web analytics

Μετωπικά πειράματα ή πειράματα επίδειξης;

 

Καθώς περιμένουμε μια μεταρρύθμιση στην παιδεία, είναι λογικό να αναμένουμε η μεταρρύθμιση να αγκαλιάσει και τον τρόπο διδασκαλίας των ΦΕ και ειδικά της φυσικής, με εισαγωγή περισσότερης εργαστηριακής διδασκαλίας. Αυτό όμως που πρέπει να συζητηθεί είναι το είδος της εργαστηριακής διδασκαλίας: Μετωπικά πειράματα ή πειράματα επίδειξης;
Οι προσπάθειες που είχαν γίνει στο παρελθόν για την εισαγωγή της εργαστηριακής διδασκαλίας ήταν αξιόλογες: Ιδρύθηκαν τα ΕΚΦΕ που λειτουργούν μέχρι σήμερα και θα συνεχίσουν να λειτουργούν. Καθιερώθηκε το 3-ωρο εργαστηριακής απασχόλησης έναντι διδακτικής από τους υπευθύνους εργαστηρίων ΦΕ. Δόθηκαν πολλά εκατομμύρια (δραχμές εννοώ, αυτό ήταν τότε το νόμισμα) για αγορά εργαστηριακού εξοπλισμού (PSCC, ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ). Με λίγα λόγια τέθηκαν οι βάσεις, αλλά δυστυχώς δεν καρποφόρησαν.
Προβλέφθηκε μάλιστα τα πειράματα να γίνονται μετωπικά, δηλαδή να χωρίζονται οι μαθητές σε ομάδες των τριών και κάθε ομάδα να εκτελεί το πείραμα το οποίο είχε ήδη προετοιμάσει ο ΥΣΕΦΕ (σημ. Υπεύθυνος Εργαστηρίου) για άσκηση των μαθητών την ώρα εκείνη. Στο πρόγραμμα ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ μάλιστα τα υλικά του κάθε πειράματος ήταν σε βαλιτσάκια, οκτώ συνήθως, γιατί τόσες ομάδες προβλέπονταν να δουλεύουν σε κάθε πείραμα.
Γιατί όμως, ενώ τα πράγματα ήταν τόσο καλά οργανωμένα, δεν καρποφόρησαν;
Ένας από τους λόγους ήταν ότι τα πράγματα δεν ήταν τόσο καλά οργανωμένα όσο εκ πρώτης όψεως φαινόταν.
Καθιερώθηκαν υποχρεωτικά πειράματα Φυσικής Χημείας και Βιολογίας. Για να εκτελεστούν αυτά τα πειράματα μετωπικά, έπρεπε οι ΥΣΕΦΕ να κάνουν φύλα εργασίας συμβουλευόμενοι τον Εργαστηριακό Οδηγό.
Αλλά οι μέθοδοι του εργαστηριακού οδηγού ήταν χρονοβόρες. Έτσι, στα 45’ της διδακτικής ώρας ήταν αδύνατον οι μαθητές να μεταφερθούν από την αίθουσα διδασκαλίας στο εργαστήριο, να χωριστούν σε ομάδες, να μελετήσουν τα φύλλα εργασίας, να λύσουν τυχόν απορίες μέσω τους ενός και μοναδικού επιβλέποντα στο εργαστήριο, να εξοικειωθούν με τα όργανα, να πάρουν μετρήσεις (συνήθως πολλές) και να τις αναλύσουν. Συχνά η ανάλυση μπορεί να φάει μια διδακτική ώρα από μόνη της (σκεφτείτε πόσο χρόνο θέλει μια γραφική παράσταση).
Επί πλέον τα εργαστήρια παρουσίαζαν ελλείψεις. Γιατί μπορεί 1100 λύκεια να είχαν τον εξοπλισμό του ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ, αλλά συνήθως τα υποχρεωτικά πειράματα έπρεπε να εκτελεστούν ακολουθώντας τον Εργαστηριακό Οδηγό ο οποίος ζητούσε το πείραμα να γίνει με υλικά άλλα από αυτά που υπήρχαν στα βαλιτσάκια του ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ. Πολλά πειράματα της Α΄ λυκείου, για παράδειγμα, απαιτούσαν αμαξίδια, χρονομετρητές, χαρτοταινίες κλπ. που δεν υπήρχαν στα βαλιτσάκια του ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ. Έτσι ήταν δύσκολο για τον ΥΣΕΦΕ να βρεί 8 αμαξίδια, 8 χαρτοταινίες, 8 χρονομετρητές και πολλά άλλα πράγματα που απαιτούσε το πείραμα.
Ένα άλλο από τα μείζονα προβλήματα είναι η έλλειψη τεχνικού προσωπικού. Γιατί είναι σχεδόν αδύνατο να γίνει ένα μετωπικό πείραμα και να μην χαλάσει τουλάχιστον μια συσκευή. Γιατί όλοι ξέρουμε ότι οι μαθητές είναι άπειροι και δεν είναι αρκούντως προσεκτικοί.
Όταν χαλάσει μια συσκευή μετά από μετωπικό πείραμα, και η βλάβη είναι επισκευάσιμη, δεν υπάρχει τεχνικός στο σχολείο να την επισκευάσει. Έτσι ο ΥΣΕΦΕ θα τη στείλει στο ΕΚΦΕ της περιοχής του.
Συνήθως το ΕΚΦΕ έχει μόνο ένα υπεύθυνο που είναι φυσικός ή χημικός ή βιολόγος. Σε μερικά ΕΚΦΕ υπάρχει και συνεργάτης που ενδέχεται, εκτός από φυσικός ή χημικός ή βιολόγος να είναι δάσκαλος ή ηλεκτρολόγος ΤΕΙ. Ένας φυσικός, χημικός, βιολόγος ή δάσκαλος είναι απίθανο να έχει την ευχέρεια να επισκευάζει βλάβες. Μόνο ηλεκτρολόγος ΤΕΙ μπορεί να το κάνει και υπό την προϋπόθεση ότι έχει πείρα στην επισκευή βλαβών. Εν ολίγοις: αν σου χαλάσει το τροφοδοτικό DC στο πείραμα, είναι απίθανο να στο φτιάξουν. Αλλά, ακόμα κι αν εντοπίσει ο Υπ. ΕΚΦΕ τη βλάβη, θα χρειαστεί ένα εξάρτημα για να αντικαταστήσει το χαλασμένο και η αναζήτησή του είναι συχνά προβληματική.
Βλέπουμε δηλαδή ότι δεν είμαστε ακόμα τόσο καλά οργανωμένοι για να εισάγουμε το μετωπικό πείραμα στα σχολεία. Τα τελευταία χρόνια μάλιστα η κατάσταση επιδεινώθηκε γιατί χάθηκε το 3-ωρο των ΥΣΕΦΕ και, επί πλέον, όλοι έχουμε φορτωθεί 2 διδακτικές ώρες παραπάνω απ΄ όσες είχαμε πριν 6 χρόνια, και δεν έχουν οι ΥΣΕΦΕ τον απαιτούμενο χρόνο και ενέργεια να ετοιμάζουν μετωπικά πειράματα.
Θεωρώ λοιπόν ότι, ναι μεν πρέπει να εισαχθεί η εργαστηριακή διδασκαλία στα σχολεία, αλλά αυτό να γίνει μέσω πειραμάτων επίδειξης. Τα πειράματα επίδειξης απαιτούν λίγα μέσα, γίνονται κατά τη διάρκεια της διδασκαλίας (ενώ τα μετωπικά πειράματα δεν γίνονται κατά τη διάρκεια της διδασκαλίας: απαιτούν μια επί πλέον ώρα), και δεν απαιτούν παρά μόνο την προσοχή του μαθητή. Στο τέλος του πειράματος ο μαθητής βγαίνει έξω ικανοποιημένος και μορφωμένος συνάμα.

Loading

Subscribe
Ειδοποίηση για
90 Σχόλια
Inline Feedbacks
Όλα τα σχόλια
Διονύσης Μάργαρης
Αρχισυντάκτης
24/12/2018 7:59 ΠΜ

Καλημέρα και καλά Χριστούγεννα σε όλους.

Δίπλα στο μαξιλάρι μου απόψε, κλωθογύριζαν σκέψεις που περίμεναν να έρθει η ώρα της αποτύπωσής τους στην οθόνη, το πρωί.

Διαβάζοντας όμως την παραπάνω τοποθέτηση του Γιώργου, καλύτερα να μην "την χαλάσω", προσθέτοντας ή επισημαίνοντας κάτι…

 

Παντελεήμων Παπαδάκης
Αρχισυντάκτης

Για γιορτινή χαλάρωση κάτι … σχετικό

Σ'όλους τους προβληματισμένους για το καλό των παιδιών και το δικό μας.

Χρόνια πολλά

 

Τίνα Νάντσου
24/12/2018 9:01 ΠΜ

Καλημέρα και χρόνια πολλά σε όλους.

Ζητώ συγγνώμη για τις κοφτές απαντήσεις αλλά ταυτόχρονα δουλευα και άλλα project .

Συμφωνω απόλυτα και με τον Πάνο και με τον Γιώργο.

Οι προτάσεις μου δεν ήταν προφανώς να γίνουν τα συγκεκριμένα πειράματα , αλλά ότι αν ένας εκπαιδευτικός ψάξει μέσα στο σχολικό βιβλίο, και μετά στη διεθνή βιβλιογραφία μπορεί να βρει πειράματα που να μπορούν να γίνουν σε μία διδακτική ώρα. 

Προσωπικά ακόμη και οταν κάνω ιδιαίτερα μαθήματα στο λύκειο, μέσα στην εκπαιδευτική διαδικασία, βάζω και το πείραμα με απλά υλικά ώστε να καταλάβει ο μαθητής τι είναι αυτό που του λέω με τις εξισώσεις, να καταλάβει την φυσική έννοια. 

Γίνεται αγαπητοί συνάδελφοι ,και αυτό ακριβως ξεκινώ να δουλεύω αυτή την περίοδο με την ομάδα μου, με την ελπίδα ότι θα περάσει η πειραματική διδασκαλία με απλά υλικά στα Γυμνάσια .

Θα σας ενημερώσω σχετικά.

Καλές γιορτές.

 

Γρηγόρης Μπουλούμπασης

Καλημέρα σε όλους.

Αυτά που περιέγραψα παραπάνω προφανώς και τα έχω εφαρμόσει.

Ιδιαίτερα στην Β΄Λυκείου, με την απαξίωση που υπάρχει, μπορεί το μάθημα να γίνει περισσότερο ενδιαφέρον.

Πρακτικά 5 ομάδες των 5 ατόμων. 5 αμπερόμετρα και 3 βολτόμετρα.

Όταν είναι να παραδώσουμε το μάθημα , αντίσταση R=V/I  , είμαστε στο εργαστήριο. Συνδέουν τα παιδιά την γεννήτρια με αντιστάτη και αμπερόμετρο. Μοιράζονται τα βολτόμετρα και μετράνε. Έτσι μέσα στην διδακτική ώρα μαθαίνουν να χρησιμοποιούν τα όργανα και να μετράνε αντίσταση. Οπότε όταν παραδίδουμε νόμο του Ohm ξέρουν ήδη την συνδεσμολογία και απλά γυρίζουν το <<κουμπί>> στην γεννήτρια  και παίρνουν τιμές (και 4 τιμές καλά είναι) Vκαι I. Ο υπολογιστής είναι έτοιμος με τον προτζέκτορα , ένας απο κάθε ομάδα τις καταγράφει και βγαίνει η γραφική παράσταση σχεδόν τέλεια. 

Ο χρόνος είναι αρκετός, ακόμα και αυτοί στην ομάδα που δεν κάνουν κάτι, τουλάχιστον παρακολουθούν την διαδικασία και κάτι μαθαίνουν.

Πολύμετρα επίσης υπάρχουν  στα βαλιτσάκια του νόμου των αερίων (πολύ καλό πείραμα και αυτό) και τέλος πάντων για να δημιουργήσουμε περισσότερες ομάδες ας αγοράσει το σχολείο 6 πολύμετρα παραπάνω.

 Ίσως το πείραμα να μας στερήσει να λύσουμε καμιά άσκηση παραπάνω , αλλά χαλάλι στο πείραμα, το μεγαλύτερο ίσως πρόβλημα είναι ότι κάποια παιδιά το βλέπουν η ώρα του <<παιδιού>> .  Αξίζει όμως τον κόπο (του καθηγητή) για τον μαθητή που ενώ στο μάθημα είναι τελείως αδιάφορος στο εργαστήριο ενθουσιάζεται με τα καλώδια, τα όργανα και την όλη διαδικασία.

 

 

 

Γρηγόρης Μπουλούμπασης

Και τέλος , ακόμα μπορούμε αντί να δίνουμε άσκηση με θεωρητικά δεδομένα , τα δεδομένα να προέρχονται από μετρήσεις των ίδιων των παιδιών π.χ. ταχύτητα ( από φωτοπύλη ) , δύναμη (από το βάρος) , ένταση (από το αμπερόμετρο) κ.λ.π.

Θα συμφωνήσω με τον Πάνο για το ζύμωμα αλλά και με τον Γιώργο για την κουλτούρα των παιδιών όσον αφορά στα πειράματα που πρέπει να διαμορφωθεί από τα πρώτα μαθήματα θετικών επιστημών (βλ. Παντελή , μετά δημοτικό γυμνάσιο Τίνα) για να μην γίνει η ώρα του <<παιδιού>> στο λύκειο.

Υ.Γ.

 Εύχομαι τα σπίτια μας να συνεχίσουν να είναι εργαστήρια παρασκευής για μελομακάρονα , βασιλόπιτες και άλλα παραδοσιακά.

Καλά Χριστούγεννα !

 

Γιάννης Κυριακόπουλος
Αρχισυντάκτης

Καλές Γιορτές σε όλους, συμμετέχοντες και μη.

Γρηγόρης Μπουλούμπασης

Νίκο σε αυτό που με ρωτάς δεν το έχω εξετάσει. Πάντως το πείραμα το κάνουν τα παιδιά με χρήση φωτοπυλών με πολύ μεγάλη ακρίβεια. Εξαίρεση μια ομάδα φέτος που βρήκε κάποια απόκλιση.

Αρης Αλεβίζος
Αρχισυντάκτης
24/12/2018 9:33 ΜΜ

Συντάσσομαι και εγώ με τις θέσεις Φασουλόπουλου και Παναγιωτίδη. Με βάση τα γραφόμενα του «Φασουλόπουλου» στην παράγραφο Ποια πειράματα να επιλέγονται; της τοποθέτησής του, θα μπορούσαν οι υπεύθυνοι των ΕΚΦΕ να υποδείξουν κατάλληλα τέτοια σύνολα διδακτικών δραστηριοτήτων.

Κάνοντας και άλλη «έκπτωση»  θα ήμουν ευχαριστημένος  το  «Στο τέλος του κεφαλαίου, είναι καλό να αφιερωθεί μια διδακτική ώρα που θα εξελιχθεί σε φεστιβάλ επανάληψης των πειραμάτων.», να γίνει στο τέλος δύο ή τριών συναφών κεφαλαίων….

Θεωρώ άδικη την τοποθέτηση-αφορισμό  του Πάνου  «Όποιος δε θέλει να ζυμώσει 5 μήνες κοσκινίζει.». Και μόνο διαβάζοντας τα ονόματα ανθρώπων που σε αυτή την κουβέντα   ειλικρινά περιέγραψαν τις δυσκολίες που οι ίδιοι συνάντησαν ή και τις αποτυχίες που οι ίδιοι είχαν στην προσπάθειά τους για μετωπικά εργαστήρια, δεν θεμελιώνει  αυτή τη  θέση.

Εννοείται σέβομαι και ασπάζομαι την τοποθέτηση ανθρώπων που λένε εγώ το επιχειρώ και τα καταφέρνω.

ΧΡΟΝΙΑ  ΠΟΛΛΑ ΣΕ  ΟΛΟΥΣ/ΕΣ

Πάνος Μουρούζης
25/12/2018 8:59 ΠΜ
Απάντηση σε  Αρης Αλεβίζος

Κε Αλεβίζο χρόνια πολλά. Αναγκάζομαι να σας απαντήσω γιατί παρεξηγήσατε τη θέση μου. Προφανώς και δεν αναφέρομαι με τον αφορισμό μου στους συνομιλητές μου, αφού αυτούς και τους γνωρίζω προσωπικά αλλά και τους εκτιμώ απεριόριστα. Αναφέρομαι στα αίτια της αποτυχίας των μετωπικών πειραμάτων. Αναφέρομαι σε σύγχρονα εργαστήρια με κόστος άνω των 100.000 ευρώ που έχουν αραχνιάσει και έχουν μετατραπεί σε καπνιστήρια. Και γράφω ότι οποιοδήποτε μέτρο και αν ληφθεί στην εκπαίδευση "και όχι μόνο" αν δεν συνοδεύεται με έλεγχο και ανταμοιβή είναι καταδικασμένο να αποτύχει. Και αυτό θα μου επιτρέψετε να το ισχυρίζομαι με την εμπειρία των 20 ετών στο χώρο των εργαστηρίων. Και μία ερώτηση φαινομενικά άσχετη για το τέλος. Αλήθεια τις πταίει και δεν εφαρμόζεται ο αντικαπνιστικός νόμος;

Τίνα Νάντσου
25/12/2018 12:44 ΜΜ

Και ένα άσχετο σχόλιο, αλλά ίσως σχετικό με την κουβέντα μας.

Η σύνδεση της φυσικής με την μαγεία, εκπαιδευτικά είναι λάθος.

Δεν υπάρχουν μαγικά ούτε η φυσική " μαγεύει" ούτε "φυσικά μαγικά".  Είναι λάθος προσέγγιση που οδηγεί αλλού.

Το πείραμα , πάντα πρέπει να γίνεται σε ομάδες συμφωνώ με τον Μουρούζη, και όχι με χρηση διαδικτυακών μέσων (διαφωνώ με Μανώλη όπως διαφωνω και με τα φύλλα εργαστηρίων που παρουσιαζουν τα ευρωπαικά έργα που ουδείς διαβάζει και αξιοποιεί αλλά είναι αναγκαίοι κακό για την χρηματοδότηση των έργων)

Και επιμένω οτι μπορεί να γίνει πείραμα από ολους μας. σε ομάδες με ευτελή υλικά

Το κάνω πάνω από 20 χρόνια και δεν είναι θεμα ταλέντου αλλά καλής οργάνωσης και διάθεσης.

Ειμαι σίγουρη ότι ολοι μας σε αυτη την ομάδα έχουμε και διάθεση και μεράκι. Ας ανταλλάξουμε λοιπόν ιδέες μιας και μας διαβάζουν πολλοί, ώστε να μπει επιτελους το μετωπικό πείραμα στα σχολεία.

Χρονια πολλά  σε ολους.

 

Αρης Αλεβίζος
Αρχισυντάκτης
25/12/2018 12:52 ΜΜ

Πάνο χρόνια σου πολλά και πάλι.

Χαίρομαι που εξηγείς ότι εγώ απλά  παρεξήγησα την θέση σου.

Γενικότερα, σε κάθε περίπτωση εντολών από πάνω προς τα κάτω,  πιστεύω ότι πριν τον «έλεγχο και την  ανταμοιβή» ίσως προηγείται η πειθώ και η έμπρακτη απόδειξη ότι η συγκεκριμένη  ενέργεια θα βοηθήσει τον ενδιαφερόμενο.

Η απάντηση για τον αντικαπνιστικό είναι ίδια, νομίζω, με την απάντηση γιατί η εποχή της  ποτοαπαγόρευσης στην Αμερική απλά εξέθρεψε τα παράνομα αποστακτήρια και γιγάντωσε το οργανωμένο έγκλημα.

Πάνος Μουρούζης
25/12/2018 4:55 ΜΜ

Δηλαδή τι θα έπρεπε να κάνει η πολιτεία και δεν το έκανε ώστε όταν πάμε σ' ένα οποιοδήποτε μαγαζί να μην βγαίνουμε σαν καπνιστοί σολωμοί; Δεν έχει γίνει επαρκής αντικαπνιστικός αγώνας; Δεν γράφουν πάνω τα τσιγάρα ότι προκαλούν καρκίνο; Δεν έχουν απαγορευτεί από τα μαζικά μέσα ενημέρωσης οι διαφημίσεις τσιγάρων; Δεν έχει νομοθετήσει ακριβά πρόστιμα στον καπνίζοντα αλλά και στον καταστηματάρχη;

Η δική μου απάντηση είναι ότι η πολιτεία πρέπει να επιβάλει το νόμο. Η δική σου Άρη ποιά είναι; Τέλος γιατί όταν πάμε στο εξωτερικό προσαρμοζόμαστε σε χρόνο dt στον αντικαπνιστικό νόμο; Ή γιατί οι τουρίστες όταν έρχονται στη χώρα μας παρανομούν καπνίζοντας σε κλειστούς χώρους; Η προσαρμογή εκεί γίνεται μέσω της πειθούς και του οφέλους ή επειδή γνωρίζουν ότι αν παρανομήσουν θα τιμωρηθούν;

 

Τίνα Νάντσου
25/12/2018 6:04 ΜΜ

Επανέρχομαι στο θεμα μας, πρεπει να δωθουν κίνητρα συμφωνω με τον Πάνο και να υπαρχει και αξιολογηση οσων εχουν την ευθυνη των εργαστηριων οπως και των ΕΚΦΕ. Η λούφα κάνει κακό στα παιδιά μας, και αυτά είναι το θεμα. 

Δεν εχουμε την πολυτελεια να χάσουμε αλλα μυαλά και χάνονται πολλά παιδιά από τις θετικές επιστήμες λόγω  του τρόπου διδασκαλίας που έχουμε επιλέξει. 

Ας γίνει ένα σχολείο εκπαιδευσης των εκπαιδευτικών στα μετωπικά πειράματα .