γιατι ζήτησα την γνώμη της ως ειδικού υψηλού κύρους). To σχολιο της ηταν σε αυτη την αναρτηση και αφορουσε φυσικα την ημεριδα της ΕΝΕΦΕΤ “Η παρουσίαση ενός απλού φαινομένου, όπως ο βρασμός του νερού, μέσω προσομοίωσης σε διαδραστικό πίνακα δεν μπορεί να θεωρηθεί πείραμα φυσικής. Παρότι η προσομοίωση επιτρέπει την παρατήρηση και τροποποίηση μεταβλητών, όπως η μάζα, δεν αντικαθιστά τη βιωματική εμπειρία του πραγματικού πειραματισμού. Στην εποχή μας, όπου η υπερέκθεση σε οθόνες είναι ήδη έντονη, η ανάγκη των μαθητών για άμεση επαφή με τα φυσικά φαινόμενα είναι πιο επιτακτική από ποτέ. Η χρήση οθονών στην τάξη ως αποκλειστικό μέσο μάθησης δεν αποτελεί εκπαιδευτική καινοτομία.
Αντιθέτως, η ενσωμάτωση τέτοιων προσομοιώσεων ως υποστηρικτικό υλικό μετά την πραγματοποίηση ενός πειράματος μπορεί να ενισχύσει την κατανόηση. Ωστόσο, η πρακτική επαφή με τα όργανα του εργαστηρίου, όπως τα μη ψηφιακά θερμόμετρα παραμένει αναντικατάστατη. Εάν οι εκπαιδευτικοί διστάζουν να αναθέσουν εξ ολοκλήρου τον πειραματισμό στους μαθητές γιατί φοβούνται τα θέματα ασφαλείας, μπορούν να πραγματοποιούν οι ίδιοι τα πειράματα, επιτρέποντας στους μαθητές να συμμετέχουν μέσω μετρήσεων και παρατηρήσεων. Μόνο μέσα από τον πραγματικό πειραματισμό θα μπορέσουν τα παιδιά να εμβαθύνουν στις έννοιες και να κατανοήσουν τη φυσική ουσιαστικά.
H κ. Αβραμίδου λοιπον απαντησε ως εξης:
I agree 100%, especially about the potential of physical manipulation of objects/scientific instruments to promote embodied cognition, which simulations
lack.
και
Lucy Avraamidou
here is a recently published special issue that might be of interest: https://www.tandfonline.com/toc/crst20/42/1
Νομίζω ότι το καλύτερο που έχει να κάνει κανείς/καμία κ. Ζουπίδη είναι να μελετήσει οσα μας προτείνει η πρόεδρος της ESERA. Σας ευχαριστω θερμα και θα παρακολουθησω με μεγάλο ενδιαφέρον την συνεχεια του σεμιναρίου το Σάββατο.
Με απεριόριστη εκτίμηση
Δρ. Τίνα Νάντσου
Επιστημονικός συνεργάτης του Εργαστηρίου Φυσικής του Τμήματος Φυσικής ΕΚΠΑ
Ειδική σύμβουλος για την Ελλάδα του τμήματος διάχυσης και εκπαίδευσης του Perimeter Institute for Theoretical Physics του Καναδά.
Θα συμφωνήσω με τον καθηγητή Τάσο Ζουπίδη που είπε:
1. Στον χώρο της έρευνας για την εκπαίδευση (διδασκαλία και μάθηση) των Φυσικών Επιστημών τίθενται :
· μάλλον ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ (του τύπου “σε ποιες περιπτώσεις βοηθούν τα πραγματικά πειράματα και σε ποιες οι ψηφιακές τεχνολογίες” ή “τι προσφέρει, σε τι βοηθά, η χρήση πειραμάτων με πραγματικά υλικά και σε τι βοηθά η χρήση πειραμάτων με ψηφιακές τεχνολογίες”)
· παρά απόλυτες ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΕΣ (του τύπου “τα πειράματα με πραγματικά υλικά είναι αναντικατάστατα” ή “οι ψηφιακές τεχνολογίες λύνουν όλα τα προβλήματα” κλπ.)
Θα συμφωνήσω όχι επειδή είναι καθηγητής αλλά επειδή βρίσκω λογικά όσα γράφει.
Σε αντίθετη περίπτωση θα διαφωνούσα όποιος και αν ήταν.
Ερωτήματα λοιπόν.
Η απάντηση σε τέτοια ερωτήματα είναι δύσκολη δουλειά. Ακριβώς διότι έχει και τεχνικό κομμάτι η ιστορία. Το να βρεις τα κατάλληλα πραγματικά πειράματα και να τα συνδυάσεις με τις καλύτερες οπτικοποιήσεις και προσομοιώσεις θέλει σκέψη, επιδεξιότητα, σκηνοθεσία ψάξιμο και γνώση.
Αντίθετα η έκφραση βεβαιοτήτων, όπως αυτές που ανέφερε, είναι εύκολη δουλειά.
Θα τον ευχαριστήσω για την συμμετοχή του.
Η έρευνα στην εκπαίδευση της φυσικής, Γιάννη, δεν λειτουργεί με αυτόν τον τρόπο.
Προϋποθέτει τη μελέτη κορυφαίων ερευνών, όπως εκείνων που μας πρότεινε ο κ. Ζουπίδης ή η κ. Αβραμίδου. Συμμετοχή σε εξειδικευμένα επιστημονικά συνέδρια διεθνούς κύρους, όπως το ESERA ή το ΙΕΕΕ EDUCON, όπου παρακολουθείς, συζητάς και δοκιμάζεις νέες ιδέες.
Οι προσωπικές απόψεις, αν και προφανώς σεβαστές, δεν έχουν την ίδια βαρύτητα με την τεκμηριωμένη γνώση. Φυσικά, η άποψη ενός ειδικού με σημαντική συνεισφορά και έρευνες υψηλού επιπέδου, δημοσιευμένες στο Scopus, είναι αδιαμφισβήτητης αξίας.
Καλημέρα σε όλους. Νομίζω ότι στο προφανές δηλαδή: ” Το καλύτερο είναι να συνδυάσουμε το πραγματικό πείραμα με την προσομείωση” συμφωνούμε όλοι:
Εκεί που είναι το κομβικό σημείο είναι το πως πραγματοποιείται αυτός ο συνδυασμός.
Εκεί πιστεύω πρεπει να εστισθεί η συζήτηση. Το θέμα ειναι όπως λεει και ο Γιάννης στο “τεχνικό” τροπο της διαχείρησης:
“Το να βρεις τα κατάλληλα πραγματικά πειράματα και να τα συνδυάσεις με τις καλύτερες οπτικοποιήσεις και προσομοιώσεις θέλει σκέψη, επιδεξιότητα, σκηνοθεσία ψάξιμο και γνώση.”
Με το οποίο συμφωνώ απόλυτα τονίζοντας ότι απαιτεί σχετικά μεγάλο όγκο δουλειάς και χρόνο για να αποφευχθούν οι επιπόλαιες προσεγγίσεις.
Δεν συμφωνούμε όλοι, Γιάννη. Στην ημερίδα δεν ειπώθηκε κάτι τέτοιο – ή αν ειπώθηκε, πιθανώς μου διέφυγε. Αυτό που παρουσιάστηκε ήταν η απλή διαδικασία βρασμού του νερού μέσω προσομοίωσης. Εξάλλου, γι’ αυτό γίνεται αυτή η συζήτηση.
Σαφώς συμφωνώ και εγώ πως “το καλύτερο είναι να συνδυάσουμε το πραγματικό πείραμα με την προσομοίωση”. Επιπλέον, στο σημείο που αναφέρεται πως “το να βρεις τα κατάλληλα πραγματικά πειράματα και να τα συνδυάσεις με τις καλύτερες οπτικοποιήσεις και προσομοιώσεις θέλει σκέψη, επιδεξιότητα, σκηνοθεσία, ψάξιμο και γνώση”, θα πρόσθετα πως απαιτείται έρευνα υψηλού επιπέδου και αξιολόγηση αυτής μέσω peer review. Βέβαια, αυτό ανοίγει μια άλλη συζήτηση που ίσως ξεπερνά τα όρια του μικρού μας διαδικτυακού επιστημονικού καφενείου και αφορά περισσότερο ένα επιστημονικό συνέδριο.
Τίνα δεν κάνω ούτε έκανα έρευνα για την εκπαίδευση της Φυσικής.
Το μόνο που έκανα ήταν να στήνω μαθήματα για τις τάξεις μου.
Σκεφτόμουν ότι θα μπω μέσα για να τους πω για τη ροπή αδράνειας.
Να ξεκινήσω με πραγματικό πείραμα (τον αγώνα δρόμου σφαίρας-κυλίνδρου σε κεκλιμένο επίπεδο) ή με παράδειγμα από την παιδική χαρά (όταν τα παιδιά κάθονται στην περιφέρεια του μύλου τον στρίβουμε δυσκολότερα);
Έπαιρνα τη μία ή την άλλη απόφαση για την έναρξη αλλά έκανα και τα δύο.
Μετά όταν θα έφτανα στη σχέση κινητικής ενέργειας-ροπής αδράνειας έπρεπε να σκεφτώ αν θα προτάξω την απόδειξη ή την προσομοίωση.
Κάποιες φορές άλλαζα τη σειρά και άλλο πρότασσα στην Θετική, άλλο στην Τεχνολογική 1 και άλλο στην Τεχνολογική 2. Το “πείραμα” αυτό κάποιες φορές μου έδινε να καταλάβω ποια είναι η καλύτερη σειρά. Κάποιες φορές όχι.
Για τη δύναμη Λόρεντζ ίδιοι προβληματισμοί.
Πρώτα να πλησιάσω τον μαγνήτη στον μικρό καθοδικό σωλήνα, πρώτα να θέσω το θέμα και μετά την προσομοίωση του interactive physics ;
Μήπως η οπτικοποίηση του Ηλία Σιτσανλή έπρεπε να προηγηθεί όλων;
Αυτό θα πει “ερωτήματα”.
Τώρα αυτά τα περί ειδικών, τεκμηριωμένης γνώσης και “όλα τα δάχτυλα ίσα δεν είναι’ δεν έχουν θέση σε συζήτηση.
Είναι σαν ‘Όταν μιλάει ο Λουλάς, εσύ δεν πρέπει να μιλάς”.
Σε αυτό θα διαφωνούμε πάντα.
Ποτέ δεν είπα, Γιάννη, ότι κάποιος δεν πρέπει να εκφράζει τη γνώμη του. Αντιθέτως, τόνισα πόσο σημαντικό είναι να μιλούν όσοι διαθέτουν μεγάλη εμπειρία, καθώς αυτό είναι πραγματικά πολύτιμο. Ωστόσο, εδώ συζητάμε στο πλαίσιο μιας επιστημονικής ημερίδας. Ο επιστημονικά υπεύθυνος έδωσε την απάντησή του, και εγώ απαντώ επιστημονικά παραπέμποντας σε άρθρο που πρότεινε μια κορυφαία επιστήμονας κοινης αποδοχης. Το έκανα αυτό διότι, εάν είχα βασιστεί σε δικές μου επιστημονικες εργασίες ή σε εργασίες κάποιου άλλου Έλληνα ειδικου, φοβάμαι πως δεν θα υπήρχε καμία ανατροφοδότηση, όπως συμβαίνει συχνά δυστυχως στην Ελληνικη επιστημονική κοινότητα. Γι’ αυτό και τέτοια θέματα συζητούνται σε επιστημονικά συνέδρια, πάντα με βάση έρευνες υψηλού κύρους με τις οποιες και απαντησε ο κ. Ζουπιδης. Αυτό, βέβαια, σε καμία περίπτωση δεν υποβαθμίζει την αξία της προσωπικής εμπειρίας κανενός από εμάς. Αλιμονο.
Μια άλλη φορά παρουσίαζα τον παλμογράφο στα παιδιά.
Αβανταδόρικα εντελώς εμφάνισα τα σχήματα Λισαζού που γοήτευσαν τα παιδιά:
-Μα πως γίνεται;
Για να μην περιοριστώ σε διακηρύξεις του τύπου “σύνθεση ταλαντώσεων κάθετων διευθύνσεων” τους έδειξα αυτό:
Η προσομοίωση για όσους έχουν το I.p.:
(Ή μήπως οπτικοποίηση;)
(Αυτό φυσικά το είχα φτιάξει στο σπίτι μου προβλέποντας ότι θα λύσει απορίες μαθητών μια και εξελίσσεται πολύ αργά σε σχέση με την εικόνα του παλμογράφου).
Είναι μία από τις περιπτώσεις που η πραγματικότητα πρέπει να προταχθεί της προσομοίωσης.)
Πολύ ωραία η οπτικοποίηση Γιάννη. Είσαι φοβερός.
Ένα πουλάκι μου είπε ότι είσαι φοβερός και στα hands-on πειράματα και αναμένω και εκει να μας πεις τι κάνεις.
Τίνα όταν διαφωνούσαμε για τον χαρταετό σε άρθρα σε περέπεμψα (το ένα από το Χάρβαρντ αν θυμάμαι καλά) και δεν τα διάβασες τότε όπως φάνηκε από τις απαντήσεις σου.
Εδώ που τα λέμε καλά έκανες γιατί όταν συζητάμε προβάλλουμε επιχειρήματα.
Δεν μου αρέσει το “πανεπιστημιακοπρεπές” στυλ:
-Πάρε ένα άρθρο να διαβάσεις.
Φαντάσου να διαφωνήσεις αύριο μαζί μου και να σου στείλω (αντί επιχειρημάτων) τα άπαντα του Αρχιμήδη σε pdf. Θα τα διαβάσεις;