web analytics

Φίλιππος Καβουριάρης

  • Όντως αυτά τα πράγματα είναι ενδιαφέροντα. Ουσιαστικά μας λέτε ότι ναι μεν η δύναμη Λορενζ μπορεί να έχει μηδενικό έργο αλλα απο την στιγμή που η μία συνιστώσα της δεν θα έχει απορρίπτουμε χωρίς κανένα δισταγμό την συντηρητικότητα .

  • καλησπέρα και πάλι! κύριε Γιάννη αυτό το οποίο αναφέρετε το έχει ανεβάσει ο κύριος Διονύσης εάν δείτε τον σύνδεσμο που ανέβασα στα ερωτήματα μου. Μία ερώτηση ακόμα. Το ηλεκτρικό πεδίο που σχηματίζει η ράβδος εξωτερικά του αγωγού είναι συντηρητικό γιατί ουσιαστικά επειδή τα άλλα 3 σύρματα είναι ακλόνητα η δύναμη Laplace που σχηματίζεται α…[Περισσότερα]

  • κατάλαβα! αφού λοιπόν η συζήτηση έφτασε σε άλλο επίπεδο θα ρωτούσα εάν ξέρατε κάποιο βιβλίο Κλασικής Μηχανικής (θεωρητική,αναλυτική) έτσι ώστε να τα κοιτάξω αυτά τα πράγματα; απευθύνομαι και στους άλλους συναδέλφους βεβαίως βεβαίως

  • Αρκετά ενδιαφέρουσα η δική σας προσέγγιση! Πάντα υπάρχει μπέρδεμα ως προς την ενέργεια γενικότερα. Θυμάμαι και την δική μου σύγχυση σαν μαθητής ως προς το έργο δύναμης- δυναμική ενέργεια. Πολύ λεπτή η γραμμή να καταλάβει ο μαθητής.

  • καταλαβαίνω απόλυτα τι θέλετε να πείτε εδώ. Επομένως προτείνετε εσείς σε ένα μαθητή να λέμε την “αλήθεια” ή το τι λέει το βιβλίο;
    Επίσης τι θα ορίζατε εσείς σαν συντηρητική δύναμη; Είναι όντως αυτή που δεν παράγει έργο σε μια κλειστή διαδρομή αλλά παράλληλα πρέπει να προέρχεται από συντηρητικό πεδίο δυνάμεων (στροβιλίζον πεδίο;). Γιατί όπως πολύ…[Περισσότερα]

  • Συγνώμη για τον κόπο που σας έβαλα το διάβασα αλλού τότε. Επομένως δεν υπάρχει πρόβλημα σε έναν μαθητή να κατανοήσει τα παραπάνω! Χρησιμοποιώντας και το παράδειγμα που δώσατε για την τριβή γίνονται εύκολα αντιληπτό από τον μαθητή ότι και μηδενικό έργο που παράγει σε κάποιες περιπτώσεις δεν είναι συντηρητική. Σας ευχαριστώ πολύ.

  • Το γνωρίζω. όπως γράφω ουσιαστικά οι αντιφάσεις προέρχονταν απο το γεγονός ότι νόμιζα ότι είδα στο βιβλίο ότι η λαπλας είναι συντηρητική. Εξαρχής ήρθα σε αντίθεση με αυτό για αυτό κ όλας χρησιμοποίησα σαν παράδειγμα το θεώρημα της διανυσματικής ανάλυσης. Ότι ας πούμε γιατί γράφει ότι είναι συντηρητική εφόσον λογικά δεν είναι.

  • Κύριε Γιάννη ευχαριστώ για τα παραδείγματα. Στο δικό μου μυαλό είναι προφανές για ποιο λόγο η δύναμη Laplace παράγει μη μηδενικό έργο! Ωστόσο μάλλον αλλού διάβασα για την συντηρητικότητα της δύναμης Laplace και απλώς προβληματίστηκα για το πως μπορείς να το εξηγήσεις και να το δεχθεί ένα παιδί από την στιγμή που την μία του λες έτσι και την άλλη αλλιώς!

  • Καλημέρα σας κύριε Γιάννη.
    Προφανώς έχει να κάνει ο τρόπος με τον οποίο ασκείται μια δύναμη σε ένα σώμα. Ωστόσο σκεπτόμενος τους αυστηρούς ορισμούς του τι είναι συντηρητικό πεδίο δυνάμεων μου διέφυγε αυτή η σημαντική λεπτομέρεια!
    Πάντα ο πιο απλός τρόπος να καταλάβεις είναι ένα αντιπαράδειγμα! Ευχαριστώ.

  • Καλημέρα σας. Ουσιαστικά γενικότερα προβληματίζομαι για το πως κάποια πράγματα μπορεί κάποιος μαθητής να τα δεχθεί. Μου φαινόταν αρχικά ότι ένας μαθητής θα δυσκολευτεί αρκετά να δεχτεί πως πάμε από την μία περίπτωση όπου το έργο είναι μηδέν στην κλειστή τροχιά των ηλεκτρονίων, ενώ ταυτοχρόνως για την κίνηση της ράβδου να μην είναι μηδέν. Διότι…[Περισσότερα]

  • Καλησπέρα συνάδελφοι και συναδέλφισες.

    Διαβάζοντας για πρώτη φορά ουσιαστικά μετά τα φοιτητικά μου χρόνια ξανά ένα κομμάτι του ηλεκτρομαγνητισμού (για τις πανελλήνιες) μου γεννήθηκαν κάποιες απορίες σχετικ […]

    • Καλημέρα Φίλιππε.
      Ας ακούσουμε τι απαντήσεις των φίλων.

    • Θα έλεγα να δούμε τα θέματα ένα – ένα.
      Ωστόσο σε έναν μαθητή μπορούμε να περάσουμε ότι η δύναμη Laplace (που ασκείται σε φορτία πρωτίστως και μετά συνολικά στον αγωγό) παράγει μηδενικό έργο στα φορτία αλλά όχι στη ράβδο;”
      Πού ακριβώς υπάρχει το πρόβλημα;
      Σε ένα ελεύθερο φορτίο ασκείται από το μαγνητικό πεδίο δύναμη Lorentz κάθετη στην ταχύτητα.
      Το έργο αυτής της δύναμης με το έργο της δύναμης Laplace στον αγωγό συγκρίνουμε;
      Αυτό είναι το ερώτημα Φίλιππε;

      • Καλημέρα σας. Ουσιαστικά γενικότερα προβληματίζομαι για το πως κάποια πράγματα μπορεί κάποιος μαθητής να τα δεχθεί. Μου φαινόταν αρχικά ότι ένας μαθητής θα δυσκολευτεί αρκετά να δεχτεί πως πάμε από την μία περίπτωση όπου το έργο είναι μηδέν στην κλειστή τροχιά των ηλεκτρονίων, ενώ ταυτοχρόνως για την κίνηση της ράβδου να μην είναι μηδέν. Διότι όταν σύμφωνα με το βιβλίο διαβάζει ότι είναι συντηρητική αμέσως όπως και είναι λογικό, προκαλείται κάποια σύγχυση. Άρα εν τέλει σου λέει μετά τι γράφει;

      • Απαντώ στην ερώτηση του Διονύση:
        Οι δύνάμεις Λόρεντζ είναι κάθετες στις ταχύτητες των ελευθέρων ηλεκτονίων και δεν παράγουν έργο επ’ αυτών,
        Δεν είναι όμως κάθετες στην ταχύτητα του αγωγού!
        Κάποιες φορές έχουν ίδια διεύθυνση και φορά με την ταχύτητα του αγωγού και τον επιταχύνουν:
        Εδώ βλέπουμε περίπτωση επιβράδυνσης:

        https://i.ibb.co/7YdhqmC/Screenshot-1.jpg

        Οι ταχύτητες των ηλεκτρονίων είναι οριζόντιες και του αγωγού κατακόρυφη.
        Μηδενικό είναι το έργο επί των ηλεκτρονίων.

    • Καλημέρα Φίλιππε και Διονύση.
      Διαβάζω:
      Αρχικά γνωρίζοντας από την διανυσματική ανάλυση ότι ένα στροβιλίζον πεδίο ουσιαστικά δεν παράγει συντηρητικές δυνάμεις μου ήρθε η απορία πως γίνεται η μαγνητική δύναμη σε μια κλειστή διαδρομή να παράγει μηδενικό έργο όπως μας λέει το σχολικό βιβλίο.

      Μια δύναμη μπορεί να μην είναι συντηρητική και όμως να παράγει μηδενικό έργο σε κλειστή τροχιά. Παράδειγμα:

      https://i.ibb.co/JCWXh2w/Screenshot-1.jpg

      Η τριβή δεν είναι συντηρητική δύναμη. Εν τούτοις το έργο της είναι μηδενικό στην περίπτωση αυτήν, διότι είναι κάθετη στην ταχύτητα.

      • Καλημέρα σας κύριε Γιάννη.
        Προφανώς έχει να κάνει ο τρόπος με τον οποίο ασκείται μια δύναμη σε ένα σώμα. Ωστόσο σκεπτόμενος τους αυστηρούς ορισμούς του τι είναι συντηρητικό πεδίο δυνάμεων μου διέφυγε αυτή η σημαντική λεπτομέρεια!
        Πάντα ο πιο απλός τρόπος να καταλάβεις είναι ένα αντιπαράδειγμα! Ευχαριστώ.

    • Έπειτα διαβάζω:
      Πως εξηγείς σε ένα παιδί ότι η δύναμη Laplace σύμφωνα με το σχολικό βιβλίο είναι συντηρητική δύναμη και το έργο της είναι μηδέν, αλλά παράλληλα εκφράζει και την θερμότητα που εκλύεται από το κύκλωμα άρα εφόσον έχεις αντιστάτες αποκλείεται να είναι μηδενική.
      Δεν βρίσκω κάπου στο σχολικό βιβλίο ότι η δύναμη Λαπλάς είναι συντηρητική. Ούτε φυσικά ότι το έργο της είναι μηδέν. Ας δούμε αυτό:

      https://i.ibb.co/1G4vKgP/Screenshot-2.jpg

      Η ράβδος έχει άρθρωση στο κέντρο του κύκλου. Η δύναμη Λαπλάς παράγει έργο σε μία πλήρη περιστροφή. Έργο μη μηδενικό. διότι η ράβδος αποκτά κινητική ενέργεια.

      • Κύριε Γιάννη ευχαριστώ για τα παραδείγματα. Στο δικό μου μυαλό είναι προφανές για ποιο λόγο η δύναμη Laplace παράγει μη μηδενικό έργο! Ωστόσο μάλλον αλλού διάβασα για την συντηρητικότητα της δύναμης Laplace και απλώς προβληματίστηκα για το πως μπορείς να το εξηγήσεις και να το δεχθεί ένα παιδί από την στιγμή που την μία του λες έτσι και την άλλη αλλιώς!

        • Μα δεν είναι συντηρητική η δύναμη Λαπλάς.

          • Το γνωρίζω. όπως γράφω ουσιαστικά οι αντιφάσεις προέρχονταν απο το γεγονός ότι νόμιζα ότι είδα στο βιβλίο ότι η λαπλας είναι συντηρητική. Εξαρχής ήρθα σε αντίθεση με αυτό για αυτό κ όλας χρησιμοποίησα σαν παράδειγμα το θεώρημα της διανυσματικής ανάλυσης. Ότι ας πούμε γιατί γράφει ότι είναι συντηρητική εφόσον λογικά δεν είναι.

    • Δεν βλέπω το σχολικό βιβλίο να χαρακτηρίζει συντηρητικές ούτε τη δύναμη Λόρεντζ ούτε τη δύναμη Λαπλάς. Λογικό διότι εξαρτώνται από την ταχύτητα.

      • Συγνώμη για τον κόπο που σας έβαλα το διάβασα αλλού τότε. Επομένως δεν υπάρχει πρόβλημα σε έναν μαθητή να κατανοήσει τα παραπάνω! Χρησιμοποιώντας και το παράδειγμα που δώσατε για την τριβή γίνονται εύκολα αντιληπτό από τον μαθητή ότι και μηδενικό έργο που παράγει σε κάποιες περιπτώσεις δεν είναι συντηρητική. Σας ευχαριστώ πολύ.

    • Η συντηρητικότητα δυνάμεων έχει μεγάλο πρόβλημα όταν παρουσιάζεται σε μαθητές.
      Λέμε κάποιες φορές ότι συντηρητική είναι μία δύναμη όταν σε κάθε κλειστή διαδρομή το έργο της είναι μηδέν.
      Το έργο της δύναμης Λόρεντζ είναι σε κάθε διαδρομή (και επομένως σε κάθε κλειστή διαδρομή) μηδενικό. Όμως δεν είναι συντηρητικό το μαγνητικό πεδίο.
      Μια δύναμη σταθερή (σταθερό διάνυσμα) που ασκούμε με το χέρι μας παράγει μηδενικό έργο σε κάθε κλειστή διαδρομή. Είναι συντηρητική η δύναμη του χεριού μας ενώ δεν είναι πεδιακή δύναμη;

      Όλα αυτά προήλθαν από έναν “εξυπνακισμό”. Αντί να πουν ότι η μηχανική ενέργεια διατηρείται όταν δεν υπάρχουν τριβές και αντιστάσεις, είπαν ότι η διατηρείται όταν στο σώμα ασκούνται μόνο συντηρητικές δυνάμεις.
      Μετά από αυτόν τον εξυπνακισμό ένα παιδί έχει την απορία:
      -Αφού η σταθερή δύναμη του χεριού μου είναι συντηρητική, γιατί δεν διατηρείται η ενέργεια του σώματος στο οποίο ασκείται;

      Μετά αρχίζουν τα “Θα το μάθεις όταν μεγαλώσεις”.

      Τα πρώτα θύματα του εξυπνακισμού αυτού ήταν συνάδελφοι που είναι σήμερα λίγο κάτω από 60 χρονών. Αυτοί διδάχτηκαν ότι κατά την πτώση σε λείο κεκλιμένο διατηρείται η ενέργεια διότι το βάρος είναι συντηρητική δύναμη και η Ν έχει μηδενικό έργο.

      • καταλαβαίνω απόλυτα τι θέλετε να πείτε εδώ. Επομένως προτείνετε εσείς σε ένα μαθητή να λέμε την “αλήθεια” ή το τι λέει το βιβλίο;
        Επίσης τι θα ορίζατε εσείς σαν συντηρητική δύναμη; Είναι όντως αυτή που δεν παράγει έργο σε μια κλειστή διαδρομή αλλά παράλληλα πρέπει να προέρχεται από συντηρητικό πεδίο δυνάμεων (στροβιλίζον πεδίο;). Γιατί όπως πολύ εύστοχα δείξατε πριν, η τριβή μπορεί ορισμένες φορές να μην παράγει έργο αλλά σίγουρα δεν είναι συντηρητική. Άρα λοιπόν θα μπορούσατε να δώσετε έναν πλήρη ορισμό για την συντηρητική δύναμη;

        • Όχι θα έλεγα. Έλεγα ότι πρέπει να προέρχεται από πεδίο και όχι από χέρια ή τριβές.
          Έπειτα πως πρέπει σε κάθε κλειστή διαδρομή το έργο της να είναι μηδέν.
          Ανέφερα την ιδιορυθμία του μαγνητικού πεδίου (μηδενικό έργο σε κάθε κλειστή διαδρομή αλλά όχι συντηρητικό). Έκανα μια ζωγραφική που απεικόνιζε το μη συντηρητικό ηλεκτρικό πεδίο και θα εξηγούσα σε ποιες διαδρομές το έργο είναι μηδέν και σε ποιες όχι.
          Κυρίως όμως ανέφερα ότι  ότι η μηχανική ενέργεια διατηρείται όταν δεν υπάρχουν τριβές και αντιστάσεις.
          Εξηγούσα ότι η μηχανική ενέργεια στο κεκλιμένο διατηρείται διότι δεν παράγεται θερμότητα, απουσία τριβών.
          Η πρώτη Λυκείου τελείωνε χωρίς να ξαναπροφέρω τη λέξη “συντηρητικές”.

          • Αρκετά ενδιαφέρουσα η δική σας προσέγγιση! Πάντα υπάρχει μπέρδεμα ως προς την ενέργεια γενικότερα. Θυμάμαι και την δική μου σύγχυση σαν μαθητής ως προς το έργο δύναμης- δυναμική ενέργεια. Πολύ λεπτή η γραμμή να καταλάβει ο μαθητής.

            • Δεν είναι δική μου προσέγγιση.
              Ο Αλεξόπουλος την έκανε, ακόμα και στα βιβλία Γενικής Φυσικής που κάναμε στο 1ο έτος. Φυσικά την έκανε και στα Γυμνασιακά του βιβλία.
              Ακολουθούσαν και όλα τα άλλα βιβλία που απευθύνονταν σε υποψηφίους.
              Οι εξυπνακισμοί άρχισαν αργότερα. Κάποια χρόνια μετά.

              Εμείς δεν είχαμε πρόβλημα στην κατανόηση της Δυναμικής ενέργειας. Οφείλεται σε θέση η παραμόρφωση και ισούται με το έργο που πρέπει να παράξω για να πετύχω την θέση ή την παραμόρφωση αυτήν,
              Όταν αίρεται η παραμόρφωση ή επανερχόμαστε στην αρχική θέση (μηδενικής ενέργειας) το έργο αυτό το παίρνουμε πίσω.

              • κατάλαβα! αφού λοιπόν η συζήτηση έφτασε σε άλλο επίπεδο θα ρωτούσα εάν ξέρατε κάποιο βιβλίο Κλασικής Μηχανικής (θεωρητική,αναλυτική) έτσι ώστε να τα κοιτάξω αυτά τα πράγματα; απευθύνομαι και στους άλλους συναδέλφους βεβαίως βεβαίως

        • Στην ερώτηση για το ποιος είναι ο ορισμός συντηρητικού πεδίου F(r) θα επαναλάμβανα τον ορισμό που θα λέει ότι είναι συντηρητικό αν curlF=0 ή ισοδύναμα υπάρχει U(r): F=-gradU.
          Αυτά όμως όχι σε παιδιά Λυκείου.
          Μέχρι να πάω στο 2ο έτος δεν μου χρειάστηκαν οι συντηρητικές δυνάμεις.

      • Καλησπέρα κ. Γιάννη,

        Συμφωνώ με όλα. Να προσθέσω ότι το έργο της δύναμης Lorentz δεν είναι μηδενικό σε κάθε κλειστή διαδρομή. Προυπόθεση του παραπάνω είναι να έχουμε σταθερό μαγνητικό πεδίο.

        Αν το πεδίο δεν είναι σταθερό, και εξαρτάται από τον χρόνο, ή ακόμα και σε πάρα πολλές περιπτώσεις τον χώρο, τότε το κλειστό επικαμπύλιο ολοκλήρωμα της δύναμης Lorentz δεν είναι μηδενικό.

        Είναι σημαντικό όμως να τονιστεί ότι στην φύση υπάρχουν μόνο συντηρητικές δυνάμεις. Η τριβή για παράδειγμα, είναι σε μακροσκοπικό μόνο μη συνητρητική, γιατί δεν αποτελεί καν δύναμη σε θεμελιακό επίπεδο.

        Λίγα γενικότερα πράγματα για την πρακτικότητα του ορισμού της δυναμικής ενέργειας από την αναλυτική μηχανική.

        Αν ορίσουμε ως συνάρτηση Lagragne την L=T-V, όπου V η δυναμική ενέργεια, το (-) grad της οποίας – σε πεδίο – δίνει την εκάστοτε συντηρητική δύναμη, τότε παίρνουμε από τις εξισώσεις E-L τον 2ο νόμο του νεύτωνα και απλά προσθέτουμε όλες τις υπόλοιπες μη συντηρητικές δυνάμεις.

        Για περιπτώσεις που έχουμε αντιδράσεις κτλ μπορούμε να εισάγουμε τις επιπλεόν δυνάμεις μέσα από την ίδια την Lagragian.

        Αυτό που θέλω να πω, είναι ότι στην φύση τα σωματίδια κινούνται με τέτοιο τρόπο, ώστε να κάνουν στάσιμο ένα ολοκλήρωμα μιας συνάρτησης, που περιέχει ένα δυναμικό. Άρα είναι ευκολότερο να βλέπουμε σε θεμελιώδη μορφή τους νόμους μέσα από δυναμικά και όχι μέσα από δυνάμεις.

        • Καλημέρα Σπύρο.

          Χρονικά σταθερό. Πεδίο δηλαδή f(r) και όχι f(r,t).
          Βέβαια παραμένει η απορία μου πως θα προκύψει έργο μη μηδενικό όταν η δύναμη Λόρεντζ είναι συνεχώς κάθετη στην ταχύτητα έστω και σε μεταβαλλομενο χρονικά πεδίο. Δεν είναι κάθετη στην όποια τροχιά;

          Φυσικά με εντυπωσιάζει η εξέλιξή σου. Είσαι προχωρημένος ακόμα και σε σχέση με δευτεροετή φοιτητή!

          • κ. Γιάννη ευχαριστώ!

            Το εξωτερικό γινόμενο υ x B είναι κάθετο στο dr, άρα πράγματι παντού έχουμε μηδενικό κλειστό έργο. Το θέμα όμως βρίσκεται στο να ορίσουμε δυναμικό γι’αυτήν την δύναμη, αφού η εξάρτηση της από την ταχύτητα δυσκολεύει τα πράγματα. Έτσι έχουμε ορίσει το ανυσμαστικό δυναμικό, το οποίο με έναν απλό μετασχηματισμό μπορεί να εισαχθεί στην Lagrange. Αυτό φυσικά δεν την καθιστά συντηρητική δύναμη με την καθιερωμένη συντηρητικότητα που ορίζουμε.

      • Καλησπέρα Γιάννη, τώρα είδα την ενδιαφέρουσα συζήτηση.

        Γράφεις: Λέμε κάποιες φορές ότι συντηρητική είναι μία δύναμη όταν σε κάθε κλειστή διαδρομή το έργο της είναι μηδέν.

        Δε νομίζω ότι το λέμε αυτό, λέμε όμως ότι εάν μία δύναμη είναι συντηρητική, τότε το έργο της κατά μήκος κλειστής διαδρομής είναι μηδενικό. Δεν είναι δηλαδή ικανή συνθήκη για να οριστεί μία δύναμη ως συντηρητική το μηδενικό έργο σε κλειστή διαδρομή. Το αναφέρω για το παράδειγμα που παρέθεσες με τη δύναμη του χεριού.

        Να αναφέρω ότι εγώ ανήκω στους αρκετά κάτω από 60 και όντως (αυτό)διδάχτηκα αυτό που γράφεις για το λείο κεκλιμένο. Σαφώς είναι ωραία και η εξήγηση με τις τριβές, αντιστάσεις, κάποια άλλη δύναμη κτλ

    • Φίλιππε και Γιάννη καλημέρα και πάλι.
      Βλέπω να προχώρησε η συζήτηση και δεν διαφωνώ με όσα ανέφερε ο Γιάννης, αλλά ας μου επιτραπεί με την ευκαιρία, να κάνω μια προσπάθεια ξεκαθαρίσματος κάποιων πραγμάτων πάνω στο θέμα.
      https://yliko.files.wordpress.com/2021/10/cf847cf84.jpgΝα πω αρχικά ότι «παίζουμε» με μοντέλα, αφήνοντας έξω τον πολύπλοκο κόσμο μας…
      Έστω ο αγωγός ΑΓ στο γνωστό κύκλωμα, τον οποίο θεωρούμε μονοδιάστατο, χωρίς αντίσταση (άρα ξεχνάμε συγκρούσεις με ιόντα…) και στο πρώτο σχήμα έχουμε σημειώσει 4 ελεύθερα ηλεκτρόνια, τα οποία θεωρούμε ακίνητα.
      Κλείνουμε το διακόπτη και ερχόμαστε στο μεσαίο σχήμα. Λόγω της πηγής δημιουργείται στο εσωτερικό! του αγωγού ένα ηλεκτρικό πεδίο έντασης Ԑ όπως στο σχήμα. Εξαιτίας αυτού του πεδίου στα ηλεκτρόνια ασκούνται δυνάμεις ηλεκτροστατικής φύσεως f1 οι οποίες κατευθύνονται προς τα πάνω και επιταχύνουν τα ηλεκτρόνια προς τα πάνω. Ας θεωρήσουμε ότι μόλις ένα ηλεκτρόνιο εγκαταλείπει τον αγωγό μας από την επαφή Α, ένα άλλο έρχεται σε αυτόν από το Γ, οπότε τι έχουμε:
      Στον αγωγό μας δεν ασκείται καμιά δύναμη στη διεύθυνση y. Δυνάμεις ασκούνται στα ηλεκτρόνια και αυτά επιταχύνονται από το Γ προς το Α και έτσι αποκτούν ταχύτητα, έστω u1 (κάποια στιγμή), όπως δείχνονται στο τρίτο σχήμα μας.
      Αλλά τότε σε κάθε κινούμενο ηλεκτρόνιο ασκείται από το μαγνητικό πεδίο δύναμη Lorentz  μέτρου f2=Bu1q όπως στο τρίτο σχήμα. Αλλά ο αγωγός είναι μονοδιάστατος και στην διεύθυνση x δεν μπορούν να κινηθούν τα ηλεκτρόνια, οπότε ασκούν και δέχονται δυνάμεις από τα τοιχώματα με αποτέλεσμα να ισορροπούν στην διεύθυνση x. Τότε όμως ο αγωγός ΑΓ δέχεται συνισταμένη δύναμη Laplace με φορά προς τα δεξιά και μέτρο:
      FL=ΒΙℓ=4f2.Αν συγκρατούμε ακίνητο τον αγωγό ΑΓ, αυτή η δύναμη δεν παράγει κανένα έργο. Αν αφήσουμε τον αγωγό ελεύθερο, τότε θα επιταχυνθεί προς τα δεξιά και η δύναμη Laplace θα παράγει έργο. Έργο μη μηδενικό, που στην περίπτωσή μας θα μετράει την αύξηση της κινητικής ενέργειας του αγωγού, δηλαδή την ενέργεια που μετατρέπεται από ηλεκτρική σε μηχανική.
      ΥΓ
      Και μην ρωτήσει κανένας «Μα, αφού θα κινηθεί ο αγωγός ΑΓ προς τα δεξιά τα ηλεκτρόνια δεν αποκτούν ταχύτητα υ, ίση με την ταχύτητα του αγωγού;»
      Αυτό είναι αλήθεια, αλλά τότε οδηγούμαστε στο επόμενο βήμα που είναι η επαγωγή… 

      • Καλό Διονύση.
        Και μην ρωτήσει κανένας «Μα, αφού θα κινηθεί ο αγωγός ΑΓ προς τα δεξιά τα ηλεκτρόνια δεν αποκτούν ταχύτητα υ, ίση με την ταχύτητα του αγωγού;»
        Δεν αποκτούν την ταχύτητα του αγωγού. Εκτελούν δύο κινήσεις, μία x με την ταχύτητα του αγωγού και μία y με άλλη ταχύτητα (ρευματική ταχύτητα).

        • καλησπέρα και πάλι! κύριε Γιάννη αυτό το οποίο αναφέρετε το έχει ανεβάσει ο κύριος Διονύσης εάν δείτε τον σύνδεσμο που ανέβασα στα ερωτήματα μου. Μία ερώτηση ακόμα. Το ηλεκτρικό πεδίο που σχηματίζει η ράβδος εξωτερικά του αγωγού είναι συντηρητικό γιατί ουσιαστικά επειδή τα άλλα 3 σύρματα είναι ακλόνητα η δύναμη Laplace που σχηματίζεται απο τις επιμέρους δυνάμεις ΛΟΡΕΝΖ ασκείται μεν στα σύρματα αλλά ουσιαστικά δεν μπορεί να φανεί επειδή παραμένουν ακλόνητα, άρα συνεπώς δεν παράγει έργο;

    • Καλημέρα σε όλους.
      Φίλιππε ωραίο ερώτημα έθεσες.
      Θα καταθέσω κι εγώ την ταπεινή μου γνώμη προσπαθώντας να βοηθήσω στο ξεκαθάρισμα.
      Συμφωνώ με την τοποθέτηση του Γιάννη:
      “Αντί να πουν ότι η μηχανική ενέργεια διατηρείται όταν δεν υπάρχουν τριβές και αντιστάσεις, είπαν ότι η διατηρείται όταν στο σώμα ασκούνται μόνο συντηρητικές δυνάμεις. …”
      Άσχετα με το αν θα αναφερθούμε ή όχι σε πεδιακές δυνάμεις ή σε δυνάμεις από χέρι ή τριβές η συντηρητικότητα πρέπει να προέρχεται από το μηδενικό έργο σε κάθε κλειστή διαδρομή.
      Μπορεί η δύναμη Lorentz να έχει μηδενικό έργο για κάθε κλειστή διαδρομή, αλλά η δύναμη Laplace ΔΕΝ έχει όπως έχει δείξει με παράδειγμα ο Γιάννης εδώ.
      Άρα δεν είναι μηδέν το έργο για κάθε (εντελώς κάθε) κλειστή διαδρομή από δυνάμεις που ασκεί το μαγνητικό πεδίο.
      Δεν είναι λοιπόν συντηρητικό χωρίς καμία ιδιορυθμία κατά τη γνώμη μου.

      • Όντως αυτά τα πράγματα είναι ενδιαφέροντα. Ουσιαστικά μας λέτε ότι ναι μεν η δύναμη Λορενζ μπορεί να έχει μηδενικό έργο αλλα απο την στιγμή που η μία συνιστώσα της δεν θα έχει απορρίπτουμε χωρίς κανένα δισταγμό την συντηρητικότητα .

    • Καλημέρα παιδιά.
      Θα έλεγα ότι θα μπορούσαμε να περάσουμε στο επόμενο θέμα που θέτει ο Φίλιππος.
      Όσο αφορά το συγκεκριμένο άρθρο του κυρίου Μάργαρη, εδώ, μου προκαλεί απορία γιατί το ηλεκτρικό πεδίο που επάγεται εξαιτίας της κίνησης της ράβδου, στο εσωτερικό της είναι μη συντηρητικό ενώ το εξωτερικό ηλεκτρικό πεδίο που η ίδια προκαλεί είναι συντηρητικό)”
      

    • Καλημέρα συνάδελφοι.
      Σπύρο και Γιάννη με μπερδέψατε ως προς το τι ισχυρίζεστε.
      Το έργο της δύναμης Lorentz είναι ή δεν είναι μηδέν, σε κάθε κλειστή διαδρομή;
      Αν ο στροβιλισμός μίας δύναμης είναι μηδέν, τότε μπορεί να υπάρχουν κλειστές καμπύλες, στις οποίες το κλειστό επικαμπύλιο ολοκλήρωμα της δύναμης να μην είναι μηδέν;
      Αντίστροφα, αν το κλειστό επικαμπύλιο ολοκλήρωμα ισούται με το μηδέν για κάθε κλειστή καμπύλη στον χώρο, τότε ο στροβιλσιμός της δύναμης δεν είναι παντού μηδέν;
      Ποιος είναι τελικά ο ορισμός της συντηρητικής δύναμης;

      • Καλημέρα Στάθη.
        Το έργο της δύναμης Λόρεντζ είναι μηδέν σε κάθε διαδρομή, όχι μόνο σε κλειστή διαδρομή. Η δύναμη είναι κάθετη στην ταχύτητα.
        Όμως ο στροβιλισμός του μαγνητικού πεδίου δεν είναι μηδέν.

        • Γιάννη καλημέρα.
          Καταλαβαίνω με αυτό που λές, ότι σε κάθε κλειστή διαδρομή ενός φορτίου, το έργο της δύναμης Lorentz ισούται με το μηδέν γιατί συνεχώς η δύναμη είναι κάθετη στην τροχιά του υλικού σημείου (στην ταχύτητα). Αλλά η δύναμη Lorentz δεν είναι συντηρητική γιατί ο στροβιλισμός της είναι διάφορος του μηδενός. Οπότε το έργο μηδέν κατά μήκος κλειστής διαδρομής του φορτίου δεν είναι σωστό κριτήριο περί “συντηρητικότητας”.

          Υπάρχει όμως και το θέωρημα Stoke’s:
          https://i.ibb.co/2jtgzyC/image.png
          Aν ο στροβιλισμός της δύναμης ισούται παντού στον χώρο με το μηδέν, τότε το ολοκλήρωμα του δευτέρου μέλους της παραπάνω ισότητας ισούται με το μηδέν, για κάθε επιφάνεια S. Αλλά τότε και το κλειστό επικαμπύλιο ολοκλήρωμα στην περιβάλλουσα της επιφάνειας γραμμή C(S) της τυχαίας επιφάνειας S, θα ισούται με το μηδέν. Συνεκδοχικά, το έργο της δύναμης ισούται μηδέν σε οποιαδήποτε κλειστή καμπύλη στον χώρο.  
          Αντίστροφα, αν το κλειστό επικαμπύλιο  ολοκλήρωμα στην περιβάλλουσα γραμμή C(S) μίας οποιασδήποτε επιφάνειας S ισούται με το μηδέν, τότε σε κάθε επιφάνεια S στον χώρο το ολοκλήρωμα στο δεύτερο μέλος ισούται με το μηδέν. Αλλά για να ισχύει αυτό σε κάθε επιφάνεια S, πρέπει ο στροβιλισμός της δύναμης να είναι παντού μηδέν.

          • Συμφωνώ Στάθη. Δεν είναι το έργο της δύναμης το κριτήριο.

            • Γιάννη έτσι είναι, ή το κριτήριο δεν αναφέρεται σε μια κλειστή τροχιά, αλλά σε μια οποιαδήποτε κλειστή καμπύλη στον χώρο, άσχετα από το αν αποτελεί φυσικά υλοποιήσιμη τροχιά;
              Νομίζω πως είναι το δεύτερο. Αν το διάνυσμα curl(F) υπάρχει, μπορώ πάντα να υποθέσω μια κλειστή καμπύλη ή οποία δημιουργεί μια κάθετη στον στροβιλισμό επιφάνεια. Εκεί το ολοκλήρωμα του στροβιλισμου, άρα και το αντίστοιχο επικαμπύλιο στο σύνορο δεν θα είναι μηδέν.

    • Καλησπέρα παιδιά.
      Νομίζω ότι η παρέμβαση του Δημήτρη, αξίζει να επισημανθεί:
      λέμε όμως ότι εάν μία δύναμη είναι συντηρητική, τότε το έργο της κατά μήκος κλειστής διαδρομής είναι μηδενικό.”
      Αυτό ισχύει, αλλά όχι το αντίστροφο… Αν το έργο μιας δύναμης, κατά μήκος κλειστής διαδρομής, είναι μηδενικό, δεν σημαίνει ότι η δύναμη είναι συντηρητική!
      Έτσι ερμηνεύεται και η μαθηματική αντιμετώπιση του Στάθη με την εξίσωση Stokes.

    • Φίλιππε καλησπέρα,
      μόλις συνηδειτοποίησα ότι συμμετέχω τόση ώρα στην συζήτηση που έθεσες και δεν σε χαιρέτισα ακόμη. Ζητώ συγγνώμη για αυτήν την …αστοχία.
      Το ερώτημα που έθεσες είναι πολύ ενδιαφέρον και με πολλές προεκτάσεις.

      Συνεχίζω με ένα παράδειγμα σχετικά με το κριτήριο περί της συντηρητικότητας μίας δύναμης (ενός πεδίου) και το πώς εφαρμόζεται στην δύναμη Lorentz:
      https://i.ibb.co/YRhyCf4/image.png
      Βάσει των παραπάνω, το κριτήριο για να είναι συντηρητική μία δύναμη F είναι,

      • είτε ο στροβιλισμός της δύναμης, curl(F), να ισούται με το μηδέν σε όλον τον χώρο,
      • είτε ισοδύναμα, το κλειστό επικαμπύλιο ολοκλήρωμα της δύναμης ως προς οποιαδήποτε κλειστή καμπύλη στον χώρο (η κυκλοφορία της δύναμης), να ισούται με το μηδέν,
      • είτε επίσης ισοδύναμα, η δύναμη να μπορεί να γραφεί ως η κλίση, F=grad(U), μίας βαθμωτής χωρικής συνάρτησης U(x,y,z), της δυναμικής ενέργειας. Το τελευταίο γιατί curl(F)=curl[grad(U)]=0.

      Όσον αφορά την κυκλοφορία της δύναμης, αυτήν ταυτίζεται με το έργο της δύναμης, αν η κλειστή καμπύλη είναι ταυτόχρονα και μία φυσική τροχιά του υλικού σημείου στο οποίο ασκείται η δύναμη. Άρα συμφωνώ με τον Γιάννη στο ότι κριτήριο δεν είναι το αν το έργο της δύναμης είναι μηδέν σε οποιαδήποτε κλειστή τροχιά, αλλά το αν η κυκλοφορία της δύναμης είναι μηδέν σε οποιαδήποτε κλειστή καμπύλη στον χώρο.
      Η δύναμη Lorentz δεν πληρή κανένα από τα παραπάνω και για αυτό δεν είναι συντηρητική δύναμη.

    • Καλησπέρα Διονύση, καλησπέρα Δημήτρη,
      συμφωνώ με τον “Δημήτρη αλλά να προσθέσουμε το “οποιασδήποτε κλειστής διαδρομής”.

    • Καλησπέρα σε όλους.
      Να δώσω μια “κωδικοποίηση” που είχα βρεί πριν κάποια χρόνια, για την”συντηρητικότητα” ή μη ενός διανυσματικού πεδίου:
      Η εικόνα ΕΔΩ
      (Διατήρησα ακριβώς τη μορφή που υπάρχει στο βιβλίο, γι’ αυτό απουσιάζει το μείον μπροστά από το gradient).

    • Καλησπέρα
      Για να πω την αλήθεια συνάδελφοι εγώ 30 χρόνια δεν τα δίδασκα έτσι στους μαθητές μου…
      Δίδασκα ότι ένα πεδίο δυνάμεων ονομάζεται συντηρητικό τότε και μόνον τότε αν το έργο της δύναμης του πεδίου σε οποαδήποτε διαδρομή εξαρτάται μόνο από την αρχική και τελική θέση και είναι ανεξάρτητο από το μήκος και το είδος της τροχιάς.

      Επίσης αποδείκνυα ως πόρισμα ότι το έργο μιας συντηρητικής δύναμης είναι μηδέν ακριβώς διότι το έργο να πάει αποδεικνύεται αντίθετο με το έργο της επιστροφής στην αφετηρία από αποιαδήποτε διαδρομή.
      Επεσήμαινα πάντα ότι το άφθαρτο της ενέργειας δεν έχει εξαιρέσεις και δεν σχετίζεται με την συντηρητικότητα ή μη των όποιων πεδίων. Αλλίως αλλοίμονο τι θα κάναμε στο ηλεκτρικό ρεύμα εντός μεταλλικών αγωγών σταθερής θερμοκρασίας.

      Αυτό είχα διδαχθεί εγώ στο σχολείο και πίστευα ότι αρκούσαν και για τους μαθητές μου.
      Αν χρειάζονται οι κυκλοφορίες και τα επικαμπύλια των σγουρομάληδων του 2ου έτους Πανεπιστημίου για να είναι κάποιος ακριβής στον ορισμό της συντηρητικότητας του πεδίου τότε κάτι έλεγα λάθος.

    • Καλησπέρα σε όλους.

      Με λόγια το σχήμα του Γιάννη Φιορεντίνου -γεια σου Γιάννη-.
      • Ο στροβιλισμός μετράει το επικαμπύλιο κλειστό ολοκλήρωμα ενός διανυσματικού πεδίου σε μια απειροστού εύρους καμπύλη, προς το εμβαδόν που περικλείει η καμπύλη αυτή. Ο προσανατολισμός της επιφάνειας θα καθορίσει την αντίστοιχη συνιστώσα του στροβιλισμού. • Σύμφωνα με το θεώρημα του Stokes, το επικαμπύλιο ολοκλήρωμα ενός διανυσματικού πεδίου σε μια κλειστή καμπύλη, ισούται με το επιφανειακό ολοκλήρωμα του στροβιλισμού του πεδίου στην οποιαδήποτε επιφάνεια έχει ως σύνορο την καμπύλη αυτή. • Ένα πεδίο δύναμης είναι συντηρητικό (και επομένως μπορεί να προέλθει από την κλίση κάποιου βαθμωτού δυναμικού) αν ο στροβιλισμός της δύναμης είναι παντού μηδέν. • Αν το πεδίο της δύναμης είναι αστρόβιλο παντού εκτός από μια περιοχή ή σημείο ου χώρου, η τοπολογία του πεδίου (αν το πεδίο περιελίσσεται γύρω από την περιοχή αυτή) θα καθορίσει τη συντηρητικότητά του. Τα παραπάνω είναι τα συμπεράσματα μιας πολύ αναλυτικής επεξεργασίας του θέματος  εδώ   Αξίζουν και μόνο τα σχήματα να δει κανείς.

      Αλλά ψάχνοντας  και στο ylikonet  πάντα βρίσκεις.
      Ανάλογη κουβέντα

    • Δημήτρη, σίγουρα δεν έλεγες κάτι λάθος. Αυτό έλεγα και εγώ στα παιδιά όταν δίδασκα στο λύκειο (τα τελευταία 25 χρόνια ήμουν στο γυμνάσιο, από φέτος είμαι και εγώ συνταξιούχος). Απλώς η κουβέντα επεκτάθηκε στο τι πρέπει να ισχύει ή τι πρέπει να κάνουμε για να διαπιστώσουμε αν μια δύναμη είναι συντηρητική ή μη.
      Άρη σε ευχαριστώ πολύ για το σχόλιό σου και τον εμπλουτισμό του σχήματος. Πολύ ενδιαφέρον το link με το κεφάλαιο 10 και από μια πρώτη ματιά έχεις απόλυτο δίκιο: Αξίζουν και μόνο τα σχήματα να δει κανείς.

    • Kαλησπερα.Εγω νομιζω οτι για ενα διανυσματικο πεδιο ισχυει η εξης ισοδυναμια.Η κυκλοφορια του πεδιου σε καθε κλειστη καμπυλη ειναι μηδεν αν και μονον αν ο στροβιλισμος του ειναι μηδεν.Αν ισχυει το ενα απο τα δυο τοτε το πεδιο λεγεται συντηρητικο.Αρα ενα πεδιο δυναμεων λεγεται συντηρητικο αν το εργο της δυναμης σε καθε κλειστη διαδρομη ειναι μηδεν. Το μαγνητικο πεδιο δεν ειναι αστροβιλο αρα δεν ειναι συντηρητικο.Η μαγνητικη δυναμη δεν ειναι διανυσματικο πεδιο αρα η εννοια της συντηρητικοτητας δεν οριζεται.

      • Γεια σου Κωνσταντίνε.
        Εννοείς ότι είναι συνάρτηση της θέσης και της ταχύτητας και όχι συνάρτηση μόνο της θέσης;

      • Καλό μεσημέρι σε όλους. Γεια σου Κωνσταντίνε.
        Θα ήθελα να συμπληρώσω κάτι. Το μαγνητικό πεδίο γύρω από έναν ευθύγραμμο αγωγό απείρου μήκους που διαρρέεται από σταθερό ρεύμα έχει στροβιλισμό μηδέν, δεν είναι όμως συντηρητικό διότι δεν ορίζεται στην αρχή. (Αν θεωρήσουμε ένα επίπεδο κάθετο στον αγωγό και πάρουμε σαν αρχή το σημείο που τέμνεται από τον αγωγό). Εδώ αν και πρόκειται για διανυσματικό πεδίο, το θεώρημα του Stokes δεν μπορεί να εφαρμοσθεί σε μιά κλειστή καμπύλη που περικλείει την αρχή μιας και το πεδίο και ο στροβίλισμός δεν ορίζονται στην αρχή. Μπορεί όμως να εφαρμοσθεί για κλειστή καμπύλη που δεν περικλείει την αρχή.

        • Στα παραπάνω αναφέρομαι στο πεδίο και όχι στη δύναμη, που σωστά κατα τη γνώμη μου γράφει ο Κωνσταντίνος (και άλλοι συνάδελφοι) δεν είναι διανυσματικό πεδίο. (Μια απορία που μου δημιουργήθηκε: Μιλώντας καθαρά μαθηματικά, αν θεωρήσουμε ότι η ταχύτητα είναι συνάρτηση μόνο της θέσης, μπορούμε να εφαρμόσουμε το θεώρημα Stokes;)

          •  Aν η ταχυτητα ειναι συναρτηση μονο της θεσης r,τοτε F(r)=qE+qv(r)xB και η δυναμη εκφραζεται σαν συναρτηση της θεσης αλλα μονο τοπικα δηλ στα σημεια απο τα οποια θα περασει το φορτιο. Οι παραγωγοι των συναρτησεων ομως για να οριστουν πρεπει οι συναρτησεις να ειναι ορισμενες σε ολοκληρες περιοχες και οχι σε μομονωμενα σημεια.Αρα μαλλον εχουμε προβλημα και δεν μπορουμε να εφαρμοσουμε τιποτα.Δεν μπορω να σκεφτω πως απο ενα διανυσματικο πεδιο Β(r) μπορουμε να κατασκευασουμε πεδιο F(r).

        • Kαλησπερα Γιάννη.Συμφωνω.Στην μαγνητοστατικη παντου το μαγνητικο πεδιο εχει στροβιλισμο μηδεν εκτος απο τα σημεια που η πυκνοτητα ρευματος δεν ειναι μηδεν, Αν θεωρησουμε ενα απειρως λεπτο συρμα οπως λες,τοτε η πυκνοτητα ρευματος πανω στο συρμα απειριζεται και εχουμε αοριστιες, και ουτε το Stokes εφαρμοζεται. (Ο Jackson στο βιβλιο του το εφαρμοζει οριζοντας την πυκνοτητα ρευματος χρησιμοποιωντας συναρτηση δελτα) Αν ομως η πυκνοτητα ρευματος J σε καποιο σημειο του χωρου ειναι πεπεπερασμενη τοτε σε εκεινο το σημειο ισχυει curlB=1/c(4πJ +dE/dt) και στην περιπτωση της μαγνητοστατικης curlB=(1/c)4πJ που δεν ειναι μηδεν. Στην περιπτωση αυτη μπορουμε να εφαρμοσουμε και Stokes και το μαγνητικο πεδιο οριζεται παντου.

    • Νομίζω ότι ο Feynmann που αναφέρεται στο ότι συντηρητική δύναμη είναι η δυναμη της οποίας το έργο κατά μήκος οποιασδήποτε κλειστής διαδρομής είναι μηδέν έχει δίκιο όπως είπε και ο Κωνσταντίνος Καβαλιεράτος . Δεν ξέρω αν είναι πολύ σαφές να λέμε ότι ότι η μηχανική ενέργεια διατηρείται αν δεν υπάρχουν τριβές: Είναι σαν να λέμε αν δεν υπάρχουν μη συντηρητικές δυνάμεις. Και αν ο μαθητής σου πεί: Στο μαγνητικό πεδίο αν δεν υπάρχουν τριβές θα διατηρείται η μηχανική ενέγεια;

      Τώρα πως το λέω εγώ στα παιδιά: Προυπόθεση για να μιλήσουμε για έργο δύναμης είναι να γνωρίζουμε πως μεταβάλλεται η δύναμη με την απόσταση. Αν δεν γνωρίζουμε πως μεταβάλλεται η δύναμη με την απόσταση (που πρέπει μάλιστα να είναι και συνεχής συνάρτηση) ή αν π.χ. η δύναμη δεν είναι συνάρτηση μόνο της απόστασης τότε όλη η ανάλυση είναι χωρίς νόημα: ακόμα και το έργο δεν ορίζεται/υπολογίζεται καν. Ότι περίπου λέμε για το δυναμικό: Για να υπάρχει δυναμικό σε ένα πεδίο πρέπει το έργο της δύναμης να μην εξαρτάται από τη διαδρομή. Αν το έργο εξαρτάται από τη διαδρομή και π.χ. για να πάει στο άπειρο από άλλη διαδρομή έχει άλλο έργο ο ορισμός του δυναμικού ως μαθηματική συνάρτηση είναι αδύνατος.

      • Είναι σαφέστατο Χαράλαμπε. Πολύ σαφέστερο από επίκληση συντηρητικών δυνάμεων. Διότι:

        1. Η ολική ενέργεια διατηρείται.
        2. Αν στο πρόβλημα εμπλέκονται μόνο Μηχανική Ενέργεια και Θερμική Ενέργεια (ή Θερμότητα ή όπως θέλεις πες την) τότε διατηρείται το άθροισμά τους.
        3. Αν δεν παράγεται η ακατανόμαστη, τότε διατηρείται η Μηχανική Ενέργεια.

        Δεν παθαμε τίποτα εμείς που μάθαμε Φυσική από τον Αλεξόπουλο.
        Ούτε δυσκολευτήκαμε να μάθουμε τις συντηρητικές δυνάμεις στο 2ο έτος.

        Και αν ο μαθητής σου πεί: Στο μαγνητικό πεδίο αν δεν υπάρχουν τριβές θα διατηρείται η μηχανική ενέργεια;
        Γενικώς δεν απαντώ ποτέ. Θα ρωτήσω τον μαθητή αν εννοεί την περίπτωση φορτίου κινούμενου σε μαγνητικό πεδίο. Αν αυτό εννοεί θα του πω ότι μια δύναμη κάθετη στην ταχύτητα δεν παράγει έργο. Έτσι διατηρείται η Μηχανική του ενέργεια.

    • Καλησπέρα παιδιά.
      Εξακολουθώ να μπερδεύομαι με τις αιτιολογήσεις αναφορικά με το αν η δύναμη Lorentz είναι συντηρητική, ή όχι.
      Αν δεν αναφερθούμε σε φαινόμενα εκπομπής Η/Μ κυμάτων καθώς επιταχύνεται ένα ηλεκτρικό φορτίο, ή σε βαθμωτά και διανυσματικά δυναμικά, πώς μπορούμε να ισχυριστούμε κατά σειρά ότι:

      1. Μία δύναμη καλείται συντηρητική, αν το έργο της σε κάθε κλειστή διαδρομή ισούται με το μηδέν.
      2. Ισοδύναμα τότε, ο στροβιλισμός μίας συντηρητικής δύναμης ισούται με το μηδέν παντού στον χώρο.
      3. Η δύναμη Lorentz είναι συνεχώς κάθετη στην ταχύτητα, άρα και στην τροχιά που διαγράφει ένα ηλεκτρικό φορτίο, οπότε το έργο της σε κάθε διαδρομή ισούται με το μηδέν. Προφανώς μηδέν είναι και το έργο της σε κάθε κλειστή διαδρομή του ηλεκτρικού φορτίου. Ταυτόχρονα ο στροβιλισμός της δύναμης Lorentz είναι διάφορος του μηδενός.
      4. Η δύναμη Lorentz είναι μια μη συντηρητική δύναμη.

      Πώς συνάδουν οι προτάσεις 1 και 2 με τις προτάσεις 3 και 4; Δεν μου φαίνεται αυτονόητη η λογική τους σύνδεση. Σε ποια πρόταση είναι το λάθος;

      • Στάθη λες:
        Μία δύναμη καλείται συντηρητική, αν το έργο της σε κάθε κλειστή διαδρομή ισούται με το μηδέν.
        Τότε πρέπει να χαρακτηρίσουμε συντηρητική μια σταθερή (μέτρο διεύθυνση φορά) δύναμη που ασκούμε με το χέρι. Η πρόταση έχει πρόβλημα.

        Ο Κωνσταντίνος έγραψε κάτι που μου φαίνεται σωστό. Πρέπει να είναι η δύναμη συνάρτηση της θέσης και όχι συνάρτηση της θέσης και της ταχύτητας.
        Στο πεδίο Κουλόμπ δύο ίσα φορτία στην ίδια θέση δέχονται ίσες δυνάμεις.
        Στο μαγνητικό πεδίο δύο ίσα φορτία στην ίδια θέση δέχονται δυνάμεις διαφορετικές αν έχουν διαφορετικές ταχύτητες.

        • Έπειτα είναι γνωστό ότι κάθε κεντρική δύναμη είναι συντηρητική.
          Θα πούμε ότι η δύναμη που ασκεί το χέρι μέσω του σπάγκου είναι συντηρητική;

          https://i.ibb.co/FxpvfxW/Screenshot-1.jpg

          Ξέρουμε ότι όσο τραβάμε το σπάγκο αυξάνεται η Κ.Ε. του περιφερόμενου σώματος.
          Θα πούμε ποτέ ότι “Το σώμα δέχεται συντηρητική δύναμη, επομένως διατηρείται η μηχανική του ενέργεια”.

          • Γιάννη, προφανώς και δεν ισχυρίστηκα κάτι τέτοιο! Από πού συνάδει από αυτά που έγραψα, ότι η κεντρομόλος είναι συντηρητική;
            Αναφέρομαι σε μία σειρά επιχειρημάτων, όπως τέθηκαν στην συζήτηση και διατύπωσα μία αμφιβολία περί της λογικής τους αλληλουχία.
            Δεν μπορεί και ο στροβιλισμός, ισοδύναμα και το έργο να είναι το κριτήριο, και η δύναμη Lorentz να είναι μη συντηρητική!
            Προφανώς το τελευταίο δεν γίνεται να αμφισβητηθεί. Άρα κάτι από τα δύο πρώτα πρέπει να αλλάξει. Αυτό λέω.
            Ο Κωνσταντίνος για παράδειγμα αμφισβητεί το κριτήριο του στροβιλισμού, αν πρώτα δεν είμαστε σίγουροι για το βαθμωτό δυναμικό.

        • Γιάννη καλησπέρα. Αυτό δεν το είπα εγώ. Το είδα γραμμένο σε πολλές απαντήσεις φίλων σε αυτήν την συζήτηση.
          Λες λοιπόν ότι η πράταση 1 είναι λαθος; Και δεν είναι ισοδύνμη με την πρόταση 3;
          Συμφωνώ με το λεχθέν του Κωνσταντίνου περί ταχύτητας, αλλά δεν συζητάμε για το αν είναι συντηρητική η δύναμη Lorentz. Ουδείς αμφισβητεί ότι δεν είναι.
          Αλλά αν η πρόταση
          “…Αρα ενα πεδιο δυναμεων λεγεται συντηρητικο αν το εργο της δυναμης σε καθε κλειστη διαδρομη ειναι μηδεν…”
          ή
          “…συντηρητική δύναμη είναι η δυναμη της οποίας το έργο κατά μήκος οποιασδήποτε κλειστής διαδρομής είναι μηδέν…”
          είναι σωστή και ισοδύναμη με τον μηδενισμό του στροβιλισμού, πώς λέμε ότι η Lorentz είναι μη συντηρητική;

    • Καλησπερα σε ολους.Σταθη δεν υπαρχει στροβιλισμος της δυναμης Λορεντζ για να ειναι διαφορος του μηδενος.Η δυναμη Λορεντζ δεν ειναι διανυσματικο πεδιο ωστε να υπολογιστει ο στροβιλισμος.Τα κριτιρια για να ονομαστει ενα διανυσματικο πεδιο συντηρητικο ειναι τρια και ειναι ισοδυναμα μεταξυ τους. 1.Να ειναι το πεδιο αστροβιλο 2.Να ειναι η κυκλοφορια του σε καθε κλειστη καμπυλη μηδεν 3.Να ειναι η κλιση μιας βαθμωτης συναρτησης.Η δυναμη τριβης,η μαγνητικη δυναμη κλπ δεν ειναι διανυσματικα πεδια και δεν οριζεται η συντηρητικοτητα. πρεπει να δωσουμε καινουργιο ορισμο αν θελουμε να εχουμε αυτην την εννοια για καθε δυναμη.Επειδη η δυναμη τριβης δεν ικανοποιει κανενα απο τα τρια ισοδυναμα κριτιρια που εγραψα, ολοι οι συγγραφεις την ονομαζουν μη συντηρητικη δυναμη.Η δυναμη Λορεντζ ικανοποιει το κριτιριο 2.,αφου το επικαμπυλιο ολοκληρωμα της που ονομαζεται εργο ειναι μηδεν σε καθε κλειστη διαδρομη.αλλα δεν ικανοποιει τα αλλα δυο κριτιρια αφου δεν υπαρχει στροβιλισμος και δεν ειναι διανυσματικο πεδιο.Μπορουμε να την Ονομασουμε οπως θελουμε. Αλλο πραγμα η συντηρητικη δυναμη και αλλο πραγμα το συντηρητικο διανυσματικο πεδιο.Δεν ξερω αν υπαρχει κατι αλλο να πουμε.

      • Καλησπέρα Κωνσταντίνε,
        λές λοιπόν ότι δεν μπορώ να υπολογίσω κάν τον στροβιλισμό της δύναμης Lorentz. Φυσικά διαφωνώ, αλλά καταλαβαίνω τι λες. Η συντηρητικότητα και ο στροβιλισμός δεν μπορούν να εφαρμοστούν στην δύναμη αυτή.
        Γιατί μπορούμε να ορίσουμε όμως την κυκλοφορία της δύναμης και όχι τον στροβιλισμό της; Υποθέτω ότι η απάντηση είναι ότι σε αυτήν την δύναμη δεν μπορούμε να εφαρμόσουμε ούτε το θεώρημα Stoke’s (ούτε αυτό μπορώ να δεχτώ).

        Οπότε, καταλήγοντας, στον ορισμό περί συντηρητικών δυνάμεων κατ’ εσέ, μένει μόνον το κριτήριο της αυστηρά χωρικής εξάρτησης και η ύπαρξη ενός βαθμωτού δυναμικού.
        Αλλά τότε οι προτάσεις 1,2 και δεν είναι ισοδύναμες με την 3! Ισχύει η 3 και τότε και μόνον τότε ισχύουν και οι 1,2.
        Αν λέμε αυτό, τότε είναι η πρώτη φορά που το καταλαβαίνω, σε αυτήν την συζήτηση.

        • οι προτασεις 1,2,3 ειναι ισοδυναμες μονο για διανυσματικα πεδια οχι για καθε δυναμη. Το εργο της δυναμης Λορεντζ κακως το ονομασα επικαμπυλιο ολοκληρωμα δεν ειναι διοτι η δυναμη εξαρταται απο την ταχυτητα.Πρεπει να εχεις μια σαφη εξαρτηση απο τις συντεταγμενες.Αρα η κυκλοφορια της δυναμης Λορεντζ δεν οριζεται. Δεν μπορεις να υπολογισεις τον στροβιλισμο της δυναμης Λορεντζ αφου πρεπει να υπολογισεις τον στροβιλισμο της ποσοτητας qE+qvxB που δεν ειναι διανυσματικο πεδιο.Δεν εχεις σαφη εξαρτηση απο τις συντεταγμενες.Εγω προσωπικα την μαγνητικη δυναμη δεν την ονομαζω τιποτα.Ουτε συντηρητικη ουτε μη συντηρητικη.

    • Καλημέρα σε όλους.
      Παρακολουθώ με πολύ προσοχή την ενδιαφέρουσα συζήτηση.
      Μου έχει γεννηθεί η εξής απορία:
      Είναι δυνατόν να μιλάμε για συντηρητικότητα της F Lorentz και του μαγνητικού πεδίου ξεχωριστά;
      Δηλαδή να δεχθούμε ότι το μαγνητικό πεδίο είναι μη συντηρητικό, αλλά η Lorentz με άλλο ορισμό είναι, με άλλο δεν είναι, ενώ ίσως με τρίτο ούτε το ένα, ούτε το άλλο;

      • Καλησπέρα Βασίλη. Προφανώς και δεν γίνεται. Όλοι οι πιθανοί ορισμοί πρέπει να είναι ισοδύναμοι και να καταλήγουν στο ίδιο συμπέρασμα.

      • Γεια σας Βασιλειε και Σπυρο.Το μαγνητικο πεδιο στην περιπτωση της μαγνητοστατικης,πχ πεδιο κυκλικου ρευματος,ειναι μια διανυσματικη συναρτηση Β(r) με σαφη εξαρτηση απο τις συντεταγμενες και για αυτην τα τρια κριτιρια για το αν αυτη η συναρτηση ειναι συντηρητικη ειναι ισοδυναμα.Προκυπτει οτι δεν ειναι συντηρητικη αφου ισχυει ο νομος του Αmpere και η κυκλοφορια του μαγνητικου πεδιου σε κλειστη διαδρομη δεν ειναι παντα μηδεν.Αν ενα φορτιο κινηθει σε αυτον τον χωρο τοτε η δυναμη Lorentz που δεχεται εξαρταται και απο την θεση και απο την ταχυτητα με αποτελεσμα να μην εχουμε μια διανυσματικη συναρτηση δυναμης με σαφη χωρικη εξαρτηση.Eτσι ναι μεν το εργο της μαγνητικης δυναμης πανω στο φορτιο ειναι μηδεν αλλα ουτε βαθμωτο δυναμικο υπαρχει,ουτε ο στροβιλισμος οριζεται. Αυτη Βασιλειε νομιζω ειναι η διαφορα και μιλαμε ξεχωριστα για το ενα και για το αλλο.

    • Καλησπέρα,

      Προφανώς και η δύναμη Lorentz δεν είναι συντηρητική. Δεν έχει σχέση που είναι συνεχώς κάθετη στην ταχύτητα. Ο ορισμός μια συντηρτικής δύναμης, αναφέρεται στο ότι το κλειστό επικαμπύλιο ολολήρωμα είναι μηδενικό. Αυτό σημαίνει ότι για οποιαδήποτε τροχία – υπαρκτή ή μη – η δύναμη Lorentz πρέπει να δίνει μηδενικό ολοκλήρωμα. Αυτό φυσικά δεν ισχύει.

      Δηλαδή, όπως έχει γραφτεί παραπάνω, μια συντηρητική δύναμη πρέπει να ικανοποιεί τις τρεις ισοδύναμες και αλληλένδετες προτάσεις. Η δύναμη Lorentz δεν ικανοποιεί καμία,ούτε αυτή του μηδενικού κλειστού ολοκληρώματος.

      Όμως δεν είναι και τόσο ουσιαστικό να μιλάμε για το αν μια δύναμη είναι εν τέλει συντηρητική, όσο το αν μπορούμε να ορίσουμε δυναμικό ή διανυσματικό δυναμικό. Στην φύση δουλεύουμε μέσω δυναμικών. Οι δυνάμεις – όπως και τα δυναμικά – είναι μαθηματικά κατασκευάσματα που μας βοηθούν να μελετούμε τις καταστάσεις συστημάτων. Το δυναμικό όμως έχει γενικότερη ισχύ, γιατί βλέπουμε ότι ακόμα και στην δύναμη Lorentz, μπορούμε να το ορίσουμε (διανυσματικά), και να στασιμοποιήσουμε την δράση τελειότατα.

      Ίσως φανεί χρήσιμο στην συζήτηση αυτό.

    • Γεια σας παιδιά.
      Θα συμφωνήσω πάλι με τον Κωνσταντίνο. Θα προσπαθήσω να πω πιο απλά ότι λέει,
      Αν έχω την εικόνα των δυναμικών γραμμών ενός ηλεκτρικού πεδίου μπορώ σε κάθε σημείο να σχεδιάσω τη δύναμη που δέχεται ένα φορτίο από αυτό.
      Αυτό δεν μπορώ να το κάνω στο μαγνητικό πεδίο. Εκεί μπορώ να σχεδιάσω τις δυναμικές γραμμές και να αποφανθώ ότι η κυκλοφορία δεν είναι μηδενική. Μπορώ να σχεδιάσω το Β σε κάθε σημείο αλλά δεν μπορώ να σχεδιάσω τη δύναμη σε κάθε σημείο. Στο ίδιο σημείο ίδια φορτία δέχονται ίσως διαφορετικές δυνάμεις αν έχουν διαφορετικές ταχύτητες.
      Έτσι η δύναμη δεν είναι συνάρτηση της θέσης. Πεδίο είναι μια αντιστοιχία που σε κάθε διάνυσμα θέσης αντιστοιχεί ένα διάνυσμα. Το μαγνητικό πεδίο είναι πεδίο αν το δούμε ως αντιστοιχία κάθε θέσης r με ένα διάνυσμα έντασης (Β δηλαδή). Δεν είναι πεδίο αν το δούμε ως αντιστοιχία του r με την δύναμη που δέχεται το φορτίο.
      
      Θα μπορούσαμε να μιλάμε για δυναμικό πεδίο αν μας απασχολούσε η δύναμη που δέχεται ο Ν πόλος μιας πυξίδας.

    • Καλησπέρα και πάλι.
      Κωνσταντίνε, Στάθη, Σπύρο, Γιάννη σας ευχαριστώ πολύ για τις απαντήσεις.
      Κωνσταντίνε τώρα ξεκαθαρίστηκε και η διαφορά πολύ καλά, όπως το έθεσες.

    • Μια παρατήρηση: Πιστεύω ότι είναι άτοπο να μιλάμε για “μαγνητικό πεδίο”. Πιο σωστά για ηλεκτρομαγνητικό. Θα μπορούσαμε π.χ. να ισχυριστούμε ότι η μαγνητική δύναμη στην περίπτωση της μαγνητοστατικής δεν παράγει ποτέ έργο. Το έργο παράγεται έμμεσα μόνο μέσω του ηλεκτρικού πεδίου που επάγεται όταν υπάρχει υποχρεωτικά μεταβαλλόμενο μαγνητικό πεδίο.

      • Ο νόμος της δύναμης Lorentz είναι F=q[E+[vxB]] . Oι μαγνητικές δυνάμεις δεν παράγουν έργο. Ο λόγος είναι ότι αν το φορτίο q μετατοπιστεί κατά dl = vdt το έργο που παράγεται είναι dW=F.dl=q [vxB]vdt =0 , το [vxB] είναι κάθετο στο v. Οι μαγνητικές δυνάμεις μπορούν να αλλάξουν την κατεύθυνση της κίνησης ενός φορτισμένου σωματιδίου , δεν μπορούν όμως να μεταβάλουν το μέτρο της ταχύτητας του . Το ότι οι μαγνητικές δυνάμεις δεν παράγουν έργο είναι μια απλή και άμεση συνέπεια του νόμου της δύναμης Lorentz , υπάρχουν όμως πολλές περιπτώσεις στις οποίες αυτό φαίνεται να είναι τόσο ολοφάνερα λάθος που κλονίζεται η πίστη μας σε αυτόν .Όταν για παράδειγμα ένας μαγνητικός γερανός σηκώνει ένα κατεστραμμένο αυτοκίνητο υπάρχει προφανώς κάτι που παράγει έργο και φαίνεται να μη μπορούμε να αρνηθούμε ότι το έργο αυτό οφείλεται στη μαγνητική δύναμη. Πρέπει οπωσδήποτε να το αρνηθούμε , η ανεύρεση όμως της πραγματικής αιτίας δηλαδή των ηλεκτρικών δυνάμεων που παράγουν αυτό το έργο είναι αρκετά δύσκολη υπόθεση . Στο ρεύμα το οποίο διαρρέει αγωγό που βρίσκεται μέσα σε μαγνητικό πεδίο ασκείται μαγνητική δύναμη , η οποία μέσω των κρούσεων των ηλεκτρονίων [ηλεκτρικές δυνάμεις] μεταφέρεται ίση στο σώμα του αγωγού . Το έργο της δύναμης Laplace , που ασκείται στο σώμα του αγωγού , δεν μπορεί να αποδοθεί σε μαγνητική δύναμη , γιατί τότε παραβιάζεται ο νόμος του Lorentz. Βιβλιογραφία Εισαγωγή στην Ηλεκτροδυναμική David J. Griffiths Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης