Βασίλειος Παππάς

Γεια σου Βασίλη, τα λες ΠΟΛΥ ΚΑΛΑ.

Έτσι ακριβώς όπως τα είπατε!

Στοιχεία Αστρονομίας και Διαστημικής:
https://drive.google.com/file/d/0B8Q1TOEAqwgGelJiYVdPVDI1SDA/view?usp=sharing&resourcekey=0-kLR0R7O-u8kpcONif1DitQ

καλησπέρα σε όλους
τα περισσότερα από αυτά τα βιβλία τα έχω και τα έχω διδάξει κιόλας, Βασίλη, αλλά δεν το “έπιασα” το νόημα, ιδιαίτερα την αποστροφή “Με την βάσανο της κριτικής σε σεμινάρια σχολικών συμβούλων, με θυελλώδεις συζητήσεις”
προσωπικά δεν έχω δει τίποτα τέτοιο,
κάποιες κριτικές, ιδιαίτερα αυστηρές, διότι έτσι πρέπει να είναι, έχω δει εδώ, που κατά σύμπτωση έχω καταθέσει ο ίδιος και μάλιστα και για το δικό μας βιβλίο, αυτό της Β Λυκείου Γενικής, που διδάσκεται 25 συνεχόμενα χρόνια και σου διέφυγε να αναφέρεις, αλλά και για το διδασκόμενο βιβλίο της Α Λυκείου
επειδή έχω προβλήματα υγείας, αν οι διαχειριστές τις βρουν μπορούν να τις αναρτήσουν 

Βαγγέλη την καλησπέρα μου.
Για τα βιβλία του Πολυκλαδικού υπήρξαν θυελλώδεις συζητήσεις.

Ψάχνω την λίστα με τα ονοματα αν την έχεις προσθεσε την αν θες. Δεν την εχω βρει πουθενα.
Στο Chat GPT μου βγάζει δε αυτό ” Συνόψισμα ευρημάτων (μέχρι σήμερα, 24 Αυγούστου 2025):

Βρήκα τη δημόσια σελίδα του petition με τη σήμανση “Geneva, June 15th, 2025” και αναφορά σε 12.000 υπογραφές και στο νομικό σημείωμα στο CryptPad. Ωστόσο, δεν δημοσιεύεται ο πλήρης κατάλογος υπογραφών στη σελίδα· εμφανίζεται μόνο το κείμενο και λίγοι πρόσφατοι υπογράφοντες. Χωρίς πλήρη λίστα, δεν μπορώ να επαληθεύσω τα «37 από Ελλάδα». Στα επίσημα κανάλια του CERN για το Συμβούλιο Ιουνίου 2025 (19–20/06), δεν υπάρχει καμία μνεία σε παραλαβή ή συζήτηση συγκεκριμένου petition· οι ανακοινώσεις καλύπτουν τυπικά θέματα (MTP 2026–2030 κ.λπ.). Υπάρχουν δημόσιες αναρτήσεις που παραπέμπουν στο «legal opinion» υπέρ του petition, αλλά αυτό δεν ισοδυναμεί με επιβεβαίωση λίστας υπογραφών ή ελληνικών ονομάτων.”

εδώ θα βρείτε τα 1280 πλέον ονόματα…

https://cryptpad.fr/form/#/3/form/view/60d528e264b8e2fcceb3fa42bc209465/

Καλημέρα σε όλους. Επειδή ο σύνδεσμος που έδωσε ο Βασίλης δεν οδηγεί σε ελεύθερα προσβάσιμο αρχείο (τουλάχιστον σε μένα), εδώ μια εναλλακτική οδός.

Ευχαριστούμε Αποστόλη.
Οι δαίμονες του διαδικτύου…

Αν μου επιτρέπεται μια διευκρινιστική ερώτηση προς την κα Νάντσου.

Δεν δημοσιεύεται ο πλήρης κατάλογος υπογραφών, δεν μπορεί να επαληθευθούν 37 από την Ελλάδα, δεν υπάρχει καμία μνεία σε παραλαβή ή συζήτηση συγκεκριμένου petition, δεν ισοδυναμεί με επιβεβαίωση λίστας υπογραφών (όλα με έντονη γραφή).

Τι ακριβώς υπάρχει υπό αμφισβήτηση; Γιατί έχω την εντύπωση ότι κάτι αμφισβητείτε αλλά δεν το κάνετε σαφές. Μπορείτε να γίνετε σαφέστερη;

Ευχαριστώ πολύ Αποστόλη ο σύνδεσμος που έβαλες δίνει και τα ονόματα των ερευνητών.
ΥΓ. κ. Τσιλογιάννη πολύ συχνά κυκλόφορουν ειδήσεις που δεν είναι ακριβής. Για αυτό και πριν σχολιάσω, προσπαθω να βρω την αρχικη είδηση, ειδικά όταν αφορά εναν διεθνή οργανισμό. Βλέπετε κάτι κακό σε αυτο;

κα. Νάντσου άργησα να απαντήσω γιατι δεν πρόσεξα την απάντησή σας (έπρεπε να ανατρέξω στη συγκεκριμένη ανάρτηση, και το είχα παραλείψει τις τελευταίες ημέρες). Δεν βλέπω τίποτε το κακό στην αναζήτηση, προφανώς. Απλά όταν διάβασα το κείμενό σας κατάλαβα διαφορετικά πράγματα από αυτό που αναφέρετε. Απλά παρεξήγησα. Λυπάμαι γι’ αυτό και ζητώ συγγνώμη.

Σημαντική η προφορά του , συνετέλεσε να αναπτυχθεί ο φιλοσοφικός στοχασμός ώστε να επιτευχθεί βαθύτερη κατανόηση των ζητημάτων που αφορούν το χώρο των θετικών επιστημών.

Ο Πέτρος Παπακωνσταντίνου γράφει:

«Ταξιδεύοντας σε άγνωστους κόσμους με τον Ευτύχη Μπιτσάκη
«Φυσική, φυλάξου από τη μεταφυσική!» λέει ένα απόφθεγμα που αποδίδεται ευρέως και κατά πάσα πιθανότητα εσφαλμένα στον Ισαάκ Νεύτωνα, δεδομένου ότι ο θεμελιωτής της κλασικής φυσικής, εκτός από το τεράστιο επιστημονικό του έργο, ασχολήθηκε εκτενώς με τη θεολογία. Σε κάθε περίπτωση, η προτροπή είναι αμφιλεγόμενη.

Στην πιο χαλαρή και πιο γόνιμη εκδοχή της, θα μπορούσε να ερμηνευτεί ως κάλεσμα προς τους επιστήμονες να αφήνουν έξω από τη μελέτη του φυσικού κόσμου a priori παραδοχές θεολογικού ή άλλου μεταφυσικού χαρακτήρα, να βασίζονται μόνο στα πορίσματα της παρατήρησης, του πειράματος, της μαθηματικής επεξεργασίας των δεδομένων και επί τη βάσει αυτών να χτίζουν τις όποιες φυσικές θεωρίες τους. Αυτή άλλωστε ήταν, στο επίπεδο της επιστημολογίας, η μεγάλη επανάσταση που σηματοδότησε το ιστορικό άλμα προς τα εμπρός, από τους Σκοτεινούς Χρόνους του Μεσαίωνα, στην εποχή της Νεωτερικότητας.

Ωστόσο στην πιο στενή και άκρως προβληματική εκδοχή του, ο αφορισμός αυτός οδηγεί στον απόλυτο διαχωρισμό της επιστήμης από τη φιλοσοφία- δεν είναι λίγοι μάλιστα εκείνοι που διακήρυξαν ότι η πρόοδος των φυσικών επιστημών σήμανε τον θάνατο της φιλοσοφίας. Υπό αυτή την οπτική, ο επιστήμονας καλείται να περιοριστεί στο (ολοένα και πιο στενό, λόγω της αυξανόμενης εξειδίκευσης) ερευνητικό του πεδίο, στις μετρήσεις και τους υπολογισμούς του, αποφεύγοντας οποιαδήποτε γενίκευση. Οι φιλοσοφικές αναζητήσεις πάνω στις μεγάλες ανατροπές που έφεραν τον τελευταίο αιώνα οι φυσικές επιστήμες (Σχετικότητα, Κβαντική Φυσική, Γενετική κ.α.) και ο προβληματισμός για τα όρια και τις θεμελιώδεις αρχές των επιστημών θεωρούνται, από αυτό το ρεύμα σκέψης, έργο αποτυχημένων επιστημόνων, αργόσχολων ή, στην καλύτερη περίπτωση, κάτι παντελώς αδιάφορο για την επιστήμη.

Μαρξιστής διανοούμενος με διεθνή αναγνώριση, ο Ευτύχης Μπιτσάκης βρέθηκε σε όλη την μακρόχρονη και δημιουργική πνευματική του διαδρομή στην πρωτοπορία της αντιπαράθεσης με αυτή τη νοοτροπία που καταδικάζει τους φυσικούς επιστήμονες σε πνευματική αναπηρία. Τον γνώρισα ως δευτεροετής φοιτητής στο Φυσικό Τμήμα του Πανεπιστημίου Αθηνών το ακαδημαϊκό έτος 1977-78, όταν ήταν η ψυχή μιας καινοτόμου πρωτοβουλίας που διήρκεσε μέχρι το 1982. Κάθε Τετάρτη βράδυ, διδάσκοντες και φοιτητές συγκεντρώνονταν στο Μεγάλο Αμφιθέατρο του Μεγάρου Φυσικής, στη Σόλωνος, για να ακούσουν την πνευματική αφρόκρεμα της εποχής στα πεδία της Φυσικής, των Μαθηματικών, της Βιολογίας και της Φιλοσοφίας, στο πλαίσιο τεσσάρων κύκλων διαλέξεων με τίτλο «Θεμέλια των Επιστημών». Οι διαλέξεις, που συχνά συνοδεύονταν από ζωηρές συζητήσεις και αντιπαραθέσεις, είχαν στόχο να ανοίξουν ευρύτερους ορίζοντες πέρα από τα στενά σύνορα της αναπόφευκτης επιστημονικής εξειδίκευσης, να ενισχύσουν τις γέφυρες ανάμεσα στους διάφορους επιστημονικούς κλάδους, να προσφέρουν γνώση για την ιστορική εξέλιξη των επιστημών και να ανοίξουν προβληματισμούς για τα εννοιολογικά θεμέλια, τα όρια και τις πιθανές υπερβάσεις των επικρατουσών θεωριών.

Εκείνη την εποχή, το Φυσικό Τμήμα του Πανεπιστήμιου της Αθήνας ζούσε εξαιρετικά γόνιμες στιγμές. Νέοι καθηγητές, με εξαιρετικές σπουδές και ερευνητικό έργο σε φημισμένα πανεπιστήμια της Ευρώπης και της Αμερικής, είχαν έρθει πρόσφατα στην Ελλάδα, φέρνοντας μαζί τους έναν αέρα καινοτομίας. Το φοιτητικό κίνημα, στον απόηχο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου και της πτώσης της χούντας, βρισκόταν στο ζενίθ της ισχύος και του ριζοσπαστισμού του- ειδικά ο σύλλογος του Φυσικού «Δημόκριτος» ήταν από τους ισχυρότερους της Ελλάδας, με έντονη παρουσία σε πληθώρα πεδίων (μορφωτικές πρωτοβουλίες, μουσικό συγκρότημα, τμήμα φωτογραφίας, κινηματογραφικές εκδηλώσεις, εκδρομές κ.α.). Φοιτητές, καθηγητές και βοηθοί- επιμελητές είχαν συγκροτήσει Τριμερή Επιτροπή, που συνεδρίαζε τακτικά και μάλιστα επεξεργάστηκε νέο πρόγραμμα σπουδών, παρά την έντονη αντίδραση της κοσμητείας και της πρυτανείας.

Καρπός αυτής της ευνοϊκής συγκυρίας ήταν τα «Θεμέλια των Επιστημών», μια εμπειρία που επέδρασε καταλυτικά σε όσους τη ζήσαμε. Θυμάμαι ακόμη τη ζωηρή εντύπωση που μου έκαναν διαλέξεις εξαιρετικών πανεπιστημιακών δασκάλων στους οποίους είμαι πάντα ευγνώμων, όπως του Νίκου Αντωνίου για τις συμμετρίες στη Φύση και τον μαγικό κόσμο των στοιχειωδών σωματιδίων, του Κώστα Καρούμπαλου για τη σημασία της Πληροφορίας στις τηλεπικοινωνίες, την έμβια ύλη και τη Θεωρία του Χάους, του Στέλιου Νεγρεπόντη για τη μεγάλη επανάσταση του Καντόρ στα Μαθηματικά, του Κώστα Κριμπά για τη Γενετική, του Φώτη Καφάτου για τη Μοριακή Βιολογία.

Στο ίδιο ύψος στεκόταν η συναρπαστική διάλεξη του Ευτύχη Μπιτσάκη για τα εννοιολογικά θεμέλια της Κβαντικής Φυσικής και τα μεγάλα φιλοσοφικά ερωτήματα που εγείρει. Ήταν εκείνος που άνοιξε τα «Θεμέλια των Επιστημών» με μια εισαγωγική ομιλία που συγκίνησε πολλούς στην ακροτελεύτια παράγραφο:

«Ζούμε στην πόλη όπου γεννήθηκε η φιλοσοφία. Αντίξοες ιστορικές συνθήκες ξέραναν πριν από αιώνες το δέντρο της γνώσης και το πουλί της Αθηνάς εγκατέλειψε τον τόπο που το είχε τιμήσει. Το τσιμέντο και το καυσαέριο- πραγματικότητες και σύμβολα ενός νέου, απνευματικού τρόπου ζωής- ολοκληρώνουν, μέσα από άλλες διαδικασίες, το έργο προηγούμενων εποχών. Παρ’ όλα όσα υποβαθμίζουν τη ζωή μας, μπορούμε άραγε να ελπίσουμε ότι ο φιλοσοφικός λόγος θα ξαναγεννηθεί σε αυτή την πόλη; Πιστεύω πως το ερώτημα μας απασχολεί όλους».

Η σχέση μου με τον Ευτύχη, από τη στιγμή που τον γνώρισα, δεν ήταν μόνο σχέση φοιτητή- καθηγητή, αλλά και σχέση μεταξύ δύο συντρόφων στο κομμουνιστικό κίνημα. Ως νεαρός Κνίτης έβλεπα με θαυμασμό και σεβασμό τον παλιό ΕΠΟΝίτη που φυλακίστηκε, πήγε εξορία, αναγκάστηκε να διακόψει τις σπουδές του, πέρασε κάποια διαστήματα σε δουλειές που δεν θα επέλεγε ή στην ανεργία, παραμένοντας πάντα πιστός στις επαναστατικές του αρχές, χωρίς να κάνει δήλωση μετανοίας. Τον άνθρωπο που μεγάλωσε στο Κάδρος, ένα ημιορεινό χωριό του νομού Χανίων, έζησε τα παιδικά του χρόνια σε αγροτικό περιβάλλον, αλλά κατάφερε, παρόλες τις αντιξοότητες, να μορφωθεί και να διδάξει στο Παρίσι, παραμένοντας στις επάλξεις του αγώνα- μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ από το 1968 έως το 1973 και της διοίκησης του Κέντρου Μαρξιστικών Ερευνών από το 1976 μέχρι το 1989.

Στα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης, τα φιλοσοφικά ερωτήματα που έθεταν επί τάπητος οι επαναστάσεις της Σχετικότητας και (κυρίως) της Κβαντικής Φυσικής απασχολούσαν ζωηρά μεγάλο μέρος των αριστερών φοιτητών, καθώς βρίσκονταν στο κέντρο της αντιπαράθεσης μεταξύ των μαρξιστικών και των αστικών ρευμάτων στο πεδίο της θεωρίας. Όσοι είχαμε παρόμοιες ανησυχίες, ανατρέχαμε στο «Αντι- Ντύριγνκ» και τη «Διαλεκτική της Φύσης» του Ένγκελς, τον «Υλισμό και Εμπειριοκριτικισμό» και τα «Φιλοσοφικά Τετράδια» του Λένιν, για να βρούμε κάποια σημεία αναφοράς, παρότι ο πρώτος δεν πρόλαβε να ζήσει αυτές τις δύο επιστημονικές επαναστάσεις, ενώ ο δεύτερος τις γνώρισε μόλις στο ξεκίνημά τους. Μάθαμε ότι οι σύντροφοι του Λένιν στην ηγεσία των μπολσεβίκων δεν μπορούσαν να καταλάβουν τι τον είχε πιάσει και ξημεροβραδιαζόταν στις βιβλιοθήκες της Βιέννης, της Γενεύης και του Λονδίνου όταν ο κόσμος καιγότανε (μετά την ήττα της επανάστασης του 1905 για το πρώτο βιβλίο και μετά την έκρηξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου για τα Τετράδια), για να εισπράξουν την απάντηση ότι «χωρίς επαναστατική θεωρία δεν υπάρχει επαναστατική πράξη».

Εκείνα τα χρόνια, τα βιβλία του Ευτύχη Μπιτσάκη ήταν από τα ελάχιστα, διεθνώς αναγνωρισμένα έργα που κυκλοφορούσαν στην Ελλάδα (στην περίπτωσή του μεταφρασμένα από τα γαλλικά), επιχειρώντας μια διαλεκτική θεώρηση της σύγχρονης φυσικής από μαρξιστική σκοπιά. Αναφέρομαι στο «Φυσική και Φιλοσοφία», που εκδόθηκε το 1965 με το ψευδώνυμο Κώστας Πολίτης, το «Διαλεκτική και Νεότερη Φυσική» (1974) και το «Η φύση στη διαλεκτική φιλοσοφία» (την ίδια χρονιά). Ακολούθησαν άλλα, εξίσου σημαντικά έργα στο πεδίο της επιστημολογίας και της ιστορίας των φυσικών θεωριών, όπως «Η δυναμική του ελάχιστου» (1980), «Το αειθαλές δέντρο της Γνώσης» (1995), «Η εξέλιξη των θεωριών της Φυσικής» (2008) και «Χώρος και Χρόνος» (2014). Το πρωτοποριακό έργο του Ευτύχη Μπιτσάκη στην επιστημολογία είχε την αντανάκλασή του σε ημερίδες και συνέδρια που οργάνωσε με τη συμμετοχή ξένων επιστημόνων στην Ελλάδα, κάποια από τα οποία φιλοξένησε το Γαλλικό Ινστιτούτο, στο αμφιθέατρο της οδού Σίνα, με εξαιρετική επιτυχία.

Στις ζωηρές συζητήσεις που προκαλούσαν το έργο και οι πρωτοβουλίες του Ευτύχη δεν έλειψαν, φυσικά, οι αντιγνωμίες και αντιπαραθέσεις. Προσωπικά δεν πείστηκα για την κλίση του προς τη σχολή των ντε Μπρέιγ και Μπομ, που εισηγούνταν μια εναλλακτική, απολύτως αιτιοκρατική θεμελίωση της Κβαντικής Μηχανικής βάσει ενός συστήματος «λανθανουσών παραμέτρων», ούτε για την προτίμησή του προς τις θεωρίες του «στατικού σύμπαντος» στη θέση του μοντέλου της Μεγάλης Έκρηξης (Big Bang), δεδομένης της ασυμφωνίας των εν λόγω εναλλακτικών μοντέλων με τα πειραματικά και αστρονομικά δεδομένα. Σε κάθε περίπτωση, συμφωνούσαμε ότι οι καθιερωμένες θεωρίες της Κβαντικής Φυσικής και της Κοσμολογίας έχουν συγκεκριμένα όρια και αναπάντητα ερωτήματα, και ότι η τελική απάντηση θα δοθεί μετά από νέα δεδομένα της παρατήρησης και του πειράματος, με τις καινούργιες επαναστάσεις που θα πυροδοτήσουν στη θεωρία. Το ουσιώδες είναι ότι ο Ευτύχης έθεσε επί τάπητος τα καίρια ερωτήματα, προσφέροντας πλούσια τροφή για δημιουργική σκέψη.

Στα 82 χρόνια που μεσολάβησαν από τη στιγμή που εντάχθηκε στην ΕΠΟΝ, ενώ η Ελλάδα στέναζε ακόμη κάτω από την μπότα των Ναζί, μέχρι το τέλος της ζωής του, ο Ευτύχης Μπιτσάκης υπήρξε αθεράπευτα κομματικός. Πιστός οπαδός της λενινιστικής γραμμής, πίστευε ότι μόνο ένα εργατικό κόμμα νέου τύπου μπορεί να εξασφαλίσει την αναγκαία ενότητα επαναστατικής θεωρίας και πράξης, χωρίς την οποία η υπόθεση του κοινωνικού μετασχηματισμού δεν θα έχει τύχη. Με αυτή την πεποίθηση, έδινε τις μάχες του επί τεσσεράμισι δεκαετίες μέσα από τις γραμμές του ΚΚΕ, χωρίς όμως ποτέ να απαλλοτριώνει την κριτική του ματιά. Ήδη το 1981, το βιβλίο του «Θεωρία και Πράξη», που έθιγε θέματα- ταμπού για τον πολιτικό του χώρο, όπως τα κακώς κείμενα του λεγόμενου «υπαρκτού σοσιαλισμού», προκάλεσε πολύ ζωηρές συζητήσεις και του στοίχισε δημόσιες επικρίσεις από την κομματική ηγεσία.

Τη θυελλώδη περίοδο 1989-90, με τη σύμπραξη του ΚΚΕ και του Συνασπισμού της Αριστεράς στις κυβερνήσεις Τζαννετάκη και Ζολώτα και την κατάρρευση του «υπαρκτού σοσιαλισμού» να έχουν βυθίσει την Αριστερά σε υπαρξιακή κρίση, ο Ευτύχης Μπιτσάκης ακολούθησε τα στελέχη της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ και την ηγεσία της ΚΝΕ που διαχώρισαν τη θέση τους και ίδρυσαν το Νέο Αριστερό Ρεύμα (ΝΑΡ) με πρόταγμα την κομμουνιστική επαναθεμελίωση. Παρά τις όχι λίγες ενστάσεις του για θέσεις και πρακτικές του νέου πολιτικού του φορέα, παρέμεινε πιστός, ενεργό μέλος του ΝΑΡ και της μετέλιξής του, της Κομμουνιστικής Απελευθέρωσης, μέχρι τα στερνά του.

Αν και η επαγγελματική του ενασχόληση με τις φυσικές επιστήμες, τα μαθηματικά και τη φιλοσοφία θα ήταν ικανές να γεμίσουν δύο και τρεις ζωές άλλων διανοούμενων, ο Ευτύχης δεν μπόρεσε ούτε για μια στιγμή να απαλλαγεί από το μικρόβιο της πολιτικής, παρότι δεν υπήρξε ποτέ επαγγελματίας πολιτικός. Από τις στήλες αρχικά της Αυγής, του Ριζοσπάστη στη συνέχεια κι έπειτα του ΠΡΙΝ, της Εποχής και αστικών εφημερίδων, συμμετείχε στη δημόσια αντιπαράθεση για τα σημαντικά προβλήματα της εκάστοτε συγκυρίας.

Εξίσου πολυδιάστατη είναι η συγγραφική του δραστηριότητα. Τον Ιανουάριο του 1989 εκδόθηκε από τη Σύγχρονη Εποχή το από πολλές απόψεις προφητικό βιβλίο του «Ρήξη ή Ενσωμάτωση», όπου προσπαθούσε να ψηλαφίσει τις αιτίες της κρίσης του «υπαρκτού σοσιαλισμού» και υπέβαλε σε αυστηρή κριτική τα κατά κανόνα δεξιά λάθη του ΚΚΕ από τον Λίβανο και μετά, στέλνοντας έμμεσα αλλά με σαφή τρόπο προειδοποιήσεις για όσα επρόκειτο να ακολουθήσουν. Στο «Ένα φάντασμα πλανιέται» (1992) επιχείρησε μια πιο εμπεριστατωμένη ανάλυση και ερμηνεία του γραφειοκρατικού φαινομένου που οδήγησε στον εκφυλισμό τα καθεστώτα που προέκυψαν από την Οκτωβριανή Επανάσταση και τη νίκη του Κόκκινου Στρατού στον αντιφασιστικό αγώνα. Στην «Ανθρώπινη Φύση- Για έναν κομμουνισμό του πεπερασμένου» (2013) καταπιάστηκε με το θεμελιώδες ερώτημα κατά πόσον η ιστορικά διαμορφωμένη φύση του κοινωνικού ανθρώπου είναι συμβατή με την κατάργηση της ιδιοκτησίας, την υπέρβαση του κράτους και την κοινωνική αυτοδιαχείριση, που βρίσκονται στην καρδιά του κομμουνιστικού σχεδίου.

Η γραφή του Ευτύχη- στις δημοσιογραφικές επιφυλλίδες, στα πολιτικά του δοκίμια, αλλά και στα επιστημονικά του έργα- διακρίνεται για την απλότητα και τη σαφήνειά της. Τον θυμάμαι σε κομματικές συνεδριάσεις να πνέει μένεα για τις σκοτεινές, μακροπερίοδες φράσεις σε κομματικά έντυπα, εισηγήσεις και αποφάσεις, λέγοντάς μας ότι βασανίζουμε τον κόσμο και ότι οι μπερδεμένες φράσεις κρύβουν μπερδεμένα μυαλά. Οι φοιτητές του Φυσικού στο πανεπιστήμιο της Αθήνας που παρακολουθούσαν το μάθημά του στη δεκαετία του 70 και της Φιλοσοφικής Σχολής του πανεπιστημίου των Ιωαννίνων, όπου δίδαξε ως τακτικός καθηγητής από το 1981 ως το 1993, ευεργετήθηκαν από το χάρισμα του δάσκαλου που μπορεί να μιλάει με απλό τρόπο και σε κατανοητή γλώσσα για τις πιο περίπλοκες έννοιες. Το βιβλιαράκι του «Τι είναι Φιλοσοφία» (1984) εξακολουθεί και σήμερα να αποτελεί ιδανική εισαγωγή για όσους αποφασίζουν να ξεκινήσουν διανοητικά ταξίδια σε αυτή την ήπειρο της γνώσης.

Υποπτεύομαι ότι το πιο αγαπημένο παιδί του Ευτύχη, εννοείται μετά τον Γιάννη, πρέπει να ήταν η «Ουτοπία», το θεωρητικό περιοδικό που ο ίδιος ίδρυσε και διηύθυνε το 1992 και έμελλε να συνεχίσει να το κάνει με αξιοθαύμαστο πείσμα επί τρεις δεκαετίες. Σε μια στιγμή όπου τα κυρίαρχα ρεύματα κήρυσσαν τον θάνατο του μαρξισμού, ο Ευτύχης βάλθηκε να δημιουργήσει ένα περιοδικό του επαναστατικού, μη δογματικού μαρξισμού που άφησε εποχή με την ποιότητα και την ευρύτητα της θεματολογίας του. Τίποτα το ανθρώπινο δεν του ήταν ξένο, όπως θα έλεγε ο Μαρξ. Αφιερώματα σε φιλόσοφους, ποιητές και καλλιτέχνες, στη θεωρία των επιστημών (βεβαίως), σε ιστορικά ορόσημα όπως ο Οκτώβρης του ’17, η Κομμούνα του Παρισιού και ο Μάης του ’68, στον κινηματογράφο, στην λαϊκότητα, στο οικολογικό πρόβλημα (για το οποίο ο Ευτύχης έδειξε από πολύ νωρίς ευαισθησία όσο ελάχιστοι στο χώρο μας), στην κοινωνική ανθρωπολογία, στην πολιτική οικονομία και στα τεράστια προβλήματα που έθεσε η μεγάλη κρίση του 2008- 2015 ανέδειξαν την Ουτοπία σε μια μάχιμη έπαλξη του μαρξισμού, με μεγάλη εμβέλεια. Σημαντική ήταν και η συμβολή της ζωγράφου Μαρίας Κοκκίνου, που έβαζε πάντα τις δικές της πινελιές (κυριολεκτικά) στα τεύχη του περιοδικού, όπως και σε βιβλία του συζύγου της.

Στο περίφημο «κογκλάβιο» της οδού Μαυρομιχάλη, όπως αποκαλούσε ο Ευτύχης τη συντακτική επιτροπή του περιοδικού, γνώρισα από πρώτο χέρι άλλες ποιότητες αυτού του χαρισματικού ανθρώπου. Την ισχυρή συναισθηματική νοημοσύνη του, την ικανότητά του να ακούει, να καταλαβαίνει τα κίνητρα και τις ευαισθησίες των άλλων και να παίρνει ό,τι καλύτερο από αυτούς, σεβόμενος τις ενστάσεις ή και τις ιδιοτροπίες τους. Χάρη σε αυτά τα χαρίσματα, κατάφερε να μαζέψει γύρω από την Ουτοπία ένα αξιόλογο δυναμικό διανοουμένων και επιστημόνων που απλώνονταν σε ένα ευρύ ιδεολογικό φάσμα. Μπορεί ο ίδιος να μην υποχωρούσε καθόλου εύκολα από τις απόψεις που είχε διαμορφώσει σε οποιοδήποτε θέμα, αλλά ποτέ δεν θα επέβαλε ως αποκλειστική την άποψή του, ούτε θα απέρριπτε ένα άρθρο για την Ουτοπία μόνο και μόνο επειδή δεν συμφωνούσε απολύτως μαζί του.

Στο πέρασμα των δεκαετιών είχα την τύχη να γνωρίσω τον Ευτύχη και σε πιο προσωπικές στιγμές- στο σπίτι του, στον Βύρωνα, μαζί με τις Μαρίες μας, στο Κάδρος, όπου μας κερνούσε «τίμια», όπως έλεγε, τσικουδιά και κάναμε βόλτες στο όμορφο περιβόλι του με τις κατσούνες μας, στα Τεμένια, στη ταβέρνα του Προκόπη, όταν μοιράζαμε το δρόμο ανάμεσα στο δικό μας χωριό των καλοκαιρινών διακοπών και το δικό του- και πάει λέγοντας. Ο Ευτύχης που γνώρισα ήταν ένας άνθρωπος ευγενής, ευθύς και φιλόξενος, χωρίς σκοτεινές γωνίες, συγκρατημένος, λιτός και περήφανος όπως οι περισσότεροι ορεσίβιοι, χωρίς πολλές- πολλές διαχύσεις (απέφευγε τους ασπασμούς θεωρώντας τους κατάλοιπο της ανθρωποφαγίας, όπως σκωπτικά μας έλεγε), αλλά από κάθε άποψη αξιαγάπητος.

Με όλα τα χρόνια που κουβαλούσε στην πλάτη του, ο Ευτύχης που γνώρισα, θαύμασα και αγάπησα εξακολουθούσε να κουβαλάει μέσα του εκείνο το μικρό παιδί που κοίταζε τα αστέρια στον νυχτερινό ουρανό του Κάδρου   κι ύστερα άνοιξε τα φτερά του, ταξίδεψε σε αυτόν τον κόσμο τον μικρό, τον μέγα και μας ξενάγησε σε άλλους, μαγικούς κόσμους, της Φύσης, της σκέψης και του αγώνα. «Εν αρχή ήν το θαυμάζειν», έγραψε στον πρόλογο του βιβλίου του «Ύλη και Πνεύμα», το 2011. Θα του είμαστε για πάντα ευγνώμονες που σε αυτούς τους σκοτεινούς καιρούς ενός γερασμένου κόσμου,  μας βοήθησε να κρατήσουμε αναμμένη στην ψυχή μας τη φλόγα του παιδιού που θαυμάζει, αναρωτιέται κι ετοιμάζεται να πετάξει στα ανεμοδαρμένα ύψη της επαναστατικής ουτοπίας».

‘Γνωρίζουμε τον κόσμο αλλάζοντάς τον, αλλά για να τον αλλάξουμε πρέπει να τον γνωρίζουμε όσο βαθύτερα γίνεται’. Συνέντευξη στην Αναστασία Καλαφάτη το 2014.

Ευχαριστούμε Γιώργο, μας ξαναγνώρισες τον Ευτύχη.

Γράφει ο διακεκριμένος Έλληνας κοσμολόγος Μάνος Σαριδάκης (ΕΑΑ)

Με αφορμή το θάνατο του Ευτύχη Μπιτσάκη άνοιξε μια ωραία συζήτηση για τη θέση του (και τη θέση του μαρξισμού) ως προς τη Διαστολή του Σύμπαντος και τη Μεγάλη Έκρηξη. Κοιτάξτε. Το λάθος του Ευτύχη (του το είχα επισημάνει δεκάδες φορές), όπως και πολλών μαρξιστών του Σοβιετικού ρεύματος, είναι ότι δεν δέχονται της Διαστολή του Σύμπαντος, τη διαστολή του ίδιου του χωρόχρονου δηλαδή, παρόλο που αυτή χιλιο-επιβεβαβιώνεται από έναν τεράστιο όγκο ανεξάρτητων και διαφορετικών παρατηρησιακών δεδομένων. Δεν βλέπω γιατί αυτό δεν συνάδει με τον διαλεκτικό υλισμό όπως λένε, το ακριβώς αντίθετο, είναι εξαιρετικά διαλεκτική η αλληλεπίδραση του χωρόχρονου με την ύλη, που τον καθιστά δυναμικό αντί για στατικό. Τα πάντα μεταβάλλονται και εξελίσσονται μέσα στο Σύμπαν, ακόμα και ο ίδιος ο χωρόχρονος.
Εκεί που ο Μπιτσάκης έχει απόλυτο δίκιο, και που έδωσε μεγάλες μάχες, είναι ενάντια στη θεωρία της Μεγάλης Έκρηξης (Big Bang) με την έννοια της Δημιουργίας. Δεν προκύπτει από κανένα επιστημονικό δεδομένο ότι τα πάντα δημιουργήθηκαν τη χρονική στιγμή μηδέν, είναι ένα εξωεπιστημονικό και φιλοσοφικά επικαθοριζόμενο εισαγόμενο στοιχείο στη θεωρία. Γιατί απλούστατα πηγαίνοντας προς τα πίσω στο χρόνο υπάρχει ένα σημείο, ένα τρισεκατομμυριοστό του τρισεκατομμυριοστού του τρισεκατομμυριοστού του δισεκατομμυριοστού του δευτερολέπτου μετά τη “Μεγάλη Έκρηξη” (χρόνος Planck) που όλη η φυσική που ξέρουμε καταρρέει και επομένως δεν έχουμε τη γνώση να κατανοήσουμε και να περιγράψουμε τι έγινε πιο πίσω. Παράλληλα, ο Μπιτσάκης επισημαίνει διαρκώς ότι είναι μέγα λάθος να ταυτίζουμε το όλον Σύμπαν με το παρατηρήσιμο Σύμπαν, δηλαδή με το τμήμα του όλου Σύμπαντος που μπορούμε να παρατηρούμε. Και αυτά είναι κάτι που πλέον τα αποδέχεται η πλειονότητα των θεωρητικών φυσικών και κοσμολόγων.
Συνελόντι ειπείν: Το ότι έγινε “Έκρηξη” και το Σύμπαν διαστέλλεται είναι αδιαμφισβήτητο και ο μαρξισμός πρέπει να το αποδεκτεί (και ίσα ίσα που είναι τρομερά διαλεκτικό), αλλιώς γινόμαστε δογματικοί ιδεαλιστές. Το ότι ήταν “Μεγάλη”, με την έννοια της μίας και μοναδικής που “δημιούργησε” το Σύμπαν, δεν προκύπτει από κανένα επιστημονικό δεδομένο, και οφείλουμε να το αναδεικνύουμε και να το αποδομούμε.
Βάζω εδώ ένα κομμάτι του προλόγου που έγραψα για την έκδοση στα ελληνικά του εκπληκτικού βιβλίου “Τα πρώτα τρία λεπτά” του κορυφαίου Νομπελίστα φυσικού Steven Weinberg (εκδόσεις Ροπή), που αφορά ακριβώς τα παραπάνω:
«Ο Weinberg λοιπόν αποφεύγει μεγαλοφυώς δυο λάθη που κάνουν κατά κόρον πολλοί κοσμολόγοι, και η συντριπτική πλειοψηφία του ευρύτερου κοινού:
i) Προχωράει προς τα πίσω στο χρόνο, μέχρι εκεί που του επιτρέπει η γνώση της φυσικής, και η περιγραφή με επιστημονικούς και όχι εξω-επιστημονικούς (πχ φιλοσοφικούς ή θρησκευτικούς) όρους. Όπως λέει ο ίδιος, πηγαίνοντας προς τα πίσω στο χρόνο, δηλαδή πηγαίνοντας σε όλο και μεγαλύτερες θερμοκρασίες, υπάρχει κάποια στιγμή όπου εμφανίζεται ένα πέπλο που δεν μας επιτρέπει να περιγράψουμε τι έγινε πιο πίσω, καθώς οι νόμοι της φύσης σε εκείνες τις συνθήκες, και κυρίως μια κβαντική θεωρία της ίδιας της βαρύτητας, μας είναι άγνωστοι. Όσο και αν κάποιος μπαίνει στον πειρασμό να επεκτείνει τις ιδέες του με υποθέσεις, σε αυτό το απίστευτα μηδαμινό χρονικό διάστημα που απομένει μέχρι τη “χρονική στιγμή μηδέν”, ο Weinberg δεν το κάνει, και μας προειδοποιεί κιόλας ότι αυτό θα ήταν λάθος, καθώς μη γνώση των νόμων του τότε Σύμπαντος σημαίνει ότι τα πάντα μπορούν να έχουν συμβεί.
ii) Αποφεύγει να βγάλει συμπέρασμα για όλο το Σύμπαν, με δεδομένα που υπάρχουν από το παρατηρήσιμο Σύμπαν, δηλαδή από το τμήμα του Σύμπαντος το οποίο είναι μέσα στον “ορίζοντά” μας, και το οποίο παρατηρούμε. Όποτε αναφερεται στο μέγεθος του Σύμπαντος, αφήνει πάντα το ενδεχόμενο αυτό να είναι άπειρο, ή να υπάρχουν πάρα πολλές περιοχές εκτός του τμήματος του Σύμπαντος το οποίο παρατηρούμε, οι οποίες να έχουν εντελώς διαφορετική κοσμολογική συμπεριφορά, καθώς αυτό δεν θα είχε καμία επίδραση στην Ιστορία που διηγείται. Όσο και αν ο πειρασμός είναι έντονος να ταυτίσει κανείς το τμήμα του Σύμπαντος που παρατηρούμε με ολόκληρο το Σύμπαν, ο Weinberg μας λέει ότι αυτό θα ήταν ένα άλμα σκέψης, που δεν πηγάζει από επιστημονική ανάλυση και δεδομένα.»

Θανάση καλησπέρα

Οι ευχαριστίες στον Πέτρο Παπακωνσταντίνου για το μοίρασμα των αναμνήσεών του για τον Μπιτσάκη, μαζί και με τις δικιές μου, αλλά και στον Δημήτρη και τον Βασίλη που μας ενημέρωσαν άμεσα για την απώλεια.

Μάθημα στο 7ο εξάμηνο: “ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΥΣΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ”

Σημειώσεις του Ευτύχη Ι. Μπιτσάκη , Αθήνα 1985

https://i.ibb.co/SDtkLjzr/1.jpg

Ελπίζοντας να μην κουράσω, ας θυμηθούμε κάποια ενδεικτικά κείμενα:

https://i.ibb.co/xqV6X7Wc/2.jpg

https://i.ibb.co/NdNzGk9H/3.jpg

https://i.ibb.co/9HxKFKfV/4.jpg

https://i.ibb.co/1Y3VsV4j/5.jpg

Καλό μεσημέρι Βασίλη.
Προσυπογράφω τις παραπάνω θέσεις, καλοσωρίζοντας έναν Διευθυντή Γυμνασίου, για πολλά χρόνια, στην ομάδα των… πρώην!

Καλησπέρα Βασίλη. Δε χρειαζόμαστε ΦΡΑΠΕ ούτε ΧΑΣΑΠΗ στα σχολεία. Γιαυτό απαιτείται σκληρή αξιολόγηση, συνεχής έλεγχος και τιμωρίες για τους παραβάτες. Ίσως και υποχρεωτική εργασία στα νησιά στη βαριά βιομηχανία.
Σύμφωνα μάλιστα με τον τελευταίο εργασιακό νόμο, μαθαίνουμε – μια ακόμα φορά – νέα αριθμητική τύπου Harvard: 4 x 13ώρες/ημέρα = 48ώρες/βδομάδα. Κάποιοι θα έλεγαν 5×8ώρες/ημέρα = 40ώρες/βδομάδα – αλλά μεταξύ τους και όχι δημόσια γιατί αμέσως άρεται η “ασυλία” τους και ελέγχονται πειθαρχικά, για διαπορά ψευδών ειδήσεων.

Βασίλη καλή αρχή στη νέα περίοδο της ζωής σου, με υγεία και πολλά νέα ενδιαφέροντα.  Γεια σου Αντρέα με τα σωστά και ωραία σου.Τι μου ήρθε στο μυαλό. ‘Όταν έρθει η ώρα να σε αξιολογήσουν να σου τύχει ο αξιότιμος και αξιολογημένος βεβαίως-βεβαίως κύριος από το ΙΕΠ που σου ζήτησε να του πεις αν το βιβλίο που κυκλοφορεί πάνω από 20 χρόνια έχει λάθη στις ασκήσεις. 

Χαιρετώ.

Πράγματι η κυβέρνηση φροντίζει να δραστηριοποιηθούμε μέχρι να καούμε (όχι φυσικά από τον Ήλιο) ολοκληρωτικά.

Άλλοι παίρνουν εκατομμύρια κοινοτική ενίσχυση και άλλοι παίρνουν …

Μιά σχετική ιστορία: πρόσφατα (τον χειμώνα) έβαλα στο κτηματολόγιο (το εθνικό) και ένα κήπο στο χωριό. Με πήρε ο μηχανικός που ανέλαβε την εγγραφή να μου πει ότι ένας “τύπος” δήλωσε όχι μόνο τον κήπο αυτό, αλλά όλο τον λόφο σαν δικό του. Τον ρώτησα με τι έγγραφα και δεν ήξερε να μου απαντήσει. Να εξηγήσω ότι στο σημείο οι κήποι (είναι στη βάση του λόφου) ανήκουν σε χωριανούς (τώρα έχουμε και γαμπρούς) και πάνε από πατέρα σε παιδί, τουλάχιστον για πέντε γενιές, ξέρω όλους τους ιδιοκτήτες. Υποψιάζομαι ότι ο “τύπος” το δήλωνε χρόνια για δικό του και είπε να το κάνει και επίσημο. Πάνω στο λόφο οι ίδιοι με τους κήπους έχουμε ελιές, και οι επιδοτήσεις είναι πενιχρές, εμ άλλος τα έπαιρνε..