by 
την πολεμική συζήτηση συντόνισε ο Ρένος Αποστολίδης (1924 – 2004), στην εφημερίδα «Ελευθερία», της οποίας ήταν τότε τακτικός συντάκτης
ο Ρένος, φιλόλογος, καθηγητής σε ιδιωτικά σχολεία, σημαντικός ανθολόγος της ελληνικής ποίησης & διηγήματος μαζί με τον πατέρα του Ηρακλή, έχει και ο ίδιος γράψει νουβέλες με πένα – λεπίδι που ανατέμνουν τον Εμφύλιο σε πλαίσιο πέραν του δίπολου αριστεράς-δεξιάς (Πυραμίδα 67, ο Α2), μεταφραστής μαζί με τους φιλόλογους γιούς του, Ήρκο & Στάντη (6τομος Μέγας Αλέξανδρος του J. G. Droysen), έγινε γνωστός για το οξύ κριτικό του λόγο, χωρίς να αποφύγει προσωπικούς χαρακτηρισμούς, πολλές φορές φλερτάροντας με το λίβελλο
η ανταλλαγή απόψεων ξεκίνησε με καταγγελτικό άρθρο του Ρένου στην «Ελευθερία», πριν 60 χρόνια (21/ 10/ 1958):
τώρα που το θέμα της Παιδείας είναι πάλι επίκαιρο – οι εξετάσεις των Ανωτάτων Σχολών ετελείωσαν … – ας εξετάσωμε ένα θέμα πολύ βασικό: Τι γίνεται με τα βιβλία που μελετούν τις επιστήμες οι σπουδαστές μας; ….. Φυσικά το κακό ξεκινάει απ τα πολύ βασικότερα: από αυτά τα διδακτικά βιβλία και το περιεχόμενο της εκπαιδεύσεως της Μέσης Παιδείας μας. Και να, προχθές ακόμα καταγγελλόταν, ότι ο λαμπρός καθηγητής στην έδρα της Φυσικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, κ. Αλεξόπουλος κρέμασε προ καιρού μια επίσημη ανακοίνωση ερμηνευτική των αποτελεσμάτων και διορθωτική των σφαλμάτων εισαγωγικών γραπτών απορριφθέντων υποψηφίων από την οποίαν προφανέστατα αποδεικνυόταν, ότι ο αρμόδιος και σοφός καθηγητής της έδρας εμηδένιζε αυτούς τους εκπονητές των εν ισχύ διδακτικών βιβλίων Φυσικής στα γυμνάσια! Γιατί απλούστατα, τα τρομερά πράγματι λάθη των υποψηφίων ήσαν αυτούσια όσα τους διδάσκονταν ως «ορθά», μέσα απ τα εγκεκριμένα και επιβεβλημένα απ το υπουργείο Παιδείας γυμνασιακά βιβλία Φυσικής!
το «πύρινο» άρθρο συνεχίζει με επίθεση και σε άλλα σχολικά βιβλία για να καταλήξει στα πανεπιστημιακά συγγράμματα με αρνητικά παραδείγματα από ιστορικά και φιλοσοφικά εγχειρίδια
η επιστολή και αυτές που θα ακολουθήσουν έχουν μεταγραφεί σε μονοτονικό αλλά διατηρούν την ορθογραφία των πρωτότυπων
ο «λαμπρός καθηγητής Αλεξόπουλος» είναι βέβαια ο Καίσαρ Αλεξόπουλος (1909 – 2010), καθηγητής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, Ακαδημαϊκός, Πρύτανης του Πανεπιστημίου, συγγραφέας πρότυπων για τη δεκαετία του 1960 πανεπιστημιακών βιβλίων Φυσικής με διαχρονικό συνεργάτη τον αειθαλή Διονύσιο Μαρίνο και τον Γεώργιο Μπίλη. Στο ίδιο πνεύμα έγραψαν και κατάλληλα προσαρμοσμένα σχολικά εγχειριδία
μετά από 15 μέρες, στις 7/ 11/ 1958, απαντά στην εφημερίδα ο μη κατονομαζόμενος στο άρθρο του Ρένου αλλά άμεσα θιγόμενος συγγραφέας των επίμαχων σχολικών εγχειριδίων, Αλκίνοος Μάζης (1904-1980), τότε διευθυντής της Βαρβακείου Πρότυπης Σχολής. Είναι εκείνος που “μηδενίστηκε απ τον σοφό καθηγητή”
δεξιά ο Μάζης, ως υποδιευθυντής της Βαρβακείου, με τον ψηλότερο Λεωνίδα Λιώκη, τότε διευθυντή της Σχολής
οι περικοπές της απάντησης έγιναν απ την εφημερίδα
το άρθρο τούτο προκαλεί κατάπληξιν δια την τόλμην του αρθρογράφου να καθυβρίσει χωρίς να διασταυρώσει τας πληροφορίας του. Επειδή μεταξύ των άλλων ο αρθρογράφος θίγει υβριστικότατα και τα διδακτικά βιβλία Φυσικής του ΟΕΣΒ, είμαι υποχρεωμένος να γνωρίσω υμάς τα κάτωθι:
α) ο αρθογράφος, άγνωστον πόθεν αντλών το θάρρος, θεώρησεν άξιους «μηδενισμού» τους «εκπονητάς» των βιβλίων Φυσικής του ΟΕΣΒ. Εις τον όρον του «εκπονηταί βιβλίων» περιέλαβεν σαφώς ο αρθρογράφος αφενός μεν τον συγγραφέα των βιβλίων (αριστούχον του Πανεπιστημίου Αθηνών) και αφετέρου και τους κριτάς των βιβλίων τούτων, ήτοι τους αρμοδίους Εκπαιδευτικούς Συμβούλους, τους Γενικούς Επιθεωρητάς των Φυσικών και τους δυο Καθηγητάς της Φυσικής εις τα Πανεπιστήμια Αθηνών και Θεσσαλονίκης, οίτινες ως κριτές οι οποίοι ενέκρινον τοιαύτα κατά τον αρθρογράφον βιβλία Φυσικής
περεταίρω ο επιστολογράφος αναφέρει ότι τα «δύο βιβλία Φυσικής» αποτέλεσαν σταθμό εις την διδασκαλίαν της Φυσικής εις τα Γυμνάσιά μας, διότι κατά κοινήν ομολογίαν ύψωσαν την στάθμην της γυμνασιακής Φυσικής εις την εμπρέπουσαν θέσιν. Η επίδρασις αυτών των βιβλίων επί της σχολικής μας βιβλιογραφίας υπήρξεν άμεσος και καταφαίνεται εκ του εξής γεγονότος. Προ της εκδόσεως υπό του ΟΕΣΒ των βιβλίων Φυσικής εκυκλοφόρουν ελεύθερα βιβλία Φυσικής. Αμέσως όμως μετά την έκδοσιν των βιβλίων του ΟΕΣΒ όλοι οι συγγραφείς των προγενεστέρως εκδοθέντων ελευθέρων βιβλίων Φυσικής εκυκλοφόρησαν «Συμπληρώματα» του βιβλίου ή «νέαν έκδοσιν» με την ομολογίαν ότι ηναγκάσθησαν εκ των υστέρων να προσαρμόσουν την ύλην των βιβλίων των προς την ύλην των βιβλίων Φυσικής του ΟΕΣΒ, δια να περιλάβουν «όλα τα επιπλέον θέματα, του ΟΕΣΒ, αλλά δεν περιείχοντο εις τα προγενεστέρως εκδοθέντα βιβλία των. Αν λοιπόν τα βιβλία του ΟΕΣΒ ήταν τόσο άθλια, όσον τα θεωρεί ο αρθρογράφος, δεν θα υπήρχε λόγος να προσαρμοστούν προς αυτά εκ των υστέρων και δι εκτάκτων εκδόσεων . Η πρωτοφανής εις την ελληνικήν βιβλιογραφίαν λεπτομερής προσαρμογή όλων των προγενεστέρως εκδοθέντων βιβλίων προς το επίσημον διδακτικόν αποδεικνύει την αξίαν των, τα οποία απέβησαν το πρότυπον του γυμνασιακού βιβλίου Φυσικής. Η ύλη των βιβλίων τούτων ανταποκρίνεται προς τα σημερινά διαφέροντα και τας πνευματικάς ικανότητας των μαθητών μας
η απάντηση του Μάζη (3)
η αντίκρουση του Μάζη έχει συνταχθεί σε συμβατικό ακαδημαϊκό ύφος και με ήπιο τόνο αναφέρεται στην επίδραση των επίμαχων βιβλίων σε εκείνα του εμπορίου. Επιπλέον έμμεσα υπαινίσσεται ότι «ο λαμπρός καθηγητής» που επικαλείται ο Ρένος, ενδέχεται να ήταν κριτής των βιβλίων, παρότι αυτός ο ίδιος στη συνέχεια ενίσταται για την ποιότητά τους
για το θέμα με ενημέρωσε ο φίλος μου απ το 1973, Δημήτρης Βλάχος. Ό ίδιος διάβασε για τον «διάλογο» στη συλλογή δοκιμίων του Ρένου, «Κριτική του Μεταπολέμου», 1970, Εκδόσεις Νέα Ελληνικά
από πού όμως το έμαθε ο Ρένος;
πόσο «λάθος» είναι αυτά που «ο κ. Αλεξόπουλος αναφέρει ως λάθη»;
εφ ω έσπευσα να δω τον «εγκρίναντα»
οι «κομφόρμ» κι όσοι «δε σηκώνουν μύγα στο σπαθί»
Καλημέρα Γιώργο.
Βλέπω να ψάχνεις τα λάθη στο βιβλίο του Μάζη,
Παραπάνω εξέφρασα την θέση ότι ήταν καλά!
Να πω κάτι ακόμη.
Πλησιάζουν τα 30 χρόνια, που συζητούσα με ένα φίλο συγγραφέα, που θαύμαζα. Είχε γράψει πολύ καλά βιβλία Φυσικής και τον ρώτησα την γνώμη του γι΄αυτά. Μου απάντησε:
-Τα καλύτερα διδακτικά βιβλία, είναι του Μάζη!
Έπαθα πλάκα. απίστευτη θέση! Μα πώς;
-Είναι βιβλία από τα οποία ο μαθητής μάθαινε…
ήταν η απάντησή του.
Νομίζω αυτό πρέπει να είναι το βασικό στοιχείο, για την κρίση μας για ένα βιβλίο και όχι αν υπάρχουν επιστημονικές αστοχίες.
όχι, δεν ψάχνω τα λάθη στο βιβλίο του Μάζη, Διονύση
αντιθέτως φιλτράρω την κριτική που έγινε στα «λάθη» από τον Αλεξόπουλο, σύμφωνα με τη μαρτυρία Μακρόπουλου
και υπογραμμίζω το συμπέρασμά που κατέληξα
οι ενστάσεις που διατύπωσε με αφορμή τα θέματα εισαγωγικών του 1958 – κατά τον Μακρόπουλο – ο Αλεξόπουλος, αποτελούν μια ιδιαίτερα σχολαστική κριτική του βιβλίου «Φυσική δια την Η Τάξη των Γυμνασίων» του Α. Μάζη, που δεν αιτιολογούν από μόνες τους τον «μηδενισμόν» του συγγραφέα
με την ευκαιρία,
επειδή ενδιαφέρθηκα για την μακροημέρευση αυτών των βιβλίων ως σχολικών, δυο σελίδες πιο πίσω:
ίσως αξίζει να συζητηθεί και το γιατί τα βιβλία του Μάζη μακροημέρευσαν για σαράντα χρόνια, από παππού καθηγητή σε εγγονό υποψήφιο
αξίζει να απλώσουμε τη συζήτηση του θέματος, επειδή η ερμηνεία που κόμισε ο σεβαστός συνομιλητής σου:
είναι βιβλία από τα οποία ο μαθητής μάθαινε…
μου φαίνεται ασαφής, αφού και απ τα ανταγωνιστικά βιβλία – Αλεξόπουλος & Μαρίνος, Κουγιουμτζέλης & Περιστεράκης – υπάρχουν αναγνώστες που θα ισχυριστούν ότι μάθαιναν επίσης
γενικά, τα βιβλία «του Υπουργείου» υπονομεύονται στη συνείδηση των δασκάλων και των μαθητών, για διαφορετικούς λόγους η κάθε κατηγορία και η αποδοχή επίσημου σχολικού βιβλίου συμβαίνει όταν είναι προφανώς καλύτερο απ τα ανταγωνιστικά του εμπορίου. Παράδειγμα η Άλγεβρα της Ε Γυμνασίου, του Η. Τζιώρα
καλημέρα!
Γιώργο:
"μου φαίνεται ασαφής, αφού και απ' τα ανταγωνιστικά βιβλία – Αλεξόπουλος & Μαρίνος, Κουγιουμτζέλης & Περιστεράκης – υπάρχουν αναγνώστες που θα ισχυριστούν ότι μάθαιναν επίσης"
Προσωπικά έμαθα από τα βιβλία του Αλεξόπουλου.
Γράφοντας παραπάνω τη θέση ότι μάθαιναν οι μαθητές από το βιβλίο του Μάζη, εννοούσα από τα επίσημα σχολικά εγχειρίδια- βιβλία. Προφανώς κυκλοφορούσαν στην αγορά, εξίσου καλά ή και καλύτερα βιβλία.
εφ ω έσπευσα να δω τον «εγκρίναντα»
Ρένος:
… εφ ω έσπευσα να δω τον πιο «αρμόδιο» – τον και «εγκρίναντα» άλλωστε, ως ισχυρίζεται ο υβριστής μου – κ. Καίσαρα Αλεξόπουλο
όπου από τον ίδιο μαθαίνω, επί λέξει, ότι «κριτής υπήρξεν μόνον υπό την έννοιαν του επικριτού»! Και μου δείχνει ο υπεύθυνος καθηγητής άλλο ένα σωρό λαθών, και κατασημειωμένα στα εξώφυλλα τα βιβλία αυτά του Μάζη και με διαβεβαιοί πως «λίγα μάλιστα κατηγγέλθησαν! … είναι πολύ περισσότερα! … Κοιτάξτε εδώ! … Κ εδώ!… Κ εδώ!… Κοιτάξτε! Ολόκληρο κεφάλαιο έχει τα χάλια του! … Κι οι ορισμοί αυτοί – όλοι είναι σφαλεροί! … Κι αυτά εδώ δεν είναι έτσι! … Ούτε αυτά! Ούτε αυτά! … Του διόρθωσα , του διόρθωσα – όταν μου ζήτησαν απ το υπουργείο να του δείξω τι να συμμορφώση, να ξαναγράψη – αλλά να μου ξέφυγαν και μένα!»
Αυτός επιμένει ότι ενεκρίνατε εν τέλει τα βιβλία του
«τα επέκρινα σας επαναλαμβάνω. Και γραπτώς! … και είναι όλα καταχωρημένα στα Πρακτικά της Επιτροπής – γυρέψτε να τα δήτε!… Αλλά μου είπαν τότε οι εκπαιδευτικοί σύμβουλοι του υπουργείου, “ότι αν τα απορρίψω θα παραμείνουν εν ισχύι τα παλαιά, εκείνα του Λεονταρίτη” που εδίδασκαν τη Φυσική την προ πεντηκονταετίας! … Τι να έκαμνα; Παρά Εκείνα! Και τον εκάλεσα μετά εδώ, και του διόρθωσα όσα προλάβαινα, τα πιο χοντρά … Έχω και άλλη δουλειά επιτέλους … Έχω και να διδάξω … Σεις, τι θα εκάμνατε; …»
ο Κ. Αλεξόπουλος την εποχή της συνέντευξης, μοναχική διάβαση με σκι στον Τυμφρηστό – περιοδικό Κορφές
αυτή η ερώτηση “απασφάλισε” τα σχόλια του Ρένου
Εμείς «Τι θα εκάμναμε» …
Αλλά ο καθένας κάμνει βέβαια ό,τι ημπορεί – τίποτε παραπάνω … Αρνούμαι να «προτιμήσω» μεταξύ κακών! Το κακό δεν είναι ποσότης – δε συγκρίνεται, δε μετριέται. Είναι αμάρτημα – δεν «προτιμιέται»! …..
«Φυσική» κακή δεν είναι Φυσική! Και όποιο είναι κακό, δεν είναι ό,τι παριστά … Το μη όν, απλώς δεν το αντικρύζουν! Πάντως οι επιστήμονες! Πάντως οι μαχηταί για την Αλήθεια! Πάντως οι δοσμένοι στην Ουσία και στο κυνήγι της, …. Γι αυτό, στον φαύλο κύκλο του Κομφόρμ δεν μπαίνω! Έχετε σεις αυτές ή εκείνες τις «σκοπιμότητες» που σας «πιέζουν» – δήθεν!- … Ναι. Εσείς – αλλά όχι εγώ! Έστω και αν η στάση μου υβρίζεται από σας ως «αρνητική» … φαρισαίοι! … Η ένσταση – όχι δεν συντηρεί! Η ένσταση ως πέρα πηγαιμένη, στην τιμή και στην πεποίθησή της, σαρώνει!
από την «Κριτική του Μεταπολέμου» (5)
ο Ρένος την εποχή της συνέντευξης
εδώ τελειώνει η «συζήτηση» μεταξύ των τεσσάρων εμπλεκόμενων, στην οποία δεν έμεινε αλώβητος ούτε ο «λαμπρός» και «σοφός» και «πιο αρμόδιος καθηγητής στην έδρα της Φυσικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών» κατά τον Ρένο αλλά και ο «ειδικότερος των ειδικών» κατά τον Μακρόπουλο
οι «κομφόρμ» κι όσοι «δε σηκώνουν μύγα στο σπαθί»
Καλησπέρα.
Μερικές, όχι πολύ συστηματικές ή αναλυτικές, σκέψεις εδώ για το θέμα,που αφορά ονόματα που έτσι και αλλιώς χάραξαν, όσον αφορά την φυσική, την γενιά μου.
γεια σου Άρη
μια διευκρίνιση, μια επέκταση και μια υπογράμμιση
αντιγράφω με μπολντ, από την επισύναψη που παρέθεσες
Έτσι καταλήγω να συμφωνώ με το σχόλιο Μακρόπουλου
«οι ενστάσεις που διατύπωσε με αφορμή τα θέματα εισαγωγικών του 1958 – κατά τον Μακρόπουλο – ο Αλεξόπουλος, αποτελούν μια ιδιαίτερα σχολαστική κριτική του βιβλίου «Φυσική δια την Η Τάξη των Γυμνασίων» του Α. Μάζη, που δεν αιτιολογούν από μόνες τους τον «μηδενισμόν» του συγγραφέα»
Ο Μηνάς Μακρόπουλος, ποτέ δεν ισχυρίστηκε κάτι τέτοιο!
συμφώνησες με το σχόλιο της ανάρτησης για τα όσα καταμαρτύρησε στον Μάζη ο Αλεξόπουλος, και τα μάθαμε απ την επιστολή του Μηνά Μακρόπουλου
ελπίζω ότι και μετά τη διευκρίνιση συνεχίζεις να συμφωνείς
σχετικά με το «αλίευμα από το διαδίκτυο» που αφορά την Αυγή που διάβαζε ο Μάζης
έχει γίνει στο υλικονετ (27/7/18) ανταλλαγή απόψεων (Θόδωρος – Διονύσης – Γιώργος) που είναι χρήσιμο να την ξαναθυμηθούμε αφού εκφράζονται επιφυλάξεις
στο ερώτημα που και μένα απασχολεί και είναι: πια είναι η αιτία αυτής της παθιασμένης συζήτησης πέραν του ενδιαφέροντος για τη διδασκαλία της Φυσικής λίγο πριν τη δεκαετία του 60
παραθέτω την υποψία σου για να συζητηθεί και απ όσους δεν ανοίξουν την επισύναψη
ανταγωνισμός συγγραφέων που απευθύνονται στο ίδιο κοινό
Γιώργο.
Συνεχίζω να συμφωνώ, παρά την λάθος αίσθησή μου πως πρόκειται για σχόλιο Μακρόπουλου.
Εκτιμώ ότι η μαρτυρία του γιατρού μαθητή του Μάζη είναι αληθινή. Μετά από τόσα χρόνια δεν βλέπω σκοπιμότητα να είναι φανταστική κατασκευή. Όπως και τα σχετικά με τις σφαλιάρες Μάζη.
Η υποψία μου, νομίζω, έχει ισχυρή «υλική» βάση. Ξέρω από άλλους συγγραφείς της εποχής ότι τα έσοδα από τις αντίστοιχες εκδόσεις τους ήταν πολύ υψηλά.
Ποτέ δεν κατάλαβα γιατί δεν δινονται ως σχολικά βιβλία καλές μεταφράσεις σχολικών βιβλίων του εξωτερικού. Μπορει να γίνει συμφωνία , η μετάφραση να γίνει ορθά απο ειδικους στο αντικείμενο και η ποιότητα των βιβλίων να ανέβει κατακόρυφα.
Το όφελος θα είναι μεγάλο και θα γλιτώσουμε από τα βιβλία που έχουμε τώρα που είναι κακογραμμένα και με αρκετά λάθη και δεν είναι καθόλου ελκυστικά για τους μαθητες μας.
Οι μαθητές σε μεγάλο ποσοστό μισούν το μάθημα της Φυσικής και σε αυτό κατά τη γνώμη μου παίζουν μεγάλο ρόλο τα σχολικά βιβλία.
Οπως ακριβώς γίνεται στα Πανεπιστημια, να γίνεται επιλογή συγγράμματος από τον διδάσκοντα. Στα Πανεπιστήμια σε πολλά μαθήματα οι φοιτητες επιλεγουν το σύγγραμμά τους και φυσικα συνήθως επιλέγουν τους διεθνείς εκδοτικούς οίκους και τα κορυφαία συγγράμματα διεθνώς. Μήπως ήρθε ο καιρός να γίνει και εδώ αυτό;
Καλό μεσημέρι.
Από μια αρχική πληροφορία ο Γιώργος έκανε μια συναρπαστική έρευνα ανακαλύπτοντας τις πρωτογενείς πηγές του θέματος.
Για τα ζητήματα που ανέκυψαν
1) Ήταν καλά βιβλία φυσικής τα βιβλία του Μάζη; Ήταν δίκαιη η κριτική του Αλεξόπουλου και του Μακρόπουλου; Νομίζω ότι με απόλυτα κριτήρια , δύσκολα μπορούν να χαρακτηριστούν τα βιβλία αυτά καλά βιβλία φυσικής . Είναι φανερό ότι ο Μάζης είχε στενό ορίζοντα (παρά την βιβλιογραφική του ενημέρωση) και ανεπαρκές θεωρητικό υπόβαθρο. Όμως τα βιβλία είναι γραμμένα με μόχθο και αφοσίωση και αυτό είχε θετικά διδακτικά αποτελέσματα. Τα βιβλία που τα αντικατέστησαν μπορεί να ήταν τυπικά πλησιέστερα σε σύγχρονες παιδαγωγικές αντιλήψεις αλλά ουσιαστικά ήταν χειρότερα. (Έχω στο μυαλό μου κυρίως το άθλιο βιβλίο των Κόκκοτα Κρέμου) Η κριτική του Αλεξόπουλου και του Μακρόπουλου σε αρκετά σημεία θυμίζει στην σχολαστικότητά της την κριτική του βιβλίου της Γ Λυκείου που πριν κάποια χρόνια προκάλεσε θυελλώδεις συζητήσεις στο ylikonet
2) Σε προηγούμενο σχόλιο επιχειρήθηκε δίκη προθέσεων του Μηνά Μακρόπουλου. Έτυχε να τον έχω καθηγητή στο φροντιστήριο ΑΛΦΑ το μακρινό 1972-73. Αυτά που θυμάμαι για το ήθος του δεν είναι συμβατά με τα κίνητρα που του αποδόθηκαν.
3) Για την Αυγή του Μάζη. Αν η σχετική πληροφορία είναι ακριβής τότε ο Μάζης (του οποίου τα σχολικά βιβλία χρησιμοποιούντο και στην διάρκεια της δικτατορίας ) πρέπει να ήταν περίεργο είδος αριστερού.
γεια σου Τίνα
η εμπειρία μου απ τα μεταφρασμένα βιβλία Φυσικής
η Ζωή Μελά, κόρη του Παύλου Μελά, μετάφρασε και διασκεύασε το τμήμα της Χημείας απ το Physique et Chimie, classes de 4e colleges, Paris, Fermend Nethan, 1960, που κυκλοφόρησε από τον ΟΕΔΒ το 1966 με τίτλο: Χημεία Β Γυμνασίου A. Godier, C. Thomas, M. Moreau, Ζωή Μελά – Ιωαννίδου
το βιβλίο αποσύρθηκε γρήγορα
η εντύπωσή μου ως μαθητή απ’ το βιβλίο ήταν ευχάριστη για την πρωτότυπη, σε σύγκριση με τα υπόλοιπα σύγχρονά του βιβλία Φυσικών Επιστημών, εργαστηριακή διαπραγμάτευση, που όμως δεν εξυπηρετήθηκε από τους διδάσκοντες
ο Διονύσης για το ίδιο βιβλίο:
έχω μια αχνή μνήμη σοβαρής επιστημονικής δομής, που μάλλον εξέπεμπε μια στρυφνότητα
η απαιτητική και ενδιαφέρουσα «Φυσική PSSC» δοκιμάστηκε πιλοτικά σε αρκετά σχολεία της χώρας, από έμπειρους εκπαιδευτικούς που υποστηρίχτηκαν παραδειγματικά από ικανούς επιμορφωτές και εφοδιάστηκαν με τον απαραίτητο εργαστηριακό εξοπλισμό σε πολλαπλότητα για μετωπική εργαστηριακή άσκηση
το πείραμα δεν εφαρμόστηκε στα σχολεία όλης της χώρας
ως βασική αιτία θεωρήθηκε ότι ενώ μπήκε για να εξοικειώσει τους τυπικούς μαθητές με τη Φυσική, κατέλληξε να ενεργοποιεί μαθητές που είχαν ήδη ενδιαφέρον για το μάθημα. Οι ενστάσεις που προβλήθηκαν στο δημόσιο διάλογο αφορούσαν την ενδεχόμενη ασυμμετρία αυτού του προγράμματος με τις Πανελλαδικές Εξετάσεις
σχετικά με τα μεταφρασμένα βιβλία Φυσικής που χρησιμοποιούνται στα Πανεπιστήμια, αυτοί που κυρίως έχουν επωφεληθεί είναι όσοι κάνουν μετά-ανάγνωση. Δηλαδή, οι ανήσυχοι φοιτητές και οι καθηγητές της Μέσης που συνεχίζουν να συμπεριφέρονται ως ανήσυχοι φοιτητές. Αυτή η παραγωγή αποτελεί αναμφισβήτητο βιβλιογραφικό πλούτο, απ τον οποίο επωφελούνται κυρίως οι μερακλήδες φυσικοί. Δηλαδή αυτά τα καλά βιβλία δεν πέτυχαν αποτρέψουν τη μελέτη των σπουδαστών από τις σημειώσεις που κωδικοποιούν την «εξεταστέα»
αγάπη για τη Φυσική προκάλεσαν;
στη βιβλιοθήκη μου υπάρχουν Πανεπιστημιακές Φυσικές – δώρα από νεαρούς γνωστούς μας “Πολυτεχνίτες”, που αφού «πέρασαν» το μάθημα, μου τις εμπιστεύτηκαν αντί να τις ανακυκλώσουν
η αρνητική εμπειρία από το πολλαπλό βιβλίο, θεωρώ ότι από μόνη της δεν θα πρέπει να λειτουργήσει αποτρεπτικά. Αυτή η άποψη αξίζει να στοιχειοθετηθεί περισσότερο
λοιπόν;
υπάρχει σύγκλιση στο «υλικό» για την ανάγκη σχολικού εγχειρίδιου, λιτού, με σαφήνεια και έναν γενικά αποδεκτό μετασχηματισμό των επιστημονικών εννοιών, που θα εξυπηρετεί το Α.Π. χωρίς να φιλοδοξεί να το υπερκαλύψει ή να βάζει στόχο να εντυπωσιάσει με καινοτόμες διδακτικές εξειδικεύσεις
από την άλλη Τίνα, αντιλαμβάνομαι ότι όταν επικοινωνώ με φίλους φυσικούς ή και με μαθητές, ανταλλάσσω επιχειρήματα με τη συνδρομή ψηφιακών παραπομπών, ηλεκτρονικών προσομοιώσεων, γραφημάτων και εξισώσεων που παράχθηκαν με υπολογιστικά προγράμματα ή και βιντεοσκοπημένων πειραμάτων. Δεν είμαι ποτέ πειστικός όταν τους παραπέμπω σε κάποια σελίδα του … Φάινμαν
επομένως, το σχολικό εγχειρίδιο σήμερα μπορεί να λειτουργεί όχι ως το όριο απ το οποίο δεν πρέπει να ξεφύγει ο αναγνώστης αλλά το εφαλτήριο στο οποίο θα σταθεί για να ξεκινήσει τις βουτιές στην γνώση που βρίσκεται “εκεί έξω”
και τα αποτελεσματικά εφαλτήρια είναι καθαρά ερωτήματα, χωρίς περιττές διακοσμήσεις, τοποθετημένα προς τα κει που τα νερά έχουν ασφαλές βάθος, χωρίς να κρύβουν ύφαλους. Εφαλτήρια – ερωτήματα που να προκαλούν τον άπειρο κολυμβητή να δοκιμάσει, χωρίς να κακοπάθει
δεν έχω καμία πρόβλεψη γι αυτούς που απολαμβάνουν το μπάνιο μόνο σε πισίνα
όλα τα προηγούμενα, “άκυρα”, αν πρόκειται για βιβλία που διαπραγματεύονται ύλη Πανελλαδικών. Τα τελευταία οφείλουν να καθορίζουν αυστηρά το «σωστό» & το «λάθος» αφού θα λειτουργήσουν στις εκπαιδευτικές συνθήκες που αναφερόμαστε, κυρίως ως κορσές των θεματοδοτών των Πανελλαδικών εξετάσεων, παρά ως εργαλεία διδασκαλίας και μάθησης
Δημήτρη,
για την «συναρπαστική έρευνα», θα περιοριστώ στο ότι το «χαρτί» που μου έστειλες είχε τις ημερομηνίες των δημοσιευμάτων και ταυτόχρονα η εφημερίδα «Ελευθερία» έλαχε να είναι ψηφιοποιημένη. Δηλαδή, τεμπέλικη βιβλιογραφική δουλειά χωρίς φυσική επίσκεψη σε βιβλιοθήκες!
Πάω στα στα θέματα που θέτεις
διαβάζοντας και αντιγράφοντας τις επιστολές του μακρινού 1958, απ το οποίο δεν έχω καμία ανάμνηση, είχα την αίσθηση ότι αναγνώριζα σχολαστικές κριτικές για βιβλία και για διδακτικό υλικό όχι μόνο φίλων και συνομιλητών αλλά κυρίως τις δικές μου σχετικές αμαρτίες
η αντίστιξη των σχολικών βιβλίων για την Α Λυκείου, του Μάζη και των Κόκκοτα – Κρέμου, ανέδειξε τις αγνοημένες αρετές του Μάζη, που τον είχαμε βαρεθεί να μας ταξιδεύει από την μαθητική μας διαδρομή μέχρι την πρώτη επαγγελματική μας εμπειρία
σχετικά με τον Μηνά Μακρόπουλο, παρακαλώ υπομονή. Προτρέχω να δηλώσω ότι το μοναδικό τεκμήριο που θα παραθέσω δεν είναι από μόνο του ικανό να τον “καταδικάσει” για κάτι
η «Αυγή του Μάζη» προέκυψε από τον μαθητή του, γιατρό Ραφαήλ Διαμαντή, ως δευτερογενής μαρτυρία και ως τέτοια είναι μαχητή:
«παλαιότερα στη τάξη του αδελφού μου πού ήταν μεγαλύτερος κατά 7 χρόνια από μένα, ο Μάζης εισερχόταν στη τάξη έχοντας πάντα διπλωμένη στη τσέπη την εφημερίδα “Αυγή” πού θεωρείτο «κομμουνιστική» την εποχή εκείνη!»
αν καταφύγουμε στην επαγγελματική του εξέλιξη, ως δημόσιου υπάλληλου, πάλι θα πρέπει να εκβιάσουμε συμπεράσματα
ο Μάζης πέτυχε διακριτή πορεία ως καθηγητής στο δημόσιο. Υπηρέτησε στο γνωστότερο σχολείο αριστείας της εποχής του, το Βαρβάκειο, απ το 1941 – 1964, απ το 1958 διευθυντής του «Πρακτικού» και στη συνέχεια επιθεωρητής Μ. Εκπαίδευσης
για το κλίμα στο Βαρβάκειο της εποχής, ξανά ο Ρένος, ως μαθητής που οριακά πρόλαβε τον Μάζη:
… είναι η αδικία που υφίσταμαι εγώ στο Βαρβάκειο. Ο Τόγκας, ο λαμπρός μαθηματικός, επειδή εγώ αρνούμαι να γραφτώ και να φορέσω στολή της Νεολέρας του Μεταξά –όπως υποτακτικά πράττουν όλοι οι συμμαθητές μου με εξαίρεση τον Κώστα Αξελό που ήταν πρόσκοπος- με ονομάζει «Το Στίγμα του Βαρβακείου»
πάντως, η εφημερίδα απ την οποία ενημερωνόταν ο Μάζης, θεωρώ ότι ήταν άσχετη με την αυτοδημιούργητη και μοναχική εκδοτική παραγωγή του, που σήμερα φαντάζει θηριώδης ως έργο ενός ανθρώπου
Γιώργο τον αναγνώστη τον ενδιαφέρει το αποτέλεσμα και όχι ο κόπος με τον οποίον αυτό επετεύχθη.
Αγαπητέ Γιώργο σε ευχαριστώ για την εκτενή απάντηση.
Εχω δουλεψει με τα βιβλία του IB που αφορουν την δευτεροβάθμια εκπαιδευση. Θα μπορούσαν αυτά να μεταφραστούν και να δοθουν στους μαθητές . Θα ήταν μια μεγάλη νέα αρχή για την εκπαίδευση.
Επιμένω οτι τα βιβλία που έχουμε τώρα δεν είναι καθόλου ελκυστικά, έχουν λαθη και για αυτό δεν είναι τυχαίο ότι δεν έχουν μεταφραστεί και στο εξωτερικό. Το καλό βιβλίο πάντα μεταφράζεται όπως και η καλή ιδέα.
Είναι κρίμα να χάνουμε παιδιά από την Φυσική λογω των απαράδεκτων σχολικών βιβλίων .Ας γίνει η αρχή από τα σχολικά βιβλία του Λυκείου που παίζουν μεγάλο ρόλο και στην πανεπιστημιακή εξέλιξη των μαθητών.
Τα παιδια που ακολουθουν το πρόγραμμα IB είναι τυχερά αλλα δυστυχώς είναι λίγα.
Δημήτρη,
η αναφορά στην «τεμπέλικη δουλειά» απ το σπίτι δεν σχετίζεται εδώ με προσχηματική σεμνότητα, αλλά επειδή βαρέθηκα να καταφύγω στα μη ψηφιοποιημένα αρχεία των εφημερίδων «Αθηναϊκή», για το φύλλο της 27 Οκτωβρίου 1958 και της βραχύβιας «Ανεξάρτητος Τύπος», για τα φύλλα στις 17 & 18 Σεπτεμβρίου 1958, όπου δημοσιεύτηκαν οι παρεμβάσεις του Μηνά Μακρόπουλου για τα βιβλία Μάζη, πριν καταφύγει στον Ρένο που πέτυχε να διαστείλει με την πένα του το θέμα
έχουμε και δευτερεύοντες λόγους για τη λήξη της καραντίνας με υγεία
Τίνα,
δεν έχω άποψη για τα βιβλία του ΙΒ,
κακώς!
ελπίζω να τα διαβάσω στα ελληνικά, όπως και το PSSC
δημιουργική Κυριακή!