by 
Αθήνα, Σεισμός 5,1R στις 14:13
Η καταγραφή του Γεωδυναμικού
Η Νέα Σμύρνη και το Παλαιό Φάληρο, “χόρεψαν” μεσημεριάτικα.
Οι τηλεφωνικές γραμμές είναι φορτωμένες. Με επανάληψη ανταποκρίνονται.
Το ίδιο και ο σέρβερ του «υλικονετ».
Οι γνωστές οδηγίες, πριν και μετά τον σεισμό.
Να πάνε όλα καλά!
Αλλά και ψυχραιμία, αφού ακριβώς τώρα που κάνω την ανάρτηση, έγινε ένας ακόμα μικρός αλλά αισθητός μετασεισμός.
Ας ελπίσουμε ότι δεν θα συμβεί μεγαλύτερος και τα πράγματα θα εξελιχθούν ομαλά…
Πλήγμα για την ιστορία του λιμανιού του Πειραιά η κατάρρευση του παλιού ταινιόδρομου στην πύλη Ε1.
Από το δυτικό ρήγμα του ορεινού όγκου της Πάρνηθας που δεν είχε σπάσει με τον σεισμό του 1999 προήλθε ο σεισμός των 5,1 Ρίχτερ που «ταρακούνησε» την Αττική, σύμφωνα με τους καθηγητές σεισμολογίας Άκη Τσελέντη και Κώστα Παπαζάχο καθώς και τον διευθυντή του αστεροσκοπείου Αθηνών, Θανάση Γκάνα.
Ο κ. Τσελέντης ανέφερε ότι «δεν περιμέναμε αυτό το ρήγμα να δώσει σεισμό», αποδίδοντας την ισχυρή αίσθηση στο εστιακό του βάθος που υπολογίζεται σε 13 χιλιόμετρα.
Το ίδιο υποστήριξαν ο καθηγητής σεισμολογίας του ΑΠΘ Κώστας Παπαζάχος καθώς και ο διευθυντής του αστεροσκοπείου Αθηνών, Θανάσης Γκανάς, τονίζοντας ότι ο σεισμός δεν ήταν ιδιαιτέρως ισχυρός, ωστόσο έγινε ιδιαίτερα αισθητός επειδή το επίκεντρό του βρίσκεται κοντά στο μεγαλύτερο αστικό κέντρο της χώρας.
"χορέψαμε" καλά και στο Ίλιον
μου φάνηκε αρκετής διάρκειας, μεγάλης έντασης και μικρού πλάτους ταλάντωσης
(με την ευκαιρία θυμίζω ότι οι "παλιοί" υποφέραμε για να περάσουμε Σεισμολογία, το ίδιο χαρτάκι μετά από εξετάσεις έγραφε: "ουδείς επέτυχε", 100 Φυσικού+400 Μαθηματικοί+άπειροι παρελθόντων ετών…)
Οι μεγαλύτεροι σεισμοί στην Αθήνα
Η Αθήνα γεωγραφικά βρίσκεται σε περιοχή σχετικά χαμηλής σεισμικότητας σε σύγκριση με άλλες περιοχές της πατρίδας μας. Μετά τους κλασικούς χρόνους η πόλη παράκμασε και σχεδόν απουσίασε από την ιστορία για περισσότερα από 1.000 χρόνια. Συνεπώς, για μεγάλο χρονικό διάστημα οι όποιοι σεισμοί έγιναν στην περιοχή της διέφυγαν την ιστορική καταγραφή.
1837 και 1853
Πολύ ισχυρός σεισμός έγινε στον Σαρωνικό κόλπο, κοντά στην Ύδρα και τον Πόρο, στις 9.45 το πρωί της 20ης Μαρτίου 1837. Σύμφωνα με τον Γερμανό διευθυντή του Αστεροσκοπείου Αθηνών Julius Schmidt, ο οποίος συνέλεξε πληροφορίες για τον σεισμό αυτό, από αυτόπτες μάρτυρες και εφημερίδες της εποχής, ο σεισμός προκάλεσε μεγάλη ταραχή στην Αθήνα όπου πολλοί άνθρωποι βγήκαν φοβισμένοι από τα σπίτια τους και σταυροκοπήθηκαν. Από το δυτικό τμήμα του Τετρακιώνιου της Αγοράς έπεσαν μεγάλα μαρμάρινα τμήματα. Ο σεισμός είχε μέγεθος γύρω στο 6,0 της κλίμακας Richter.
Γύρω στις 8.30 το πρωί της 18ης Αυγούστου του 1853 η Θήβα επλήγη από καταστροφικό σεισμό μεγέθους γύρω στο 6,5. O σεισμός έγινε έντονα αισθητός στην Αθήνα αλλά δεν αναφέρθηκαν βλάβες.
22 Ιανουαρίου 1889
Ο σεισμός αυτός έγινε έντονα αισθητός στην Αθήνα. Προκλήθηκαν βλάβες στο Μοναστήρι του Δαφνίου, κυρίως κατακόρυφες ρωγμές στον τρούλο και τους τοίχους της εκκλησίας και μερικών κελιών. Η ακτίνα αισθητότητας περιέλαβε την Αθήνα, τον Πειραιά, την Αράχωβα, τη Θήβα και τη Λειβαδιά. Είχαν προηγηθεί δύο ασθενέστεροι προσεισμοί που έγιναν αισθητοί στην Αθήνα και τον Πειραιά. Δύο μέρες μετά έγινε αισθητός ένας μετασεισμός.
23 Μαΐου 1893
Γύρω στα μεσάνυχτα της 23ης Μαΐου του 1893 η Θήβα επλήγη και πάλι από καταστροφικό σεισμό, μεγέθους γύρω στο 6,5. O σεισμός έγινε έντονα αισθητός στην Αθήνα αλλά δεν αναφέρθηκαν βλάβες.
Οι μεγάλοι σεισμοί της Αταλάντης, 20 και 27 Απριλίου του 1894
Οι δύο μεγάλοι σεισμοί, με μέγεθος 6,6 – 6,7, έσεισαν όλη τη χώρα και έγιναν έντονα αισθητοί στην Αθήνα και τον Πειραιά.
11 Αυγούστου 1903
Πρόκειται περί πολύ ισχυρού σεισμού που έγινε στις 6.33 το πρωί στην περιοχή των Κυθήρων προκαλώντας σημαντικές βλάβες, κυρίως στο χωριό Μητάτα, όπου σκοτώθηκαν τέσσερις άνθρωποι. Επρόκειτο για σεισμό ενδιάμεσου βάθους, δηλ. η εστία του βρισκόταν σε βάθος περίπου 60-70 χλμ. Από τις πληροφορίες που συνέλεξε το Αστεροσκοπείο Αθηνών προκύπτει ότι στην Αθήνα ο σεισμός έγινε έντονα αισθητός. Προηγήθηκε βουητό και κατέπεσαν αμμοκονιάματα από τοίχους σπιτιών και διάφορα κινητά αντικείμενα. Το μέγεθος του σεισμού έχει υπολογιστεί ότι ήταν 6,7 στην κλίμακα Richter.
17 Οκτωβρίου 1914
Γύρω στις 6.22 το πρωί της 17ης Οκτωβρίου του 1914 η Θήβα και τα γύρω χωριά της επλήγησαν, για τρίτη φορά μέσα σε περίπου εξήντα χρόνια, από καταστροφικό σεισμό μεγέθους γύρω στο 6,0. Επακολούθησαν πολλοί μετασεισμοί, ορισμένοι εκ των οποίων έγιναν αισθητοί και στην Αθήνα. Σύμφωνα με τις πληροφορίες του Αστεροσκοπείου Αθηνών, ο σεισμός είχε διάρκεια περίπου 15 δευτερολέπτων στην Αθήνα και συνοδεύτηκε από βοή.
24 Φεβρουαρίου 1981
Εκείνη τη νύχτα, γύρω στις 11 το βράδυ, έγινε ο πιο έντονα αισθητός σεισμός στην Αθήνα στη σύγχρονη εποχή. Είχε μέγεθος 6,7 και επίκεντρο στον κόλπο των Αλκυονίδων, στον ανατολικό Κορινθιακό κόλπο. Προκάλεσε εκτεταμένες καταρρεύσεις και βλάβες σε χιλιάδες σπιτιών στην Κορινθία, τη Βοιωτία, τη Φωκίδα και την Αττική. Σκοτώθηκαν 20 άνθρωποι και τραυματίστηκαν 500.
Αυτός ο σεισμός επιτάχυνε και τη βελτίωση αντισεισμικής οργάνωσης του κράτους. Αμέσως ιδρύθηκε η Υπηρεσία Αποκατάστασης Σεισμοπλήκτων, το 1983 ιδρύθηκε ο ΟΑΣΠ (Οργανισμός Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας), στο Γεωδυναμικό Ινστιτούτο προσλήφθηκε προσωπικό, ενώ το 1984 αναθεωρήθηκε ο Αντισεισμικός Κανονισμός.
7 Σεπτεμβρίου 1999
Αυτός είναι ο τελευταίος έντονα αισθητός σεισμός στην Αθήνα, που προκάλεσε μεγάλες, καταστροφικές συνέπειες στις δυτικές συνοικίες της πρωτεύουσας. Είχε ένταση 5,9 στην κλίμακα Ρίχτερ. Υπήρξαν ολικές καταρρεύσεις πολυώροφων και μονώροφων οικοδομών στο Μενίδι, τη Μεταμόρφωση, τις Αδάμες, τη Φυλή και αλλού. Σκοτώθηκαν 143 άνθρωποι και τραυματίστηκαν εκατοντάδες. Το επίκεντρο του σεισμού εντοπίστηκε περίπου 20 χλμ. βορειοδυτικά του κέντρου της Αθήνας, δεδομένου ότι ο σεισμός προήλθε από το ρήγμα της Φυλής στις δυτικές παρυφές της Πάρνηθας. Μέσα στην Αθήνα επικράτησε πανικός και μεγάλη ανησυχία.
Αποσπάσματα από κείμενο του Γεράσιμου Α. Παπαδόπουλου διευθυντού Ερευνών Σεισμολογίας, στο Γεωδυναμικό Ινστιτούτο, Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών
Παρατηρώντας την "Καταγραφή του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου" που ανάρτησε ο Γιώργος Φασσουλόπουλος ο μη ειδικός αντιλαμβάνεται αμέσως πόσο πολύ σεισμογενής είναι η Ελλάδα. Συγχρόνως ο δάσκαλος Φυσκής αντιλαμβάνεται πόσο άστοχο (για να το πω ευγενικά) είναι η αφαίρεση της διδασκαλίας των κυμάτων από την ύλη του Λυκείου. Ποτέ δεν είναι αργά για τη διόρθωση ενός λάθους, πριν να είναι αργά για τη διόρθωση ενός λάθους.
Ομορφη αφορμή για συζήτηση στα κύματα θα ήταν και το επόμενο βίντεο, όπου μεταξύ άλλων φαίνεται με δραματικό τρόπο η μεταφορά ενέργειας και όχι ύλης:
https://youtu.be/eqOHScXoosc
Καλημέρα Ανδρέα.
"αντιλαμβάνεται πόσο άστοχο (για να το πω ευγενικά) είναι η αφαίρεση της διδασκαλίας των κυμάτων από την ύλη του Λυκείου. "
Αμφιβάλω για το πόσοι από εμάς αντιλαμβάνονται το λάθος, με την αφαίρεση της διδασκαλίας των κυμάτων…
καλημέρα Ανδρέα, γεια σου Διονύση
Κρίστιαντσερτς, Νέα Ζηλανδία,13/11/2016, Σεισμός 7,8R
Μια εικόνα της πραγματικής ζωής που πλησιάζει τα σχολικά κυματικά μοντέλα, αλλά δεν ταυτίζεται μ' αυτά.
Το πέρασμα στην τάξη απαιτεί ευφυή επεξεργασία αφού δεν προσφέρεται για απλοϊκές φορμαλιστικές εφαρμογές.
Καλημέρα Γιώργο.
Δεν είπε κανείς να ξεκινήσει τη διδασκαλία του στα κύματα, από το αποτέλεσμα του σεισμού στο Κρίστιαντσερτς!!!
Άλλωστε το Κρίστιαντσερτς… μόνο εσύ το ξέρεις
Από την εντυπωσιακή φωτογραφία που παραθέτει ο Γιώργος είναι δυνατό να ξεκινήσει μια ενδιαφέρουσα συζήτηση.
1η παραδοχή: Θεωρούμε ότι αυτό που παρατηρούμε στη φωτογραφία είναι ένα στιγμιότυπο του σεισμικού κύματος.
2η παραδοχή: Θεωρούμε ότι τα σεισμικά κύματα συμπεριφέρονται όπως τα ηχητικά μέσα στα στερεά,
Με βάση αυτές τις δύο παραδοχές μπορούμε να υπολογίσουμε τη συχνότητα των σεισμικών κυμάτων.
Με απλή παρατήρηση της φωτογραφίας προκύπτει ότι το μήκος κύματος ήταν περίπου 1m.
Εδώ https://www.engineeringtoolbox.com/sound-speed-solids-d_713.html βρίσκουμε ότι η ταχύτητα διάδοσης των ηχητικών κυμάτων σε σκληρά στερεά, όπως είναι το έδαφος, είναι της τάξης των 1000 m/s.
Άρα από τον τύπο v = λf προκύπτει ότι η συχνότητα των σεισμικών κυμάτων που παραμόρφωσαν τις σιδηροτροχιές ήταν της τάξης των 1000 Hz.
Σχολιασμός: Όταν ένα στερεό πάλλεται με συχνότητα της τάξης των 1000 Hz παράγει ηχητικά (ακουστά) κύματα μέσα στον αέρα. Άρα αν οι παραδοχές μας είναι σωστές, θα πρέπει όχι μόνο να αισθανόμαστε το σεισμικό κύμα αλλά και να ακούμε τον ήχο που παράγεται από την ταλάντωση του εδάφους και μάλιστα αφού το σεισμικό κύμα θα έχει περάσει από εμάς (!), διότι μέσα στον αέρα τα ηχητικά κύματα διαδίδονται με περίπου 300 m/s. Παρατηρείται κατί τέτοιο; (Μπορούμε επίσης να συγκρίνουμε την τιμή της συχνότητας που βρήκαμε με τιμές που υπάρχουν στο διαδίκτυο ή σε εγχειρίδια.) Αν το αποτέλεσμά μας είναι λανθασμένο, ποιες από τις παραδοχές μας είναι λανθασμένη; Ποιες παραδοχές πρέπει να κάνουμε, για να προσεγγίσουμε τη σωστή τιμή της συχνότητας;
Νομίζω ότι ο διδακτικός στόχος μιας τέτοιας άσκησης είναι προφανής, ακόμη κι αν δε μπορέσουμε να απαντήσουμε στα δύο τελευταία ερωτήματα.
Καλημέρα συνάδελφοι. Το βίντεο που ανέβασε ο Ανδρέας, μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για τον υπολογισμό της ταχύτητας διάδοσης, αφού βλέπουμε πρώτα να ταλαντώνεται η κάμερα στο Σύνταγμα και με μικρή καθυστέρηση (όπως φαίνεται στο video) περίπου 5s, το στούντιο στην Αγία Παρασκευή. Η απόσταση βρίσκεται στο Google Maps 9,9km, άρα υ = 1980m/s.
Επίσης το βίντεο μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για τον ορισμό της λέξης ΨΥΧΡΑΙΜΙΑ…
Η προηγούμενη παρέμβασή μου είχε διπλό στόχο: Αρχικός στόχος μου ήταν να ερμηνεύσω την παρατήρηση του Διονύση Μ.: "Αμφβάλλω για το πόσοι από εμάς αντιλαμβάνονται το λάθος με την αφαίρεση των κυμάτων."
Νομίζω ότι αν η διδασκαλία μας περιορίζεται σε ασκήσεις που δεν συνδέονται με πραγματικές καταστάσεις, με τα χρόνια ακόμη και εμείς οι δυσκολεύομαστε να αντιληφθούμε το ειδικό μορφωτικό βάρος π.χ. μεταξύ της διδακτικής ενότητας Κύματα και της Εναλλασσόμενα Ρεύματα. Από ένα σημείο και ύστερα όλα μας φαίνονται ασκήσεις επί χάρτου. Δυστυχώς αυτές είναι οι οδηγίες του Υπουργείου που κάθε χρόνο στην ανακοίνωση της ύλης επαναμβάνεται: "Τα ένθετα που περιλαμβάνονται στα διδακτικά βιβλία δεν αποτελούν εξεταστέα-διδακτέα ύλη". Αυτό ονομάζεται (για να το πω ευγενικά) πνευαμτική στείρωση. Με αυτόν το τρόπο εξαιρούνται π.χ. τα εξής: Αδιαβατικές μεταβολές του ατμοσφαιρικού αέρα. Κεραυνός. Αλξικέραυνο, Πυκνωτές και ανθρώπινο σώμα. Κιβώτιο ταχυτήτων και μετάδοση κίνησης στο αυτοκίνητο, Ηχοκαρδιογραφία Doppler ( αυτά υπάρχουν ως ένθετα στα σχολικά βιβλία της Β κα της Γ Λυκείου).
Δεύτερος στόχος μου ήταν η παρατηρήση του Γιώργου Φ.: "Το πέρασμα στην τάξη απαιτεί ευφυή επεξεργασία αφού δεν προσφέρεται για απλοϊκές φορμαλιστικές εφαρμογές."
Νομίζω ότι μπορούμε να ρισκάρουμε την επεξεργασία με σχολική φυσική πραγματικών καταστάσεων, αν κάθε φορά προσδιορίζουμε με σαφήνεια τις παραδοχές (υποθέσεις εργασίας) στις οποίες στηριζόμαστε.. Ακόμα κι αν το αποτέλεσμα μια τέτοιας επεξεργασία δεν επιβεβαιωθεί από τη πραγματικότητα, το μαθησιακό όφελος είναι σημαντικό (κι ο έλεγχος του αποτελέσματος είναι εξίσου σημαντικός με τη επεξεργασία του προβλήματος). Για άλλη μια φορά δηλαδή γινόμαστε σοφότεροι από το ταξίδι κι όχι από τον προορισμό.
Μπράβο! Αυτή τη Φυσική θέλουμε! Ακόμη κι αν κάτι δεν έχει λάβει υπόψη του ο Ανδρέας (προσωπικά δεν βλέπω κάτι) έδωσε μια απάντηση με Φυσική, που μάλιστα να δεν κάνω λάθος, συμφωνεί με μετρήσεις της ταχύτητας των κυμάτων στα στερεά. Αλλά ακόμα κι αν η απάντηση δεν είναι εντελώς σωστή είναι ένα βήμα. Και πάλι μπράβο!
Παντού υπάρχει μια Κράιστ-τσερτς
Δυτική Αυστραλία, 1968
Οι άμεσες ανταποκρίσεις του Ανδρέα και του Ανδρέα για την αξιοποίηση του φαινομένου των σεισμών στη διδασκαλία των κυμάτων, δηλώνουν ότι “υπάρχει ψωμί”.
Αυτές οι δύο προτάσεις προσφέρονται για συζήτηση μέχρι να γίνουν αποδεκτές.
Π.χ. στην πρόταση του Ριζόπουλου βοηθά ότι το επίκεντρο (Μαγούλα), το Σύνταγμα και η Αγία Παρασκευή (ΕΡΤ) βρίσκονται με μικρή απόκλιση στην ίδια ευθεία, ενώ και στις δύο προτάσεις απαιτείται η υπόθεση για ομογενή υλικά διάδοσης. Επίσης θα πρέπει να βρεθεί επιχείρημα με το οποίο θα επιλέγονται κατάλληλα τα μήκη κύματος, αφού δεν φαίνονται να είναι περίπου ίσες οι αποστάσεις μεταξύ όλων των διαδοχικών μεγίστων αποκλίσεων στην φωτογραφία της παραμορφωμένης σιδηροτροχιάς.
Όμως, ως κύριο πρόβλημα και των δύο προτάσεων θεωρώ το ότι δάσκαλοι και μαθητές οφείλουν να αναζητήσουν οι ίδιοι τα ελλείποντα στοιχεία (αποστάσεις, ταχύτητες) σε μια διερευνητική διαδικασία μάθησης, όπου τα βήματα και κυρίως η λύση απαιτούν προϋποθέσεις που θα πρέπει να θέσουν ξανά οι ίδιοι.
Επίσης, θα πρέπει να πειστούμε ότι οι διερευνητικού τύπου ασκήσεις στα κύματα είναι εξίσου πρόσφορες με εκείνες που γνωρίζουμε, εκτιμούμε και χειριζόμαστε μέχρι σήμερα.
Αντεπιχειρήματα που θα στηρίξουν την αρνητική στάση:
είναι αυτοί οι απλοϊκοί υπολογισμοί "Φυσική";
ασκήσεις κατάλληλες το πολύ για την Α Λυκείου
με τα σημαντικότερα κυματικά φαινόμενα τι θα γίνει;
Τα δύο τελευταία προβλήματα μας οδηγούν συνήθως στην αποστροφή «Κράιστ-τσερτς: σιγά την πόλη»
Γουατεμάλα, 1976
Καλησπέρα Γιώργο.
-Κύριε – κύριε, τι είναι αυτή η εικόνα από την Γουατεμάλα;
Δεν καταλαβαίνω τι είναι αυτό που βλέπω. Γιατί έχει παραμορφωθεί μόνο σε ένα σημείο η τροχιά; Ο σεισμός πέρασε μόνο από αυτήν την περιοχή; Σε ποια διεύθυνση διαδίδεται το κύμα; Στη διεύθυνση τη σιδηροτροχιάς ή στην κάθετη διεύθυνση;
Τυπικές απορίες ενός… παραθεριστή, σε ρόλο "δύσκολου" μαθητή!