Ανδρέας Βαλαδάκης

Γεια σου Ανδρέα.
Το πεδίο είναι έννοια.
Το φως είναι οντότητα.

Διάβασα και την απάντηση.
Θυμήθηκα το:
Το μπουζούκι είναι όργανο.
Ο χωροφύλακας είναι όργανο.
Ο χωροφύλακας είναι μπουζούκι.

Γιάννη

στη Φυσική θεωρούμε ότι το φως είναι ηλεκτρομαγνητικό πεδίο.

Ναι και το τσουνάμι είναι κύμα.
Το κύμα είναι έννοια.
Το τσουνάμι είναι οντότητα ή έννοια;

Ο κεραυνός είναι ρεύμα.
Το ρεύμα είναι έννοια.
Ο κεραυνός είναι οντότητα ή έννοια;

Οι συλλογισμοί αυτοί μοιάζουν με αυτόν με το μπουζούκι που προανέφερα.

Θα μπορούσα να πω και άλλα:
Μια ρουφίχτρα είναι ένα πεδίο ροής.
Η ρουφίχτρα δεν είναι οντότητα;

Καλησπέρα Ανδρέα.Διαφωνω .
Και το πεδίο είναι οντότητα. Πεδία ” καταστρέφονται” και στη θέση τους δημιουργείται μάζα και το αντίστροφο. Όσο για το φως τα είπαμε.

Γιάννη

Διαφωνείς ότι στη Λυκειακή Φυσική η έννοια πεδίο χρησιμοποιείται για να περιγράψει την δράση από απόσταση; Διαφωνείς ότι στη Λυκειακή Φυσική το φως είναι ηλεκτρομαγνητικό πεδίο;

Δεν διαφωνώ.
Αυτό όμως δεν σημαίνει τίποτα.
Η ρουφίχτρα (οντότητα) περιγράφεται από ένα πεδίο (έννοια).
Ανάλογα για το τσουνάμι, τον σεισμό, τον κεραυνό, το φως κ.λ.π.

Γιώργο καλησπέρα.

Θα πρότεινα να κρατήσουμε τη συζήτηση στη Λυκειακή Φυσική. Γι’ αυτό επέλεξα η ανάρτηση να έχει τη μορφή Α και Β Θέματος ώστε να μπορούν να παρακολουθήσουν τη συζήτηση και μαθητές στο πλαίσιο όσων διδάσκονται.

Καλησπέρα και από εδώ.
Η “έννοια” τι είναι; Μάλλον εννοούμε ένα καθαρά νοητικό κατασκεύασμα (π.χ. ιδανικό σημειακό σώμα)
Η “οντότητα” τι είναι; Μάλλον εννοούμε φυσική ύπαρξη με μετρήσιμα αποτελέσματα

Για το φως έχω πάρει θέση.
Είναι οντότητα, αφού:
Είναι ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία, δηλαδή πραγματική φυσική οντότητα που μεταφέρει ενέργεια και ορμή και περιγράφεται τόσο από την κυματική όσο και από την κβαντική θεωρία (φωτόνια). Αν και δεν είναι υλικό αντικείμενο και δεν γίνεται πάντα άμεσα αντιληπτό από το ανθρώπινο μάτι, η ύπαρξή του αποδεικνύεται από τις μετρήσιμες αλληλεπιδράσεις του με την ύλη (απορρόφηση, ανάκλαση, σκέδαση).

Για το πεδίο δεν είμαι σίγουρος.
Το εισάγαμε ιστορικά ως έννοια για να περιγράψει και να ερμηνεύσει αλληλεπιδράσεις. Συχνά λέμε “με την έννοια του πεδίου”.
Από την άλλη όμως:
Υπάρχει ανεξάρτητα από δοκιμαστικό σώμα. Π.χ. το ηλεκτρικό ή βαρυτικό πεδίο υπάρχει σε έναν χώρο ακόμη κι αν δεν τοποθετήσουμε εκεί φορτίο ή μάζα.
Αποθηκεύει και μεταφέρει ενέργεια. Π.χ. η ενέργεια του ηλεκτρικού πεδίου πυκνωτή.
Μεταφέρει ορμή.
Εξελλίσεται χρονικά και τοπικά σύμφωνα με τις εξισώσεις Maxwell.
Μήπως αυτές είναι ιδιότητες οντότητας;

Και σε τελική ανάλυση γιατί πρέπει να κατατάξουμε οπωσδήποτε κάπου το πεδίο;
Στη σχολική Φυσική αν το πούμε έννοια είναι αποδεκτό. Σε άλλο επίπεδο, μπορούμε να το αντιμετωπίζουμε ως φυσική οντότητα.

Άρα Γιάννη ο συλλογισμός σου είναι:

Στη Φυσική η έννοια πεδίο χρησιμοποιείται για να περιγράψει την δράση από απόσταση.
Στη Φυσική το φως είναι ηλεκτρομαγνητικό πεδίο.
Αλλά το φως δεν είναι έννοια που χρησιμοποιείται για να περιγράψει φαινόμενα στα οποία εκδηλώνεται δράση από απόσταση, όπως είναι ο φωτισμός και η θέρμανση μιας επιφάνειας.

Ανδρέα καλησπέρα.

Αν κατάλαβα καλά, διαφωνείς ότι το φως είναι ηλεκτρομαγνητικό πεδίο;

Καλησπέρα. Ανδρέα θα έλεγα ότι το φως είναι οντότητα και μία έννοια που μας είναι χρήσιμη να το περιγράψουμε είναι η έννοια του ηλεκτρομαγνητικού πεδίου. Μια άλλη έννοια που είναι χρήσιμη να το περιγράψουμε είναι η έννοια του φωτονίου. Είναι αυτό που είχα πει στην αρχική μου τοποθέτηση: Είναι δύο θεωρητικά μοντέλα (ηλεκτρομαγνητικό κύμα και σωματιδιακό-κβαντικό μοντέλο) τα οποία χρησιμοποιούμε για να περιγράψουμε την οντότητα φως.

Όχι δεν είναι αυτός ο συλλογισμός μου.
Συ είπας.
Η αρχή του συλλογισμού μου ήταν το μπουζούκι.
Εντοπισμός δηλαδή ενός κλασικού λογικού σφάλματος.

Στη συνέχεια εντοπίζω λογικές αντιφάσεις σχετικές με κεραυνούς , ρουφίχτρες , σεισμούς. Οντότητες και φαινόμενα δηλαδή που περιγράφονται από νοητικά κατασκευάσματα (έννοιες) αλλά δεν είναι νοητικά κατασκευάσματα.

Θοδωρή καλησπέρα.

Μου φαίνεται διδακτική προσέγγισή σου. Ουσιαστικά αναφερόμενοι στο φως ως οντότητα έχουμε στο μυαλό μας τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε το φως στη καθημερινή ζωή. Αυτή την οντότητα λοιπόν στη Φυσική τη μετασχηματίζουμε σε κατάλληλη έννοια ώστε να μπορούμε να συνδέουμε φαινόμενα μεταξύ τους και να κάνουμε ακριβείς προβλέψεις, επαληθεύσιμες στο εργαστήριο.

Επομένως Ανδρέα δέχεσαι ότι το φως είναι κάτι υπαρκτό και όχι μια θεωρητική επινόηση;

Ανδρέα δεν μπορούμε να απαντούμε λανθασμενα με προφαση ότι απευθυνόμαστε στο Λυκειο και να “στρογγυλεύουμε” την απάντηση,
Διαφορετικά το ερωτημα σου δεν απευθύνεται στο Λυκειο.

Καλησπέρα σε όλους. Ανδρέα δεν μπορώ να καταλάβω για ποιο λόγο κάνεις νέα ανάρτηση, επαναλαμβάνοντας την ίδια επιχειρηματολογία με την προηγούμενή σου και μάλιστα με ετικέτες που απευθύνονται σε μαθητές. Προτείνω – και μάλλον δεν είμαι ο μόνος – το θέμα να μεταφερθεί στο φόρουμ.

Θοδωρή καλημέρα.

Τα βασικά σημεία του προηγούμενου σχολίου μου ήταν τα εξής:

Όταν μιλάμε για το φως ως «οντότητα», εννοούμε τον τρόπο που το αντιλαμβανόμαστε στην καθημερινή εμπειρία.Στη Φυσική, αυτή την καθημερινή εικόνα τη μετασχηματίζουμε σε κατάλληλες έννοιες.Με αυτές τις έννοιες μπορούμε να συνδέουμε φαινόμενα μεταξύ τους και να κάνουμε ακριβείς, επαληθεύσιμες προβλέψεις.
Θέτεις λοιπόν το εύλογο ερώτημα: Με βάση αυτά, το φως είναι κάτι υπαρκτό ή μια θεωρητική επινόηση;

Η θέση μου είναι η εξής:

Η Φυσική δε ξεκινά από μια «οντότητα φως» που πρέπει να ανακαλύψει. Ξεκινά από τα φαινόμενα που στην καθημερινή ζωή αποδίδουμε στο φως και αναζητά έννοιες-εργαλεία για να τα συνδέσει μεταξύ τους. Για να το επιτύχει χρησιμοποιεί θεωρητικά μοντέλα που πρέπει να επιβεβαιώνονται πειραματικά.

Αυτό κάνουμε και με το φως: Το ηλεκτρομαγνητικό πεδίο δεν είναι μια κρυμμένη οντότητα. Είναι εργαλείο που χρησιμοποιούμε για να κάνουμε προβλέψεις που επαληθεύονται στο εργαστήριο.

Το εντυπωσιακό είναι ότι η ηλεκτρομαγνητική θεωρία συνδέει εντελώς διαφορετικά φαινόμενα — από το φως μιας λάμπας μέχρι τα ραδιοκύματα και την ακτινοβολία του ήλιου.

Μάλιστα, είναι από τις θεωρίες που έχουν επιβεβαιωθεί πειραματικά όσο λίγες στην ιστορία της Φυσικής.

Η Φυσική κατασκευάζει όλο και ακριβέστερους χάρτες – θεωρίες για να μπορούμε να κινούμαστε με ασφάλεια ανάμεσα στα φαινόμενα. Δεν αναζητά κρυμμένες οντότητες.

Και όταν ξέρουμε πού δεν χρειάζεται να ψάξουμε, τότε αρχίζουμε πραγματικά να βρίσκουμε.

Αποστόλη καλημέρα.

Στο ΘΕΜΑ Α η απάντηση υπάρχει αυτούσια στο βιβλίο. Απαιτείται απλώς ανάκλησή της.
Στο ΘΕΜΑ Β ο μαθητής χρειάζεται να επικαλεστεί μόνο δύο προτάσεις από το σχολικό βιβλίο και να τις συνδέσει με απλό τρόπο.

Άρα η παρούσα ανάρτηση αφορά άμεσα τους μαθητές και μάλιστα τις εξετάσεις τους.

Τα επιχειρήματα που παρουσιάζονται στην παρούσα ανάρτηση, επικαλούνται άμεσα τα σχολικά βιβλία. Αυτά δεν περιλαμβάνονταν καθόλου στην προηγούμενη ανάρτησή μου που υπάρχει εδώ: Το φως δεν το βλέπουμε – Υλικό Φυσικής – Χημείας.

Γιώργο καλημέρα.

Δεν υπάρχει πρόθεση να “στρογγυλέψω” κάτι. Στη Λυκειακή Φυσική χρησιμοποιούμε μοντέλα που είναι παιδαγωγικά κατάλληλα και συμβατά με το αναλυτικό πρόγραμμα. Το ότι ένα μοντέλο είναι απλοποιημένο δεν το καθιστά λανθασμένο· είναι το εργαλείο που επιτρέπει στους μαθητές να χτίσουν σταδιακά κατανόηση.

Το πλαίσιο που προτείνω —δηλαδή το πλαίσιο των σχολικών βιβλίων— δες το σαν υπόθεση εργασίας: μια κοινή βάση που επιτρέπει στους μαθητές να εισαχθούν στις έννοιες, χωρίς να χαθούν σε θεωρητικές λεπτομέρειες που ανήκουν σε άλλο επίπεδο σπουδών.

Άλλωστε, ακόμα και στην ίδια την έρευνα της Φυσικής ξεκινάμε συχνά από απλά μοντέλα για να κατανοήσουμε σταδιακά ένα ζήτημα. Η πολυπλοκότητα έρχεται αργότερα, όταν υπάρχει το κατάλληλο γνωστικό υπόβαθρο.

Ένας μαθητής διαβάζει στην παρούσα ανάρτηση ότι το φως είναι έννοια. Αναρωτιέται πώς είναι δυνατόν μια έννοια να προκαλεί για παράδειγμα φωτοσύνθεση, εγκαύματα μετά από ηλιοθεραπεία, σκέδαση ηλεκτρονίων. Αν εκτεθεί σε μεγάλη δόση ραδιενέργειας, γνωρίζει ότι θα πεθάνει. Αναρωτιέται αν μια έννοια σκοτώνει. Τι θα του απαντούσαμε;

Χαιρετώ αρχικά τον Ανδρέα αλλά και την παρέα των σχολιαστών.
Παρακολουθώ τον διάλογο όπως και στην παράλληλη και κάποια στιγμή
μου δημιουργήθηκε μια εικόνα ονειρική “βλέποντας” δυό πρόσωπα
με το ίδιο όνομα το ένα ” εξ’ουρανών κατελθόντα” σε ένα τραπεζάκι μιας παραλίας να κουβεντιάζουν περί εννοιών και οντοτήτων και ειδικά για το φως αν είναι ορατό η μη!
Ο παρών Ανδρέας είναι έννοια λέει χωρίς όμως ,αν κατάλαβα καλά, να την δηλώνει ως φιλοσοφική ή κάπως πέρα από φυσική.
Ο Ανδρέας μας, “έννοια πλέον για τον πραγματικό κόσμο μας” γράφει στο σύγγραμμα “ΤΟ ΜΗΛΟ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΥΑΡΚ” σελί 43 ,ότι το Φως θεωρείται οντότητα.
Ας μην παρεξηγηθεί η αργοπορημένη παρουσία μου, παρακολουθούσα …σκεπτόμενος και νομίζω πως χρειάζεται ξεκαθάρισμα προς όφελος των μαθητών που κτίζουν…
Να είστε όλοι καλά

Αποστόλη καλησπέρα.

Στη Φυσική, οι έννοιες δεν είναι “πράγματα” που σπρώχνουν, καίνε ή σκοτώνουν. Είναι εργαλεία που περιγράφουν και οργανώνουν τα φαινόμενα.

Το φως –δηλαδή ένα είδος ηλεκτρομαγνητικού πεδίου– είναι μια τέτοια έννοια, την οποία χρησιμοποιούμε για να περιγράψουμε μια κατηγορία φαινομένων. Η φωτοσύνθεση και τα εγκαύματα δεν προκαλούνται από την έννοια φως, αλλά από αλληλεπιδράσεις που τις περιγράφουμε χρησιμοποιώντας την έννοια φως.

Αυτό είναι και το νόημα της φράσης που υπάρχει στο σχολικό βιβλίο της Γ Λυκείου, τεύχος Β, Ενότητα 4.1: “Οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ μαγνητών ή μεταξύ μαγνητών και κινούμενων φορτίων είναι αλληλεπιδράσεις από απόσταση και γι’ αυτό η έννοια του πεδίου προσφέρεται για την περιγραφή τους.”

Παντελή καλησπέρα,

Για πολύ καιρό ο Ανδρέας αναζητούσε μια καθαρή απάντηση στο ερώτημα «τι είναι το φως». Το είχαμε συζητήσει πολλές φορές. Κάποια στιγμή, ενθουσιασμένος, μου είπε: «Θα λέμε ότι το φως είναι μια οντότητα». Η ιδέα μου άρεσε, διότι μας επέτρεπε να μιλάμε για κάτι υπαρκτό χωρίς να το ταυτίζουμε με αντικείμενο. Του το είπα και χάρηκε. Έτσι υιοθέτησα στη διδασκαλία μου αυτή τη διατύπωση.

Με τον καιρό όμως άρχισε να με απασχολεί το εξής: πώς γίνεται να μιλάμε για μια “οντότητα” που δεν μπορούμε να δούμε, ενώ χάρη σε αυτήν βλέπουμε; Σιγά σιγά άρχισε να ωριμάζει μέσα μου η σκέψη ότι ίσως είναι προτιμότερο να λέμε πως το φως είναι μια επινόηση που μας βοηθά να συνδέουμε φαινόμενα. Αυτό όμως συγκρούεται με την καθημερινή χρήση της λέξης «φως», όπου νοείται ως κάτι που υπάρχει “εκεί έξω”.

Τελικά κατέφυγα σε μια ελευθερία που διαθέτουμε στη Φυσική: δανειζόμαστε λέξεις της καθημερινής ζωής, επειδή μοιάζουν με αυτό που θέλουμε να περιγράψουμε, αλλά τους δίνουμε διαφορετικό νόημα. Το δύσκολο είναι να μη γλιστράμε πίσω στο καθημερινό νόημα όταν μελετάμε ένα φυσικό πρόβλημα. Με το φως αυτό είναι ιδιαίτερα απαιτητικό γιατί είναι βαθιές ρίζες στην αντίληψή μας για το κόσμο. Αν όμως ξεπεράσουμε αυτή τη δυσκολία, προετοιμαζόμαστε να αντιληφθούμε τα κβαντικά φαινόμενα.

Δυστυχώς δεν πρόλαβα να το συζητήσω αυτό με τον Ανδρέα. Θα ήταν από τις πιο συναρπαστικές συζητήσεις μας: Φυσική, Γλωσσολογία και η κοινή μας αγωνία για το πώς διδάσκουμε την αγαπημένη μας Φυσική.

Ανδρέα με καλύπτει το “οντότητα” που υιοθέτησε ο Ανδρέας.
Μια οντότητα και όχι έννοια.
Δόθηκε αρχαιόθεν το όνομα “φως” σε κάτι και εξηγήσεις αναδύονταν.
Στη Θεογονία του Ησιόδου αναδύθηκε στη δεύτερη γενιά θεοτήτων.
Στη Γένεση δημιουργήθηκε πρώτο.
Τι ήταν το ψάχνανε και άρχισαν να υιοθετούν έννοιες που θα το περίγραφαν και θα εξηγούσαν φύση, διάδοση, προέλευση.
Οι έννοιες αυτές ήταν εύστοχα ή άστοχα νοητικά κατασκευάσματα.
Όμως ασχολούνταν με μια υπαρκτή οντότητα.

Υ.Γ.
Λες ότι δεν το βλέπουμε. Όταν αποδιεγείρονται ηλεκτρόνια και εκπέμπεται ορατό φως, δεν το βλέπεις αν πέσει στο μάτι; Τα ηλεκτρόνια βλέπεις;

Καλησπέρα Ανδρέα, καλησπέρα Γιάννη.
Ψάχνοντας τις γραφές του Ανδρέα μας μου φάνηκε περίεργο το ότι
στο “Το μακρόν Φυσική προ του βραχέως διδάσκω” που μιλάει
για την έννοια “έννοια” ,την οικοδόμηση των εννοιών κλπ ,δεν αναφέρεται στο φως .
Όμως
στο “Η ΑΡΚΤΟΣ Η ΠΡΕΣΠΑ ΚΑΙ Η ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ” στο τμήμα “Ο θεός “φως” και οι ανθρώπινοι ήχοι” γράφει, αυτό το σαγηνευτικό φως, το ποιο γρήγορο ον του Σύμπαντος…
Στο “Το φάντασμα του Λεονάρντο” γράφει για αναφορές σε αρχαία κείμενα ότι,…το φως και το σκοτάδι αποτελούσαν δύο οντότητες μεταξύ τους ανεξάρτητες…
Σύμφωνα με τη νέα αντίληψη,το σκοτάδι δεν έχει υλική υπόσταση, το σκοτάδι δεν είναι παρά η απουσία του φωτός. Εκείνο που έχει υλική υπόσταση είναι το φως. Κι είναι “δικό μας” πράγμα το φως. Και ταυτόχρονα τόσο άγνωστο μαγικό και παράξενο. Τι είναι φως; Από τι είναι φτιαγμένο; Πόσο έχουμε καταλάβει ότι μπορούμε και βλέπουμε γιατί υπάρχει φως ενώ το ίδιο το φως δε θα μπορέσουμε να το δούμε ποτέ ;…

Παντελή

Δεν είναι καθόλου περίεργο ότι ο Ανδρέας, όταν μιλάει για την έννοια “έννοια”, την οικοδόμηση των εννοιών κλπ., δεν αναφέρεται στο φως, διότι όπως έχω γράψει εδώ
χαρακτήριζε το φως ως οντότητα.

Διονύση

κάτω από αυτή την ανάρτησή σου έχεις γράψει σχετικά με την παρούσα ανάρτηση, απευθυνόμενος σε μένα:

“Μέρες τώρα αρνείσαι να ακούσεις ΕΝΑ, έστω ΕΝΑ επιχείρημα, από αυτά που οι φίλοι εδώ διατύπωσαν, ενάντια στην αρχική σου ανάρτηση.”

Αυτό δεν προκύπτει από το πλήθος των απαντήσεών μου στα σχόλια των συναδέλφων. (Με την ευκαιρία θα ήθελα να αναφέρω ότι για τη σύνταξη των απαντήσεων αφιερώνω πολύ χρόνο. Αλλά αξίζει το κόπο, γιατί είναι ένας τρόπος να ελέγχω τις απόψεις μου. Και γι’ αυτό πάντα είμαι ευγνώμων στους συντάκτες των σχολίων.)

Διονύση επίσης για την παρούσα ανάρτηση έχεις γράψει: “Μια ανάρτηση που ο διαχειριστής του δικτύου, σου ζήτησε να μεταφέρεις στο φόρουμ. Τι πιο απλό και δημοκρατικό; Να συζητήσουμε ό,τι θέλουμε, αλλά να φαίνεται ότι συζητάμε και δεν δίνουμε στα παιδιά υλικό απαραίτητο για την πρόοδό τους. Ότι εδώ συζητάμε και προβληματιζόμαστε. Δεν διδάσκουμε από καθέδρας την απόλυτη αλήθεια. Και συ το αρνήθηκες πεισματικά!!! Στηρίζεσαι στην ιδιαίτερα δημοκρατική στάση του Αποστόλη για να κάνεις το δικό σου και να επιβάλεις τη θέση σου, καπελώνοντας το δίκτυο και επιβάλλοντας μια λογική.”

Ωστόσο ήδη έχω απαντήσει στον Αποστόλη ως εξής:

“Στο ΘΕΜΑ Α η απάντηση υπάρχει αυτούσια στο βιβλίο. Απαιτείται απλώς ανάκλησή της.
Στο ΘΕΜΑ Β ο μαθητής χρειάζεται να επικαλεστεί μόνο δύο προτάσεις από το σχολικό βιβλίο και να τις συνδέσει με απλό τρόπο.
Άρα η παρούσα ανάρτηση αφορά άμεσα τους μαθητές και μάλιστα τις εξετάσεις τους.”

Επίσης γράφεις: “Και όχι μόνο αυτό, αλλά μετά από 46 σχόλια, αφήνεις την ανάρτηση για το φως ξεκινώντας μια νέα, με το ίδιο περιεχόμενο, ξανά απευθύνοντάς την στους μαθητές. Και ξανά αρνείσαι να την θεωρήσεις συζήτηση.”

Και σε αυτό έχω απαντήσει στον Αποστόλη ως εξής: “Τα επιχειρήματα που παρουσιάζονται στην παρούσα ανάρτηση, επικαλούνται άμεσα τα σχολικά βιβλία. Αυτά δεν περιλαμβάνονταν καθόλου στην προηγούμενη ανάρτησή μου που υπάρχει εδώ: Το φως δεν το βλέπουμε – Υλικό Φυσικής – Χημείας.”

Άρα Διονύση οι ενστάσεις σου συγκρούονται με την υπαρκτή πραγματικότητα.

Τέλος αναφερόμενος σε μένα γράφεις: “Στηρίζεσαι στην ιδιαίτερα δημοκρατική στάση του Αποστόλη για να κάνεις το δικό σου και να επιβάλεις τη θέση σου, καπελώνοντας το δίκτυο και επιβάλλοντας μια λογική.” Γι’ αυτούς τους χαρακτηρισμούς ισχύει: “οι νεότεροι ή πιο διστακτικοί αναγνώστες μπορεί να το εκλάβουν ως μήνυμα ότι δεν είναι ασφαλές να καταθέτουν απορίες ή διαφορετικές οπτικές.“

Γεια σου Ανδρέα. Υπάρχει μεγάλη απόσταση από την αναφορά του βιβλίου “στην έννοια του πεδίου” και στο συμπέρασμα που καταλήγεις ότι “το φως είναι έννοια”. Πρόκειται για ένα λογικό άλμα, όπως ήδη επισημάνθηκε στα σχόλια. Επιπλέον, το σχολικό βιβλίο περιέχει αρκετά προβληματικά σημεία, τα οποία καλό είναι να μην χρησιμοποιεί κάποιος ως άλλοθι, ώστε να κατασκευάζει προβληματικά θέματα προς εξέταση. Έγραψες παραπάνω: “η παρούσα ανάρτηση αφορά άμεσα τους μαθητές και μάλιστα τις εξετάσεις τους”. Θα έλεγα ότι το ερώτημα που θέτεις ανήκει περισσότερο στη φιλοσοφία της φυσικής ή στη γνωσιολογία και ως εκ τούτου δεν είναι κατάλληλο για μαθητές και πόσω μάλλον για θέμα εξετάσεων. Η πληθώρα σχολίων με αντιρρήσεις εκ μέρους των συναδέλφων σε αυτή, αλλά και στην προηγούμενη ανάρτησή σου είναι ο λόγος που σου προτάθηκε να τη μεταφέρεις στο φόρουμ, ένα χώρο ανταλλαγής απόψεων μεταξύ συναδέλφων, όπου όλοι βγαίνουν κερδισμένοι, χωρίς όμως να εμπλέκονται οι μαθητές. Και το να αναρτά κανείς στο χώρο του φόρουμ, όπως έγραψε ο Γιάννης, δεν είναι κάτι υποτιμητικό.

Αποστόλη καλησπέρα.

Θα ήθελα να σταθώ σε ορισμένα σημεία του σχολίου σου, ώστε να καταλάβω καλύτερα τις ενστάσεις σου και να αποφύγουμε παρανοήσεις.

1. Για το “λογικό άλμα”

Γράφεις ότι υπάρχει “λογικό άλμα” από την αναφορά του βιβλίου στην έννοια του πεδίου μέχρι το συμπέρασμα ότι “το φως είναι έννοια”, και ότι αυτό έχει ήδη επισημανθεί στα σχόλια.
Θα με βοηθούσε πολύ να μου υποδείξεις ποιο ακριβώς είναι αυτό το λογικό άλμα και σε ποιο σχόλιο τεκμηριώνεται, ώστε να μπορέσω να το δω και να το συζητήσουμε επί της ουσίας.

2. Για τα “προβληματικά σημεία” του σχολικού βιβλίου

Αναφέρεις ότι το σχολικό βιβλίο έχει προβληματικά σημεία και ότι δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ως “άλλοθι” για τη διατύπωση θεμάτων.
Στην Υπόδειξη της ανάρτησης παραπέμπω σε συγκεκριμένα αποσπάσματα των σχολικών βιβλίων, τα οποία οδηγούν άμεσα στις απαντήσεις των ερωτημάτων.
Θα ήθελα να μου πεις ποιο από αυτά τα συγκεκριμένα αποσπάσματα θεωρείς προβληματικό και για ποιο λόγο.
Επίσης, ο χαρακτηρισμός “άλλοθι” για μια άποψη μπορεί να εκληφθεί ως απαξιωτικός. Σε έναν χώρο όπως το ylikonet, όπου πολλοί νεότεροι ή πιο διστακτικοί συνάδελφοι διαβάζουν, νομίζω ότι πρέπει να αποφεύγονται εκφράσεις που μπορεί να λειτουργήσουν αποθαρρυντικά.

3. Για το ότι το ερώτημα “ανήκει στη φιλοσοφία της φυσικής ή στη γνωσιολογία”

Αναφέρεις ότι τα ερωτήματα της ανάρτησης ανήκουν στη φιλοσοφία της φυσικής ή στη γνωσιολογία και άρα η ανάρτηση δεν είναι κατάλληλη για μαθητές.
Ωστόσο, στην Υπόδειξη της ανάρτησης επισημαίνω ότι οι απαντήσεις στα ερωτήματα προκύπτουν αποκλειστικά από το σχολικό βιβλίο, χωρίς να απαιτείται καμία φιλοσοφική ή γνωσιολογική ανάλυση.
Θα ήθελα λοιπόν να μου πεις σε ποιο σημείο της συγκεκριμένης ανάρτησης απαιτείται φιλοσοφία της φυσικής ή γνωσιολογία, ώστε να το ξαναδώ.

4. Για το θέμα του Φόρουμ

Γράφεις ότι “το να αναρτά κανείς στο φόρουμ δεν είναι κάτι υποτιμητικό”.
Συμφωνώ απολύτως. Και όπως ήδη έγραψα και στον Γιάννη, ουδέποτε είπα ή υπονόησα κάτι τέτοιο.
Θα ήθελα απλώς να μην μου αποδίδονται προθέσεις ή λόγια που δεν εξέφρασα.

Κλείνω λέγοντας ότι η πρόθεσή μου είναι να συζητήσουμε με καθαρότητα και σεβασμό.
Αν υπάρχει συγκεκριμένο σημείο όπου θεωρείς ότι έκανα λάθος, είμαι εδώ να το δω.
Αρκεί να μιλάμε με τεκμηρίωση και όχι με χαρακτηρισμούς.

Πολύ ωραία είναι όλα αυτά που διαβάζω Ανδρέα. Πολύ ευγενικά, με μεγάλο σεβασμό στον συνομιλητή, με διαθεση να ακούσεις, αλλά επί της ουσίας τίποτα. Έχεις μια απάντηση για κάθε ερώτημα και καθόλου δεν σε απασχολεί τι λέει ο συνομιλητής, επί της ουσίας.
Έγραψε ο Αποστόλης:
“Η πληθώρα σχολίων με αντιρρήσεις εκ μέρους των συναδέλφων σε αυτή, αλλά και στην προηγούμενη ανάρτησή σου είναι ο λόγος που σου προτάθηκε να τη μεταφέρεις στο φόρουμ, ένα χώρο ανταλλαγής απόψεων μεταξύ συναδέλφων, όπου όλοι βγαίνουν κερδισμένοι, χωρίς όμως να εμπλέκονται οι μαθητές. “
Όπου για πολλοστή φορά σου ζητάει να πάνε οι δυο τελευταίες αναρτήσεις στο φόρουμ, αφού πρόκειται για συζητήσεις…
Δεν διαβάζω να σε απασχολεί καθόλου το ζήτημα. Σαν να μην σου ζητήθηκε…

Επειδή όμως παραπάνω δόθηκαν απαντήσεις σε σχόλιο δικό μου σε διπλανή ανάρτηση, μεταφέρω το σχόλιο και εδώ, ώστε οι αναγνώστες να έχουν άμεσα, όχι μόνο τις απαντήσεις του Ανδρέα.
Καλημέρα Ανδρέα.
«Δεν είναι κακό να λέμε ξεκάθαρα ότι μια άποψη είναι λάθος. Αρκεί να το κάνουμε με επιχειρήματα και όχι με ειρωνείες. Έτσι βοηθάμε τη συζήτηση να μένει γόνιμη.»
Έχει και άλλες προϋποθέσεις μια συζήτηση για να είναι γόνιμη.
Πρώτα – πρώτα να είναι συζήτηση, να διατυπώνονται απόψεις και θέσεις με ξεκάθαρο τρόπο ώστε οι συμμετέχοντες να είναι φανερό για τι πράγμα μιλούν και πού στοχεύουν. Αλλά ταυτόχρονα οι απόψεις αυτές να στοχεύουν στην αναζήτηση της αλήθειας και όχι στην επιβολή μιας «αλήθειας» που ερχόμαστε να επιβάλλουμε στους συνομιλητές μας, αλλά και να την διδάξουμε, μέσω του δικτύου και στους μαθητές που μας παρακολουθούν
Μέρες τώρα αρνείσαι να ακούσεις ΕΝΑ, έστω ΕΝΑ επιχείρημα, από αυτά που οι φίλοι εδώ διατύπωσαν, ενάντια στην αρχική σου ανάρτηση.
Μια ανάρτηση που ο διαχειριστής του δικτύου, σου ζήτησε να μεταφέρεις στο φόρουμ. Τι πιο απλό και δημοκρατικό; Να συζητήσουμε ό,τι θέλουμε, αλλά να φαίνεται ότι συζητάμε και δεν δίνουμε στα παιδιά υλικό απαραίτητο για την πρόοδό τους. Ότι εδώ συζητάμε και προβληματιζόμαστε. Δεν διδάσκουμε από καθέδρας την απόλυτη αλήθεια. Και συ το αρνήθηκες πεισματικά!!!
Στηρίζεσαι στην ιδιαίτερα δημοκρατική στάση του Αποστόλη για να κάνεις το δικό σου και να επιβάλεις τη θέση σου, καπελώνοντας το δίκτυο και επιβάλλοντας μια λογική.
Και όχι μόνο αυτό, αλλά μετά από 46 σχόλια, αφήνεις την ανάρτηση για το φως ξεκινώντας μια νέα, με το ίδιο περιεχόμενο, ξανά απευθύνοντάς την στους μαθητές. Και ξανά αρνείσαι να την θεωρήσεις συζήτηση.
Την θεωρείς απόλυτη αλήθεια, έτοιμη για να διδαχτεί! Καμιά διάθεση διαλόγου και προβληματισμού.
Μετά από όλα αυτά, ο διάλογος εκφυλίζεται και έρχεται το χιούμορ να χαλαρώσει μια ήδη τεταμένη ατμόσφαιρα…
Ξέφυγε σε ειρωνεία;
Αν αυτό έγινε ζητάω συγνώμη προσωπικά, για την δική μου εκτροπή που ίσως παρέσυρε και άλλους φίλους σε ανάλογη ανάλαφρη αντιμετώπιση.

Αλλά μεταφέρω και σχόλιο που αναφέρεται σε ερώτημα που έκανα στο ChatGpt, σχετικά με το πότε ένας επιστημονικός διάλογος είναι γόνιμος.
Εδώ γίνεται ο διάλογος, ας δούμε λοιπόν, τι λέει η Τ.Ν. και πόσο εφαρμόζονται οι οι βασικές αρχές για έναν εποικοδομητικό διάλογο.
————————————————
“Πότε ένας διάλογος πάνω σε ένα επιστημονικό θέμα είναι γόνιμος;
Ωραία ερώτηση — και σπάνια συζητιέται όσο θα έπρεπε.
Ένας διάλογος πάνω σε επιστημονικό θέμα είναι γόνιμος όταν δεν είναι απλώς ανταλλαγή απόψεων, αλλά διαδικασία κοινής αναζήτησης της αλήθειας. Αυτό φαίνεται από μερικά βασικά σημάδια:
1. Στόχος είναι η κατανόηση, όχι η “νίκη”Αν οι συμμετέχοντες προσπαθούν να καταλάβουν το φαινόμενο καλύτερα — ακόμα κι αν χρειαστεί να αλλάξουν άποψη — τότε ο διάλογος προχωρά.
Αν ο στόχος είναι «να αποδείξω ότι έχω δίκιο», σταματά η επιστήμη και αρχίζει η ρητορική.
2. Γίνονται σαφείς οι όροι και οι παραδοχέςΠολλές “διαφωνίες” είναι απλώς διαφορετικοί ορισμοί.
Γόνιμος διάλογος σημαίνει:

• ξεκαθαρίζουμε τι εννοούμε με βασικές έννοιες
• λέμε ανοιχτά ποιες παραδοχές κάνουμε
• Έτσι αποφεύγεται να μιλάμε για διαφορετικά πράγματα νομίζοντας ότι μιλάμε για το ίδιο.

3. Υπάρχει αναφορά σε δεδομένα, όχι μόνο σε απόψειςΗ επιστήμη βασίζεται σε:

• παρατηρήσεις
• πειράματα
• μετρήσεις
• δημοσιευμένα ευρήματα

Όταν ο διάλογος γυρίζει μόνο σε “μου φαίνεται λογικό”, γίνεται φιλοσοφική κουβέντα — που μπορεί να είναι ενδιαφέρουσα, αλλά δεν είναι επιστημονική τεκμηρίωση.
4. Υπάρχει διανοητική ταπεινότηταΦράσεις όπως:

• «Μπορεί να κάνω λάθος»
• «Δεν το είχα σκεφτεί έτσι»
• «Αυτό αλλάζει την εικόνα»

είναι δείκτες ποιότητας, όχι αδυναμίας. Χωρίς τη δυνατότητα αναθεώρησης, δεν υπάρχει επιστημονική πρόοδος.
5. Γίνεται διάκριση ανάμεσα σε δεδομένα και ερμηνείαΔύο επιστήμονες μπορεί να συμφωνούν στα δεδομένα αλλά να διαφωνούν στην ερμηνεία.
Ο γόνιμος διάλογος:

• αναγνωρίζει τι είναι παρατήρηση
• τι είναι μοντέλο
• τι είναι υπόθεση

Έτσι η διαφωνία γίνεται δημιουργική αντί για χαοτική.
6. Υπάρχει χρόνος για σκέψη (όχι μόνο άμεση αντίδραση)Η καλή επιστημονική συζήτηση έχει:

• παύσεις
• αναστοχασμό
• διάθεση να διαβαστεί κάτι και να επανέλθει η κουβέντα

Η βιασύνη γεννά επιφανειακές απαντήσεις.
7. Στο τέλος όλοι ξέρουν κάτι περισσότεροΑκόμα κι αν δεν υπάρξει συμφωνία, ο διάλογος είναι γόνιμος όταν:

• έχουν ξεκαθαρίσει τα σημεία διαφωνίας
• έχουν προκύψει νέες ερωτήσεις
• έχει βελτιωθεί η κατανόηση του προβλήματος

Η επιστήμη προχωρά συχνά περισσότερο με καλύτερες ερωτήσεις παρά με τελικές απαντήσεις.
Με μια φράση:
https://i.ibb.co/spVz2yPC/3-1.jpg Γόνιμος επιστημονικός διάλογος είναι αυτός που αυξάνει τη συλλογική κατανόηση, όχι τα εγώ των συμμετεχόντων.”

Διονύση,

Για το ζήτημα της καταλληλόλητας της ανάρτησης για μαθητές, έχω ήδη απαντήσει τρεις φορές: την 1η φορά εδώ στον Αποστόλη, τη 2η φορά εδώ σε σένα και την 3η φορά εδώ, πριν από λίγο πάλι στον Αποστόλη.

Στο τελευταίο μου σχόλιο προς τον Αποστόλη έγραψα αναφέρω ξεκάθαρα ότι τα ερωτήματα της ανάρτησης απαντώνται αποκλειστικά με βάση το σχολικό βιβλίο, χωρίς να απαιτείται καμία φιλοσοφική ή γνωσιολογική ανάλυση. Αυτό προκύπτει ξεκάθαρα και από την Υπόδειξη που υπάρχει στην ανάρτηση και από την Απάντηση που υπάρχει εδώ: Πρότυπα Θέματα Φυσικής – Ανδρέας Βαλαδάκης

Εφόσον η ένσταση του Αποστόλη είναι ότι «η ανάρτηση ανήκει στη φιλοσοφία της φυσικής ή στη γνωσιολογία» και γι’ αυτό δεν είναι κατάλληλη για μαθητές, ζήτησα να μου υποδείξει σε ποιο ακριβώς σημείο της ανάρτησης απαιτείται τέτοια ανάλυση, ώστε να το ξαναδώ.

Μέχρι στιγμής δεν έχω λάβει απάντηση.

Ανδρέα συζητώντας με μαθητές μπορείς να πεις πολλά.
Άλλα ως θέματα, άλλα “μεταξύ τυρού και αχλαδίου”.
Ένα παιδί δεν θα κληθεί να απαντήσει αν το φως είναι έννοια ή είναι οντότητα.

Ένας από τους λόγους (που δεν μπαίνει) είναι ότι δεν μπαίνει ένα θέμα που έχει εγείρει τόσες διαφωνίες.
Αν υποθέσουμε ότι γινόταν λάθος και έμπαινε θα δινόταν την άλλη μέρα η οδηγία να θεωρηθούν σωστές και οι δύο απαντήσεις.

Ανδρέα απαντώ στα ερωτήματα που έθεσες, αν και οι απαντήσεις υπάρχουν ήδη στα σχόλια.

Για το λογικό άλμα

Στην πρώτη σελίδα των σχολίων, ο Γιάννης αναδεικνύει με σαφήνεια πού βρίσκεται το λογικό άλμα. Συνοψίζοντάς το: Από το ότι το πεδίο ως θεωρητικό εργαλείο χαρακτηρίζεται “έννοια”, δεν συνεπάγεται ότι κάθε κάθε φυσικό φαινόμενο ή οντότητα που περιγράφεται με την έννοια του πεδίου είναι και το ίδιο έννοια.

Για τα προβληματικά σημεία του βιβλίου

Τα συγκεκριμένα σημεία του βιβλίου που παραθέτεις και στο πλαίσιο που διατυπώνονται δεν είναι προβληματικά. Το ότι οδηγούν άμεσα στις απαντήσεις των ερωτημάτων είναι προσωπική σου άποψη, την οποία δεν συμμερίζομαι ούτε εγώ, ούτε και οι συνάδελφοι που διαφωνούν. Αν η λέξη “άλλοθι” εκλαμβάνεται ως απαξιωτική, ευχαρίστως την αποσύρω και την αντικαθιστώ με “αφορμή”, “πάτημα” ή “επιχείρημα”.
Ως προς το αν οι νεότεροι ή πιο διστακτικοί συνάδελφοι θα αποθαρρυνθούν, εκείνοι που διαβάζουν γνωρίζουν πολύ καλά ότι οποιαδήποτε απορία τίθεται, απαντιέται άμεσα και με σεβασμό προς το πρόσωπό τους.

Για το αν το ερώτημα ανήκει στην φιλοσοφία της φυσικής ή τη γνωσιολογία

Η σχολική φυσική εστιάζει σε φυσικά φαινόμενα, μετρήσιμα μεγέθη, νόμους και μοντέλα. Οι όροι “αντικείμενο”, “οντότητα” και “έννοια” δεν ορίζονται σε σχολικά εγχειρίδια φυσικής και αφορούν άλλα γνωστικά πεδία. Επομένως ο μαθητής δεν μπορεί να απαντήσει σε κάτι που δεν έχει διδαχθεί με ακρίβεια.

Για το φόρουμ

Το ερώτημα θα μπορούσε να αποτελέσει άριστο θέμα συζήτησης μεταξύ συναδέλφων στο φόρουμ. Από τα σχόλια προκύπτει ότι δεν υπάρχει συμφωνία μεταξύ συναδέλφων, επομένως το θέμα δεν μπορεί να αφορά μαθητές.

Πιο καθαρά και πιο ευγενικά δεν νομίζω ότι μπορώ να τα πω.

Καλό βράδυ.

Καλησπέρα. Γιάννη για το θέμα αν το φώς είναι υπαρκτό ή θεωρητική επινόηση, όσοι έχουν καταθέσει την άποψή τους, και δεν είναι λίγοι, νομίζω συμφωνούν ότι το φως είναι κάτι υπαρκτό. Μόνο ο Ανδρέας θεωρεί ότι δεν είναι. Υπάρχει δηλαδή μια σαφής ανισορροπία: Ανδρέας έναντι όλων. Βέβαια αυτό δεν αποδεικνύει ότι ο Ανδρέας κάνει λάθος, αλλά είναι μια ένδειξη. Αυτό που δεν μπορώ να καταλάβω με τίποτα είναι το πως κάτι, ακόμα και αν δεν το βλέπουμε όπως ισχυρίζεται ο Ανδρέας, που γίνεται με πολλούς τρόπους αντιληπτό σε πάρα πολλά φαινόμενα, δεν υπάρχει!

Αποστόλη καλημέρα.

Ας τα πάρουμε με τη σωστή λογική σειρά.

1. Γράφεις ότι τα σημεία του βιβλίου στα οποία αναφέρεται η ανάρτηση, δεν είναι προβληματικά.

Άρα μπορούμε να βασιστούμε πάνω τους — και αυτό ακριβώς κάνω στην ανάρτηση.

2. Ο Γιάννης, στην πρώτη σελίδα των σχολίων, συγκρίνει τον συλλογισμό με το «όργανο» με τον συλλογισμό για το πεδίο.

Ο πρώτος είναι λανθασμένος διότι η λέξη «όργανο» έχει δύο διαφορετικές σημασίες -μουσικό όργανο και όργανο τάξης- οι οποίες δεν ταυτίζονται.
Στον δεύτερο συλλογισμό αυτό δεν συμβαίνει, διότι στη σχολική Φυσική η έννοια «πεδίο» έχει μία και μοναδική σημασία. Άρα δεν υπάρχει σφάλμα στο συλλογισμό που συνδέει την έννοια πεδίο με το φως. Ο συλλογισμός παρουσιάζεται εδώ: Η έννοια φως – Πρότυπα Θέματα Φυσικής

3. Γράφεις ότι οι όροι «αντικείμενο», «οντότητα» και «έννοια» δεν ορίζονται στα σχολικά εγχειρίδια.

Στα βιβλία του Λυκείου η λέξη «αντικείμενο» εμφανίζεται 187 φορές και η λέξη «έννοια» 126 φορές. Άρα χρησιμοποιούνται συστηματικά στη σχολική Φυσική, γραπτά αλλά και προφορικά. Η λέξη «οντότητα» εμφανίζεται μόνο έξι φορές: καμία στη Α’ Λυκείου, 2 στη Β’ και 4 στη Γ’.

4. Γράφεις ότι το θέμα δεν μπορεί να αφορά μαθητές.

Η παρούσα ανάρτηση αφορά άμεσα την παρουσίαση της έννοιας «πεδίο» στα σχολικά βιβλία και τη σύνδεσή της με το φως. Άρα αφορά άμεσα τους μαθητές.
Τα σχόλια των συναδέλφων αφορούσαν τη συζήτηση που είχε ξεκινήσει στην ανάρτηση «Το φως δεν το βλέπουμε», όχι το παρόν Α και Β Θέμα.

Συμπέρασμα:

Η ανάρτηση βασίζεται άμεσα στο περιεχόμενο των σχολικών βιβλίων και ο συλλογισμός που ακολουθείται είναι σωστός. Η πλειονότητα των συναδέλφων δεν αμφισβήτησε ούτε το ένα ούτε το άλλο.

Επειδή στις δύο σχετικές αναρτήσεις έχουν κατατεθεί πολύ ενδιαφέρουσες απόψεις, σκοπεύω να συντάξω έναν πίνακα που να συνοψίζει τα σημεία συμφωνίας και διαφωνίας, ώστε η συζήτηση να γίνει ακόμη πιο γόνιμη. Μια τέτοια ανάρτηση πράγματι θα ταίριαζε στο Φόρουμ.

Καλημέρα Ανδρέα. Επειδή βλέπω ότι η κουβέντα δεν οδηγεί κάπου, δεν επιθυμώ να συνεχιστεί και σταματώ εδώ. Καλή συνέχεια.

Θα πρέπει να τονιστεί ότι το πεδίο δεν είναι ένα είδος ύλης . που μεταφέρει τη δύναμη με μηχανικό τρόπο, κάτι σαν ελαστικό στερεό.   Είναι μια ιδιαίτερη κατάσταση του χώρου γύρω από την πηγή   Είναι πιο σωστό να πούμε ότι είναι μια εξαιρετικά χρήσιμη – θεμελιώδης -έννοια στον τομέα της φυσικής

Καλημέρα Ανδρέα. Στις ετικέτες που συμπεριέλαβες το θέμα σου, εντάσσονται ασκήσεις και ερωτήσεις για μαθητές. Το συγκεκριμένο θέμα δεν εμπίπτει στα παραπάνω, οπότε καλό είναι να το μεταφέρεις στο φόρουμ ή στα άρθρα.

Γιατί δεν είναι ερώτηση για μαθητές;

Καλησπέρα Ανδρέα. Μου προκαλεί μεγάλη έκπληξη η άποψή σου για το φως. Λες ότι το φως είναι μια θεωρητική έννοια(!), μια επινόηση δηλαδή του ανθρώπου, και ότι στην πραγματικότητα δεν υπάρχει(;). Λες ότι δεν γίνεται κάτι να έχει και σωματιδιακή και κυματική φύση. Το φως γίνεται διότι είναι μια θεωρητική έννοια. Επίσης λες ότι το φως δεν το βλέπουμε(!). Και πως να το δούμε αφού είναι μια θεωρητική έννοια, δεν αντιστοιχεί σε κάποια φυσική ποσότητα, δεν υπάρχει. Αυτά κατάλαβα από την τοποθέτησή σου, αν κάνω λάθος διόρθωσέ με. Δεν συμφωνώ σε τίποτα από αυτά που λες. Το φως το αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις μας. Όταν βλέπεις μια λάμπα, ένα ερυθρωπυρωμένο σίδερο, τον ήλιο, τα άστρα, δεν βλέπεις φως; Το φως δεν είναι αυτό που πέφτει πάνω στον αμφιβληστροειδή χιτώνα, δεσμεύεται από τα ραβδία και τα κωνία που είναι φωτοευαίσθητα κύτταρα, επάγει νευρικές ώσεις οι οποίες μέσω του οπτικού νεύρου μεταφέρονται στον εγκέφαλο και μετατρέπονται σε εικόνα; Υπάρχει βέβαια και αόρατη ακτινοβολία διότι το μάτι μας είναι ευαίσθητο μόνο σε ορισμένες συχνότητες, στο ορατό. Το φως δεν είναι αυτό που όταν πέφτει πάνω μας μας ζεσταίνει; Χωρίς το φως θα ήταν αδύνατη η ζωή με τη μορφή που την ξέρουμε, αφού η σημαντικότερη ίσως λειτουργία για τη ζωή, η φωτοσύνθεση, γίνεται από τα φυτά με την ενέργεια του φωτός. Το φως δεν έχει διττή φύση, οπως λένε πολλά βιβλία. Το φως δεν είναι ούτε σωματίδιο ούτε κύμα. Είναι φως. Εμείς προσπαθούμε να το προσεγγίσουμε μέσω δύο μοντέλων που έχουμε αναπτύξει, το σωματιδιακό και το κυματικό. Ανάλογα με τις συνθήκες, ανιχνεύουμε άλλοτε σωματιδιακές και άλλοτε κυματικές ιδιότητες. Αυτο δεν σημαίνει ότι έχει διττή φύση. Ένα είναι το φως και εκδηλώνει ιδιότητες άλλοτε κύματος και άλλοτε σωματιδίου, ανάλογα με τις συνθήκες. Το φως δεν είναι νομίζω θεωρητική επινόηση! Θεωρητική επινόηση είναι π.χ. ο αριθμός οξείδωσης στη Χημεία. Δεν αντιστοιχεί σε κάποια φυσική ποσότητα. Είναι μια έννοια που επινόησαν οι Χημικοί για να έχουμε μια “λογιστική διαχείριση” στις μετατοπίσεις των ηλεκτρονίων στις χημικές αντιδράσεις. Στην εικόνα που δίνεις νομίζω δεν βλέπουμε το φως διότι απλούστατα δεν κατευθύνεται προς τα μάτια μας. Αν όμως στρέψεις την πηγή προς το πρόσωπό σου, νομίζω μια χαρά θα το δείς.

Θοδωρή καλημέρα.

Διατυπώνεις με σαφήνεια την ένστασή σου και αυτό βοηθάει πολύ τη συζήτηση.

Νομίζω ότι η κύρια διαφωνία σου διατυπώνεται στην αρχή και στο τέλος του σχόλιού σου και αφορά άμεσα το ερώτημα: “Βλέπουμε το φως;” Στην απάντηση που θα δώσει κάποιος σε αυτό το ερώτημα θα μπορέσει κατάλληλα να ενσωματώσει όλα τα υπόλοιπα που αναφέρεις. Θα περιοριστώ λοιπόν σε δύο σημεία που νομίζω ότι ξεκλειδώνουν τη διαφωνία:

Ρωτάς: “”Όταν βλέπεις μια λάμπα, ένα ερυθροπυρωμένο σίδερο, τον ήλιο, τα άστρα, δεν βλέπεις φως;”

Απάντηση: Όχι δεν βλέπεις φως. Βλέπεις απλώς φωτισμένα σώματα. Διότι, αν το φως ήταν κάτι που βλέπουμε, θα το βλέπαμε και σε διαφορετική περιοχή από εκεί που βρίσκονται τα φωτισμένα αντικείμενα, π.χ. στην περιοχή μεταξύ του αναμμένου προβολέα και της φωτισμένης οθόνης.

Γράφεις: “Στην εικόνα που δίνεις νομίζω δεν βλέπουμε το φως, διότι απλούστατα δεν κατευθύνεται προς τα μάτια μας. Αν όμως στρέψεις την πηγή προς το πρόσωπό σου, νομίζω μια χαρά θα το δεις.”

Απάντηση: Όταν στρέψεις τον προβολέα προς το πρόσωπό σου, βλέπεις απλώς το αναμμένο προβολέα, όχι κάτι περισσότερο.

Αν θέλεις μπορώ να σου δώσω παράδειγμα και με τον Ήλιο.

Καλημέρα Ανδρέα και Θοδωρή.
Ανδρέα βοήθα να καταλάβω.
Δεν βλέπουμε το φως αν δεν πέσει στα μάτια μας (απ’ ευθείας ή σκεδαζόμενο).
Δεν ακούμε τον ήχο αν δεν πέσει στ’ αυτιά μας. (Π.χ. ηχητικά κάτοπτρα Ευγενιδείου).
Δεν είναι λογικά αυτά;

Καλημέρα Γιάννη.

Γράφεις: “Δεν βλέπουμε το φως αν δεν πέσει στα μάτια μας (απ’ ευθείας ή σκεδαζόμενο).”

Απάντηση: Όταν βλέπουμε ένα λευκό χαρτί, δεν βλέπουμε φως να πέφτει στα μάτια μας. Βλέπουμε απλώς ένα λευκό χαρτί. Λέμε ωστόσο ότι φως διαδίδεται από το χαρτί στα μάτια μας.

Άρα το φως είναι μια δική μας θεωρητική επινόηση, που στην ιστορία της Φυσικής έχει αποδειχθεί πολύτιμη.

Και αυτό που πέφτει στον αμφιβληστροειδή Ανδρέα και επίσης μας ζεσταίνει είναι θεωρητική επινόηση;

Τώρα με μπέρδεψες χειρότερα.
Τα κωνία και τα ραβδία του αμφιβληστροειδούς δέχονται ερεθίσματα όταν πέσουν σ’ αυτά φωτόνια. Έτσι βλέπουμε.

Όμως μιλάμε με περιφράσεις ώστε ο λόγος μας να είναι σύντομος. Λέμε:
-Είδα το φως.
και εννοούμε όλα τα προηγούμενα (τα οποία μάθαμε κάποια στιγμή στο σχολείο).

Θοδωρή

εμείς απλώς βλέπουμε και ζεσταινόμαστε. Και τότε λέμε ότι “φως πέφτει στο αμφιβληστροειδή” και “φως μας ζεσταίνει”.

Ε ναι δεν βλέπουμε ένα φωτόνιο αν αυτό δεν πέσει στα μάτια μας.
Αν σε ανακρίνουν και σου ρίχνουν καταπρόσωπο το φως από το πορτατίφ βλέπεις.

Ανδρέα μη παρεξηγηθώ. Έβαλες κάτι πολύ ωραίο!
-Γιατί στην πρώτη φωτογραφία απουσιάζει ο κώνος που εμφανίζεται στη δεύτερη;
-Διότι στην πρώτη περίπτωση δεν υπάρχουν (ή υπάρχουν ελάχιστα) αιωρούμενα σωματίδια. Τα αιωρούμενα σωματίδια σκεδάζουν το φως, το σκεδαζόμενο φως πέφτει στα μάτια μας και έτσι γίνονται ορατά.

Το ξέρουμε διότι πριν την ανάκριση δεν έπεφτε κάτι στα μάτια μας.
Άρχισε να πέφτει όταν πάτησαν τον διακόπτη.

Όταν παίζουμε ακροβατώντας μεταξύ περιφράσεων και κυριολεξίας μπερδευόμαστε.
-Είδα την τρέλα να γυρνά σε καλντερίμια και στενά. (Μάνος Ελευθερίου).
-Μετά το θαύμα είδε το φως του.
-Είδα φως και μπήκα.
Περιφράσεις και μεταφορές. Σχήματα του καθημερινού λόγου.
Τι να πούμε στον τελευταίο που «είδε φως και μπήκε»;
Να του πούμε ότι δεν είδε το φως αλλά το πυρακτωμένο νήμα βολφραμίου;

Όταν πάτησαν τον διακόπτη, το μόνο που ξέρουμε είναι ότι άναψε ο προβολέας. Τα υπόλοιπα τα φανταζόμαστε.

Γιάννη,

όταν βλέπουμε έναν αναμμένο προβολέα, πώς ξέρουμε ότι φως πέφτει από τον προβολέα στα μάτια μας;

Το προηγούμενο σχόλιό μου με το παιγνίδι περίφραση-κυριολεξία απαντά και στο πρόσφατο σχόλιό σου.
Λέμε:
-Άκουσα το Νίκο.
Πως θα σου φαινόταν αν μας διόρθωναν:
-Όχι άκουσες τον ήχο που παρήγαγε ο Νίκος!

Γιάννη

Συμφωνώ απόλυτα με το σχόλιό σου:

“-Μετά το θαύμα είδε το φως του.”
“-Είδα φως και μπήκα.”
Πράγματι, όπως αναφέρεις, αυτά είναι περιφράσεις και μεταφορές. Σχήματα του καθημερινού λόγου.

Στη Φυσική: “Να του πούμε ότι δεν είδε το φως αλλά το πυρακτωμένο νήμα βολφραμίου.” Και να προσθέσουμε: “Λέμε ότι φως διαδίδεται από το πυρακτωμένο νήμα στα μάτια του.”

Γιάννη στη Εικόνα δεν βλέπουμε κάποιο φωτόνιο.

https://i.ibb.co/rGDJKCQ5/344.jpg

Περίμενα από χθες κάποια αντίδραση στην παραπάνω ανάρτηση.
Βρε συνάδελφοι σε χώρο Φυσικής-Χημείας είμαστε…
Ευτυχώς αντέδρασε ο Θοδωρής Βαχλιώτης, αφού είχα αρχίσει να αμφιβάλλω για τα θεμελιώδη…
Ας πω λοιπόν και γω μια γνώμη αφού διάβασα:

«Ότι το φως είναι θεωρητική επινόηση που συνδέει κάποια φαινόμενα μεταξύ τους.»
«Ναι, διότι το φως είναι θεωρητική επινόηση. Για παράδειγμα ένα αντικείμενο δεν μπορεί να έχει συγχρόνως σωματιδιακές και κυματικές ιδιότητες. Όμως το φως δεν είναι αντικείμενο, είναι θεωρητική επινόηση.»

Τι ακριβώς σημαίνει ότι το φως είναι «θεωρητική επινόηση»;
Δεν είναι αντικείμενο;
Διαβάζοντας τα παραπάνω καταλαβαίνω ότι είναι κάτι ανύπαρκτο.
Κάτι μεταφυσικό…
Τώρα πώς στην εξίσωση hf= ½ mυ2+b μπαίνει η ενέργεια κάποιας θεωρητικής επινόησης και πώς το ηλεκτρόνιο παίρνει ενέργεια από κάτι που είναι μη υπαρκτό αντικείμενο, είναι για μένα ακατανόητο.
Βέβαια αν ήμουν μαθητής και μου έλεγαν ότι το φως είναι θεωρητική επινόηση αφού δεν το βλέπουμε, θα έλεγα ότι και το ηλεκτρόνιο δεν το βλέπουμε, ούτε το πρωτόνιο βλέπουμε, ούτε τα άτομα ή τα μόρια βλέπουμε. Και αφού δεν τα βλέπουμε δεν υπάρχουν σαν αντικείμενα. Είναι όλα θεωρητικές επινοήσεις…
Συνεπώς όλα αυτά που μας διδάσκετε κύριοι καθηγητές, μιλώντας μας για τη φύση είναι ανύπαρκτα.
Ο μόνος κόσμος που υπάρχει είναι ο κόσμος των ιδεών…
Ας το φιλοσοφήσουμε λοιπόν…

Οι μαθητές αυτό περιμένουν.!!!
Καλό βράδυ Ανδρέα…

Διονύση

πολύ σωστά υπενθυμίζεις ότι βρισκόμαστε σε χώρο Φυσικής-Χημείας.

Αρχικά λοιπόν πρέπει να ορίσεις το αντικείμενο φως και κατόπιν να περιγράψεις ένα πείραμα με το οποίο να επιβεβαιώνεται ότι αυτό το αντικείμενο διαδίδεται.

Οι μαθητές αυτό περιμένουν.

Αλλιώς το φως είναι μια πολύτιμη, θεωρητική επινόηση της Φυσικής που συνδέει διαφορετικά φαινόμενα. Και αυτό πρέπει να το πούμε ξεκάθαρα στους μαθητές.

Για παράδειγμα συνδέει μεταξύ τους τη φωτισμένη επιφάνεια απέναντι στον αναμμένο προβολέα με τη φωτισμένη σκόνη ανάμεσα στον προβολέα και την επιφάνεια. Πως; Και στις δύο περιπτώσεις λέμε ότι φως διαδίδεται από τον προβολέα στην επιφάνεια και στη σκόνη και από εκεί στα μάτια μας.

Τι εννοείς; Μπορείς να μιλήσεις για το φως σε μαθητές χωρίς ορισμό και πείραμα; Αυτό είναι αρκετό, μόνο αν το ζητούμενο είναι η αποστήθιση. Αλλά νομίζω ότι πολλές φορές έχεις εκφραστεί εναντίον μιας τέτοιας στάσης και έχεις συγκρουστεί με υποστηρικτές της. Όταν πεις στους μαθητές σου ότι το φως είναι αντικείμενο που διαδίδεται, όπως αναφέρεις στο σχόλιό σου θα πρέπει περιμένουν να μια πειστική εξήγηση. Εκτός και έχουν μάθει απλώς να αποστηθίζουν. Αλλά τότε δεν είναι Φυσική είναι Θρησκευτικά.

Καλησπέρα Αντρέα.
Να ξεκινήσουμε με το παράδειγμά σου
Όπου λέει «ένα ποσό ενέργειας μετατρέπεται σε ύλη». Ποιου η ενέργεια μετατρέπεται, μιας επινόησης; Στο αντίστροφο φαινόμενο όπου συγκρούονται ένα ποζιτρόνιο και ένα ηλεκτρόνιο τι προκύπτει μια επινόηση;Στο  hf= ½ mυ2+b που ανέφερε και ο Διονύσης ποιου την ενέργεια εκφράζει ο όρος hf;

Ρωτάς  «Αρχικά λοιπόν πρέπει να ορίσεις το αντικείμενο φως και κατόπιν να περιγράψεις ένα πείραμα με το οποίο να επιβεβαιώνεται ότι αυτό το αντικείμενο διαδίδεται.»
Στην διδακτέα ύλη της Γ΄ περιλαμβάνονται  οι παράγραφοι
2.6. Παραγωγή Ηλεκτρομαγνητικών Κυμάτων.
2.7. Η Μετάδοση και Λήψη Σημάτων με Ηλεκτρομαγνητικά Κύματα.
2.8. Το Φάσμα Της Ηλεκτρομαγνητικής Ακτινοβολίας.
7.1. Εισαγωγή (Στοιχεία Κβαντομηχανικής)
Τι άλλο  χρειάζεται για να απαντηθεί το ερώτημά σου;
Νομίζω τελικά είναι αναμφισβήτητο ότι:Το φως είναι κάτι που μετράμε άμεσα. Το ανιχνεύουμε με τα μάτια μας, με αισθητήρες, με φωτογραφικές πλάκες, με κεραίες. Αυτό που είναι θεωρητικό είναι το μοντέλο που χρησιμοποιούμε για να περιγράψουμε τη συμπεριφορά του φωτός.Θεωρώ ότι  αναστρέφεις τη σχέση: αντιμετωπίζεις το φως ως μια έννοια που δημιουργήθηκε από τη θεωρία, ενώ στην πραγματικότητα η θεωρία δημιουργήθηκε για να εξηγήσει την πολύ πραγματική, μετρήσιμη συμπεριφορά του φωτός.

Καλησπέρα παιδια.
Προβληματίστηκα με τις παραπάνω θέσεις. Και αυτό είναι στην ουσία που αξίζει.
Θυμήθηκα και ένα αρχέγονο ερώτημα. Πέφτει ένας κεραυνός. Υπάρχει ατμόσφαιρα αλλά δεν υπάρχει ζωή. Συμβαίνουν μεταβολές πίεσης που διαδίδονται πανταχόθεν? Πίεση?
Τέλος πάντων παράγεται ήχος?Μα αφού δεν υπάρχουν αυτιά.
Το φως είναι υπαρκτή φυσική οντότητα, δηλαδή συγκεκριμένη μορφή αλληλεπίδρασης της ύλης (ηλεκτρομαγνητικό πεδίο / φωτόνια), η οποία υπάρχει και δρα ανεξάρτητα από την παρουσία παρατηρητών. Οι θεωρίες της φυσικής δεν το επινοούν, αλλά το περιγράφουν με εννοιολογικά και μαθηματικά μοντέλα, τα οποία προσεγγίζουν την αντικειμενική πραγματικότητα. Τελικά προς το παρόν άλλα φαινόμενα ερμηνευονται απο την κυματική κι αλλα απο την σωματιδιακή φύση. Κι αν κάποιος επιμένει για το τι είναι, ειναι φωτόνια.
Εγώ τωρα ειλικρινά το αντιλαμβάνομαι?
Όχι.Αλλά ας δώσουμε το δικαίωμα στην φύση να μην υποχρεούται να είναι πάντα κατανοητή.
Πιο γενικά
Η υλη και οι αλληλεπιδρασεις της υπάρχουν αντικειμενικά ανεξάρτητα από παρατηρητές και συνειδήσεις.
Τέλος πάντων παιδιά απευθυνόμενος σε μαθητές
Οι φυσικές θεωρίες δεν επινοούν τον κόσμο αλλά τον προσεγγίζουν.

Άρη καλησπέρα.

Στην Απάντηση που υπάρχει εδώ, αναφέρεται ότι ο ρόλος της έννοιας φως είναι να συνδέει διαφορετικά φαινόμενα μεταξύ τους.
Για παράδειγμα κάτω από κατάλληλες προϋποθέσεις μια μεταλλική επιφάνεια μπροστά από έναν προβολέα ηλεκτρίζεται. Σε αυτή τη διαδικασία λέμε ότι φως διαδίδεται από τον προβολέα στην επιφάνεια και επιπλέον λέμε ότι το φως μεταφέρει ενέργεια στην επιφάνεια. Στην περίπτωση της δίδυμης γένεσης η ενέργεια που μεταφέρεται από το φως λέμε ότι μετατρέπεται σε μάζα.
Χρησιμοποιώντας λοιπόν την έννοια φως και αποδίδοντάς της κατάλληλες ιδιότητες συνδέουμε μεταξύ τους τρία εντελώς διαφορετικά φαινόμενα: το φωτισμό μιας επιφάνειας, την ηλέκτριση μιας επιφάνειας και τη δίδυμη γένεση. Αυτή είναι η μεγάλη χρησιμότητα της θεωρητικής επινόησης φως: να συνδέει διαφορετικά φαινόμενα μεταξύ τους.

Ο Διονύσης στο σχόλιό του αναφέρει ότι το φως είναι αντικείμενο. Εσύ λες ότι είναι κάτι που μετράμε άμεσα. Επίσης το φως διαδίδεται. Και τέλος βλέπουμε το φως μόνο όταν βλέπουμε ένα φωτισμένο σώμα. Πως ορίζεται αυτό το αντικείμενο που διαδίδεται; Από τις διδακτικές Ενότητες που αναφέρεις δεν προκύπτει κάποιος ορισμός ούτε περιγράφεται κάποιο πείραμα με το οποίο να επιβεβαιώνεται ότι αυτό το αντικείμενο διαδίδεται. Άρα δεν πρόκειται για αντικείμενο αλλά για μια θαυμάσια θεωρητική σύλληψη που διατρέχει όλη τη Φυσική και πρωταγωνιστεί στη ενοποίηση ποικίλων φαινομένων.

Και πολύ σωστά παρατηρεί ο Γιάννης σε δικό του σχόλιο ότι αυτή η έννοια δεν έχει σχέση με περιφράσεις και μεταφορές, που είναι σχήματα του καθημερινού λόγου όπως: “-Μετά το θαύμα είδε το φως του.” και “-Είδα φως και μπήκα.”

Ανδρέα οι φράσεις αυτές είναι περιφράσεις ή μεταφορές αλλά το φως το θεωρώ υπαρκτή οντότητα. Δεν είναι έννοια όπως η Εντροπία, το δυναμικό κ.λ.π.
Δεν καταλαβαίνω τι λες.

Γεια σου Αντρέα.Λέμε ότι το φως μεταφέρει ενέργεια στην επιφάνεια. Στην περίπτωση της δίδυμης γένεσης η ενέργεια που μεταφέρεται από το φως λέμε ότι μετατρέπεται σε μάζα.Δηλαδή σε μάζα μετατρέπεται η ενέργεια κάποιας θεωρητικής επινόησης και όχι μιας φυσικής οντότητας;  Η διατήρηση της ενέργειας είναι πολύ «σκληρό» εργαλείο. Θυμόμαστε ότι ο Πάουλι πρόβλεψε την ύπαρξη των νετρίνων, που τότε κανείς δεν ήξερε ούτε φανταζόταν,  επειδή δεν διατηρούνταν η ενέργεια στη β διάσπαση.Πως ορίζεται αυτό το αντικείμενο που διαδίδεται; Από τις διδακτικές Ενότητες που αναφέρεις δεν προκύπτει κάποιος ορισμός ούτε περιγράφεται κάποιο πείραμα με το οποίο να επιβεβαιώνεται ότι αυτό το αντικείμενο διαδίδεται.«Ηλεκτρομαγνητικό κύμα είναι η ταυτόχρονη διάδοση ενός ηλεκτρικού και ενός μαγνητικού πεδίου. Τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα διαδίδονται στο κενό με την ταχύτητα του φωτός. Σε όλα τα υλικά διαδίδονται με μικρότερη ταχύτητα. Από τη μελέτη των ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων διαπιστώθηκε ότι: Το ηλεκτρομαγνητικό κύμα είναι εγκάρσιο. Τα διανύσματα του ηλεκτρικού και του μαγνητικού πεδίου είναι κάθετα μεταξύ τους και κάθετα στη διεύθυνση διάδοσης του κύματος. Κάθε στιγμή το πηλίκο των μέτρων των εντάσεων του ηλεκτρικού και του μαγνητικού πεδίου ισούται με την ταχύτητα του φωτός.»
…………………………………………………….
«Η αιτία δημιουργίας του ηλεκτρομαγνητικού κύματος είναι η επιταχυνόμενη κίνηση των ηλεκτρικών φορτίων.»
……………………………………………..
«2.7.   Η Μετάδοση και Λήψη Σημάτων με Ηλεκτρομαγνητικά Κύματα»
………………………………………………..
«Ηλεκτρομαγνητικά κύματα δεν παράγονται μόνο από ταλαντούμενα ηλεκτρικά δίπολα. Σήμερα γνωρίζουμε ότι συνδέονται με ένα πλήθος φυσικών φαινομένων όπως είναι η αποδιέγερση των ατόμων, οι πυρηνικές διασπάσεις κ.ά. Τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα καλύπτουν ένα ευρύτατο φάσμα μηκών κύματος και συχνοτήτων.»
………………………………………………….
Το ορατό φως. Είναι το μέρος εκείνο της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας που ανιχνεύει ο ανθρώπινος οφθαλμός. Το μήκος κύματος του ορατού φωτός κυμαίνεται από 400 nm έως 700 nm (δηλαδή από 400 x 10-9m έως 700 x 10-9m). Το ορατό φως παράγεται από την ανακατανομή των ηλεκτρονίων στα άτομα και στα μόρια. Κάθε υποπεριοχή του ορατού φάσματος προκαλεί στον άνθρωπο την αίσθηση κάποιου συγκεκριμένου χρώματος.
……………………………………………………………
7.1. Εισαγωγή
Ο Maxwell, με την ενοποιημένη θεωρία του για τον ηλεκτρομαγνητισμό (1864), είχε προβλέψει την ύπαρξη των ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων ως μηχανισμού διάδοσης της ενέργειας του ηλεκτρομαγνητικού πεδίου στο χώρο. Αρκετά χρόνια αργότερα, το 1886, και ενώ ο Maxwell είχε πεθάνει, ο Γερμανός Heinrich Hertz παρήγαγε ηλεκτρομαγνητικά κύματα με ταλαντούμενα ηλεκτρικά δίπολα και απέδειξε ότι αυτά διαδίδονται στο χώρο με την ταχύτητα του φωτός. Είχε ανοίξει ο δρόμος για τη διερεύνηση της αλληλεπίδρασης ακτινοβολίας και ύλης. Ένα ηλεκτρομαγνητικό κύμα μπορούσε να μεταφέρει ενέργεια σ’ ένα άτομο θέτοντάς το σε εξαναγκασμένη ταλάντωση και, αντίστροφα, ένα ταλαντούμενο άτομο, παρήγαγε ένα ηλεκτρομαγνητικό κύμα.
…………………………….
Το 1900 ο Max Planck κάνει την πολύ ριζοσπαστική υπόθεση ότι η ενέργεια εκπέμπεται ή απορροφάται από ένα αντικείμενο κατά διακριτές ποσότητες (κατά κβάντα) ή, πιο απλά, κατά μικρά πακέτα. Η συνολική ενέργεια λοιπόν δεν μπορεί παρά να είναι ακέραιο πολλαπλάσιο του κβάντου ενέργειας. Η υπόθεση αυτή αποδείχθηκε επιτυχής στην αντιμετώπιση των αδιεξόδων στα οποία είχε οδηγηθεί η κλασική θεωρία
 
Άρα από τις διδακτικές Ενότητες που αναφέρω είναι σαφές και τι είναι Η/Μ κύμα (και το φως)  και πως διαδίδεται.

Kαλημερα σε ολους. Τι σημαινει βλεπω; Τι σημαινει στην καθημερινη ζωη και τι σημαινει στην Φυσικη? Το Higgs το ειδαμε? Ναι διοτι ειδαμε τα αποτελεσματα μιας κρουσεως που απεδειξε την υπαρξη του. Οταν βλεπουμε ενα λουλουδι βλεπουμε το φως που φτανει στα ματια μας ή το φως απλως μεταφερει την εικονα και εμεις βλεπουμε το λουλουδι και οχι το φως; Οπως το παρει κανεις ή οπως σας αρεσει 🙂

Καλησπέρα σε όλους.
Το φως (όπως και ο ήχος ) Ανδρέα ειναι “οντότητες” που υπάρχουν , αλληλεπίδρούν με άλλες οντότητες.Αν υπάρχει ο κατάλληλος αισθητήρας-ανιχνευτης “καταγράφεται η αλληλεπλιδραση. Ευτυχώς είμαστε “τυχεροί ” και διαθέτουμε του κατάλληλους ανιχνευτές- αισθητήρες.
Στην πρωτη φωτογραφια δεν εχουμε αλληλεπιδραση στην πορεια του φωτος και ετσι δεν το αντιλαμβανομαστε.

Καλή βδομάδα σε όλους.
Για τον Κωνσταντίνο:
Επέλεξες μια δευτερεύουσα “διαφωνία” για να το παίξεις Πόντιος Πιλάτος;
Το θέμα δεν είναι η σημασία της λέξης “βλέπουμε” και τι εννοούμε όταν την λέμε. Αυτό σηκώνει συζήτηση και θα μπορούσε κάποιος να υποστηρίξει το α ή το β.
Το ζήτημα είναι αν το φως είναι μια θεωρητική επινόηση ή είναι μια οντότητα προϋπάρχουσα των δικών μας μελετών, ερευνών, θεωριών…
Και σε αυτό δεν βλέπω να παίρνεις θέση, ενώ όλοι οι άλλοι φίλοι που σχολίασαν, πήραν σαφή θέση, χωρίς ήξεις αφήξεις.

Καλημέρα. Νομίζω ότι ο κ. Βαλαδάκης βρίσκεται σε καλό δρόμο. Τέτοια …πρότυπα έλεγε και ο Ernst Mach και έγινε διάσημος. 

Καλημέρα παιδιά.
Διονύση είναι δευτερεύουσα διαφωνία ή το βασικό επιχείρημα του Ανδρέα;

Καλημερα Διονύση. Επελεξα να κανω ενα μικρο σχολιο πανω στον τιτλο της αναρτησεως,που υποθετω οτι περιγραφει και το κυριως θεμα. Χωρις να θελω να προσφερω κατι στην συζητηση. Σχετικα με το αλλο που λες τι θεση να παρω; Αν το φως ειναι φωτονια; To standarnd model λεει οτι το φωτονιο ειναι ενα Gauge μποζονιο και απ οτι ξερω μεχρι στιγμης δεν εχουμε κατι πιο πετυχημενο απο το Standard model. Σε μενα φαινεται σαν να εννοει οτι το φωτονιο υπαρχει στα αληθεια και οχι στην φαντασια μας.

https://i.ibb.co/nZgQqzZ/photon6be4979a8f1be0e10d3810-1770018451-9638.jpg

Καλημέρα Γιάννη.
Νομίζω ότι πρέπει να ξεκαθαρίσουμε για το πλαίσιο του σχολιασμού μας.
Μιλάμε γλωσσολογικά για το νόημα και τι εννοούμε λέγοντας «φως» και λέγοντας «βλέπω»;
Αν είναι αυτό το ζήτημά μας, μπορεί κάποιος να βάλει ένα θέμα συζήτησης στο φόρουμ, όπου μπορούμε να συζητήσουμε, τι εννοούμε όταν λέμε ότι:
Βλέπω ένα αυτοκίνητο να περνά.
Βλέπω ότι πέρασε η ώρα.
Βλέπω συχνά όνειρα.
Βλέπω με τα μάτια της καρδιάς μου.
Είδα το φως μου.
Είδα φως και μπήκα….
Άνοιξε το φως.
Να δούμε μια άσπρη μέρα.
Και άλλες γνωστές φράσεις.
Προφανώς μια τέτοια συζήτηση θα είχε ενδιαφέρον, αλλά αυτή δεν αφορά ούτε τη φυσική, ούτε τη διδασκαλία της.
Θα πρότεινα και τίτλο:
Παίζοντας με τις λέξεις…

Ένα δεύτερο ζήτημα που θα μπορούσε να συζητηθεί είναι ο μηχανισμός της όρασης. Τι είναι αυτό που βλέπουμε με το όργανο που ονομάζουμε μάτι;
Κοιτάζοντας το ποτήρι απέναντί μου, βλέπω το ποτήρι ή το φως που έρχεται από το ποτήρι; Και αν είναι νύχτα με το φως σβηστό γιατί δεν βλέπω το ποτήρι στο σκοτάδι; Πώς λειτουργεί τελικά η όρασή μας;
Και διδάσκοντας φυσικές επιστήμες στο σχολείο, αναφερόμαστε μόνο στο ορατό φως ή σε όλο το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα;
Οπότε στο «βλέπω» δεν έχουμε μόνο το όργανο μάτι, αλλά και κατάλληλους ανιχνευτές- αισθητήρες, που αναφέρει παραπάνω ο Γιώργος Χριστόπουλος;
Και αυτό το ζήτημα θα μπορούσε να είναι ένα άλλο ανεξάρτητο θέμα που θα μπορούσε να συζητηθεί στο φόρουμ και μάλιστα αυτό ενδιαφέρει συνάδελφους και μαθητές γιατί είναι θέμα διδασκαλίας στην τάξη.
Είναι αντικείμενο της διδασκαλίας μας.

Κωνσταντίνε καλημέρα.

Ο πίνακας του Standarnd Model που παρουσίασες συνοδεύεται από τις αντίστοιχες εξισώσεις για τα πεδία που αντιστοιχούν σε κάθε σωματίδιο. Για το πεδίο Α του φωτονίου η αντίστοιχη εξίσωση φαίνεται στην Εικόνα.

https://i.ibb.co/CKRt7Y8Y/37788.jpg

Καλημέρα σε όλους. Συμφωνώ με τις τοποθετήσεις των συναδέλφων, ότι δεν βλέπουμε το φως όχι διότι είναι μια νοητική κατασκευή, αλλά γιατί το μάτι μας ανιχνεύει το φως μόνο όταν σκεδάζεται ή όταν απορροφάται και επανεκπέμπεται. Το φως είναι μια φυσική οντότητα, της οποίας μπορούμε να μετρήσουμε την ενέργεια, την ορμή και τη συχνότητα και την αλληλεπίδρασή της με την ύλη. Με την ίδια λογική δεν βλέπουμε τα ηλεκτρόνια, τα πεδία, τα βαρυτικά κύματα, τα οποία όμως είναι φυσικά υπαρκτά και πειραματικά ανιχνεύσιμα και δεν αποτελούν απλώς νοητικές συμβάσεις. Το ερώτημα “γιατί δεν βλέπουμε το φως” έχει μια απλή απάντηση, συνεπή με τις αποδεκτές θεωρίες μας και δεν χρειάζεται να επιστρατευτούν φιλοσοφικά επιχειρήματα, με ασαφή χαρακτηριστικά.

Ένα τρίτο ζήτημα, για μένα το κορυφαίο στην περίπτωσή μας, είναι αν το φως είναι αντικείμενο ή θεωρητική επινόηση.
«Ναι, διότι το φως είναι θεωρητική επινόηση. Για παράδειγμα ένα αντικείμενο δεν μπορεί να έχει συγχρόνως σωματιδιακές και κυματικές ιδιότητες. Όμως το φως δεν είναι αντικείμενο, είναι θεωρητική επινόηση.»
Τι είναι ένα αντικείμενο; Το ποτήρι απέναντί μου είναι αντικείμενο; Είναι αφού κείται απέναντί μου! Αντικείμενο άρα είναι και το νερό που περιέχει.
Ο αέρας μεταξύ εμού και του ποτηριού είναι αντικείμενο; Μήπως δεν είναι αντικείμενο, μήπως δεν υπάρχει, αφού δεν τον βλέπω;
Με την ίδια λογική, έγραψα στο πρώτο μου σχόλιο, το ηλεκτρόνιο είναι αντικείμενο; Το πρωτόνιο, το άτομο, το μόριο; Όλες αυτές τις οντότητες του μικρόκοσμου τις θεωρούμε αντικείμενα ή όχι;
Μήπως δεν είναι αντικείμενα αφού δεν τις βλέπουμε;
Μήπως και αυτές είναι «θεωρητικές επινοήσεις», όπως και τα φωτόνια, που δεν είναι αντικείμενα, με βάση την ανάρτηση;
Αλλά αν το φως είναι θεωρητική επινόηση, τι καταλαβαίνει ένας μαθητής Γυμνασίου ή Α΄ Λυκείου, στον οποίο απευθύνεται η ανάρτηση; Ότι δεν υπάρχει!!!
Το δημιούργησαν οι επιστήμονες διατυπώνοντας κάποιες θεωρίες!
Δηλαδή πριν να διατυπωθούν οι εξισώσεις του Maxwell δεν υπήρχε το ηλεκτρομαγνητικό κύμα ή πριν την κβαντομηχανική δεν υπήρχε φως, αφού αυτή η θεωρία εισάγει το φωτόνιο…
Μια επιστημονική θεωρητική επινόηση λοιπόν είναι το φως και όχι μια φυσική πραγματικότητα…
Και να σκεφτεί κανείς ότι ακόμη και η γένεση στην παλαιά διαθήκη (η Βίβλος λένε οι δυτικοί…) λέει ότι ο Θεός την πρώτη μέρα της δημιουργίας, είπε «γενηθήτω φως» …
Για μην μιλήσω για μεγάλη έκρηξη.
Για μένα αυτό είναι το βασικό πρόβλημα της παραπάνω ανάρτησης Γιάννη.

Διονύση ας δούμε τον συλλογισμό του Ανδρέα:
https://i.ibb.co/35Sqq1gK/Screenshot-1.png

Και να δεχτούμε την πρώτη πρόταση (που δεν είναι σωστή βέβαια), από αυτήν δεν συνεπάγεται η δεύτερη.
Είναι ένα λογικό άλμα.

Πιο απλά:
Όταν βλέπουμε τα αποτελέσματα του φωτός τότε αυτό υπάρχει και δεν είναι θεωρητική επινόηση.
Αόρατος είναι και ο σεισμός αλλά βλέπουμε τα αποτελέσματά του.
Έτσι ο σεισμός υπάρχει.

Ο Ανδρέας παίζει με περιφραστικές εκφράσεις.
-Όχι δεν βλέπω το φως, βλέπω φωτισμένα αντικείμενα!

Τι έναι το φώς …

Μου αρέσει πολύ η ανάλυση που γίνεται από το βιβλίο Σ.Τραχανά “Κβαντομηχανική Λυκείου” που αφορά τη θερμική ακτινοβολία . Έχει μια πολύ αναλυτική παρουσίαση του θέματος δοσμένη με τρόπο ώστε να γίνονται εύκολα κατανοητά πολλά θέματα.

Προσθέτω κάποια που σίγουρα έχουν ιδιαίτερη σημασία….

Το φώς που εκπέμπουν όλα τα πυρακτωμενά σώματα της ίδιας θερμοκρασίας είναι ακριβώς το ίδιο . Όχι μόνο έχει το λιδιο χρώμα αλλά και την ίδια ένταση. Όλα τα ακτινοβολούντα σώματα με την ίδια θερμοκρασία είναι το ίδιο φωτεινά. Το φώς τους είναι ένα παγκόσμιο φώς , όπως θα το λέμε από εδώ και πέρα .

Πιο κάτω για τη θερμική ακτινοβολία :

….Η βασική ιδιότητα του θερμικού φωτός , να είναι ανεξάρτητο από την ύλη που το εκπέμπει , δεν μπορεί παρά να σημαίνει ότι η καμπύλη κατανομής της έντασής του στις διάφορες συχνότητες υπαγορεύεται από πολύ γεενικές αρχές της φυσικής. Κι αφού μιλάμε για ένα θερμικό φαινόμενο , η γενική αρχη της φυσικής που θα έχει σχέση με αυτό δεν μπορεί παρά να είναι μια και μόνη : το δεύτερο θεμοδυναμικό αξίωμα….

Στο πιο κάτω βίντεο γίνεται μια πολύ ωραία ανάλυση σχετική με το όλο θέμα της συζήτησης δεν διαρκεί πάρα πολύ η διαρκειά του είναι κάτι παραπάνω από 12min. Μπορείτε να βάλετε υπότιτλους στα Αγγλικά , έχει πολύ ενδιαφέρον

Understanding Light and Why it exists.

Ανδρέα καλησπέρα. Τι δείχνει η παρακάτω φωτογραφία;
https://i.ibb.co/bjDgHfvH/image.jpg

Βλέπουμε τη μαύρη τρύπα;
Υπάρχει η μαύρη τρύπα;
Πως την φωτογραφήσαμε; Τι είδε η φωτογραφική μηχανή;

Ο Ανδρέας ξεκινάει από κάτι ωραίο:
https://i.ibb.co/LzvYZXsL/45.png

1. Ποια η διαφορά των δύο φωτογραφιών;
2. Σε τί οφείλεται αυτή;

Θα απαντούσα ότι βλέπουμε το φως αν πέσει κατ’ ευθείαν στο μάτι ή αν πέσει στο μάτι μετά από ανάκλαση σε κάτοπτρο ή μετά από σκέδαση σε σωματίδια.

Θα συμπλήρωνα ότι αόρατη ακτινοβολία μπορεί να βομβαρδίσει σωματίδια και αυτά να εκπέμψουν και ορατό φώς.

Έτσι βλέπουμε το φως που πέφτει στο μάτι μας και όχι κατ’ ανάγκην το φως που προκάλεσε το δεύτερο φως που έπεσε στο μάτι.

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει το φως που προκάλεσε όλα αυτά.

Το φως είναι μια οντότητα. Θεωρητικές επινοήσεις είναι οι κατά καιρούς διατυπωμένες απόψεις για τη φύση του. Όμως οι επινοήσεις αυτές δεν καθιστούν επινόηση αυτό που καλούνται να εξηγήσουν.

Ο κεραυνός υπάρχει, επινόηση είναι η “θεωρία” ότι τον ρίχνει ο Δίας.

Ο Ανδρέας είναι ο μεταφραστής του βιβλίου του Άρονς “Οδηγίες διδασκαλίας της Φυσικής” Εκεί διαβάζουμε:
Ένα άτομο με κάποιο βαθμό καλλιέργειας στις θετικές επιστήμες αναγνωρίζει ότι οι επιστημονικές έννοιες (λόγου χάριν η ταχύτητα , η επιτάχυνση, η δύναμη, η ενέργεια, το ηλεκτρικό φορτίο, η βαρυτική και η αδρανειακη μάζα κ.ά.) είναι επινοήσεις (δημιουργίες) της ανθρώπινης φαντασίας και ευφυίας. Δεν είναι απτά αντικείμενα ή οντότητες που ανακαλύψαμε τυχαία, όπως ένα απολίθωμα, ένα νέο φυτό ή ορυκτό.

Ναι η ταχύτητα, η βαρυτική μάζα και το φορτίο είναι επινοήσεις.
Όμως το φως, ο κεραυνός, η πτώση από ύψος στο έδαφος δεν είναι επινοήσεις αλλά υπαρκτές οντότητες ή φαινόμενα. Επινοήσεις είναι οι θεωρίες που τα περιγράφουν και εξηγούν και τα φυσικά και μαθηματικά μεγέθη που υπεισέρχονται στις περιγραφές.

Και για να απαντήσω.
Η φωτογραφία δείχνει υπερμεγέθη μαύρη τρύπα που βρίσκεται στον γαλαξία που ονομάζεται Messier 87 ή Α της Παρθένου, έχει μάζα 6,5 δισεκατομμύρια φορές μεγαλύτερη από την μάζα του Ήλιου(!) και διάμετρο 40 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα. O γαλαξίας Μ87 απέχει 52 εκατομμύρια έτη φωτός από τη Γη.
Δε βλέπουμε τη μαύρη τρύπα, για το γνωστό λόγο.
Αρχικά ήταν θεωρητική η ύπαρξή της. Σήμερα πλέον έχουμε αποδείξει ότι είναι οντότητα. Υπάρχει.
Ο δίσκος προσαύξησης που βλέπουμε βρίσκεται σε κατάσταση πλάσματος και στέλνει και ρατό φώς, που το ανιχνεύει και το μάτι μας και τα ειδικά όργανα.
Η μαύρη τρύπα είναι πηγή ακτίνων Χ, που δεν τις βλέπει το μάτι, αλλά ειδικά φασματοσκόπια.
Η φωτογραφική μηχανή μπορεί να δει σε διάφορες περιοχές του φάσματος. Το James Webb βλέπει το υπέρυθρο και η Α.Ι. μας το ζωγραφίζει στο ορατό.

Δεν υπάρχει βλέπω χωρίς το κατάλληλο όργανο παρατήρησης. Αλλά το όργανο βλέπει. Αλλιώς τι παρατήρηση θα γινόταν;

Συμπέρασμα:
Το φως δεν είναι θεωρητική επινόηση, αλλά πραγματικό φυσικό φαινόμενο.
Δεν το βλέπουμε όταν διαδίδεται ελεύθερα στο κενό, αλλά το αντιλαμβανόμαστε όταν αλληλεπιδρά με την ύλη (όταν απορροφάται, ανακλάται ή σκεδάζεται) και διεγείρει τους φωτοϋποδοχείς του ματιού.
Επομένως, δεν «βλέπουμε» το φως καθαυτό, αλλά τα αποτελέσματά του πάνω στα αντικείμενα. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το φως δεν υπάρχει.
Και τα ραδιοκύματα υπάρχουν παρότι δεν τα «βλέπουμε».

ΘΕΜΑ Α και Β σχετικά με τη έννοια φως θα βρείτε εδώ: ΘΕΜΑ Α και Β: Η έννοια φως – Υλικό Φυσικής – Χημείας