
Το διπλανό σχήμα παριστάνει την τομή ενός ακλόνητου κουτιού πλευράς α με ελαστικά και μονωτικά τοιχώματα. Ένα θετικά φορτισμένο σφαιρίδιο μάζας m και φορτίου q εισέρχεται στο κουτί από την οπή Α, μέσο μιας πλευράς του κουτιού, με οριζόντια ταχύτητα, στο επίπεδο της βάσης του κουτιού και κάθετη στην πλευρά εισόδου, μέτρου υ0 = B q α / (4 m), όπου Β το μέτρο της έντασης ενός ομογενούς μαγνητικού πεδίου που επικρατεί μέσα στο κουτί (σχήμα σε κάτοψη). Αν το σφαιρίδιο συγκρουστεί με τα τοιχώματα του κουτιού, οι κρούσεις θεωρούνται ελαστικές ασήμαντης διάρκειας και οι τριβές θεωρούνται αμελητέες. Δίνονται τα m, q, α, Β
Α. Να υπολογίσετε την ακτίνα και την περίοδο της ομαλής κυκλικής κίνησης, που θα αρχίσει να εκτελεί το σφαιρίδιο κατά την είσοδό του στο κουτί
Β. Πού θα έπρεπε να ανοίξουμε δεύτερη οπή, ώστε το σφαιρίδιο να βγει από το κουτί στον ελάχιστο δυνατό χρόνο; Πόσος είναι ο χρόνος αυτός;
Αν η μοναδική οπή στο κουτί είναι η οπή Α:
Γ. Να εξετάσετε αν το σφαιρίδιο θα βγει από το κουτί
Δ. Να υπολογίσετε το χρόνο κίνησης του σφαιριδίου μέσα στο κουτί
Ε. Τι θα συνέβαινε αν το σφαιρίδιο εισερχόταν στο κουτί με ταχύτητα μέτρου υ’0 = B q α / (8 m)
Η απάντηση σε word
και σε pdf
![]()
Ωραία και έχει λόγο να διδαχτεί.
Το β ερώτημα ζητάει τον ελάχιστο χρόνο, θέλει συζήτηση στη τάξη αυτό.
Το γ ερώτημα επίσης θέλει συζήτηση, για την συνολική κίνηση του σφαιριδίου.
Σκέφτομαι πως όταν παρουσιαστεί η λύση από τις αντιδράσεις θα γίνει κατανοητό το τι έχουν καταλάβει από το φαινόμενο.
Καλή συνέχεια.
Καλό απόγευμα Αποστόλη.
Το γ) ερώτημα, όλα τα λεφτά!!!
Μια απροσδόκητη διαδρομή…
Καλησπέρα παιδιά και σας ευχαριστώ. Η βασική ιδέα είναι από τον Πανελλήνιο Διαγωνισμό Φυσικής του 2004 για τη Β Λυκείου. Μου είχε κάνει εντύπωση τότε, οπότε είπα να την φτιάξω. Μια ευκολότερη εκδοχή θα προέκυπτε αν η ταχύτητα εισόδου είχε μέτρο υ0 = B q α / (2 m), οπότε το σφαιρίδιο θα διέγραφε 4 τεταρτοκύκλια με κέντρα τις κορυφές του κουτιού και θα έβγαινε από την οπή.
Ωραία άσκηση και ιδέα Αποστόλη
Ευχαριστώ Μανόλη.
Καλησπέρα και από εδώ Απόστολε!
Εξαιρετικό θέμα. Σε ευχαριστούμε.
Έχω όμως μία “ένσταση” αναφορικά με το δεύτερο σκέλος στο (Α) ερώτημα. Ίσως είναι καλύτερο να το αναφέρεις ως “περίοδος της ομαλής κυκλικής κίνησης”.
Η κίνηση που θα εκτελέσει το σφαιρίδιο μέσα στο κουτί, δεν είναι περιοδική, εκτός και εάν κλείσεις την οπή στο Α (χωρίς να ανοίξεις άλλη) και τότε η περίοδος της κίνησης είναι η απάντησή σου στο ερώτημα (Δ).
Γειά σου Μίλτο και σε ευχαριστώ για το σχόλιο, αλλά και την ένστασή σου. Αναδιατύπωσα και πρόσθεσα ως παρατήρηση, το τι θα συνέβαινε αν κλείναμε την οπή αμέσως μετά την είσοδο του σφαιριδίου στο κουτί.
Καλησπέρα Αποστόλη.
Γ !!!
Συγχαρητήρια Αποστόλη, πολύ πρωτότυπη !!
Καλησπέρα Παντελή και Δημήτρη και σας ευχαριστώ. Τα συγχαρητήρια ανήκουν σε αυτόν που έβαλε το θέμα το 2004. Εγώ απλώς το ανέδειξα, προσθέτοντας και κάποια επιπλέον ερωτήματα.
Πολύ έξυπνη Αποστόλη.
Και διδακτική και θα αρέσει και στους μαθητές…
Καλημέρα Αποστόλη. Πρωτότυπη ιδέα, αλλά κυρίως το είδος της κίνησης είναι που γοητεύει, η οποία μπορεί να γίνει και περιοδική!

Το σωματίδιο βέβαια πρέπει να είναι υλικό σημείο, αλλιώς θέλει το κουτί να έχει πλευρά α+r ίσως όπου r η ακτίνα του σφαιριδίου και λεία τοιχώματα.
Το έφτιαξα και στo i.p.
Η κίνηση του σφαιριδίου στο κουτί
Μια εικόνα
Βλέπουμε ότι η οριζόντια διάσταση δεν έχει σημασία ως προς το είδος της τροχιάς, αφού η κίνηση είναι ΕΟΚ. Επίσης στα οριζόντια τμήματα “χαλάει” λίγο η τροχιά, αλλά δεν επηρεάζει το φαινόμενο. Θέλει ίσως μεγαλύτερη ακρίβεια η τοποθέτηση των τοιχωμάτων.
Τα νούμερα που έβαλα είναι m=0,126kg, q=10^-4C, B=10^3T.
Καλησπέρα παιδιά και σας ευχαριστώ. Ανδρέα σε ευχαριστώ που μπήκες στον κόπο με το ip
Μπράβο Αποστόλη, όχι μόνο για το πρωτότυπο του ερωτήματος Γ, αλλά και γιατί
ξεκινάς με χαμηλές “στροφές” στα ερωτήματα α-β, σε κάτοψη με εύκολη γεωμετρία και στη συνέχεια ανεβάζεις τις “στροφές της μηχανής”…..
Σκέφτομαι μήπως θα ήταν διδακτικά ωφέλιμο να ζητάς τη δύναμη που δέχεται από τα τοιχώματα ΛΜ και ΝΚ ώστε να γίνεται σαφές πως ΣF=0 κατά τη διάρκεια της κίνησης
παράλληλα σε αυτά…..
Καλημέρα σε όλους.
Αποστόλη ωραίοι συνδυασμοί στα ερωτήματα που θέτεις.
Σε ευχαριστούμε για την προσφορά.