by 
Η προηγούμενη ήταν σίγουρα μια ξεχωριστή εβδομάδα για την παγκόσμια επιστήμη. Αποδράσαμε για λίγο από τα γήινα με «όχημα» μια παράξενη φωτογραφία. Την πρώτη «φωτογραφία» μαύρης τρύπας στην ιστορία. Μίας γιγάντιας μαύρης τρύπας στο κέντρο ενός γειτονικού γαλαξία. Μοναδική στιγμή, όχι απλώς στην ιστορία της φυσικής αλλά στην ιστορία του ανθρώπινου πολιτισμού. Το πιο εξωτικό «αντικείμενο» που συνέλαβε ποτέ το ανθρώπινο μυαλό. Και ήταν εκεί με όλα τα χαρακτηριστικά που προβλέπουν οι εξισώσεις της γενικής σχετικότητας του Αϊνστάιν. Το θαύμα της νομοκρατούμενης φύσης στην πιο συγκλονιστική του εκδοχή. Προβλέπεται από τις εξισώσεις μας άρα θα υπάρχει.
Κι αυτή η εσωτερική βεβαιότητα -συνδυασμένη με την αγωνία της ενδεχόμενης διάψευσης- είναι εκείνη που κινητοποιεί μυαλό και συναίσθημα και ωθεί στα όρια την ανθρώπινη δημιουργικότητα. Γιατί έτσι πρέπει να δούμε αυτή την ιστορική φωτογραφία: ως έναν ύμνο στις ικανότητες του είδους μας όταν αναμετριέται με τα αληθώς μεγάλα.
Καλημέρα Τίνα.
Ας τονίσω, από το κείμενο:
Ανησυχούμε ως χώρα για αυτό; Ναι, αλλά προς την αντίθετη κατεύθυνση. Τουλάχιστον έτσι συμπεραίνει κανείς από τις απόψεις που εκφράστηκαν στο πρόσφατο συνέδριο που οργάνωσε το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής του υπουργείου Παιδείας. Η επιστήμη είναι δύσκολη –αυτή ήταν η διαπίστωση– και η «θεραπεία» σε αυτό είναι… λιγότερη επιστήμη. Ή, έστω, επιστήμη με κοινωνιολογικό περιτύλιγμα για να μην… τρομάζει τα παιδιά. Κι επειδή τα μαθηματικά είναι ακόμα πιο δύσκολα από τις φυσικές επιστήμες, μπορούμε εύλογα να υποθέσουμε ότι και η δική τους κοινωνιολογική αναμόρφωση είναι επίσης αναγκαία.
Αν όμως αυτό είναι το επίπεδο επαγρύπνησης της χώρας σχετικά με την ικανότητα του εκπαιδευτικού της συστήματος να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις της εποχής μας στην επιστήμη και την τεχνολογία, τότε η εικόνα της μαύρης τρύπας που είδαμε την προηγούμενη εβδομάδα θα έχει σύντομα και μια γήινη εφαρμογή. Θα περιγράφει όλο και πιστότερα, στα χρόνια που έρχονται, τον κοινωνικό ρόλο του ελληνικού Λυκείου.
Μια τρύπα που θα καταπίνει ό,τι φωτεινό υπάρχει γύρω της. Αντί να «ανάβει φλόγες», θα σβήνει κι αυτές που υπάρχουν.
Καλημέρα Τίνα και Διονύση. Εγώ θα σταθώ και σε ένα άλλο απόσπασμα από τη συνέντευξη του δάσκαλου:
"Ο Ελληνας μαθητής του 21ου αιώνα ούτε καν υποψιάζεται –βομβαρδιζόμενος ανηλεώς με τους πιο απίθανους συνδυασμούς εκτινασσόμενων ελατηρίων, κεκλιμένων επιπέδων και κυλιόμενων σφαιρών!– ότι το κινητό που κρατάει στα χέρια του είναι ένας παράδεισος εφαρμοσμένης κβαντομηχανικής και ότι το GPS του δεν θα δούλευε αν δεν παίρναμε υπ’ όψιν μας όχι μόνο την ειδική αλλά και τη γενική θεωρία της σχετικότητας! Την ίδια θεωρία που περιγράφει εκείνο το θηρίο των 6,5 δισεκατομμυρίων ηλιακών μαζών «εκεί πάνω». Το κινητό και το «θηρίο» μιλάνε την ίδια γλώσσα. Τη γλώσσα της σχετικότητας και της κβαντομηχανικής. Μια γλώσσα που ούτε το αλφαβητάρι της δεν έχει φτάσει ακόμα στο ελληνικό Λύκειο."
Και το λυπηρό είναι ότι υπάρχουν Έλληνες μαθητές, που διψούν για τέτοια γνώση. Βλέπω πως, πρόσωπα αδιάφορα ή κουρασμένα ή με έντονη τη βαρεμάρα από τον βομβαρδισμό με τεχνικές ασκήσεων, φωτίζουν όταν μιλήσω (φειδωλά…) για διάστημα και μαύρες τρύπες. Γιατί αν δεν ανάβει η φλόγα της ανακάλυψης του άγνωστου σε αυτές τις ηλικίες, πότε θα ανάψει; Μάλλον ποτέ…
Συμφωνώ μαζί σας . Ολο το κείμενο είναι συγκλονιστικό και περιγράφει με τον καλύτερο τρόπο το τι συμβαίνει στην εκπαίδευση της φυσικής στην Ελλάδα. Μακάρι να το διαβάσουν όλοι οι φυσικοί.
" Ενώ μια νέα επιστημονική επανάσταση είναι ήδη «στον αέρα», η είδηση για τις δυο προηγούμενες επαναστάσεις –Κβαντομηχανική και Σχετικότητα– δεν έχει φτάσει ακόμα στο ελληνικό σχολείο. Το ρολόι της σχολικής μας Φυσικής έχει σταματήσει στον 19ο αιώνα! "
Για άλλη μια φορά, πόσο δίκιο έχεις Δάσκαλε! Σε όλα….
Σε ευχαριστούμε!!
Θυμάμαι μαθητές Λυκείου να καταχειροκροτούν τον Στέφανο Τραχανά.
Είχε προηγουμένως εξηγήσει πως οδηγεί η σταθερότητα της ταχύτητας του φωτός στην διαστολή χρόνου και πως η κβάντωση οδηγεί στην σταθερότητα. Τόσο απλά!
Όμως είναι ο Στέφανος Τραχανάς.
Η εισαγωγή της Σχετικότητας και της Κβαντομηχανικής θα γίνει στα σχολεία κάποια στιγμή. Με φοβίζει το πώς. Δεν είναι δύσκολο το να αποκτήσει την ίδια εξέλιξη με τα ελατήρια, αν και μου κάθονται στο στομάχι περισσότερο τα σημερινά κύματα. Πως ξεκίνησαν και πως κατάντησαν. Δεν είναι δύσκολο το να καταστρέψεις κάτι ωραίο.
-Βρείτε πόσα σημεία ανάμεσα σε δύο πηγές είναι ακίνητα;
-Κάνετε την γραφική παράσταση της φάσης.
-Βρείτε την ενέργεια ταλάντωσης ενός κυλίνδρου συνδεδεμένου με ελατήριο.
-Αν ο κύλινδρος έχει μέσα μεγάφωνο βρείτε……
Δεν είναι δύσκολη η κακοποίηση της Σχετικότητας. Μπαίνουν τα δύο πρώτα χρόνια δεύτερα θέματα που η απάντησή τους απορρέει από τους μετασχηματισμούς Λόρεντζ και τους ομώνυμους μετασχηματισμούς ταχυτήτων. Μαθητές που δεν έχουν καταλάβει τίποτα κάνουν πράξεις με τύπους και απαντούν.
Η κακοποίηση της Κβαντομηχανικής είναι ευκολότερη.
Υπάρχουν φυσικά και άλλες κακοποιήσεις που μπορούν να προκύψουν.
Οι μαθητές παπαγαλίζουν φράσεις περί διαστολής χρόνου, συστολής μήκους, αύξησης μάζας, παραμόρφωσης του χωροχρόνου όπως αυτή του σεντονιού.
Μαθαίνουν να απαντούν ότι στην πρόταση «Το πρωτόνιο αποτελείται από δύο up και ένα down κουάρκς» πρέπει να βάλουμε (Σ).
Ήδη γίνεται κάτι ανάλογο. Παιδιά της Β΄ Λυκείου που αγνοούν κεντρομόλο και στροφορμή καλούνται να διαβάσουν τα του Μπορ. Εν τάξει τους λέμε έναν ορισμό της στροφορμής. Πως παρουσιάζεται η απόδειξη της ενέργειας που κάθε στιβάδα έχει (κατά Μπορ);
Μπορεί δηλαδή να επιφυλάξουμε τις παραπάνω κακοποιήσεις στην σύγχρονη Φυσική και να καμαρώνουμε ότι την διδάσκουμε.
Γιάννη καλησπέρα.
Αν δεν αλλάξουν τα βιβλία από την Α Λυκείου, ότι αλλαγή και να γίνει στην ύλη, θα έχουμε τα ίδια αποτελέσματα. Πρέπει να υπάρξει συνέχεια και τον λαγό στην κούρσα ( το έχω να ξαναπει) να τον κάνει το σχολείο και όχι εμείς απ' έξω.
Σωστά Στάθη.
Να συμπληρώσω μόνο Στάθη πως και το σχολείο και το φροντιστήριο και τα ιδιαίτερα και το διάβασμα των μαθητών, καθορίζονται από τα θέματα των εξετάσεων. Ας υποθέσουμε πως (με κάποια άλλη ύλη) το πρώτο θέμα περιέχει ερωτήσεις του τύπου:
-Ποια κουάρκ συναντάμε στο πρωτόνιο;
-Ο χρόνος διαστέλλεται;
-Η παραγωγή εναλλασσομένου οφείλεται σε μεταβολές της μαγνητικής ροής.
Και ένα 4ο θέμα με κύλινδρο, ελατήριο και μεγάφωνο, αντιλαμβανόμαστε πόσο θα αναβαθμιστεί η σύγχρονη φυσική και πόσο θα περιορισθούν οι κακοποιήσεις της λυκειακής φυσικής.
Γιάννη σχολικά βιβλία με καλά την θεωρία και πολλές ασκήσεις, δεν θα άφηναν περιθώρια στον οποιονδήποτε να βγει εκτός ύλης. Τα δε θέματα θα επρεπε να ελέγχονται αυστηρά ώστε να μην ξεφεύγουν.
Σήμερα είμαστε έρμαιοι ενός φαύλου κύκλου. Μικρή ύλη, ανύπαρκτο βιβλίο, οι απ έξω ότι θέματα θέλουν για να εντυπωσιάσουν (πολλές φορές λάθος), οι θεματοδότες κοιτάν τους απ έξω και φτου από την αρχή.
Πάντα καίριος και ουσιαστικός ο πραγματικά πνευματικός άνθρωπος Τραχανάς.
Συνδυάζει αρμονικά πολλά για πολλούς.
Για τα υπόλοιπα που θίγουν Γιάννης και Στάθης, τα έχουμε πει άπειρες φορές.
Όσο ένας κλειστός κύκλος ανθρώπων που λογοδοτούν μόνο στον υπουργό τους κανονίζει τα πάντα, στόχους, ύλες, προγράμματα, πότε μαθαίνει ποιος τι με ποιόν τρόπο και όλοι οι άλλοι θεωρούνται «εμείς απ' έξω» του Στάθη, δεν νομίζω υπάρχει ελπίδα.
Πραγματικά Εκπληκτικός Δάσκαλος ο κύριος Τραχανάς. Είχα παρακολουθήσει την διάλεξή του για την αρχή της αβεβαιότητας και έμεινα έκπληκτος με πόση ευκολία και χωρίς να ξεφεύγει στο ελάχιστο από τα πλαίσια της επιστήμης, μπορούσε να θέτει ερωτήσεις και να παίρνει απαντήσεις. Θυμήθηκα έναν άλλο σπουδαίο δάσκαλο της μέσης εκπαίδευσης που δυστυχώς έφυγε από κοντά μας τον Αντρέα τον Κασέττα. Πιστεύω πως η αγάπη για την επιστήμη θα πρέπει να ξυπνήσει νωρίς από τα πρώτα κιόλας χρόνια της σχολικής ζωής του παιδιού. Με την εισαγωγή της πειραματικής φυσικής με κατάλληλα εκπαιδευμένους δασκάλους και με βιβλία που θα έχουν φτιαχτεί από ερωτήσεις παιδιών, όπως αυτή η σειρά που κυκλοφορεί με τίτλο "Παιδικό Πανεπιστήμιο" που θα συγγράφεται κάθε χρόνο στη βάση ενός διαγωνισμού μεταξύ των δημοτικών σχολείων για το καλύτερο πείραμα και την καλύτερη δημοσίευση από ομάδα παιδιών.
Σας ευχαριστώ.
Αφιερωμένο στο Διονύση και στην "πρότασή του" για κοινωνιολογική αναμόρφωση των μαθηματικών
Αντιγράφω από το βιβλίο:Τα μυστικά μαθηματικά των Simpsons, του Simon Singh (Εκδόσεις Τραυλός)
"Η εξέλιξη ενός μαθηματικού προβλήματος (σελ. 123)
Δεκαετία 1960: Ένας υλοτόμος πουλάει ένα φορτίο ξυλείας για 100 δολάρια. το κόστος παραγωγής του ισούται με τα 4/5 αυτής της τιμής. ποιο είναι το κέρδος του
παραλείπω τις ενδιάμεσες δεκαετίες του 70 και 80
και Δεκαετία 1990:Κόβοντας όμορφα δέντρα του δάσους, ένας υλοτόμος κερδίζει 20 δολάρια. Τι πιστεύετε για τον τρόπο με τον οποίο βγάζει τα προς το ζην; Συζητήστε με την ομάδα σας πώς αισθάνονται τα πουλιά και οι σκίουροι του δάσους, και γράψτε μια έκθεση γι' αυτό.
(υποθέτω ότι δεν χρειάζεται να γράψω ότι και αυτός τον πόνο του γράφει)
Γεια σας (πρώην) παιδιά και ΚΑΛΟ ΠΑΣΧΑ
στον τόνο του Παναγιώτη,
άλλο πρόβλημα
Ευχαριστώ για την "αφιέρωση" Παναγιώτη, όπως και το Γιώργο, για τη συνέχειά της…
Πως το λέει;
"Είμαστε μια ωραία ατμόσφαιρα…"
Καλό Πάσχα.