by 
Στην άδεια πόλη, τον 15αύγουστο, χωρίς περισπασμούς από οχήματα και αγχωμένους συμπολίτες, διευκολύνεται η βόλτα στο κέντρο και η παρατήρηση γίνεται με άλλο μάτι.
Ιπποκράτους, δίπλα στο Χημείο της Σόλωνος
Από τα πιο παλιά βιβλιοπωλεία που εστιάζουν σε βιβλία θετικών επιστημών
Πάρκινγκ εκεί κοντά, στην Ζαλόγγου, παράλληλη της Σόλωνος
Φαρμακείο στην Νίκης, στο Σύνταγμα.
Στην Ηλιουπόλεως, απέναντι από το Πρώτο Νεκροταφείο.
Και η ταυτότητα της αναπαράστασης.
Καλό Δεκαπενταύγουστο σε όλους!
Χρόνια πολλά Παναγιώτη!
Χρόνια πολλά Μαρία!
δάσκαλοι και μαθητές
η καραντίνα μετέτρεψε τον φυσικό μας χώρο σε ψηφιακό
κατά τη σταδιακή επιστροφή μας στα σχολειά,
όπου θα αναμετρηθεί το καθήκον μας για αλληλεπίδραση με τους μαθητές
με την ευθύνη μας για τους πρωτόγνωρους υγειονομικούς όρους που πρέπει να σεβαστεί αυτή η αλληλεπίδραση,
θεωρώ επίκαιρη τη ματιά του γλύπτη Θόδωρου Παπαγιάννη, που γεννήθηκε το 1942 στο Ελληνικό Ιωαννίνων και αναπαριστά εικαστικά τις παλαιάς κοπής άκαμπτες στάσεις δασκάλου και μαθητών
Μιχαλακοπούλου, απέναντι απ’ το Χίλτον
Παιδαγωγική σχολή, στα Γιάννενα
οδηγώντας στον οδικό άξονα Γιάννενα – Μέτσοβο, να χαλαλίσεις λίγο χρόνο και να ακολουθήσεις την παράκαμψη για το χωριό του το Ελληνικό, όπου το Δημοτικό Σχολείο έχει μετασχηματιστεί σε μουσείο με τα έργα του
θα αποζημιωθείς όχι μόνον απ’ το «μάθημα σε τάξη»
τα δύο τελευταία έργα απ’ τον διαδικτυακό του τόπο
Καλημέρα Γιώργο.
Αυτή η ανάμνηση που χάρισε τον τίτλο στην όμορφη ανάρτησή σου,
ανέσυρε εύκολα από τη μνήμη τη βαθειά σπουδαίο κείμενο ,…βαρύ
απ΄την πυκνότητά σκέψης ,του Ανδρέα μας.
Πρωτοσυναντήθηκα μ’αυτό ,στην πρώτη έκδοση (2000) του υπέροχου
βιβλίου του ,’’Και της προτείνει μια βόλτα’’ μ’ένα πρόλογο …’’ψυχανάλυση’’
και άλλα 22 επιμέρους κείμενα σπουδαία.
Αυτή η ανάμνηση ζωντανεύει τον άνθρωπο που λέμε …πέθανε ,κι όμως
ολοζώντανος περπατά στης μνήμης τα σοκάκια, στα πορτοκαλί με το ‘’λεμόνι του πεζοδρομίου’’ στο χέρι…
Να'σαι πάντα καλά
μαθητές και δάσκαλοι – παλαιοί και νέοι
ο Θόδωρος Παπαγιάννης αναφέρεται, συνομιλώντας με τον Θανάση Νιάρχο, στις προσωπικές του εμπειρίες, που υποθέτω ότι ενδόμυχα τον οδήγησαν στις άκαμπτες στάσεις που επιφύλαξε στον δάσκαλο και τους μαθητές στα γλυπτά της προηγούμενης ανάρτησης
τελείωσα το δημοτικό τη δεκαετία του ’50. Ήμουν καλός μαθητής. Τόσο καλός που με ρωτούσε ο δάσκαλος μόνο όταν δεν μπορούσαν να απαντήσουν οι άλλοι.
μια φορά όμως που ήμουν μπροστά στον πίνακα και δεν μπορούσα να βρω τη λύση, νευρίασε, ήρθε και μου ‘ριξε μια σφαλιάρα. Χτύπησε το πρόσωπό μου στον πίνακα, σκίστηκε κι άρχισε να τρέχει αίμα. Είπα λοιπόν στο σπίτι ότι δεν πρόκειται να πάω στο γυμνάσιο. «Αφού δεν θέλεις γράμματα, θα βοσκήσεις πρόβατα» μου είπε ο πατέρας μου και μου αγόρασε δεκατρία πρόβατα. Έκανα για κανένα χρόνο τη ζωή του ποιμένα, αυτή είναι όλη μου η προίκα. Καθόμουν τα βράδια με τους τσοπάνηδες κι άκουγα φλογέρες, άκουγα λύκους, φωνές από τον Άραχθο, ακριβώς όπως τα παραμύθια που μας έλεγαν οι γιαγιάδες μας για φαντάσματα, για διακοναραίους, για διαβολάκια που παίζανε ντέφι
είχε ξελακκώσει ο πατέρας μου ένα χωράφι κι είχε βγει μια πέτρα κάπως μαλακή, έχει άφθονη από αυτή την πέτρα ο τόπος. Πήρα τον σουγιά μου κι άρχισα να σκαλίζω. Τη μια ημέρα έφτιαχνα ένα κεφάλι, την άλλη ένα άλλο, κάθε ημέρα το έβαζα σ’ ένα σακούλι και το έφερνα στο μαγαζί του πατέρα μου. Το έβλεπαν οι χωριανοί και λέγανε: «Α, μπράβο, αυτός είναι ο παπάς, εκείνος είναι ο σοφέρ, ο άλλος είναι ο πρόεδρος»
πέρασε κάποια στιγμή ένας γεωπόνος και ρώτησε κι όταν του είπε ο πατέρας μου ότι είναι του γιου του, ενδιαφέρθηκε να μάθει τι κάνω. «Βοσκάει πρόβατα» απάντησε ο πατέρας μου. «Κρίμα, θα μπορούσε να γίνει ένας θαυμάσιος γλύπτης» συμπλήρωσε ο γεωπόνος
ο πατέρας μου ήταν φιλοπρόοδος άνθρωπος, στο μεταξύ είχα καταλάβει κι εγώ τι σημαίνει ποιμενική ζωή κι έτσι αποφάσισα κι έδωσα εξετάσεις στο γυμνάσιο. Είχε ακουστεί και λίγο το όνομά μου, ότι κάνω κεφάλια, πήγα λοιπόν στη Ζωσιμαία Σχολή όπου δάσκαλος των τεχνικών ήταν ο Βρέλης, ένα πολύ σημαντικό πρόσωπο της εποχής εκείνης. Αυτή ήταν η αρχή, λίγα χρόνια αργότερα βρέθηκα στη Σχολή Καλών Τεχνών
αυτή η αρχετυπική για τους μαθητές των ορεινών χωριών εμπειρία του Παπαγιάννη καταλήγει με το εξίσου τυπικό συμπέρασμα για τα κίνητρα της δημιουργικής αναζήτησης στην Ελλάδα πριν την περίοδο των “παχέων αγελάδων”
ο κόσμος στις εύφορες κοιλάδες, στα εύφορα γενικότερα μέρη, είναι πιο επαναπαυμένος. Έχει το ψωμί του ή το βρίσκει εύκολα. Ενώ ένας που ζει σε ορεινές και άγονες περιοχές, για να επιβιώσει, χρειάζεται να βάζει το μυαλό του να δουλεύει διαρκώς
διαφορετικές εμπειρίες καθοδήγησαν τους καλλιτέχνες που αναπαριστούν δυο διαφορετικές στάσεις των σύγχρονων μαθητών, μια παθητική και η άλλη ιδιαίτερα ενεργητική
αυτές οι αναπαραστάσεις διακοσμούν μαζί με άλλες ένα ομοίωμα αρχαιοπρεπούς αγγείου και δε στερούνται, κατά τη γνώμη μου, αισθητικής αξίας
η χαμηλότερη προϊδεάζει για τον ενδεχόμενο «θαυμαστό καινούργιο κόσμο» που προβλέπει η καινούργια συνθήκη της εκπαίδευσης μετά τον κορονοϊό
σκοντάψαμε πάνω της στον εξωτερικό τοίχο του 14ου Λυκείου Αθηνών, στο Κουκάκι
Καλησπέρα Γιώργο
Είναι φανερό ότι βγαίνουμε από την καραντίνα και μας απασχολούν άλλα πράγματα
Έτσι χρειάστηκε να περιμένουμε 10 μέρες για να διαβάσουμε τη συνέχεια των τοποθετήσεων… με την ιστορία του Παπαγιάννη…
Σπουδαίος γλύπτης! Ο καλύτερος μετά τον Βρέλλη. Η είσοδος του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων διακοσμείται με γλυπτό του.
Μιας και η συζήτηση ήρθε στον Παπαγιάννη, ένα τελευταίο έργο του:
"Γιατροί και νοσηλευτές πάνω από τα κρεβάτια ασθενών, αγωνίζονται για να νικήσει η ζωή τον κορονοϊό"
«Είναι η αποτύπωση των σκηνών που έβλεπα. Αυτό με συγκλονίζει. Δεν μπορώ να το αφήσω ασχολίαστο», αναφέρει ο γλύπτης στο ΑΠΕ-ΜΠΕ και καταθέτει την εσωτερική του ανάγκη για δημιουργία.
«Έβλεπα όλους αυτούς τους δυστυχείς ανθρώπους, να πεθαίνουν μέσα στα νοσοκομεία. Γιατροί, νοσοκόμοι να αγωνίζονται από πάνω τους. Όλος αυτός ο κόσμος που ζούσε ένα μαρτύριο. Να βλέπεις να πεθαίνει ο άλλος μπροστά στα μάτια σου και να μην μπορείς να βοηθήσεις είναι φοβερό.
Πέθαναν μόνοι τους, χωρίς τους αγαπημένους τους. Τους θάβουν χωρίς να τους συνοδεύει κανένας δικός τους, είναι φρικτό. Δεν έχει σημασία η ηλικία…» λέει.
για τον Παπαγιάννη ξανά
… μέσω του Tadeuz Kandor (1915 – 1990), πολωνού καλλιτέχνη του θεατρικού αυτοσχεδιασμού αλλά και εικαστικού δημιουργού
τα έργα του Kandor, θεατρικά και εικαστικά με τίτλο «νεκρή τάξη» σχολίαζαν αυτό που αντανακλά έναν τρόπο διδασκαλίας που έχουμε θεωρητικά αμφισβητήσει αλλά δεν έχουμε ακόμα αναπτύξει τις πρακτικές που θα ζωντανέψουν τις τάξεις
η νεκρή τάξη, στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στο Μόναχο
άλλες κουλτούρες – ίδια εικαστικοί, και όχι μόνο, προβληματισμοί
δάνειο απ’ τη συλλογή προσφιλούς μου προσώπου – η φωτογράφιση της κάρτας με το κινητό
κεκλιμένο επίπεδο
το γλυπτό του Βαγγέλη Μουστάκα λέγεται «συνάντηση»
το αντιμετώπισα με την προοπτική της επαγγελματικής διαστροφής, όχι ως «ανάπτυξη στίλβοντος ποδηλάτου», αλλά ως τροχό που κυλίεται σε κεκλιμένο επίπεδο υπό την επίδραση της βαρύτητας και την ποδηλάτησα να αλληλεπιδρά με δυνάμεις επαφής με τον τροχό
συγκρατήθηκα από την αδιάφορη στάση του αγοριού και την αυστηρά πειθαρχημένη στάση της κοπέλας
συναντήθηκα με τη "συνάντηση" στην πλατεία Δημαρχείου, στο Περιστέρι
το νόμισμα της νέας εποχής …
… είναι η γνώση, όπως λέει ο τοίχος
ποια γνώση;
αυτή που πρόδηλα έχει ανταλλακτική αξία είναι η φέικ
πρόκειται για διαφημιστική επιγραφή στο μαύρο – άσπρο
στην οδό …
.. κάθετη στην Κολοκοτρώνη, κάτω απ’ το Σύνταγμα
ενός ιδιωτικού κολεγίου που εκτός απ’ τα νομίσματα γνώσης επιχειρεί να ενσωματώσει με το γκράφιτι και την αδάμαστη δημιουργικότητα
με μια φιγούρα που για την δημιουργικότητα αποτελεί «παγκόσμιο νόμισμα»
περισσότερα «νομίσματα ευφυΐας» εδώ
με ποια πρόσωπα οι δρόμοι της χώρας προβάλουν την επιστήμη του 20ου αιώνα;
ο σκωτσέζος Αλεξάντερ Φλέμινγκ (1881 – 1955) ονοματίζει 22 δρόμους της Αττικής. Κατά έναν λιγότερο απ’ αυτούς που αναφέρονται στον επίσης λόρδο, τον Βύρωνα, σύμφωνα με την αποδελτίωση του Ηλία Πετρόπουλου (ονοματοθεσία οδών και πλατειών, Πατάκης – 1995). Η συγκεκριμένη επιλογή των δημοτικών αρχόντων διαστέλλεται περισσότερο αν συγκριθεί με τους έξι δρόμους που τιμούν τον Παστέρ, τους τρεις που μνημονεύουν τον Σλήμαν και τους δυο που προβάλουν τον Αϊνστάιν
αυτή η πληθωριστική επιλογή περιγράφεται απ’ τους δυο δρόμους που τιμούν τον Φλέμινγκ στο Δήμο Κερατσινίου, ο ένας στο βουνό, κοντά στην οδό Γαλιλαίου και ο άλλος κοντά στην κεντρική λεωφόρο, την Παύλου Φύσσα
ο Φλέμινγκ, όπως προκύπτει από τα εκλαϊκευτικά αφηγήματα που προσέφυγα, διαγράφεται ως προσωπικότητα ικανή να σηκώσει πειστικά τους τυπικούς αρχετυπικούς και συνάμα απλοϊκούς μύθους με τους οποίους εξοικειώνεται το ευρύ κοινό με την επιστημονική δημιουργικότητα
επιχειρήθηκε να συνδεθεί η οικονομική βοήθεια για τις σπουδές του στο Λονδίνο με την φαντασιακή διάσωση του νεαρού Ουίνστον Τσώρτσιλ από πνιγμό. Ως διασώστης αναφέρεται ο πατέρας του Φλέμινγκ και ως χορηγός της υποτροφίας ο ευγνώμων πατέρας του μελλοντικού πρωθυπουργού της Αγγλίας. Ο Φλέμινγκ αντιστάθηκε με σκωτσέζικο χιούμορ σ’ αυτή την ανεκδοτολογική διάδοση
η αποδοχή του για έρευνα στο διακριτό ινστιτούτο μικροβιολογίας του νοσοκομείου Saint Mary, κυρίως έγινε διότι εκτιμήθηκε η σκοπευτική ικανότητά του Φλέμινγκ με καραμπίνα ώστε να ενισχυθεί η αθλητική λέσχη που σχετιζόταν με το ινστιτούτο. Αυτή τη φήμη την ενίσχυσαν και δικές του αφηγήσεις
η στροφή του από την χειρουργική στην μικροβιολογία και την έρευνα για την αντιμετώπιση της σηψαιμίας επικυρώθηκε απ’ την εμπειρία του για την αναποτελεσματικότητα των αντισηπτικών, που απέκτησε ως στρατιωτικός γιατρός κατά τη διάρκεια του Α Παγκόσμιου Πόλεμου
υπερτονίζεται η υποτιθέμενη εργαστηριακή αταξία του στην τυχαία ανάδειξη του μύκητα penicillium notatum ως μικροβιοκτόνου ουσίας, χωρίς παρενέργειες για τα θηλαστικά, ενώ πρόκειται για επίμονη και συστηματική υπερδεκαετή αναζήτηση δραστικών ουσιών ενάντια σε καλλιέργειες σταφυλόκοκκων από έναν εξαιρετικά παρατηρητικό και τολμηρό ερευνητή. Κατά τη διάρκεια αυτής της αναζήτησης προέκυψε και η αναγνώριση του ενζύμου λυσοζύμη ως αμυντικού μηχανισμού για την παρεμπόδιση της εισόδου των παθογόνων μικροοργανισμών στο ανθρώπινο σώμα
τα ευρήματα της σχετικής ανακοίνωσης του Φλέμινγκ το 1929 δεν οδήγησαν στην παραγωγή φαρμάκου, παρά αργότερα το 1943. Χημικά είχε απομονωθεί το 1940 τους άγγλους του πανεπιστήμιου της Οξφόρδης Τσέιν και Φλόρεϋ που έλαβαν μαζί με τον Φλέμινγκ το 1945 το Νόμπελ Ιατρικής
υπήρξε κάτι περισσότερο από πρωτεργάτης στην παρασκευή των αντιβιοτικών, αφού προέβλεψε εξαιρετικά νωρίς την αντοχή των βακτηρίων σ’ αυτά
στη Θεσσαλονίκη, η Σταυρούπολη και το Κορδελιό
η Ρόδος και η Κέρκυρα
η Άρτα, η Κοζάνη, τα Σέρβια, η Πτολεμαΐδα, η Καστοριά, η Έδεσσα, η Βέροια και οι Σέρρες
κάπου αλλού;
το άγαλμά του, στην οδό Σπύρου Πάτση, έναν λαϊκό δρόμο που διαχωρίζει τον Βοτανικό απ’ τον Κεραμικό, από τον γλύπτη … Θόδωρο Κολοκοτρώνη, κατασκευασμένο το 1960
ένα ακόμα άγαλμα του Φλέμινγκ θα συναντήσεις στην ομώνυμη πλατεία, στο Αγρίνιο
η ελληνίδα δεύτερη γυναίκα του, Αμαλία Κουτσούρη – Φλέμινγκ, με την παραδειγματική παρουσία της στα δημόσια πράγματα της χώρας συνετέλεσε στην ιδιαίτερα πυκνή μνημόνευση του Αλέξανδρου Φλέμινγκ στον δημόσιο χώρο, με σημαντικότερη τη συνδρομή της στη δημιουργία του Ερευνητικού Κέντρου Βιοϊατρικών Επιστημών στη Βάρη, που ονομάζεται «Αλέξανδρος Φλεμινγκ»
η ευρεία υιοθέτηση του Αλεξάντερ Φλέμινγκ ως εκείνου που επινόησε τη θεραπευτική δράση των αντιβιοτικών απ’ αυτούς που ονοματοδοτούν τους ελληνικούς δρόμους,
άφησε λίγο χώρο και για τη γυναίκα του Αμαλία Φλέμινγκ, που με την δικιά της φωτεινή προσωπικότητα συνετέλεσε στην αποδοχή του Φλέμινγκ ως εμβληματικού εκπρόσωπου της επιστήμης του 20ου αιώνα στη χώρα
δρόμοι με έμφαση στο όνομα «Αμαλία» ως συνοδευτικό του επιθέτου «Φλέμινγκ» θα συναντήσεις στη Ραφήνα, στο Κιλκίς και οπωσδήποτε στην προμετωπίδα του Περιφερειακού Γενικού Νοσοκομείου, στα Μελίσσια Αττικής
η Αμαλία Κουτσούρη
γεννήθηκε στην Πόλη το 1912 και πέθανε στην Αθήνα το 1986
ο πατέρας της Χαρίλαος, δερματολόγος διώχθηκε με όλη την οικογένειά του από την Πόλη στην Αθήνα, όταν λεηλατήθηκε η κλινική του κατά την έναρξη του Α Παγκόσμιου Πολέμου
σπούδασε ιατρική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, όπου υποστήριξε και τη διδακτορική διατριβή της. Στη συνέχεια έκανε μεταδιδακτορικές σπουδές στο Νοσοκομείο Necker, στο Παρίσι. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα υπηρέτησε ως μικροβιολόγος στο νοσοκομείο της Νέας Ιωνίας
μετά τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο, κέρδισε ερευνητική υποτροφία στο Λονδίνο με μέντορα τον μετέπειτα σύζυγό της Αλεξάντερ Φλέμινγκ. Οι εργασίες της αυτής της εποχής αφορούν την ανάπτυξη τεχνικών για τη διαπίστωση την αποτελεσματικότητα της πενικιλίνης σε αποικίες σταφυλόκοκκου
το πιστοποιητικό της αποδοχής της για έρευνα στο εργαστήριο του Φλέμινγκ και η φωτογραφία της στην κορυφή του σχολίου προέρχονται από το ψηφιοποιημένο αρχείο του ΕΛΙΑ. Σ’ αυτό το πιστοποιητικό του Βρετανικού Συμβουλίου αναφέρεται με το όνομα του πρώτου συζύγου της Εμμανουήλ, ως Αμαλία Βουρέκα
μετά την επιστροφή της διεύθυνε το Μικροβιολογικό & Αιματολογικό τμήμα του Ευαγγελισμού μέχρι το 1953, όταν παντρεύτηκε τον Αλεξάντερ Φλέμινγκ
θα αφήσω τους αθηναϊκούς δρόμους να σκιαγραφήσουν το ελληνικό αστικό περιβάλλον στο οποίο διαμόρφωσε την προσωπικότητά της η Αμαλία Κουτσούρη, μετέπειτα «Λαίδη Φλέμινγκ»
ο αδελφός της, Ρέννος Κουτσούρης (Πόλη- 1901, Αθήνα – 1997) σπούδασε Αρχιτεκτονική στην Πολυτεχνική της Δρέσδης και υπήρξε με τα έργα του της προπολεμικής περιόδου ένας από τους εισηγητές των ιδεών του Μπάουχαους και του Λε Κορμπυζιέ στη χώρα. Γνωστά δημόσια κτήρια που προέρχονται απ’ το σχεδιαστήριο του είναι το Νοσοκομείο Υγεία και η νέα πτέρυγα της Παντείου
από τα έργα του επέλεξα τη μικρή πολυκατοικία στην οδό Λουκιανού 26, στο Κολωνάκι
το κτίσμα στην αρχική εκδοχή του το 1936 δηλώνει εύγλωττα τις επιρροές του από το Μπαουχάους. Η σημερινή του εκδοχή με τη μπουκαμβίλια επισκιάζει το όραμα του αρχιτέκτονα, συνεχίζει όμως να ομορφαίνει τη γειτονιά. Ενδιαφέρουσα και η μετατροπή του χαμηλού ισογείου και του πρώτου ορόφου στο μπιστρό της τρίτης φωτογραφίας
συμφοιτητής του Κουτσούρη στην αρχιτεκτονική της Δρέσδης και συνέταιρος του στο αρχιτεκτονικό τους γραφείο του μεσοπολέμου, ο πρώτος άνδρας της Αμαλίας, Εμμανουήλ Βουρέκας (Παλαιό Φάληρο – 1907, Αθήνα – 1992)
γνωστά κτήρια που σχεδίασε ο Βουρέκας είναι ο Αστέρας Βουλιαγμένης και το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών
η αναφορά στο γνωστότερο έργο του, το Χίλτον
γίνεται για να επανεκτιμηθεί ο δημόσιος διάλογος που αναπτύχθηκε την εποχή της ανέγερσής του (1958 – 1963). Η κριτική αναφέρθηκε σε δομή ανταγωνιστική ως προς την Ακρόπολη, που αμφισβητούσε από τον ναό της Αθηνάς την πρωτοκαθεδρία στο ανάγλυφο της πόλης. Ή μήπως όχι;
το αξιομνημόνευτο για τα δικά μου κριτήρια απ’ τη διαδρομή της Αμαλίας Φλέμινγκ, είναι η θαρραλέα παρουσία της όποτε η κοινωνία βρέθηκε σε κρίση, πάντα στην πλευρά των αδυνάτων. Στη διάρκεια της Γερμανικής κατοχής, συνεργάστηκε στην ασφαλή απομάκρυνση των διωκόμενων εβραίων και των στρατιωτών της Βρετανικής Κοινοπολιτείας που εγκλωβίστηκαν στη χώρα. Γι’ αυτή τη δράση της φυλακίστηκε από τις Ιταλικές Δυνάμεις Κατοχής. Στη διάρκεια της Δικτατορίας συνελήφθη για τη συνδρομή της στην απόπειρα δραπέτευσης του Αλέκου Παναγούλη απ’ τη φυλακή, αφού προηγουμένως είχε διευκολύνει τη διαφυγή καταζητούμενων για αντιδικτατορική δράση, μεταξύ των οποίων και ο Περικλής Κοροβέσης
σύμφωνα με τις σημερινές αντιλήψεις του συρμού, αυτή η επιλογή, παρόμοια με εκείνη της Ζωής Μελά, δεν είναι αυτονόητη για ανθρώπους της κοινωνικής τάξης που επάξια αντιπροσώπευσαν αυτές οι δύο γυναίκες
δίδυμα της επιστήμης στους τοίχους της πόλης
για το πρώτο δίδυμο, στο Γκάζι, τα είπαμε
δημιούργημα των ΜΜΕ τη δεκαετία του 1980, όταν έγινε δημόσιο αγαθό η ιδιωτική αλληλογραφία του Αϊνστάιν
με βάση επιστολές που αντάλλαξαν, διαστάλθηκε η υποτιθέμενη επίδραση του Καραθεοδωρή στον Αϊνστάιν στη διατύπωση της Γενικής Σχετικότητας,
μια επίδραση που κανείς απ’ τους δυό τους δεν επικαλέστηκε όσο ζούσαν
η συνεχιζόμενη δημοσιοποίηση των αρχείων του μεγάλου φυσικού, αποτελεί βούτυρο στο ψωμί των μέσων, που αγαπούν να κατασκευάζουν σύμβολα και λατρεύουν να τα αποδομούν
ο Γιάννης, μαθητής μου στις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας που γνωρίζει τα “ψώνια” μου, με ενημέρωσε για ένα ακόμα δίδυμο «στον Ταύρο, σε δρόμο παράλληλο της Πειραιώς … ήταν βράδυ και δεν μπόρεσα να πάρω φωτογραφία»
ο έναν νέος κι’ άλλος ώριμος, και οι δύο δραστήριοι σε ενεστώτα χρόνο
γεφυρώνουν γιατί επιλέγουν τακτικές εμφανίσεις στα μέσα, με συνήθως συστημικές τοποθετήσεις για τα τρέχοντα
πέτυχαν να προβάλλονται ως τα σημερινά πρότυπα της επιστημοσύνης στη χώρα
ήλθε η ώρα να τους φιλοξενήσουν και οι τοίχοι της πόλης
ευχαριστώ τους δύο δημοτικούς υπαλλήλους που μου υπέδειξαν τον δρόμο που βρίσκεται το γκράφιτι, ενώ καθάριζαν τους δρόμους του Ταύρου απ’ παλιά έπιπλα
«εκεί που είναι και τα άλλα … μαθηματικά»
ποιοι έχουν σειρά;
Καλημέρα Γιώργο.
Έπρεπε να πιάσουν για τα καλά οι ζέστες, να αρχίσουμε να φεύγουμε από την πόλη, για να βγεις εσύ τσάρκα και να μας μεταφέρεις "εικόνες της πόλης".
Σε ευχαριστούμε, αφού η απομάκρυνσή μας από ..την πόλη, ουδόλως σημαίνει ότι αποστρέψαμε το πρόσωπό μας από αυτήν…
με ποια πρόσωπα οι δρόμοι της χώρας προβάλουν την επιστήμη του 20ου αιώνα;
Ο δεύτερος σε συχνότητα, μετά τον Αλεξάντερ Φλέμινγκ, που μνημονεύουν οι σημάνσεις των ελληνικών οδών είναι ο κυτταρολόγος Γεώργιος Παπανικολάου (Κύμη 1883 – Μαϊάμι – 1962)
εδώ, στα σύνορα Ν. Σμύρνης – Ν. Κόσμου, μεταξύ των εργατικών πολυκατοικιών. Ο δρόμος φιλοξενεί τη λαϊκή αγορά της Παρασκευής
επίσης, στον Άλιμο, στου Ζωγράφου, στο Μαρούσι και στα Βριλήσσια
στην ευρύτερη περιοχή της γενέθλιας γης, στη Χαλκίδα και στα Νέα Στείρα
το άγαλμα, στην είσοδο της νέας γέφυρας προς την Χαλκίδα. Πρόκειται για μια ακόμα συνδρομή – φωτογραφική αυτή τη φορά- του ακάματου Κώστα Ψυλάκου
στις Συκιές στη Θεσσαλονίκη, στα Πεύκα στο Ρετζίκι, στην Πολίχνη, στον Πολύγυρο και στο Κιλκίς, στη Βέροια και τη Φλώρινα
στα Τρίκαλα
στην Πάτρα, στην Καλαμάτα, στο Άργος
στη Ρόδο, στο Ηράκλειο, στα Χανιά
που αλλού;
από την Ιατρική στην Κυτταρολογία
σπούδασε ιατρική και βιολί στην Αθήνα. Παράλληλα, εξοικειώθηκε με την αρχαιοελληνική φιλοσοφία και εντάχθηκε ενεργά στο κίνημα του δημοτικισμού επηρεασμένος απ’ τους φίλους του, Α. Δελμούζο και Δ. Γληνό
μαζί με τον Δελμούζο συνέχισε στη Γερμανία μεταπτυχιακές σπουδές
στη φωτογραφία, από τη συλλογή του ΕΛΙΑ, στη Γερμανία μαζί με τον Δελμούζο – στο κέντρο – και τον εισηγητή της μαρξιστικής σκέψης στην Ελλάδα, Γεώργιο Σκληρό – δεξιά
εκεί, εκπόνησε τη διατριβή του σχετικά με τη διαφοροποίηση του φύλου των μικροοργανισμών που συμβάλουν στη δημιουργία του πλαγκτόν
η αφιέρωση της διατριβής του στην αδελφή του Βασιλίνα – Νίνα Σταματίου, από την ίδια συλλογή
η έμφυλη διαφοροποίηση που επιχείρησε στην διατριβή του δεν πέρασε απαρατήρητη ακόμα και πέραν του Ατλαντικού και αποτέλεσε το διαβατήριο για την μετέπειτα επιστημονική του σταδιοδρομία στο Cornell της Νέας Υόρκης
επιστροφή – αφιλόξενη πατρίδα – έξοδος
στην Ελλάδα αντιμετώπισε την οικογενειακή πίεση, να σταδιοδρομήσει όπως και ο γιατρός και δήμαρχος Κύμης πατέρας του, ενώ απέτυχε να ενταχθεί ως ερευνητής στο πανεπιστήμιο. Οι συνθήκες που επικρατούσαν στο ελληνικό πανεπιστημιακό κατεστημένο αναδεικνύεται από σχετική επιστολή του προς τον Ίωνα Δραγούμη, με την οποία ζητά ευνοϊκή μεσολάβηση
αντιστάθηκε, και μαζί και σε συμφωνία με την εκλεκτή του Μάχη Μαυρογένη, απόγονο της Μαντώς Μαυρογένους, επέλεξε τη θέση παρασκευαστή στο ωκεανογραφικό κέντρο του Μονακό. Επέστρεψε για να συμμετάσχει ως ανθυπίατρος στον Πρώτο Βαλκανικό Πόλεμο. Στη συνέχεια, το 1913, αποτόλμησαν το μεγάλο ταξίδι για την Νέα Υόρκη όπου αρχικά αναγκάστηκαν να ετεροαπασχοληθούν, μπρος στο φάσμα της ένδειας
η Μάχη συμφώνησε με την αβέβαιη για την εποχή επαγγελματική ενασχόληση του Γεώργιου με την έρευνα, συνέδραμε ως σύντροφος και παρασκευάστρια στο εργαστήριο για τα επόμενα 50 χρόνια της κοινής ζωής τους και αποτέλεσε κοινή επιλογή τους να αφιερωθούν απερίσπαστοι στην έρευνα απρόσκοπτοι απ’ τα βάρη της ανατροφής παιδιών
πίνακας του Γιώργη Βαρλάμου, που επιμελήθηκε και γραμματόσημα χωρίς να παραλείπει τη Μάχη, αλλά και το χαρτονόμισμα των 10000 δραχμών. Η αναπαράσταση αντιγράφηκε από πλάνο της τηλεοπτικής εκπομπής «Παρασκήνιο», σκηνοθετημένης απ’ τον Λευτέρη Ξανθόπουλο
απ’ τις σημαντικότερες διαγνωστικές εξετάσεις του 20ου αιώνα:
απ’ την θεραπεία στην πρόληψη
στο Cornell, αρχικά ασχολείται με την επίδραση του αλκοόλ στα ινδικά χοιρίδια με παράμετρο την φυλετική τους διαφοροποίηση. Αυτή την περίοδο, 1914, κυοφορείται η ποτοαπαγόρευση και ευνοούνται μελέτες που θα την υποστηρίξουν
στη συνέχεια ενδιαφέρεται για τα κολπικά υγρά. Παρατηρεί ότι τα νεκρά κύτταρα του αποχωρίζονται απ’ τον τράχηλο της μήτρας, όταν προέρχονται από μήτρες που εγκυμονεί νεόπλασμα έχουν πυρήνες με διαφορετική δομή από τα αντίστοιχα της Μάχης, που είναι υγιής. Το βασικό εύρημα της συνολικής του ερευνητικής σταδιοδρομίες, συναντά επιφυλάξεις, όταν ανακοινώνεται το 1920. Μετά από οκτώ χρόνια, προσκομίζοντας περισσότερα πειραματικά τεκμήρια αναγκάζει τους ομότεχνούς του να δείξουν περισσότερο ενδιαφέρον. Μόλις το 1941 γίνεται αποδεκτό το περίφημο Pap – test αφού συνοδεύεται από βολική τεχνική χρωματισμού των κυττάρων, δικιάς του έμπνευσης. Στην Ευρώπη αρχίζει να εφαρμόζεται μαζικά από το 1960, ενώ ο Παπανικολάου δεν διεκδικεί πατέντες για τις διαγνωστικές τεχνικές που εισηγήθηκε, θεωρώντας ότι είναι δέσμιος του όρκου του Ιπποκράτη
το 1954 κυκλοφορεί η σύνοψη της μακρόχρονης έρευνάς του με τίτλο «Άτλας Αποφολιδωτικής Κυτταρολογίας», που λειτούργησε ως παραδείγματα για το τι είναι και τι θέλει η κυτταρολογία
μια αναπαράσταση κυττάρων απ’ τον Άτλαντα, με διεκδικήσεις και εικαστικής αξίας
επιστροφή μετά από μισό αιώνα
στην Ευρώπη, για συναντήσεις με ομότεχνους, στη Βενετία γιατί την επέλεξε η Μάχη, στην Αθήνα για να διερευνήσει το ενδεχόμενο να μεταφέρει την έρευνά του στη χώρα, στην Κύμη, γιατί είχε να την δει 47 χρόνια
η αναμνηστική φωτογραφία αποθανατίζει επίσκεψη στην Επίδαυρο με έλληνες γιατρούς και τον ενδιαφερόμενο να γίνει χορηγός του σχεδιαζόμενου αντικαρκινικού κέντρου, Πρόδρομο Μποδοσάκη. Η φωτογραφία απ’ τον ιστότοπο Dr Pap που επιμελήθηκε η ανιψιά του, Γιούλη Κόκκορη. Στη λεζάντα αναγράφεται λανθασμένα το όνομα του υποψήφιου χορηγού ως Ν. Μποδοσάκης
Μαϊάμι
ο 79χρονος Παπανικολάου δεν απογοητεύτηκε από την αποτυχία του ελληνικού σχεδίου. Μετακόμισε απ’ το Cornell στο Μαϊάμι της Φλόριντα, όπου επιμελήθηκε τον σχεδιασμό του ερευνητικού κέντρου που φέρει τ’ όνομά του, αλλά πέθανε από καρδιακή προσβολή, μόλις πριν τα εγκαίνια
η Μάχη επέλεξε ως τόπο διαμονής το Μαϊάμι. Έζησε δραστήρια μέχρι τα 92 χρόνια της. Πέθανε το 1982
η ενσωμάτωση των ελλήνων που διακρίθηκαν επιστημονικά “εκτός”
η περίπτωση του Γεώργιου Παπανικολάου σκιαγραφεί τη δυσκολία της χώρας να εντάξει τον διεθνώς πιο αναγνωρισμένο ερευνητή της νεώτερης ιστορίας της, στο ντόπιο επιστημονικό δυναμικό
γι’ αυτό και η ανάρτηση αρκείται στο να καταγράφει ονόματα δρόμων, πλατείες κι αγάλματα
στην είσοδο της Ιατρικής, στο Γουδί,
αλλά και αγναντεύοντας το Σταθμό Λαρίσης
μέλη αστικής οικογένειας της Κύμης, πολίτες του Κόσμου
ο Νικόλαος Παπανικολάου, γιατρός, δήμαρχος Κύμης και βουλευτής με το κόμμα του Τρικούπη και η Μαρία Κριτσούτα, που οι αφηγήσεις που την αφορούν τονίζουν την καλλιέργειά της, είναι οι γονείς του ερευνητή Γεώργιου Παπανικολάου
μετά το δημοτικό μετακομίζει με τον αδελφό του για τις μέσες και τις πανεπιστημιακές σπουδές στην Αθήνα, γιατρός ο ίδιος, δικηγόρος ο αδελφός του. Αυτή την περίοδο διαμένει στα Εξάρχεια, Βαλτετσίου 49. Οι δύο αδελφές του παραμένουν στην Κύμη
η αδελφή του, Βασιλίνα – Νίνα, παντρεύτηκε τον κουμιώτη δικηγόρο Κωστή Σταματίου, που εργάστηκε στην Εθνική Τράπεζα της πόλης. Το τέταρτο απ’ τα πέντε παιδιά τους ήταν η Αθηνά – Νανά
η φωτογραφία της από τη συλλογή του ΕΛΙΑ
η δυναμική Νανά, ερωτεύτηκε τον εξόριστο στην Κύμη, βενιζελικό κινηματία του 35, αξιωματικό του Ναυτικού, Νίκο Καλλιανέση (1894 – 1975). Παντρεύτηκαν το 1938
συμμετείχαν και οι δυο στην αντίσταση κατά του κατακτητή, ο Νίκος ως μέλος της οργάνωσης Προμηθεύς II και η Νανά στα παιδικά συσσίτια της κατοχής. Ο Νίκος δραπέτευσε στη Μέση Ανατολή, εντάθηκε ως πλωτάρχης στο στόλο και συνέργησε στην στάση των αριστερών αξιωματικών, ενώ η Νανά στην Αθήνα στήριξε το ΕΑΜ. Μετά τα Δεκεμβριανά το ζευγάρι απομακρύνθηκε. Ο Νίκος τράβηξε για Μακρόνησο, Ικαρία & Αϊ Στράτη, ενώ η Νανά, για Μακρόνησο, Χίο & Τρίκερι
ξαναβρίσκονται το 1952 και το 1954 ίδρυσαν τον εκδοτικό οίκο «Κέδρος» που αποτέλεσε τον φιλόξενο χώρο για τους σημαντικούς λογοτέχνες της «γενιάς της αντίστασης», Βάρναλη, Αλεξάνδρου, Ρίτσο και Τσίρκα
οι εκδόσεις στεγάστηκαν αρχικά και για μικρό διάστημα σε διαμέρισμα της Ευριπίδου
γρήγορα μεταστεγάστηκαν στην Πανεπιστημίου 41 & Χαριλάου Τρικούπη, στη στοά Καραλοπούλου
ο εκδοτικός οίκος εκτινόταν στο ισόγειο και στον ημιόροφο της φωτογραφίας. Σήμερα, αυτοί χώροι κενοί, εικονογραφούν τις δυσκολίες μιας απ’ τις πιο εμπορικές περιοχές της χώρας πριν την κρίση
η φωτογραφία της Νανάς με τον Ρίτσο στο γραφείο του ημιορόφου
στο τέλος της Δικτατορίας (1974) η Νανά συνελήφθη ξανά ως εκδότρια των "18 κειμένων", ισάριθμων γνωστών ελλήνων λογοτεχνών που εκδήλωσαν με την τέχνη της γραφής την αντίθεσή τους προς το καθεστώς
από το 1986 ο εκδοτικός οίκος μεταφέρθηκε στη Γενναδίου, με άλλη ιδιοκτησία
η Νανά πέθανε 73 ετών, το 1988
την περίοδο της δικτατορίας έζησε μαζί της και σπούδασε ζωγραφική η κόρη ενός απ’ τ’ αδέλφια της που είχε μεταναστεύσει μετά τον πόλεμο στις ΗΠΑ. Η ζωγράφος Όλγα Σταματίου σταδιοδρομεί μετά την ελληνική περίοδό της στην Αμερική
μια αναπαράσταση απ’ τον χρωστήρα της, αυτή της θείας Μάχης Μαυρογένους- Παπανικολάου
ένας πίνακας του ερευνητή θείου της
ένας ακόμα του Pap σε μικρότερη ηλικία, με το βιολί του
ένα απ’ τα προγράμματα που επιμελείται, το Seawall Child, αφορά την καλλιτεχνική εκπαίδευση παιδιών υποβαθμισμένων περιοχών της Αμερικής
η σύνθεση στην οποία μετέχει η Όλγα, απ’ τον διαδικτυακό της τόπο