Γιατί μας ενδιαφέρει Για να διαπιστώσουμε αν μια δύναμη εκτελεί έργο, ελέγχουμε αν το σημείο εφαρμογής της μετατοπίζεται ως προς το έδαφος ή μένει ακίνητο ως προς αυτό και όχι ως προς οποιοδήποτε τυχαίο σώμα. Εκτός κι αν παρατηρούμε την κίνηση από το Διάστημα.

Στο Σχήμα φαίνεται ένα σώμα που βρίσκεται πάνω σε ένα σώμα
, το οποίο έχει τη μορφή σφήνας. Τα δύο σώματα έχουν ίσες μάζες. Μεταξύ των δύο σωμάτων καθώς και μεταξύ του σώματος
και του δαπέδου δεν υπάρχουν τριβές. Αν αφήσουμε ελεύθερο το
θα κινηθεί κατά μήκος του πλάγιου επιπέδου. Συγχρόνως το
θα κινηθεί προς τα δεξιά, πάνω στο οριζόντιο επίπεδο. Το πλάγιο επίπεδο σχηματίζει γωνία
με την οριζόντια διεύθυνση.
(α) Να αποδείξετε ότι , όπου
είναι τo μέτρο της οριζόντιας συνιστώσας της ταχύτητας του
και
είναι το μέτρο της ταχύτητας του
.
(β) Να αποδείξετε ότι , όπου
είναι το μέτρο της κατακόρυφης συνιστώσας της ταχύτητας του
.
(γ) Να αποδείξετε ότι , όπου
και
είναι η κινητική ενέργεια του
και του
αντίστοιχα.
(δ) Να αποδείξετε ότι το έργο της κάθετης δύναμης που ασκείται από το πλάγιο επίπεδο στο
είναι:
όπου η μεταβολή της δυναμικής ενέργειας του
.
Οι απαντήσεις υπάρχουν εδώ: Κίνηση σε πλάγιο επίπεδο: Μη μηδενικό έργο της κάθετης δύναμης – Πρότυπα Θέματα Φυσικής
![]()
Καλημέρα Ανδρέα.

Γράφοντας στον τίτλο “κάθετη δύναμη” εννοείς βέβαια κάθετη δύναμη στην επιφάνεια, όχι “κάθετη δύναμη στην μετατόπιση” που αυτή δεν παράγει έργο.
Η… άλλη παράγει και παραπαράγει. π.χ. ας δούμε τα σχήματα:
Στο πρώτο ένα κιβώτιο σε ένα ασανσέρ που ανεβαίνει επιταχυνόμενο.
Στο δεύτερο σχήμα ένα μικρό κουτί στον προφυλακτήρα ενός επιταχυνόμενου αυτοκινήτου.
Δεν πρέπει οι μαθητές να συγχέουν την κάθετη δύναμη σε μια επιφάνεια και την δύναμη που είναι κάθετη στην μετατόπιση, η οποία δεν παράγει έργο.
Καλημέρα Διονύση.
Η Ν είναι κάθετη στη μετατόπιση του σώματος πάνω στο πλάγιο επίπεδο. Ωστόσο όπως επισημαίνεται στην ανάρτηση, για τον υπολογισμό του έργου της θα πρέπει να ελέγξουμε τη μετατόπιση του σημείου εφαρμογής της ως προς το έδαφος. Και όπως φαίνεται στις απαντήσεις η Ν δεν είναι κάθετη στη μετατόπιση ως προς το έδαφος του σημείου εφαρμογής της. Γι’ αυτό το έργο της είναι μη μηδενικό.
Καλημέρα Ανδρέα. Ο αρχικός τίτλος της ανάρτησης ήταν πολύ μεγάλος και αυτό δημιουργεί προβλήματα στην εμφάνιση της πρώτης σελίδας. Αυτός είναι ο λόγος που περικόπηκε. Ας φροντίζουμε οι τίτλοι των αναρτήσεων να μην είναι μακροσκελείς.
Αποστόλη καλημέρα.
Υπάρχουν και άλλοι τίτλοι προηγούμενων αναρτήσεων παρόμοιων με το αρχικό μήκος της δικής μου ανάρτησης. Θα ήθελα να παραμείνει η αναφορά στο πλάγιο επίπεδο, γιατί έτσι ο τίτλος προσανατολίζει καλύτερα τον επισκέπτη.
Σε ευχαριστώ.
Ανδρέα κοίταξε την “παραφωνία” στην εμφάνιση της πρώτης σελίδας, λόγω του μακροσκελέστατου τίτλου της προηγούμενης ανάρτησής σου.
Την ευθύνη για τη λειτουργία και εμφάνιση της σελίδας τη φέρει η ομάδα διαχείρισης. Σε ευχαριστώ.
Αποστόλη
από την απάντησή σου προκύπτει ότι συμφωνείς με το μήκος του τίτλου της παρούσας ανάρτησης: Αφαίρεσα δύο λέξεις.
Σχετικά με το μήκος του τίτλου “Σε οριζόντιο έδαφος η κάθετη δύναμη δεν είναι ίση με το βάρος του σώματος” της προηγούμενης ανάρτησής μου: Οι διαχειριστές τον αντικατέστησαν με τον αόριστο τίτλο “Το βάρος και η κάθετη δύναμη” που θα μπορούσε να είναι ο τίτλος σε πάρα πολλά σχετικά θέματα. Μετά την αντικατάσταση οι επισκέψεις ήταν ελάχιστες. Επανάφερα τον τίτλο και οι επισκέψεις δεκαπλασιάστηκαν. Νομίζω ότι αυτός είναι ο στόχος του κάθε τίτλου: Ο αναγνώστης να αντιλαμβάνεται όσο σαφέστερα γίνεται το περιεχόμενο.
Ωστόσο ήδη αφαίρεσα δύο λέξεις.
Ανδρέα μπράβο, είναι σταθερά ένα ενδιαφέρον και χρήσιμο θέμα. Το έργο της κάθετης δύναμης είναι πολύ συχνά διάφορο του μηδενός, όπως παρατηρεί και ο Διονύσης, αλλά εδώ έχει ξεχωριστό ενδιαφέρον!
Έχω κάνει παλαιότερα μια σχετική ανάρτηση “εδώ“.
Καλό μεσημέρι σε όλους (γράφω από άθλιο κινητό, διότι ο άθλιος υπολογιστής μου είναι συνεργείο) Ανδρέα, συμφωνώ με τον Διονύση, μια δύναμη (ή μια συνιστώσα της) ούτε προσφέρει ούτε αφαιρεί ενέργεια στο σώμα που ασκείται (αποφεύγω το + και το -, διότι με διαβάζει ο Βαγγέλης…) μόνο όταν είναι κάθετη με τη μετατόπιση του σημείου εφαρμογής της, όχι όταν είναι κάθετη με τον Θεό, ο οποίος είναι και παντού…
Καλημέρα, ενδιαφέρουσα η συζήτηση
Θα συμφωνήσω με τον Βαγγέλη, ο οποίος συμφωνεί με τον …..
κάτι σαν την μακριά γαϊδούρα δηλαδή….
“μόνο όταν είναι κάθετη με τη μετατόπιση του σημείου εφαρμογής της, όχι όταν είναι κάθετη με τον Θεό, ο οποίος είναι και παντού…”
Η “κάθετη δύναμη” δεν ορίζεται μονοσήμαντα….
Μόνο η “κατακόρυφη δύναμη” έχει μονοσήμαντη σημασία…
Προφανώς δεν γράφω κάτι νέο, ούτε άγνωστο στους έμπειρους συνομιλητές…
Γι αυτό ίσως δεν κατανοώ τον λόγο μιας τέτοιας ανάρτησης, όπως δεν είχα κατανοήσει την “διατήρηση” της μηχανικής ενέργειας παρουσία τριβής ολίσθησης,
η οποία εξουδετερώνεται από άλλη εξωτερική δύναμη…
Στέφανε η αναλογία που παρουσιάζεις εδώ“, δηλαδή της “σύγκρουσης” μεταξύ σώματος και σφήνας με τη σύγκρουση σωμάτων που μεταξύ τους παρεμβάλλεται ελατήριο, είναι ευρηματική! Αποκαλύπτει την ενοποιό δύναμη της Φυσικής! Μια αντίληψη που μακάρι να διδάσκονται οι μαθητές!
Γιά την κάθετη δύναμη θα πρότεινα τον όρο πιέζουσα δύναμη που νομίζω ότι αποδίδει καλλίτερα τα χαρακτηριστικά της .Επίσης μία δύναμη δεν παράγει έργο αν δεν μετακινει το σημείο εφαρμογής της ή αν είναι διαρκώς κάθετη στην ταχύτητα ( μηδενική ισχύς) .Αυτή η ορολογία παραπέμπει καλλίτερα στους υπολογισμούς για συγκεκριμένο παρατηρητή ( σύστημα αναφοράς) και η έννοια της ταχύτητας είναι πιό προσιτή από την μετατόπιση ειδικά ως προς παρατηρητή