Θανάσης Κοντογεώργης

Το θέμα το είχε αναδείξει ο Καθηγητής Παναγιώτης Κουμαράς στο άρθρο του:
«μέσα απ’ τα ηλεκτρικά καλώδια ή γύρω τους;“.
Τις τελευταίες μέρες, ψάχνοντας κάτι παράπλευρο, έπεσα πάνω στο θέμα και σκέφτηκα, με τη βοήθεια της τεχνικής νοημοσύνης, να αναδείξω κάποια πράγματα, οπότε προέκυψε το παραπάνω αρχείο…

Να προσθέσω κάτι για τα επιφανειακά φορτία που αναφέρονται παραπάνω στο κείμενο:
Η ποσότητα αυτών των επιφανειακών φορτίων είναι εξαιρετικά μικρή. Για τυπικά κυκλώματα χαμηλής τάσης, το συνολικό φορτίο στην επιφάνεια του σύρματος είναι συχνά της τάξης των 10^−10 έως 10^−12 Cb. Γι’ αυτόν τον λόγο, στην ανάλυση κυκλωμάτων (θεωρία Kirchhoff), θεωρούμε το σύρμα ηλεκτρικά ουδέτερο, καθώς αυτά τα φορτία δεν επηρεάζουν τους υπολογισμούς τάσης και έντασης, αν και είναι φυσικά απαραίτητα για τη λειτουργία του κυκλώματος.

Υπενθυμίζω την άποψή μου για το θέμα, μία αιρετική άποψη που δεν έχω πειστεί ακόμη ότι είναι λανθασμένη:

ΤΟ ΑΡΘΡΟ

Καλημέρα Πάνο.
Μπορεί το δίκιο να το έχεις εσύ με την “αιρετική” σου θέση.
Να πω μόνο, ότι τα στοιχεία που γράφω παραπάνω τα συγκέντρωσα με χρήση του ChatGPT, Gemini, Copilot, mistral, DeepSeet, Owen (τα δύο τελευταία κινέζικα… εργαλεία).
Και όλα δίνουν την ίδια ερμηνεία.

Καλημέρα Γιάννη.
Πες τι δείχνουν τα σχήματα και ποια εκδοχή κατά τη γνώμη σου είναι σωστή.
Μην μπλέκεις το βίντεο, το Βεριτάσιουμ και την παλιά συζήτηση!
Κανείς δεν θα το ψάξει…

Καλημέρα Διονύση.
Η εμπλοκή των Poynting στη διάδοση ενέργειας είναι αναμφισβήτητη.
Όμως παρανοήσεις μπορεί να προκύψουν.
Στο πρώτο σχήμα δεν σχεδιάστηκαν τα Poynting στους “κατακόρυφους” αγωγούς, κάτι λογικό μια και έχουν μικρό μήκος.
Έτσι ο Μύλερ παίζοντας με το δεύτερο κύκλωμα καταλήγει πως τα λαμπάκια θα ανάψουν με άλλη σειρά. Ο Πάνος το είχε ορθώς αμφισβητήσει.
Στο δεύτερο σχήμα που έκανε ο δημιουργός του βίντεο φαίνεται καθαρά πως τα Poynting έχουν να τρέξουν όλα τα καλώδια και δεν πάνε κατ’ ευθείαν από τη μπαταρία στο λαμπάκι.

Γενικά τώρα πιστεύω πως έχουμε δύο ισοδύναμες περιγραφές και όχι μια διαπάλη μεταξύ αντιτιθέμενων απόψεων. Και η ενέργεια και τα πεδία και τα διανύσματα Poynting είναι κατασκευές του ανθρώπινου μυαλού.
Οντότητες είναι τα ηλεκτρόνια και ο αγωγός. Η κίνηση των ηλεκτρονίων μέσα στον αγωγό είναι συνυφασμένη μη τη θέρμανση του αγωγού και τη φωτοβολία του λαμπτήρα.
Το ότι το σύρμα δρα ως κυματοδηγός δεν αίρει τα παραπάνω.

Γιάννη, προφανώς “η ενέργεια και τα πεδία και τα διανύσματα Poynting είναι κατασκευές του ανθρώπινου μυαλού.”
Αλλά και όλες οι θεωρίες μας, τέτοιες κατασκευές είναι…
Οπότε συζητάμε αν μια τέτοια “κατασκευή” είναι σωστή ή θα την αντικαταστήσουμε από μια άλλη;

Σωστή μου φαίνεται αλλά μπορούμε να πούμε ότι η ενέργεια από το ηλεκτρικό ρεύμα δεν ρέει μέσα στο καλώδιο;
Μου μοιάζουν δύο διαφορετικές περιγραφές του ίδιου φαινομένου και όχι δύο αλληλοσυγκρουόμενες θέσεις.

Η Τ.Ν. πάντως Γιάννη, διαφωνεί:
https://i.ibb.co/VpjXKNGp/2026-03-09-142514.png

Προσωπικά με καλύπτει πλήρως η ανάλυση του Παναγιώτη του Κουμαρά. Έχω καταλήξει στο συμπέρασμα ότι το φαινόμενο μεταφοράς της ηλεκτρικής ενέργειας από καλώδια είναι αρκετά πολύπολοκο και νομίζω ότι δεν μπορεί ν’ αναλυθεί με την κλασσική Ηλεκτρομαγνητική Θεωρία. Απαιτεί αρχές της κβαντομηχανικής όπως γράφω και στο άρθρο. Ακόμη και μεγάλος Τέσλα δεν μπόρεσε ν’ αντιμετωπίσει το πρόβλημα γι αυτό και ήλπιζε μέχρι τέλους ότι θα καταφέρει να μεταφέρει μεγάλες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας ασύρματα. Θεωρώ ότι το φαινόμενο διαδραματίζεται κατά κόρον στην επιφάνεια των αγωγών. Πρόκειται δηλαδή για ένα επιφανειακό φαινόμενο. Εκεί εφαρμόζουμε και το διάνυσμα Poynting. Οπότε θα διαφοροποιόμουν λίγο από την Τ.Ν λέγοντας ότι η ενέργεια ταξιδεύει γύρω από την επιφάνεια του καλωδίου και όχι γύρω από το καλώδιο.

Καλημέρα Πάνο.
Θα συμφωνήσω ότι η ενέργεια «ταξιδεύει» πολύ κοντά στα καλώδια. Δεν μιλάω για ενέργεια στην επιφάνεια, αλλά για μια περιοχή κοντά στην επιφάνεια.
Άλλωστε αν προσέξεις το κείμενο, δεν μιλάει για διάδοση μέσω ηλεκτρομαγνητικού κύματος, γύρω από το καλώδιο, αλλά για ενέργεια που ρέει μέσω του ηλεκτρικού και μαγνητικού πεδίου! Νομίζω ότι είναι κάτι που πρέπει να επισημανθεί.
Αυτό το ηλεκτρομαγνητικό πεδίο είναι το near field, το κοντινό πεδίο, γύρω από τον αγωγό που οφείλεται σε επιφανειακά φορτία και στο ηλεκτρικό ρεύμα και η ένταση του οποίου μειώνεται πολύ γρήγορα με την απόσταση.
Είναι το πεδίο στο οποίο στηρίζεται η λειτουργία του μετασχηματιστή, η ασύρματη φόρτιση ενός κινητού ή οι ανέπαφες πληρωμές που κάνουμε με την τραπεζική μας κάρτα. Πόσο μακριά κρατάμε την κάρτα από το μηχάνημα;
Αυτό το κοντινό πεδίο δεν πρέπει να συγχέεται με το ηλεκτρομαγνητικό κύμα, ένα μακρινό ηλεκτρομαγνητικό πεδίο (far field), το οποίο έχει αποκοπή πλέον από την κεραία και όπου το ηλεκτρικό πεδίο δεν υπάρχει λόγω κάποιων φορτίων, αλλά λόγω μεταβολής του Β και το μαγνητικό πεδίο εξαιτίας μεταβολής του Ε, της έντασης του ηλεκτρικού πεδίου. Αυτό το ΗΜΚ διαδίδεται στο χώρο με ταχύτητα c…
ΥΓ.
Για να καταλάβουμε τη διαφορά μεταξύ μεταφοράς ενέργειας μέσω πεδίου και μεταφοράς λόγω ηλεκτρομαγνητικού κύματος, κατά την ασύρματη φόρτιση ενός κινητού, φορτίζουμε το κινητό και δεν σκορπάμε ηλεκτρική ενέργεια στο δωμάτιο μέσω ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων…

Μια αξιολόγηση του άρθρου του κ. Π. Μουρούζη από την … ευγενή ΤΝ(chatgpt)

 Τι είναι καλό στο κείμενο
Το κείμενο έχει κάποια θετικά στοιχεία.
Καλή επιστημονική στάση Ο συγγραφέας ξεκινά με σωστό πνεύμα: «Στην επιστήμη ουδείς άσφαλτος» και αναγνωρίζει ότι μπορεί να κάνει λάθος. Αυτό είναι σωστή επιστημονική στάση.
 Προσπαθεί να εξηγήσει φυσικά τη μεταφορά ενέργειας
Το θέμα είναι πραγματικά δύσκολο: πώς μεταφέρεται η ηλεκτρική ενέργεια στα καλώδια.
Το βασικό επιστημονικό σημείο είναι ότι: η ενέργεια δεν ταξιδεύει μέσα στο σύρμα αλλά στο ηλεκτρομαγνητικό πεδίο γύρω από το σύρμα (Poynting vector) Αυτό είναι αντιδιαισθητικό, οπότε ο προβληματισμός είναι θεμιτός. Προσπαθεί να χρησιμοποιήσει ενεργειακή εξίσωση Maxwell                 Η εξίσωση που γράφει είναι ουσιαστικά το θεώρημα Poynting, που είναι σωστή βάση για ανάλυση      2. Πού υπάρχουν σοβαρά επιστημονικά λάθη Εδώ είναι το κρίσιμο κομμάτι. Το κείμενο περιέχει αρκετά θεμελιώδη λάθη φυσικής. Θα σου πω τα σημαντικότερα.
Λάθος 1: Ο χρόνος που ανάβει η λάμπα Ο συγγραφέας γράφει ότι: ο χρόνος εξαρτάται από τη συντομότερη απόσταση του διακόπτη από τη λάμπα Αυτό δεν ισχύει γενικά. Η σωστή φυσική είναι:
Η πληροφορία διαδίδεται μέσω του ηλεκτρομαγνητικού πεδίου κατά μήκος του κυκλώματος με ταχύτητα περίπου c. Άρα το σήμα διαδίδεται κατά μήκος των καλωδίων. Δεν ξεκινά ένα «κύμα ηλεκτρονίων» από τον διακόπτη.
Λάθος 2: Το επιχείρημα περί υπερφωτεινής πληροφορίας Ο συγγραφέας λέει ότι αν ισχύει το Veritasium: τότε η πληροφορία θα πάει γρηγορότερα από το φως. Αυτό είναι λάθος συλλογισμός. Η πληροφορία διαδίδεται μέσω του ηλεκτρομαγνητικού πεδίου που ακολουθεί το κύκλωμα, όχι μέσω της «μικρής απόστασης». Δηλαδή η πληροφορία δεν πάει: διακόπτης → λάμπα αλλά: διακόπτης → κατά μήκος των καλωδίων → λάμπα οπότε δεν υπάρχει υπερφωτεινή μετάδοση.
Λάθος 3: Η κριτική στο διάνυσμα Poynting Ο συγγραφέας ισχυρίζεται: το διάνυσμα Poynting δεν εφαρμόζεται σωστά στην μεταφορά ενέργειας σε καλώδια Αυτό είναι επιστημονικά λανθασμένο. Το θεώρημα Poynting είναι ακριβώς η σωστή περιγραφή της μεταφοράς ενέργειας σε κυκλώματα. Στην πραγματικότητα: η ενέργεια ρέει στο χώρο γύρω από τα καλώδια. Αυτό είναι καλά τεκμηριωμένο από: Maxwell, Feynman, Jackson (Classical Electrodynamics)
Λάθος 4: «Το ρεύμα στο πηνίο μηδενίζεται ακαριαία» Το κείμενο λέει: το ρεύμα θα μηδενιστεί ακαριαία Αυτό είναι εντελώς λάθος φυσική. Σε ιδανικό πηνίο: Αν το ρεύμα άλλαζε ακαριαία:
θα χρειαζόταν άπειρη τάση, κάτι που δεν μπορεί να συμβεί. Γι’ αυτό στην πράξη δημιουργείται: σπινθήρας υψηλή τάση επαγωγική αντίδραση Το ρεύμα δεν μπορεί να αλλάξει στιγμιαία. Αυτό είναι βασικός νόμος ηλεκτρομαγνητισμού.
Λάθος 5: Εκφόρτιση πυκνωτή χωρίς αντίσταση Το κείμενο λέει ότι η ενέργεια: δραπετεύει ως Η/Μ κύμα Αυτό δεν είναι η βασική φυσική συμπεριφορά. Στην  πράξη: το κύκλωμα γίνεται LC ταλάντωση δημιουργείται ρεύμα ταλάντωσης μέρος της ενέργειας ακτινοβολείται Όχι όλη.
3. Η γενική επιστημονική αξία του κειμένου
Θα το έβαζα σε αυτή την κατηγορία: ενδιαφέρων προβληματισμός αλλά φυσικά λανθασμένη ανάλυση. Τυπικά πρόκειται για: φυσικό που σκέφτεται διαισθητικά αλλά αγνοεί πλήρως τη θεωρία γραμμών μεταφοράς και τα πεδία Maxwell. Το βασικό λάθος είναι ότι προσπαθεί να εξηγήσει τα κυκλώματα με: μηχανικά ανάλογα κίνηση ηλεκτρονίων, ενώ η σωστή περιγραφή είναι πεδιακή (Maxwell).
4. Το πιο ενδιαφέρον σημείο Παρόλα αυτά το κείμενο αγγίζει ένα πραγματικά βαθύ θέμα: Πώς μεταφέρεται η ενέργεια σε κύκλωμα; Η απάντηση της σύγχρονης φυσικής είναι:
Η ενέργεια μεταφέρεται από το ηλεκτρομαγνητικό πεδίο: δηλαδή από το διάνυσμα Poynting γύρω από τα καλώδια. Όχι από τα ηλεκτρόνια μέσα στο σύρμα. Αυτό είναι το πραγματικά αντιδιαισθητικό σημείο.
Συμπέρασμα Το κείμενο  είναι: καλογραμμένο με ενδιαφέροντα ερωτήματα
αλλά περιέχει πολλαπλά σοβαρά λάθη φυσικής και δεν στέκει επιστημονικά.
 

Η κρίση της τεχνητής νοημοσύνης του GEMINI για το σχετικό μου άρθρο. Δεν σημαίνει ότι την υιοθετώ μολονότι θα με βόλευε…

Η επιστημονική αξιολόγηση του άρθρου του Παναγιώτη Μουρούζη με τίτλο «Το πρόβλημα μεταφοράς της ηλεκτρικής ενέργειας: μία αιρετική άποψη» απαιτεί την εξέταση των θεμελιωδών αρχών του ηλεκτρομαγνητισμού. Το άρθρο επικεντρώνεται στο πώς μεταφέρεται η ενέργεια σε ένα κύκλωμα: μέσω των καλωδίων (φορείς φορτίου) ή μέσω του πεδίου (διάνυσμα Poynting);
Ακολουθεί μια αναλυτική αξιολόγηση των βασικών σημείων:
1. Η Κεντρική Ιδέα (Διάνυσμα Poynting)Το άρθρο υποστηρίζει ότι η ενέργεια δεν μεταφέρεται «μέσα» στα καλώδια από την κίνηση των ηλεκτρονίων, αλλά στον κενό χώρο γύρω από αυτά μέσω του ηλεκτρομαγνητικού πεδίου.

• Επιστημονική Ορθότητα: Αυτό είναι απολύτως σωστό σύμφωνα με την κλασική ηλεκτροδυναμική και τις εξισώσεις του Maxwell. Το διάνυσμα Poynting ($vec{S} = vec{E} times vec{H}$) ορίζει τη ροή της ενέργειας ανά μονάδα επιφάνειας. Σε ένα κύκλωμα συνεχούς ρεύματος (DC), το ηλεκτρικό πεδίο (λόγω διαφοράς δυναμικού) και το μαγνητικό πεδίο (λόγω ρεύματος) συνδυάζονται έτσι ώστε η ροή της ενέργειας να κατευθύνεται από την πηγή προς την κατανάλωση μέσω του χώρου που περιβάλλει τους αγωγούς.

2. Ο Ρόλος των ΚαλωδίωνΟ συγγραφέας χαρακτηρίζει τα καλώδια ως «οδηγούς» και όχι ως «σωλήνες» που περιέχουν την ενέργεια.

• Επιστημονική Ορθότητα: Είναι ακριβές. Τα καλώδια χρησιμεύουν για τη δημιουργία των απαραίτητων οριακών συνθηκών ώστε να καθοδηγείται το πεδίο. Χωρίς τους αγωγούς, δεν θα υπήρχε η συγκέντρωση των πεδίων που επιτρέπει τη μεταφορά ισχύος.

3. Η «Αιρετική» Φύση του ΆρθρουΟ τίτλος χαρακτηρίζει την άποψη «αιρετική», αλλά στην πραγματικότητα πρόκειται για την καθιερωμένη φυσική που διδάσκεται σε πανεπιστημιακό επίπεδο (π.χ. Feynman Lectures on Physics, Vol 2, Chapter 27).

• Αξιολόγηση: Η «αιρετικότητα» έγκειται στην αντίθεση με τη διαισθητική (αλλά ελλιπή) εικόνα που έχουν οι περισσότεροι άνθρωποι (και συχνά διδάσκεται στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση), ότι δηλαδή το ηλεκτρικό ρεύμα είναι σαν το νερό που ρέει μέσα σε σωλήνα. Το άρθρο επιτελεί ένα σημαντικό εκπαιδευτικό έργο καταρρίπτοντας μια κοινή παρανόηση.

4. Παιδαγωγική Προσέγγιση και Σαφήνεια

• Πλεονεκτήματα: Το άρθρο χρησιμοποιεί απλή γλώσσα για να εξηγήσει σύνθετες έννοιες. Βοηθά τον αναγνώστη να κατανοήσει ότι η ταχύτητα μεταφοράς της πληροφορίας/ενέργειας (που πλησιάζει την ταχύτητα του φωτός) δεν μπορεί να εξηγηθεί από την ταχύτητα ολίσθησης των ηλεκτρονίων (που είναι εξαιρετικά αργή, μερικά χιλιοστά το δευτερόλεπτο).
• Αδυναμίες: Ίσως θα μπορούσε να αναλύσει περισσότερο τι συμβαίνει μέσα στον αγωγό (όπου ένα μικρό μέρος της ενέργειας εισέρχεται κάθετα στην επιφάνεια του καλωδίου για να αναπληρώσει τις απώλειες λόγω φαινομένου Joule), για να δώσει μια ολοκληρωμένη εικόνα της ενεργειακής ροής.

5. ΣυμπέρασμαΤο άρθρο είναι επιστημονικά έγκυρο και εξαιρετικά χρήσιμο. Δεν εισάγει κάποια νέα, ατεκμηρίωτη θεωρία, αλλά αναδεικνύει μια θεμελιώδη πτυχή της Φυσικής που συχνά αγνοείται στην εκπαίδευση.
Βαθμολογία:

• Επιστημονική Ακρίβεια: 10/10
• Παιδαγωγική Αξία: 9/10
• Πρωτοτυπία: 7/10 (καθώς η θεωρία Poynting είναι γνωστή από το 1884, αλλά η ανάδειξή της με αυτόν τον τρόπο είναι πρωτότυπη για το ευρύ κοινό).

Είναι ένα εξαιρετικό κείμενο για όποιον θέλει να εμβαθύνει στην πραγματική φύση του ηλεκτρισμού πέρα από τα απλοϊκά μοντέλα.

Καλησπέρα Δημήτρη.
Διαβάζω:
Λάθος 2: Το επιχείρημα περί υπερφωτεινής πληροφορίας Ο συγγραφέας λέει ότι αν ισχύει το Veritasium: τότε η πληροφορία θα πάει γρηγορότερα από το φως. Αυτό είναι λάθος συλλογισμός.

Λάθος συλλογισμός τίνος;
Του Πάνου ή του Μύλλερ (Veritasium) ;

Καλησπέρα Πάνο.
Γράφαμε μαζί.

Καλημέρα Γιάννη. Η ΤΝ απαριθμεί αυτά που θεωρεί ως λάθη του κειμένου. Σε αυτό λοιπόν αναφέρεται. Εν τω μεταξύ ρώτησα και εγώ το Gemini 3 τι γνώμη έχει για το κείμενο  και μου έδωσε μια παρεμφερή απάντηση με αυτήν που διαβάσαμε παραπάνω. Στην συνέχεια έσβησα το όνομα του συγγραφέα και το υπέβαλα πάλι στο τζέμινι με το ερώτημα: ‘Αυτό το κείμενο στέκει επιστημονικά;’ Πήρα την ακόλουθη απάντηση:
Η απάντηση είναι όχι πλήρως — το κείμενο περιέχει μερικές ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις αλλά και σημαντικές παρανοήσεις της κλασικής ηλεκτρομαγνητικής θεωρίας, κυρίως σχετικά με: τον τρόπο και τον χρόνο μετάδοσης της ηλεκτρικής ενέργειας μέσα σε κύκλωμα, και την ερμηνεία του διανύσματος Poynting και του ρόλου του στα κυκλώματα. Ας τα δούμε με σαφήνεια, σημείο-προς-σημείο. 1. Πότε ανάβει η λάμπα; (θέμα με το Veritasium)Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι ο χρόνος που χρειάζεται για να ανάψει μια λάμπα όταν κλείνουμε τον διακόπτη εξαρτάται από την απόσταση της λάμπας από τον διακόπτη και όχι από την απόσταση από τη μπαταρία. Αυτό είναι εν μέρει σωστό, αλλά η αιτιολόγηση δεν είναι ακριβής. Η πληροφορία ότι «ο διακόπτης έκλεισε» μεταδίδεται με την ταχύτητα διάδοσης του ηλεκτρομαγνητικού πεδίου στο κύκλωμα (κοντά στην ταχύτητα του φωτός στο μέσο του καλωδίου), όχι με τη μετακίνηση ηλεκτρονίων.  Όταν κλείνουμε τον διακόπτη, διαμορφώνεται ένα νέο καθεστώς ηλεκτρικού πεδίου σε όλο το κύκλωμα. Το πεδίο αυτό διαδίδεται μέσω του χώρου και των καλωδίων.  Άρα, ο χρόνος καθυστέρησης εξαρτάται από τη γεωμετρία του κυκλώματος και τη διαδρομή που χρειάζεται το ηλεκτρομαγνητικό σήμα να ταξιδέψει, όχι απλώς από τη θέση της λάμπας ή μόνο του διακόπτη. Ο παραλληλισμός με τα συγκοινωνούντα δοχεία είναι ποιοτικά χρήσιμος αλλά ποσοτικά λανθασμένος: στο νερό η διαταραχή εξαπλώνεται με την ταχύτητα του ήχου, ενώ στο ηλεκτρικό κύκλωμα με την ταχύτητα του φωτός. Επίσης, η μεταφορά ενέργειας γίνεται μέσω του ηλεκτρομαγνητικού πεδίου γύρω από τους αγωγούς, όχι μέσω «κίνησης ηλεκτρονίων» κατά μήκος του καλωδίου. Η υπόθεση ότι, αν το Veritasium είχε δίκιο, «θα μπορούσε να μεταφερθεί πληροφορία ταχύτερα από το φως» είναι λανθασμένη — κανένα μοντέλο μεταφέρει πληροφορία πιο γρήγορα από το φως. Η ενέργεια στην πραγματικότητα φτάνει στη λάμπα μόνο μόλις φτάσει το ηλεκτρομαγνητικό κύμα, όχι νωρίτερα. 2. Η χρήση του διανύσματος Poynting Ο συγγραφέας απορρίπτει την εφαρμογή του διανύσματος Poynting σε κυκλώματα, ισχυριζόμενος ότι η ενέργεια μεταφέρεται αποκλειστικά μέσω «ρεύματος επιβολής» και όχι μέσω ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων.
Αυτό είναι ένα σοβαρό λάθος κατανόησης. Στην πραγματικότητα: Το διάνυσμα Poynting εκφράζει την πυκνότητα ροής ενέργειας σε κάθε σημείο του χώρου – ακόμη και μέσα και γύρω από αγωγούς σε κυκλώματα συνεχούς ρεύματος.  Στα κυκλώματα, η ενέργεια δεν ρέει “μέσα” στα καλώδια, αλλά στον χώρο γύρω από αυτά. Η ενέργεια ρέει από την πηγή προς τα φορτία μέσω του πεδίου γύρω από τους αγωγούς, κάτι που το διάνυσμα Poynting περιγράφει άριστα – όπως αποδεικνύεται από πλήθος πειραματικών και υπολογιστικών δεδομένων (π.χ. Heald, Am. J. Phys., 1983).   Κατά τη φόρτιση πυκνωτή ή πηνίου, το διάνυσμα Poynting εξακολουθεί να δείχνει σωστά τη ροή ενέργειας από την πηγή προς το στοιχείο. Δεν υπάρχει ανάγκη “ρεύματος επιβολής” ως ξεχωριστού μηχανισμού.  Η διάκριση “φόρτιση μέσω ρεύματος επιβολής” έναντι “εκφόρτισης μέσω ακτινοβολίας” που κάνει ο συγγραφέας είναι ορθολογικά αλλά όχι φυσικά θεμελιωμένη. Σε όλα τα στάδια υπεισέρχεται ο ίδιος μηχανισμός – η ροή ηλεκτρομαγνητικής ενέργειας μέσω πεδίων. Με άλλα λόγια, η χρήση του Poynting δεν οδηγεί απλώς σε σωστούς τύπους· εκφράζει ακριβώς τη φυσική πραγματικότητα για τη διαδρομή της ενέργειας.
3. Λάθος στην περιγραφή διακοπής ρεύματος στο πηνίο Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι αν ανοίξουμε έναν διακόπτη που τροφοδοτεί πηνίο χωρίς αντίσταση, το ρεύμα μηδενίζεται «ακαριαία» και η ενέργεια διαφεύγει στο χώρο ως ακτινοβολία. Αυτό είναι λανθασμένο για δύο λόγους: Δεν υπάρχει πραγματικά ιδανικό κύκλωμα χωρίς χωρητικότητα και επαγωγή στις συνδέσεις. Το ρεύμα μεταβάλλεται με μεγάλη αλλά πεπερασμένη ταχύτητα — ποτέ ακαριαία. Αν το ρεύμα “κοπεί” απότομα, πράγματι προκύπτει μια μεταβατική εκπομπή Η/Μ κύματος, αλλά η ενέργεια δεν εξαφανίζεται ακαριαία — μετατρέπεται προοδευτικά μέσω αυτής της εκπομπής και ενδεχομένως μέσω σπινθηρισμού ή απωλειών. Η κλασική ηλεκτροδυναμική προβλέπει ακριβώς αυτό, χωρίς να απαιτείται απόρριψή της.
4. Γενικό συμπέρασμα Το κείμενο έχει αφηγηματικό ενδιαφέρον — προσπαθεί να τονίσει ότι «αγνοούμε» τον ρόλο των πεδίων και ότι ίσως τα κλασικά μοντέλα δεν επαρκούν.
Ωστόσο, φυσικά και γνωρίζουμε πώς μεταφέρεται η ενέργεια στα κυκλώματα: μέσα από τα ηλεκτρικά και μαγνητικά πεδία, με απόλυτη συνέπεια προς τις εξισώσεις του Maxwell και το διάνυσμα Poynting. Δεν χρειάζεται κβαντική θεωρία για να εξηγηθεί – μόνο κλασική ηλεκτροδυναμική.
Με λίγα λόγια
Θέμα Επιστημονική εγκυρότητα Διάδοση “σήματος” από διακόπτη σε λάμπα
Εν μέρει σωστό: εξαρτάται από το πεδίο, όχι από ροή ηλεκτρονίων
Σύγκριση με συγκοινωνούντα δοχεία
Ποιοτικά βοηθητική, αλλά ατελής φυσική αναλογία
Απόρριψη διανύσματος Poynting
Λάθος — είναι θεμελιώδες και ισχύει σε όλα τα στάδια
«Ακαριαία» μηδενισμός ρεύματος στο πηνίο
Λάθος — φυσικά μη εφικτό, προκαλεί μεταβατικά κύματα
Ανάγκη για κβαντική θεωρία για να εξηγηθεί αγωγιμότητα
Αληθές, αλλά δεν αναιρεί τη συνοχή της κλασικής ηλεκτροδυναμικής στα μακροσκοπικά φαινόμενα
;

Καλημέρα Δημήτρη.

Γιώργο, τις καρδούλες τις βλέπω, αλλά τα υπόλοιπα δεν τα καταλαβαίνω…
Δώσε επεξηγήσεις πρώτα και μετά βλέπουμε αν η ενέργεια μεταφέρεται μέσω του πεδίου ή μέσω του χαλκού 🙂

Διονύση θα επανελθω και με αλλες εικονες και με την θεωρια G.Komis

Καλημέρα παιδιά.
Ας το ελαφρύνουμε λίγο.
Ο Poynting και ο Διονύσης με ανάγκασε να ανέβω στο πατάρι.

https://i.ibb.co/k2HmznJL/2026-03-11-131322-1.png

https://i.ibb.co/TxFzc7zQ/2026-03-11-131355-1.png

H ιδέα εχει κλαπεί από You Tube πριν από χρόνια που στην Β λυκειου η επαγωγή ήταν στην υλη.
Δεν θυμάμαι λινκ. Η καλλιτεχνική επιμέλεια και η επεκταση της ιδέας δική μου.
Ανοιγμα διακόπτη. Βάζοντας τις καρδούλες πηνία που στα άκρα τους είχα συνδεσει led ανάμεσα στο πηνίο του κυκλωματος και στο πηνίο καρδούλα που δεν θυμαμαι αν συμμετείχε στο κύκλωμα τα led αναβαν.Ανάβουν αν πλησιασω και εξωτερικά. Αν απομακρυνω γύρω στα 0,5cm δεν ανάβουν.Έκανα κάποια πειράματα επίδειξης στον ηλεκτρομαγνητισμό κυρίως με δικές μου κατασκευές για να τους κινήσω το ενδιαφέρον.

https://i.ibb.co/9mTRJj8W/kard3.jpg

https://i.ibb.co/B2fq67JD/kard4-scaled.jpg

https://i.ibb.co/HfZ1Rgbg/kard5.jpg

Kαι γιατί αναβουν τα led κύριε?
Η δική μου θεωρία παιδια.
Όταν πλησιάζουν καρδούλες κοντά αρχίζουν να χτυπούν γρηγορότερα. Δηλ η συχνότητα ταλάντωσης αυξάνεται.Επίσης χτυπουν πιο δυνατά δηλ ο ρυθμός εκπομπης ενέργειας υπό μορφή ηλεκρτομαγνητικών κυμάτων ή κατά αλλους φωτονίων ίδιας συχνότητας με την συχνότητα ταλάντωσης αυξάνεται. Κι όταν πλέον ερωτεύονται οι καρδούλες, ανάβουν.Τα αγορια άνοιγαν διάπλατα τα μάτια τους και τα κοριτσάκια έπεφταν στα πατώματα.
Ομολογώ ότι προτιμούσαν αυτή τη θεωρία απο την του Faraday. Eπίσης όταν με συναντούν τη δική μου θεωρία την θυμούνται….

Συνεπώς η θεωρία G.Komis είχε και πειραματική επιβεβαίωση!!!
Καθόλου άσχημα…

Διονύση η ερμηνεία που έδινα μπορεί να ήταν λανθασμένη. Το ρευμα ειναι συνεχές.Έκανα την υπόθεση οτι στο κύκλωμα που ειχα κατασκευασει υπήρχε κάποιος διακόπτης ηλεκτρονικός που ανοιγόκλεινε. Έτσι στο πηνίο εμφανιζόταν μεταβαλλόμενο μαγνητικο πεδίο και όταν πλησίαζαν τα πηνία καρδούλες λόγω επαγωγής άναβαν τα led.
Mετά που έφερες στην επιφάνεια το διάνυσμα του… Πούτιν σκέφτηκα μήπως μπορει να ερμηνευτεί έτσι. Πάντως στο κύκλωμα υπάρχει και led κι αυτό αναβει συνεχώς. δεν δείχνει να τρεμοπαίζει…

Καλημέρα Γιώργο. Δεν ξέρω τι μπορεί να περιείχε το κύκλωμά σου, αλλά και ένα ημιανορθωμένο ρεύμα να είχε, αυτό ήταν μεταβαλλόμενο!
Το ότι το Led άναβε, δεν μου φαίνεται ότι είναι παράλογο, Με συχνότητα 50Hz δεν βλέπουμε μεταβολή φωτοβολίας.
Άρα αθώος ο … Πούτιν, ενώ έτσι και αλλιώς αθώος είναι και ο έτερος, ο οποίος, όπως διαβάζω σήμερα δήλωσε
” Κάνουμε μια εκδρομή. Ξέρετε τι είναι εκδρομή; Πρέπει να κάνουμε ένα μικρό ταξίδι για να ξεφορτωθούμε μερικούς κακούς, πολύ κακούς ανθρώπους».
ΥΓ
Αφορμή για να μεταφέρω το … τελευταίο απόσπασμα Γιώργο.
Μην δόσεις και πολύ μεγάλη σημασία στην επιστημονική ερμηνεία που ανέφερα.
Απλή σκέψη του λέγοντος…

Καλημέρα Διονύση, πολύ διδακτική!
Ευχαριστούμε!

Αναφορικά με το bonus, η συγκεκριμένη ένταση δεν είναι εναλλασσόμενη…

Καλημέρα Διονύση και Μίλτο. Διονύση, αφού το πλαίσιο έχει αντίσταση, η τάση στα άκρα του δεν είναι διαφορετική από την Εεπ; Μίλτο αφού το ρεύμα στο bonus ερώτημα είναι μεταβλητό, δεν μπορούμε να μιλήσουμε για την ενεργό έντασή του;

Καλημέρα Μίλτο και Αποστόλη, σας ευχαριστώ για το σχολιασμό.
Μίλτο σε κάθε μεταβαλλόμενο ρεύμα μπορούμε να ορίσουμε ενεργό ένταση.
Αποστόλη, δεν τροφοδοτούμε με αυτό το πλαίσιο ένα εξωτερικό κύκλωμα με αντίσταση R, οπότε η τάση της θα είναι ίση με την ΗΕΔ μείον την πτώση τάσης πάνω στην εσωτερική αντίσταση του πλαισίου, Ε-ir.
Έχουμε μόνο ένα κλειστό πλαίσιο που μεταβάλλοντας τη ροή αναπτύσσεται ένα εναλλασσόμενο ρεύμα.

Καλησπέρα Διονύση. Μπήκες στα εναλλασσόμενα βλέπω. Εμείς είχαμε παγκόσμια ημέρα κατά της βίας έρχεται και εκδρομή, τη Δευτέρα θα κάνω περιστροφή αγωγού…
Πολύ ωραία η αντιπαράθεση στα δυο εναλλασσόμενα.
Για την ερώτηση που έβαλες.
Η περίοδος είναι Τ = 20s. Το ρεύμα όμως θερμαίνει μόνο για 10s. Βγαίνει Iεν = 1,41Α.

Καλημέρα και καλό Σαββατοκύριακο σε όλους!
Θα συμφωνήσω ότι θα μπορούσαμε να ορίσουμε (εμείς) ενεργό ένταση και στην περίπτωση αυτή, αλλά το σχολικό την ορίζει στην περίπτωση του εναλλασσόμενου.
Δεν θα ήθελα δηλαδή, κάτι τέτοιο να χρειαστεί να απασχολήσει τους μαθητές.

Καλό μεσημέρι Ανδρέα και σε ευχαριστώ για το σχόλιο.
Μακάρι κάτι να έβγαινε από το γιορτασμό της παγκόσμιας μέρας “κατά της βίας”, στις μέρες που περνάμε, αν και φοβάμαι ότι μένει μόνο το χάσιμο του μαθήματος.
Μίλτο γι΄αυτό το έβαλα ως bonus! Προφανώς το βιβλίο δεν θέτει τέτοιο ζήτημα, οπότε ούτε εγώ πιστεύω ότι είναι θέμα εξετάσεων.
Αλλά το να προβληματιστούν τα παιδιά για το τι μετράμε, όταν έχουμε γρήγορες μεταβολές της έντασης του ρεύματος με ένα θερμικό αμπερόμετρο, κέρδος θα είναι…

Γεια σου Διονύση, όμορφη άσκηση.

Kαλησπέρα παιδιά.
Κυριολεκτικά μιλώντας ορίζουμε την ενεργό ένταση εναλλασσόμενου ρεύματος. Όμως ο μηχανισμός εύρεσης μιας έντασης σταθερής τιμής (δεν είναι απαραίτητο να την ονομάσουμε ενεργό) που πρέπει να διαρρέει ωμικό αντιστάτη ώστε να εκλύεται ίδια θερμότητα στο περιβάλλον στο ίδιο χρονικό διάστημα με το μεταβαλλομενο ρεύμα ανεξάρτητα αν αλλάζει ή οχι η φορά της έντασης ειναι ίδιος.Εξ άλλου τον ωμικό αντιστατη δεν τον ενδιαφέρει η φορά.
Θυμάμαι από την εποχή των δεσμών ασκήσεις που ζητούσαν να βρεθεί η ενεργός ενταση ρεύματος ημιανορθωμένης τάσης ή πληρους ανορθωμένης τασης.
Επίσης. Αντιστάτης διαρρέεται από ρεύμα πχ
i = 4I + 2Iημ2π/Τ. Να βρεθεί η ενεργός ενταση.
Θυμάμαι και το συνηθες λάθος που γινόταν.
Διονύση ανεξάρτητα αν εχει το περιστρεφόμενο πλαισιο ή οχι αντίσταση ανεξάρτητα αν συνδέεται ή όχι με αντιστάτη η ΗΕΔ που εμφανίζεται δεν είναι ίδια?

Καλημέρα σας
Διονύση, ωραίο θέμα!
To πρόσθετο ερώτημα:
https://i.ibb.co/pBhNxP8p/2026-03-07-161833.png

Καλπό απόγευμα παιιδά.
Χρήστο, Παύλο και Γιώργο σας ευχαριστώ για το σχολιασμό.
Χρήστο σε ευχαριστώ και για την λύση του αναπάντητου ερωτήματος.
Γιώργο προφανώς η ΗΕΔ από επαγωγή είναι ίδια είτε το πλαίσιο στο οποίο αναπτύσσεται έχει αντίσταση είτε όχι.
Αυτό που μεταβάλλεται είναι ενδεχόμενη τάση εξόδου προς κάποιο εξωτερικό κύκλωμα.

Διονύση καλησπέρα.
Διδακτικό θέμα. Ξαφνιάζει αυτό με την τάση και την ισότητα με την Εεπ. Προσωπικά θα σύνδεα με εξωτερικό κύκλωμα.

Καλημέρα Χρήστο και καλή Κυριακή.
Σε ευχαριστώ για το σχολιασμό και την κατάθεση της διαφωνίας σου, η οποία αναδεικνύει και την αντίστοιχη διαφωνία του Αποστόλη, που μάλλον δεν κατάλαβα τη διαφωνία του…
Λοιπόν παιδιά και οι δύο δίκιο έχετε. Αν θέλουμε να είμαστε σωστοί πρέπει να αποφευχθεί η χρήση του όρου “εναλλασσόμενη τάση”, αφού ο όρος χρησιμοποιείται για να μας δείξει την τάση στα άκρα του πλαισίου, οι οποίοι θεωρούνται οι πόλοι της πηγής ΕΤ, με τους οποίους συνδέεται κάποια συσκευή.
Αλλά (για να δικαιολογηθώ…), γράφοντας μια άσκηση προσπαθώ να γράψω χρησιμοποιώντας τη γλώσσα που θα χρησιμοποιούσα και στην τάξη. Και αν δίδασκα στην τάξη παιδιά, συνειδητά θα χρησιμοποιούσα τον όρο, σε δεύτερο επίπεδο*, γιατί ο όρος ΗΕΔ από επαγωγή, διδάσκοντας εναλλασσόμενο ρεύμα, δεν βολεύει διδακτικά, δεν κολλάει στο κουτάκι που κτίζει ο μαθητής. Έτσι σαν μια “χαλαρή” έκφραση θα χρησιμοποιούσα τον όρο εναλλασσόμενη τάση, όπως χρησιμοποιούσα κατά το παρελθόν και τον όρο “επαγωγική τάση”, αντί του σωστού ΗΕΔ από επαγωγή.
**
Προσέξτε την έκφραση που έχω χρησιμοποιησει: “Να γίνει η γραφική παράσταση της ΗΕΔ από επαγωγή που αναπτύσσεται στο πλαίσιο, η εναλλασσόμενη τάση, σε συνάρτηση με το χρόνο,”
Η έκφραση μετά το κόμμα, δεν έρχεται σαν διευκρινιστική; Σαν δευτερεύουσα;

Τελικά είπα να ρωτήσω την “μεγάλη μας φίλη”:
πόσο σωστό είναι να χρησιμοποιείται η έκφραση:
  “Να γίνει η γραφική παράσταση της ΗΕΔ από επαγωγή που αναπτύσσεται στο πλαίσιο, η εναλλασσόμενη τάση…”,
Το Gemini είπε
Η έκφραση αυτή είναι επιστημονικά ακριβής και συνηθισμένη στα σχολικά και πανεπιστημιακά εγχειρίδια Φυσικής, αλλά περιέχει δύο διαφορετικούς όρους που περιγράφουν το ίδιο φαινόμενο από ελαφρώς διαφορετική σκοπιά.
Ας δούμε γιατί είναι σωστή και τι ακριβώς σημαίνει κάθε κομμάτι της:
1. «ΗΕΔ από επαγωγή» (Ηλεκτρεγερτική Δύναμη)
Ο όρος αυτός αναφέρεται στην αιτία της κίνησης των ηλεκτρονίων.

• Σύμφωνα με τον νόμο του Faraday, η μεταβολή της μαγνητικής ροής «γεννά» μια ηλεκτρεγερτική δύναμη.
• Ονομάζεται «δύναμη» (αν και στην πραγματικότητα είναι διαφορά δυναμικού/ενέργεια ανά μονάδα φορτίου) γιατί είναι η «πηγή» που θέτει σε κίνηση το ρεύμα στο πλαίσιο.

2. «Εναλλασσόμενη τάση»
Ο όρος αυτός περιγράφει τη μορφή και το αποτέλεσμα.

• Επειδή η ροή στο σχήμα σου αυξομειώνεται (γίνεται θετική και αρνητική), η ΗΕΔ που παράγεται αλλάζει συνεχώς πολικότητα (φορά).
• Οποιαδήποτε τάση αλλάζει περιοδικά φορά και τιμή ονομάζεται εναλλασσόμενη.

Είναι πλεονασμός;
Στην πρόταση που παρέθεσες, η χρήση και των δύο όρων λειτουργεί επεξηγηματικά. Είναι σαν να λέει: «Σχεδίασε την ΗΕΔ (που είναι το φαινόμενο της επαγωγής) η οποία στην προκειμένη περίπτωση αποτελεί μια εναλλασσόμενη τάση».

Καλημέρα Διονύση. Η απάντησή σου εδώ προσωπικά με κάλυψε, οπότε δεν χρειάζεται να δικαιολογηθείς 🙂
Απλά με αφορμή τη συγκεκριμένη, είναι καλό να προσέχει ο μαθητής τη διαφορά Η.Ε.Δ. και τάσης, όταν η πηγή τροφοδοτεί εξωτερικό κύκλωμα.

Κάτι δεν μου αρέσει στη λύση της ΤΝ στο Β2:
Το φορτίο μειώνεται μέχρι να πιάσει οριακή ταχύτητα, οπότε Β.υ.L = q/C και όχι
Β.υ.L= qo/C.
Ελπίζοντας να μην έχω λάθος:
https://i.ibb.co/b5X2P92n/23.png

Πάντως αν έχω λάθος θα είναι στις πράξεις από τα πολλά κόπυ – πέηστ.

Μου άρεσε το θέμα.

Γιάννη είσαι πιο εξελιγμένο μοντέλο από το free της ΑΙ

Το GPT 5.2 pro συμφωνεί μαζί σου

Συμφωνώ Γιάννη.
Και εγώ στο ίδιο αποτέλεσμα καταλήγω…

Γιαννη λυπαμαι που θα σε στεναχωρησω αλλα αν δεν κλεισει ο ανοιχτος διακοπτης,οταν το συστημα τοποθετηθει εντος του μαγνητικου πεδιου,δεν προκειται να γινει τιποτα απο αυτα που γραφεις 🙂 . Θα μου πεις εννοειται οτι θα κλεισει. Και για μενα εννοειται οτι μια εκφωνηση πρεπει να ειναι σωστα γραμμενη.Τον διακοπτη τι τον εβαλε?

Τελικά και οι λύσεις που θα παίρνουμε από το ChatGpt θα έχουν …. ταξικό πρόσημο;

Καλησπέρα παιδιά.
Κωνσταντίνε δεν το πρόσεξα αυτό.

Είδα και εγώ τη σελίδα 150 και τη λύση που παρέθεσες.
Οι προσεγγίσεις αυτές είναι κάτι που συνηθίζει ο Στέφανος Τραχανάς στα παραδείγματα που χρησιμοποιεί.
Είμαι περίεργος αν στην προτεινόμενη λύση θα απαιτήσουν ακρίβεια Δx = 10 m όπως η ΤΝ.

Γιάννη, δεν ξέρω πόσο εύκολο είναι ένας μαθητής να βάλει Δs=10^-4m, αλλά και αβεβαιοτητα όση η ακτίνα του κύκλου, δείχνει πλήρη διαστρέβλωση της λογικής της αβεβαιότητας…

Δεν είναι εύκολο για δυο λόγους.

Είναι πολύ σύνθετη σκέψη το να σκεφτείς ότι αν χαράξεις στη άμμο έναν κύκλο 10 μέτρων θεωρείς τεράστια επιτυχία το να ξεφύγεις 1 χιλιοστό.
Αν σκαλίζεις κόσμημα είναι αποτυχία το να ξεφύγεις 1 χιλιοστό.
Ακόμα χειρότερα αν ξεφύγεις 1 χιλιοστό από την ακτίνα του Μπορ.

Επίσης το βιβλίο δεν έχει ξεκαθαρίσει τι είναι η διασπορά και τα παιδιά έχουν μείνει με την εκτύπωση ότι είναι το εύρος του πεδίου τιμών. Δηλαδή αν τα ύψη μιας ομάδας μπάσκετ είναι από 1,90 ως 2,10 νομίζουν ότι η διασπορά είναι 20 πόντοι ενώ είναι μικρότερη ακόμα και από τους 10 πόντους. Έτσι θα θεωρήσουν ότι Δx = 10 m ή ακόμα χειρότερα τα 20 m.

Τι συνέβη;
Πήραν το θέμα από το βιβλίο;
Τι απάντηση θα προκριθεί δεν ξέρω.

Προσωπική κριτική θεμάτων1ο Θέμα  Αξιόλογο και συμβατό με τους στόχους του διαγωνισμού.Ατυχής έκφραση: «ώστε η επιβλαβής μικροκυματική ακτινοβολία να μην διαφεύγει στο περιβάλλον»Στη Φυσική διακρίνουμε:·    Ιονίζουσες ακτινοβολίες (υπεριώδης υψηλής ενέργειας, ακτίνες Χ, γ)Μπορούν να προκαλέσουν ιονισμό και βλάβες στο DNAΕίναι εγγενώς επικίνδυνες·   Μη ιονίζουσες ακτινοβολίες (ραδιοκύματα, μικροκύματα, υπέρυθρη, ορατό)Δεν προκαλούν ιονισμόΔεν είναι επικίνδυνες λόγω κβαντικής ενέργειαςΤα μικροκύματα ανήκουν στις μη ιονίζουσες.Η διατύπωση: «επιβλαβής μικροκυματική ακτινοβολία»είναι απόλυτη και επιστημονικά ατελής  .Θα έπρεπε είτε να είναι:«ώστε η μικροκυματική ακτινοβολία να μην διαφεύγει στο περιβάλλον»είτε«ώστε να αποφεύγεται η διαρροή μικροκυμάτων που θα μπορούσαν να προκαλέσουν θέρμανση ιστών»2ο ΘέμαΒ1. Η στοιχειώδης απαίτηση ίσων ευκαιριών σε όλους τους διαγωνιζόμενους επιβάλλει να μην υπάρχει θέμα κβαντομηχανικής τουλάχιστον στην Α’ φάση του Διαγωνισμού, ειδικά δε όταν αυτό είναι από την τελευταία διδακτέα παράγραφο. Αυτό το γνωρίζει και ο πρωτοδιόριστος εκπαιδευτικός. Κανένα σχολείο στις 5 Μάρτη, δεν οφείλει να έχει ολοκληρώσει την ύλη. Ατυχέστατη επιλογή, λυπάμαι για την επιλογή.Β2. Εντελώς εκτός διδακτικής κουλτούρας. Κρίμα για μαθητές που προσήλθαν με καλή διάθεση, έχοντας αφιερώσει χρόνο από την προσωπική τους νεανική ζωή και βρέθηκαν αντιμέτωποι με θέμα του οποίου ο μαθηματικός φορμαλισμός απέχει παρασάγγας από όσα έχουν διδαχτεί . 3ο ΘέμαΔύο τροχαλίες αμελητέων μαζών, δύο ελατήρια αμελητέων μαζών, ένα νήμα αμελητέας μάζας συνευρέθησαν για να θέσουν σε ταλάντωση ένα σώμα βάρους w. Περαστικά μας.Ο ατυχέστατος συνδυασμός τροχαλία Ο1–ελατήριο κ2  με τροχαλία Ο2–ελατήριο κ1 ελπίζω να ήταν αβλεψία και όχι σκόπιμος. 

Ανέβασα στο σώμα της ανάρτησης και την κριτική των θεμάτων από την ΑΙ

Όπως εύκολα προκύπτει, οι γνώμες μας είναι αντίθετες

Όσον αφορά το θέμα με την αβεβαιότητα, δίνω το αντίστοιχο πρόβλημα από το βιβλίο του Στέφανου Τραχανά “Κβαντομηχανική Λυκείου”:

Άσκηση 5.3. Σας γεννάται κάποια στιγμή η εξής απορία: «Μα, καλά, αφού τα ηλεκτρόνια είναι μικροσκοπικά σωματίδια —κι αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο δεν μπορούν να κινηθούν πάνω στις τροχιές που τους λέει ο Μπορ στο άτομο του υδρογόνου— τότε πώς γίνεται και κινούνται πάνω σε κυκλικές τροχιές, ας πούμε όταν εισέρχονται σ’ ένα ομογενές μαγνητικό πεδίο κάθετα στις δυναμικές γραμμές του;»
Για να σκεφτείτε πάνω σ’ αυτό το ερώτημα, υποθέστε ότι μιλάμε για ένα κύκλοτρον —εκείνα τα «αρχαία» της δεκαετίας του 1950—, και σας λέει κάποιος ότι, υπό την επίδραση ενός μαγνητικού πεδίου, το ηλεκτρόνιο σ’ ένα τέτοιο μηχάνημα εκτελεί κυκλική κίνηση με ακτίνα 10 m, και ότι η ταχύτητα περιφοράς του είναι περίπου το ένα εκατοστό της ταχύτητας του φωτός. Είναι άραγε συμβατή η ύπαρξη μιας τέτοιας τροχιάς με την αρχή της αβεβαιότητας ή μήπως πρόκειται για… αστικό μύθο;
Υπόδειξη: Σκεφτείτε ότι το μέγεθος της τροχιάς επιτρέπει τώρα να είμαστε πιο χαλαροί ως προς την ακρίβεια Δs που απαιτούμε στον προσδιορισμό της θέσης του ηλεκτρονίου πάνω στην τροχιά του, αν πράγματι αυτή υπάρχει.
Λύση: Χάρη στην υπόδειξη, η άσκηση είναι τελικά πολύ απλή. Διότι για ένα ηλεκτρόνιο που κινείται πάνω σ’ ένα κύκλο ακτίνας 10 m (και με περίμετρο λίγο πάνω από 60 m) το να γνωρίζεις τη θέση του με ακρίβεια ενός χιλιοστού σού φτάνει και σου… περισσεύει! Κι αν θεωρείτε ότι είμαστε πολύ χαλαροί, ας την κάνουμε ένα δέκατο του χιλιοστού. Δηλαδή Δs ≃ 10⁻⁴ m.
Με αυτά τα δεδομένα θα έχουμε
https://i.ibb.co/3YM5hv95/2026-03-07-072527.png
Μεγάλη αβεβαιότητα, ίσως θα σκεφτείτε. Συγκρινόμενη όμως με τη δοθείσα ταχύτητα περιφοράς του ηλεκτρονίου
https://i.ibb.co/8nDGySQc/2026-03-07-072615.png
είναι μια αβεβαιότητα της τάξης του ένα στα τρία εκατομμύρια! Με το τραπεζικό ανάλογο να είναι τώρα το εξής: Να έχεις 3 εκατομμύρια ευρώ στον λογαριασμό σου με αβεβαιότητα μισό ευρώ προς τα πάνω ή μισό ευρώ προς τα κάτω!!! Μάλλον μπορείς να ζήσεις μ’ αυτή τη φριχτή απροσδιοριστία στα οικονομικά σου! Οπότε το συμπέρασμα για το ηλεκτρόνιο στο κύκλοτρό μας είναι σαφές. Παρότι μικροσκοπικό σωματίδιο, δεν έχει…
κανένα πρόβλημα να κινηθεί πάνω σε μια τροχιά μακροσκοπικών διαστάσεων. Η αρχή της αβεβαιότητας δεν το απαγορεύει. Η κλασική φυσική εφαρμόζεται άνετα και σε μικροσκοπικά σωματίδια που κινούνται σε μακροσκοπικές τροχιές. Πρόβλημα υπάρχει μόνο όταν τα μικροσκοπικά σωματίδια καλούνται να κινηθούν σε τροχιές μικροσκοπικής κλίμακας. Τότε η έννοια της τροχιάς καταρρέει και τα σωματίδια πρέπει να περιγραφούν ως «κβαντικά κύματα». Δηλαδή ως κύματα πιθανότητας, που μας λένε πόσο πιθανό είναι να βρούμε το σωματίδιο εδώ ή εκεί.

Καλημέρα Γιώργο. Δύο πράγματα πάνω στην λύση σου.
1) Μπορείς από εδώ και πέρα να χρησιμοποιείς το τετράδιο με τις γραμμές;
Είναι τα πιο ευανάγνωστα και όμορφα σχόλια που έχεις ανεβάσει!
2) Όταν πάμε να λύσουμε τη διαφορική, δεν παίρνουμε έτοιμη την μισή λύση… Αντικαθιστάς από την αρχή το φορτίο, σαν να γνωρίζεις την εκθετική μείωσή του, ενώ νομίζω πρέπει να το απαλείψεις ώστε να μείνει μόνο ταχύτητα και επιτάχυνση και αυτή να λύσεις.
Βέβαια υποψιάζομαι ότι τελικά (δεν το έκανα), εκθετική μεταβολή για το φορτίο θα έχουμε, αλλά όχι την εξίσωση που παίρνεις εξαρχής, αφού δεν θα μηδενιστεί το φορτίο του πυκνωτή.

Καλημέρα παιδιά.
Θοδωρή δεν βλέπω αντίθεση των σχολίων σου με αυτά της ΤΝ Β’ .
Τα θέματα είναι (όπως σωστά λες) εκτός σχολικής πραγματικότητας αλλά (ίσως) μπορούν να επιλέξουν ιδιαίτερα ταλαντούχους μαθητές.
Θα φανεί στα αποτελέσματα.

Kαλημερα σε ολους. Δικιο εχει ο Διονυσης στην Νο 2) παρατηρηση του. Εγω την εκανα ως εξης: Kατασκευαζω ενα συστημα δυο διαφορικων εξισωσεων με αγνωστους τα υ(t) και q(t). Δεν χρειαζεται να λυθει αναλυτικα το συστημα διοτι ενδιαφερομαστε μόνο για τις οριακες τιμες. Ολα αυτα με την προυποθεση οτι ο ανοιχτος διακοπτης καποια στιγμη κλεινει,διοτι ειμαι μυστηριος και δεν μου αρεσει το αρπα κόλα στις διατυπωσεις. Ελπιζω να ειναι νοικοκυρεμενη η παρουσιαση και να πλησιαζει εστω και λιγο τα στανταρτ του Κωστα Ψυλάκου 🙂

https://i.ibb.co/TBvVP8v1/336.jpg

Ξέχασα να καλημερίσω την παρέα. Συγνώμη γι αυτο. Κωνσταντίνε και γω έψαχνα αρκετά δευτερόλεπτα να δω πότε κλείνει ο διακόπτης….

Μια γενική λύση και από μένα και ένα σχόλιο. Τα θέματα τέτοιου είδους προσωπικά μου αρέσουν αλλά δεν νομίζω ότι είναι κατάλληλα για να αναδειχθεί το ταλέντο και η ικανότητα φυσικής σκέψης για ένα μαθητή λυκείου. Κυρίως εξετάζουν την ικανότητα μαθηματικών ελιγμών. Η φυσική του θέματος τελειώνει με την γραφή της αρχικής εξίσωσης την οποία μπορούν θεωρώ να γράψουν πολλοί καλοί μαθητές.

https://i.ibb.co/DPN3zNdc/Lysh-B2-Arist-1772883425-081.jpg

Βάζεις καλό θέμα Σπύρο.
Στην Επαγωγή είναι οικεία σε κάποιους μαθητές μια τεχνική:
Βγάζουμε μια σχέση του τύπου dA/dt =C.dΓ/dt και μετά λέμε:
dA =C.dΓ=>ΣdA=C.ΣdΓ=> ΔΑ=C.ΔΓ.

Έτσι επιβραβεύουμε την εκπαίδευση, την προετοιμασία, την τυποποίηση.
Χειρότερη κατά πολύ η εικόνα στα “πειραματικά” θέματα που έχουν γίνει μαστ από σχετικά πρόσφατη μόδα.
Τα θέματα που αναδεικνύουν ποιος έχει καλή σκέψη έχουν λιγότερους μαθηματικούς χειρισμούς και είναι πιο πρωτότυπα.

Με εξαίρεση τα “πειραματικά” θέματα και σε μένα άρεσαν.

Καλησπέρα σε όλους
Μου άρεσαν τα θέματα. Προκρίνω το 1ο μιας και δεν είναι δύσκολο και μαθαίνεις και πράγματα. Επίσης το δεύτερο πολύ καλό. Υπάρχει στο βιβλίο του Σ. Τραχανά “Κβαντομηχανική για το λύκειο”. Δεν έχω προλάβει να σχοληθώ με το τρίτο σχολαστικά
Συμφωνώ με το Θοδωρή ως προς την επιλογή του θέματος της κβαντικής.
Εγώ είμαι στην επαγωγή και πάω εναλλασσόμενα.

Ναι Κωνσταντίνε, “νοικοκυρεμενη η παρουσιαση και να πλησιαζει εστω και λιγο αρκετά τα στανταρτ του Κωστα Ψυλάκου”

Βλέπω πως χειρόγραφα βάζεις και κανένα τόνο !!!!!!

Φυσικά θα συμφωνείς πως η λύση που προτείνεις δεν αναφέρεται σε μαθητές Λυκείου

Στο θέμα της κβαντομηχανικής θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ο τύπος ΔΕ Δt >= h/2π;( Προσωπικά απλώς βρήκα την περίοδο και αντικατέστησα στον τύπο)
Επίσης στο θέμα του στερεού για την απόδειξη του τύπου γίνεται να χρησιμοποιηθούν οι επιταχύνσεις;

Καλησπέρα Γιάννη, θυμίζω την ανάρτηση του Ανδρέα

“Ένα μαζεματάκι στην επαγωγή”

Τα έχει όλα και συμφέρει…. Ας διαβαστούν και τα σχόλια

Δεν καταλαβαίνω όμως τί υποστηρίζεις…Αντιγράφω από το σχόλιό σου:

“Στην Επαγωγή είναι οικεία σε κάποιους μαθητές μια τεχνική:
Βγάζουμε μια σχέση του τύπου dA/dt =C.dΓ/dt και μετά λέμε:
dA =C.dΓ=>ΣdA=C.ΣdΓ=> ΔΑ=C.ΔΓ.

Έτσι επιβραβεύουμε την εκπαίδευση, την προετοιμασία, την τυποποίηση.”

Με βάση αυτό δεν μπορεί να σου άρεσαν τα θέματα.

Το Θέμα Β είναι που θα κρίνει το αποτέλεσμα….

Να θυμίσω επίσης και μία ακόμα ανάρτηση του Ανδρέα

“Θυμάται κανείς τον πυκνωτή;”

22/4/2020

Εγώ απλά δεν θέλω να θυμάμαι εκείνη την άνοιξη

Καλησπέρα σε όλους.
Για το θέμα της Κβαντομηχανικής:

Μία άσκηση του Σ. Τραχανά

Η προτεινόμενη απάντηση δίνεται από τον Διονύση στο σχόλιο παραπάνω.

Κωνσταντίνε, δεν έχω κάτι να απαντήσω σε αυτό που ρωτάς. Όμως θέμα “στερεού”
δεν υπήρχε στις εξετάσεις. Οι άμαζες τροχαλίες, τα ιδανικά άμαζα ελατήρια και το άμαζο νήμα με τις πολλές καμπύλες και το κρεμασμένο σώμα στο ελεύθερο άκρο,
για ταλάντωση ετοιμάστηκαν…

Καλά αποτελέσματα να έχεις

Μίλτο, μετά τον Αριστοτέλη του 2024 “έπιασες” και φέτος θέμα….

Σύμπτωση που επαναλαμβάνεται, παύει να είναι σύμπτωση….

Του χρόνου θα προτείνω στους μαθητές μου να ξεψαχνίσουν όλες τις πιο
“ψαγμένες” αναρτήσεις σου

Προσωπικά το θέμα με τις τροχαλίες όταν το είδα,το καταλαβα ως συνδυασμός στερεού με ταλάντωση,γιατί αρχικά έλεγε ότι ισορροπεί,οπότε πήγα να βρω σχέσεις τάσεων του νήματος με το βάρος του Σ.
Πάντως στην κβαντομηχανική μπορεί να χρησιμοποιηθεί η σχέση που ανέφερα στο παραπάνω ποστ ;

Γιάννη, υπάρχει τεράστια απόσταση ανάμεσα στη δική μου θέση και σε αυτή της ΑΙ,
η οποία επικροτεί τα θέματα.

Υπάρχει μία τεράστια διαφορά. Η ΑΙ δεν διδάσκει μαθητές, δεν βιώνει αγωνίες και συναισθήματα. Η ΑΙ είναι περίκλειστη στην ψυχρή τεχνοκρατική λογική των prompts (Στην Τεχνητή Νοημοσύνη (AI), το prompt (προτροπή/εντολή) είναι το κείμενο, η ερώτηση ή η οδηγία που δίνει ο χρήστης σε ένα μοντέλο AI για να εκτελέσει μια συγκεκριμένη εργασία)

Είναι όπως κάποιοι υπουργοί οικονομικών που κοιτώντας οικονομικούς δείκτες βαυκαλίζονται πως η οικονομία πάει καλά, αδιαφορώντας αν “ο μισός πληθυσμός δεν βγάζει τον μήνα”…. ή όπως οι γιατροί που μετά την χειρουργική επέμβαση, βγάζουν ανακοίνωση πως “όλα έγιναν με βάση το ιατρικό πρωτόκολλο, αλλά ο ασθενής απεβίωσε”

Ένας διαγωνισμός δεν μπορεί να είναι αποκομμένος από την σχολική πραγματικότητα. Δεν επιτρέπεται να ζητάς θέμα που γνωρίζεις πως ακόμα δεν έχει διδαχθεί στα σχολεία. Δηλαδή σε ποιους απευθύνεσαι;

Πολύ θα ήθελα μία απάντηση από τους υπεύθυνους του διαγωνισμού που είμαι σίγουρος πως διαβάζουν το υλικονετ…

Το θέμα Β τί ακριβώς εξετάζει; Αν ξέρουν διαφορικές, αν ξέρουν ολοκληρώματα ή αν ξέρουν τυποποιημένες συνταγές;

Επίσης θα ήθελα μία απάντηση από τους υπεύθυνους του διαγωνισμού

Θέλεις να εξετάσεις γνώση; Βάλε διαδοχικά ερωτήματα:
1) Γράψε την εξίσωση κίνησης
2) Γράψε την εξίσωση που συνδέει τις τάσεις στην αγώγιμη διαδρομή
3) Περιέγραψε τί πιστεύεις για την κίνηση του αγωγού.
4) Τί θα ισχύει στο κύκλωμα όταν αποκτήσει οριακή ταχύτητα
5) Δώσε πιθανές απαντήσεις που μπορούν με λογικούς συλλογισμούς να απορριφθούν πλην μίας

Τρόποι να γίνει το θέμα “φιλικό” χωρίς να χάσει την αξιοπιστία του υπάρχουν….

Οι μαθητές ξέρουν πως στον Αριστοτέλη θα φάνε τα μούτρα τους κατά πλειοψηφία γιατί το περιβάλλον της εξέτασης είναι αφιλόξενο.

Κάτι ανάλογο δεν ισχύει σε διαγωνισμούς της ΕΜΕ.

Ξεκινάνε με τον “Θαλή”, προσιτός στην πλειοψηφία των ταλαντούχων μαθητών, ακολουθεί ο “Ευκλείδης” όπου πάλι το επίπεδο δυσκολίας είναι λογικό και όσοι συνεχίσουν φτάνουν στον “Αρχιμήδη” όπου λογικά πλέον η δυσκολία είναι αυξημένη…

Όμως, μένει η ικανοποίηση από τους πρώτους δύο διαγωνισμούς, πως όποιος ενδιαφέρεται κάτι επιτυγχάνει…

Τι υποστηρίζω Θοδωρή;
Είναι καλόγουστα τα θέματα. Περιορίζομαι στα θεωρητικά βέβαια μη εκτιμώντας τα «πειραματικά» θέματα. Δεν ήταν υπερπαραγωγές τουλάχιστον.
 Θα προτιμούσα να μην επιβραβεύονται διδαγμένες τεχνικές που κάποιος προικισμένος μπορεί να μην έχει διδαχτεί.
Θα προτιμούσα να επιβραβεύεται η σκέψη και όχι οι πράξεις. Αυτό δεν έχει επικρατήσει όπως βλέπουμε στις περισσότερες ασκήσεις και αναρτήσεις.
Άλλο πράγμα η επιβράβευση του διαβασμένου σε Προαγωγικές ή Πανελλαδικές και άλλο η αναζήτηση και πρόκριση αυτού που είναι «πρόμπλεμ σόουλβερ» (Ελληνιστί).
Όμως δεν χαρακτηρίζω κακόγουστο ή έστω «όχι καλόγουστο» κάτι που διαφέρει από τις προτιμήσεις μου.
Μένει να φανεί αν τα θέματα ήταν αποτελεσματικά, δηλαδή αν έκαναν καλά τη δουλειά της επιλογής.

Γιάννη, επειδή δεν κόψανε νήμα, δεν σημαίνει ότι είναι “πετυχημένα” τα θέματα.

Του χρόνου λοιπόν, να προτείνω στους μαθητές που με ρωτάνε:

-Διαβάστε διαφορικές

-Σκεφτείτε πονηριές για να αποφύγετε τις διαφορικές

-Το σχολείο και εμένα, γράψτε μας στα παλαιότερα των υποδημάτων σας γιατί δεν είμαστε αρκετά καλοί ώστε τέλος Φλεβάρη να σας έχουμε τελειώσει ΟΛΗ την ύλη,
γιατί πρέπει να πέσει θέμα κβαντομηχανικής, αφού το νέο ΠΣ στην Γ’ Λυκείου,
περιέχει 50% κβαντομηχανική

-Αν θέλετε να περάσετε στην επόμενη φάση, προπονηθείτε στην μέθοδο ελαχίστων τετραγώνων και ας μην καταλαβαίνετε τί και γιατί το κάνετε

και τέλος….

-Ψάξτε αναρτήσεις του Μίλτου… μία παρά-μία χρονιά βρίσκει θέμα (το τελευταίο για πλάκα)

Να μην τους προτείνεις να διαβάσουν διαφορικές ούτε να εκπαιδευτούν σε πονηριές.
Ας έχουν το “γνώθι σαυτόν”.
Όταν έπαιζα μπάσκετ για την πλάκα μου με φίλους ήξερα πολύ καλά ότι δεν θα μπορούσα ποτέ να παίξω στον Ολυμπιακό.
Όπως η συμμετοχή στον Ολυμπιακό δεν είναι δικαίωμα ή έστω κάτι που οιοσδήποτε διεκδικεί έτσι και η συμμετοχή σε Ολυμπιάδα Φυσικής.

Πριν δούμε το γιατί δεν αντιφάσκει με σένα ας δούμε κάποια σωστά που είπες:
Θέλεις να εξετάσεις γνώση; Βάλε διαδοχικά ερωτήματα:
1) Γράψε την εξίσωση κίνησης
2) Γράψε την εξίσωση που συνδέει τις τάσεις στην αγώγιμη διαδρομή
3) Περιέγραψε τί πιστεύεις για την κίνηση του αγωγού.
4) Τί θα ισχύει στο κύκλωμα όταν αποκτήσει οριακή ταχύτητα
5) Δώσε πιθανές απαντήσεις που μπορούν με λογικούς συλλογισμούς να απορριφθούν πλην μίας

Βέβαια αυτό κάνεις αν θέλεις να εξετάσεις γνώση.
Αν όμως θέλεις να βρεις ένα ταλέντο;;

Η Φυσική αποτελεί κακό παράδειγμα και όχι γλαφυρό.
Θα προτιμήσω κάτι πιο γλαφυρό.
Αν θέλω να δω ποιος έχει γνώσεις επαρκείς στη Μυθολογία θα τον ρωτήσω για άθλους του Ηρακλή ή του Θησέα.
Αν θέλω να δω αν έχει καλές γνώσεις θα πάω στον Κάδμο.
Αν θέλω να δω αν μπροστά μου είναι κάποιος σαν τον Κακριδή θα τον ρωτήσω για τους Μολίονες, τον Πειρίθου και την Αλθέα.
Ερωτήσεις δηλαδή που δεν θα έκανα σε μικρούς μαθητές αν υπήρχε μάθημα Μυθολογίας και το δίδασκα εγώ.

Λιγότερο γλαφυρά παραδείγματα θα μπορούσα να αναφέρω στην Γεωμετρία και θα έκανα γκάφα ολκής αν έφερνα παραδείγματα στη Φυσική. Όμως το πνεύμα είναι αυτό.

Συζητούσα πριν χρόνια με ένα φίλο. Φιλότιμος άνθρωπος είχε προετοιμάσει μαθητές του για συμμετοχή στα προκριματικά της Ολυμπιάδας. Είχε τσαντιστεί με τα θέματα:
-Απογοητεύτηκαν τα παιδία! Τίποτα από αυτά που ξέρουν ή που τους είπα.
Του απάντησα πάλι με επιχειρήματα από τον πρωταθλητισμό.

Ένα ωραίο είχε πει ο Διονύσης. Ρώτησε ρητορικά:
-Εγώ δικαιούμαι ένα ολυμπιακό μετάλλιο;

Γιάννη μπερδεύεσαι νομίζω, η συγκεκριμένη εξέταση δεν αξιολογεί τους πέντε της Ολυμπιακής ομάδας. Αυτό θα γίνει στην 2η φάση, όταν επιλεγούν οι 40 ή κανονικά οι 50, αν τόσοι υπάρχουν με βαθμό > 50/100 Πέρυσι ήταν 38 αν θυμάμαι καλά…γιατί;;;;

Η συγκεκριμένη, είναι η πρώτη εξέταση που συμμετέχουν μαθητές επειδή κάτι “ένιωσαν” γι αυτή την πουτ@ν@ τη φυσική που όλοι την φοβούνται …

Πάντα, προϊδεάζω για τον βαθμό δυσκολίας και προτρέπω να πάρουν μέρος για την εμπειρία και την χαρά της συμμετοχής, χωρίς να έχουν να αποδείξουν τίποτα και σε κανέναν (πολύ περισσότερο στους εαυτούς τους)

Ξέρεις όμως, πως αυτό το “κάτι” όταν φας την χυλόπιτα γίνεται …. απέχθεια

Εκτός και αν …. το ζητούμενο είναι άλλο…. που δεν έχει νόημα να γράφουμε εδώ…

Αν το ζητούμενο είναι άλλο και γίνονται κουτοπονηριές δεν το ξέρω και δεν το αποκλείω.
Γιατί απογοήτευση και απέχθεια;
Κατά το 2000 μαθήτριά μου που πέρασε 3η στην Ιατρική Αθήνας (παθολόγος σήμερα) έδωσε στα προκριματικά της τότε Ολυμπιάδας και έβγαλε αν θυμάμαι καλά 9.
Και ήταν εκτός από άριστη μαθήτρια και άριστη πρόμπλεμ σόουλβερ.
Και φυσικά δεν έγινε τίποτα γιατί είχε το γνώθι σαυτόν.

Το γιατί η Φυσική είναι αντιπαθητικό μάθημα είναι ένα καλό θέμα που θα μπορούσε να ξαναμπεί στο Φόρουμ. Ίσως επειδή δεν είναι Φυσική αλλά ένα κατασκεύασμα περίεργο. Μια μετάλλαξη της Φυσικής.
Ίσως διότι τα θέματα έχουν πράξεις και ταλαιπωρία.
Ίσως διότι δεν ασχολούνται με φαινόμενα. Κλασικό παράδειγμα τα κύματα που αντί να ασχοληθούμε μ’ αυτά τα χρησιμοποιούμε ως προφάσεις για να κάνουμε Άλγεβρα και Τριγωνομετρία.

Ένας πειραματικός θα μας έλεγε ότι η Φυσική θα γίνει ελκυστική μόνο μέσα από πειράματα.

Κάποια στιγμή πρέπει να ξανανοίξει η συζήτηση.

Εντάξει Γιάννη, ξέρεις πως ο καθένας διαφημίζει την “πραμάτεια” του …

Δεν ισχυρίζομαι πως ο “εργατικός” πρέπει να πάει στην Ολυμπιάδα…

Ισχυρίζομαι πως ο “καψούρης” δεν πρέπει να φάει “χυλόπιτα”….

Υπάρχουν πολλοί τρόποι να πεις το ίδιο πράγμα…

Χυλόπιτα;
Ήμουν 11 χρονών όταν μου έθεσαν τον γνωστό γρίφο που καταλήγει στο:
-Αν ρωτούσα τον συνάδελφό σου ποια είναι η πόρτα που οδηγεί στην ελευθερία ποια θα μου έδειχνε;
Φυσικά δεν το βρήκα. Ούτε ενήλικος θα το εύρισκα. Έμαθα όμως να αντιμετωπίζω συναφείς λογικούς γρίφους.
Το φχαριστήθηκα. Θα μπορούσα να είχα απογοητευθεί ως εντεκάχρονος.

Στην Α’ Λυκείου που τότε λεγόταν Δ’ Γυμνασίου (Πρακτικό) τέθηκε στην τάξη το ερώτημα για το πότε θα ακινητοποιηθεί ένα μπαλάκι που σε κάθε αναπήδηση χάνει το μισό ύψος. Απάντησα εσφαλμένα “Ποτέ”. Ο Φυσικός ρώτησε:
-Έχετε κάνει γεωμετρικές προόδους;
-Όχι.
Σύντομα μάθαμε προόδους, ανακαλέσαμε το ερώτημα, μάθαμε και το παράδοξο του Ζήνωνα.
Επίσης το φχαριστήθηκα.

Μετά τα 50 έμαθα να λύνω (με διατήρηση στροφορμής ως προς σημείο επαφής και με ανάρτηση του Διονύση για την ώθηση της τριβής) προβλήματα στα οποία στην πλάγια κρούση υπάρχουν και τριβές. Μέχρι τότε τα θεωρούσα περίπου χαοτικά.
Αύριο θα μάθω κάτι που σήμερα δεν ξέρω.

Τα παιδιά πρέπει να καταλάβουν ότι “μαθαίνω” σημαίνει “μου λένε κάτι που δεν ξέρω”. Εγωισμοί δεν χωράνε εδώ.

Να διευκρινίσω προς αποφυγή παρεξηγήσεων, πως με τη φράση:

“Εκτός και αν …. το ζητούμενο είναι άλλο…. που δεν έχει νόημα να γράφουμε εδώ…”

δεν εννοώ οτιδήποτε έχει σχέση με συναλλαγή…

Εννοώ λανθασμένη αίσθηση της “Αριστείας”… πάντα κατά τη γνώμη μου και με κριτήριο όσα εισπράττω διδάσκοντας μαθητές που σε μεγάλο ποσοστό ενδιαφέρονται για τη φυσική

Γιάννη, σε ευχαριστώ για τη διάθεση διαλόγου, αλλά φοβάμαι πως δεν είμαστε συντονισμένοι στο ίδιο θέμα

Γράφεις:

“Τα παιδιά πρέπει να καταλάβουν ότι “μαθαίνω” σημαίνει “μου λένε κάτι που δεν ξέρω”. Εγωισμοί δεν χωράνε εδώ.

Αυτό κανείς δεν το αμφισβήτησε, αλλά δεν είναι το αντικείμενο της συζήτησης.

Να μιλήσουμε με αριθμούς…

Όταν στον “Θαλή” οι διακριθέντες πανελλαδικά είναι εκατοντάδες, στον “Ευκλείδη” οι μισοί από αυτούς …. στο ανάλογο επίπεδο του “Αριστοτέλη” οι διακριθέντες δεν μπορεί να είναι 38….

Ελπίζω τώρα να είναι πιο κατανοητό το πνεύμα όσων γράφω

Καλημέρα Διονύση. Ευχαριστώ. Εχεισ δίκιο, Στην προσπάθεια διορθωσης είδα μια πιο γρήγορη λυαη (και πολυ πιο απλύ και για μαθητές).
Για την αρχική λυση θα το ανεβασω διορθωμενο αργοτερα.https://i.ibb.co/fzH5Vmsr/mar-22.png

Η αναθεωρημενη λυση . Μετα απο την αρχη μοιαζει πολυ με αυτή του Σπύρου που την ειδα τώρα αλλά μια που την έγραψα..https://i.ibb.co/hRhvZ1qt/mar-23.png.

Μία λύση για το Β2 που έστειλε ο Γιάννης Μπατσαούρας χθες

https://i.ibb.co/d4ds5jGh/image.png

Η ίδια λύση και σε αρχείο

Ξαναβλέποντας το Β2 με χρονική απόσταση, βλέπω και ένα καλό…

Επιτέλους θα σταματήσει να διδάσκεται ο αστικός μύθος ότι το έργο της Laplace είναι ίσο κατά απόλυτη τιμή με την εκλυόμενη θερμότητα….

Παράλληλα οι διαγωνιζόμενοι θα μάθουν να διαβάζουν και όσα οι οδηγίες διδασκαλίας προτείνουν να μην διδαχθούν άρα οι μαθητές να μην ασχοληθούν όπως η λογική του παραδείγματος 5.3 στη σελίδα 191 και κατ’ επέκταση οι ασκήσεις 5.63, 5.64, 5.65

Έτσι δεν θα μιλάμε και εμείς για κατακερματισμένη ύλη…. ο αγώνας δικαιώθηκε…

Τώρα βέβαια, θα πει κάποιος πως και το 2023 στην Β’ φάση, του τελικού, υπήρξε κάποιο ανάλογο θέμα

https://i.ibb.co/GvVppBMz/2023.png

Μόνο που τότε ήταν Β’ φάση και η λογική της άσκησης ήταν “διδακτέα”

“Παράλληλα οι διαγωνιζόμενοι θα μάθουν να διαβάζουν και όσα οι οδηγίες διδασκαλίας προτείνουν να μην διδαχθούν άρα οι μαθητές να μην ασχοληθούν όπως η λογική του παραδείγματος 5.3 στη σελίδα 191 και κατ’ επέκταση οι ασκήσεις 5.63, 5.64, 5.65″
Είσαι σίγουρος ότι θα διδαχτούν οι μαθητές, την επόμενη χρονιά ασκήσεις με πηγή;

Ποιοι μαθητές Διονύση;

Αυτοί που προετοιμάζονται για πανελλαδικές όχι.

Όσοι θελήσουν να δοκιμάσουν την τύχη τους σε διαγωνισμό, οφείλουν να διαβάζουν
τα πάντα ΟΛΑ ….

Να κάνω μία μαντεψιά; Χρονοκυκλώματα R-C, φόρτιση, εκφόρτιση πυκνωτή….
Να ξεσκονίσουμε από τα ράφια τα βιβλία πριν το 1999

Ζητάω συγνώμη από τους θεματοδότες που η κριτική μου στο πειραματικό θέμα είναι αυστηρή, αλλά να γνωρίζουν ότι είναι καλοπροαίρετη.
Ειλικρινά δεν μπορώ να καταλάβω ποιες ικανότητες και γνώσεις των μαθητών προσπαθούμε ν’ αξιολογήσουμε μέσα από ένα τέτοιου είδους θέμα. Αξιολογούμε την κριτική του σκέψη; Την εμπειρία του στις πειραματικές δραστηριότητες; Μήπως τη γνώση του στη μεθοδολογία της Φυσικής επιστήμης; Την ικανότητά του να κάνει σωστά αριθμητικές πράξεις με το χέρι ή με τη βοήθεια κομπιούτερ; Την υπομονή του; Μήπως πρόκειται για μία διαστροφή που έχει γίνει πλέον παράδοση όπως και πολλές άλλες διαστροφές στη διδασκαλία της Φυσικής;

Αλλά για να επισημάνω πόσο ανούσιο είναι ένα τέτοιου είδους θέμα θα θέσω στο ίδιο πνεύμα ένα μαθηματικό πρόβλημα ως υποψήφιο για τον Πανελλήνιο Διαγωνισμό Μαθηματικών.

ΘΕΜΑ 4ο
Ο ΡΩΣΙΚΟΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΣ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΥ ΕΙΝΑΙ Ο ΠΑΡΑΚΑΤΩ:
Αν θέλουμε να πολλαπλασιάσουμε δύο αριθμούς
1.  Δημιουργούμε δύο στήλες: Γράφουμε τους δύο αριθμούς δίπλα-δίπλα.
2.  Αριστερή στήλη (Διαίρεση): Διαιρούμε τον αριθμό δια 2, αγνοώντας τα δεκαδικά ψηφία (ακέραια διαίρεση), μέχρι να φτάσουμε στο 1.
3.  Δεξιά στήλη (Διπλασιασμός): Διπλασιάζουμε τον άλλον αριθμό όσες φορές κάναμε τη διαίρεση στην πρώτη στήλη.
4.  Φιλτράρισμα: Διαγράφουμε όλες τις σειρές όπου ο αριθμός της αριστερής στήλης είναι ζυγός.
5.  Άθροισμα: Προσθέτουμε τους εναπομείναντες αριθμούς της δεξιάς στήλης.
Χρησιμοποιείστε τον παραπάνω αλγόριθμο και κάντε τους πολλαπλασιασμούς:
23 x 562 =                     1238 x 821 =              5681 x 7842 =              

Αναρτήθηκαν στο κύριο σώμα, οι ενδεικτικές Απαντήσεις της επιτροπής εξετάσεων, τα αποτελέσματα της Α’ Φάσης και το πρόγραμμα της Β’ Φάσης

Σε σύνολο 766 μαθητών τα πάνω από την βάση γραπτά εκτιμώ πως είναι 41,
αφού τις άλλες χρονιές στην Β’ Φάση διαγωνίζονταν 50 μαθητές με βαθμό
μεγαλύτερο, ίσο του 50/100.

Αυτό επιβεβαιώνει την κριτική που έκανα και την θέση που πήρα από την 1η μέρα.

Συγχαρητήρια σε όλα τα παιδιά που έλαβαν μέρος στο διαγωνισμό, καλή επιτυχία στα 41 παιδιά που συνεχίζουν.

Κάποια από αυτά τίμησαν με την παρουσία τους την εκδήλωση του σχολείου μας με την ομιλία του Στέφανου Τραχανά, όχι μόνο από το δικό μας σχολείο, αλλά και από το ΓΕΛ Νέου Ψυχικού και την Ευαγγελική Σμύρνης

«Λος Άλαμος … μια πολύ ευτυχισμένη περίοδος»

«.. για μένα, όσον αφορά την επιστημονική δουλειά, ήταν, χωρίς τις πολύ μεγάλες περιόδους απογοήτευσης και σύγχυσης που εμφανίζονται όταν δουλεύεις πάνω στα πιο σημαντικά προβλήματα»

Τί έχουμε εδώ;

Τον ήρωά μας να αποφεύγει να κατακρίνει τα «μεγάλα κεφάλια».

Ακόμα περισσότερο, τους βρίσκει πιο έξυπνους απ’ τον ίδιο. Τον Oppenheimer, τον Teller, κυρίως τον Bette.

Τον διευκολύνει το έργο στο Λος Άλαμος, που απαιτεί γρήγορους υπολογισμούς όπου παρακάμπτονται οι αναλυτικές μέθοδοι επίλυσης και υιοθετούνται οι αριθμητικές επιλύσεις, στις οποίες είναι σαΐνι.

Επειδή η πίεση του εγχειρήματος εστιάζει σε μικρά έργα που δοκιμάζονται άμεσα στην πράξη και όχι σε θεωρητικές συνθέσεις, όπως στο Princeton, που όφειλαν να υπακούσουν στην αξιωματική πειθαρχία των αυστηρών μαθηματικών.

Οι παρεμβάσεις σου Μερκούρη, αυτές που αποκαλείς «σημειώσεις», διευκολύνουν την ανάγνωση.

Σε αναμονή για τη συνέχεια του … θρίλερ.

Καλημέρα Μερκούρη.
— όταν ξαφνικά ακούστηκε ένας κρότος, ένας δυνατός κρότος σαν πυροβολισμός τουφεκιού κοντά και μετά ο βρόντος — μπρρμμμ, μπρρμμμ — γιατί όλο το υπόλοιπο διάστημα επικρατούσε σιωπή. Πάντα με εντυπωσίαζε η ακουστική. Η ακουστική έχει νόημα για μένα. Όχι τόσο όσο το οπτικό. Όταν άκουσα τη στιβαρότητα εκείνου του κρότου, από είκοσι μίλια μακριά, τότε κατάλαβα ότι αυτό το πράγμα ήταν κάτι σοβαρό και ενθουσιάστηκα.
Τότε Μερκούρη εγώ σταμάτησα την ανάγνωση…

Σε πρωτη σκεψη ίδια:https://i.ibb.co/pTzYRsf/mar5.png

Γιώργο η εκφώνηση λέει ότι είναι απολύτως ελαστικά σώματα.
Δηλαδή το διάγραμμα δύναμης είναι το αριστερό και όχι το δεξί:
https://i.ibb.co/m5mJGB5h/image.png
Απολύτως συμμετρικό.

Δεν λέει ότι είναι λεία.
Έτσι η ενέργεια δεν ξέρουμε αν διατηρείται.
(Καταλαβαίνεις ότι οι εικόνες δεν είναι σχήματα.)

Για αυτό είπα πρωτη σκεψη . Θεωρησα ότι ηταν λεια απλά δεν το ανεφερες.
Σε περίπτωση που δεν είναι λεία εχουμε στην ΑΔΜΕ ανισότητα αρα m1<m2

Θα μπορούσε να ισχύει αυτό που είπες.
Θα μπορούσε όμως να είναι λεία και ίσων μαζών.
Τι απαντάμε λοιπόν;

Για να δούμε τι είναι
Και για να παίξετε.

Ετσι που το θετεις το δευτερο.
Και για να εχουμε να λεμε: Λογω “βεβαρυμένου “παρελθόντος (απο την προηγούμενη ανάρτηση που θεωρησες δεδομενο το υψος του αμθρώπου 2m ) σε πρωτη σκεψη θεώρησα λεια τα σώματα. Βεβαια δεν είναι της ίδιας βαρύτητας αυτά τα δύο. Φανερό ότι η πρόθεση αυτης της ασκησης είναι οτι για χρησιμοποίηση της ΑΔΜΕ πρεπει να αναφερεται οπωσδήποτε ότι είναι και λεία τα σώματα.Καλο Βράδυ.

Δεν θεώρησα δεδομένο ένα ύψος 2 μέτρων.
Έβαλα D^2 =1 αντί D^2=0,81.
Δεν έγινε και κάτι στον υπολογισμό της δύναμης.

Ένα είναι η αναφορά “λεία”.
Ένα άλλο είναι το τι σημαίνει “ελαστική κρούση”.

Καλημέρα Γιάννη.
Ερμηνείες όρων! Το σχολικό νομίζω πάσχει ως προς αυτό και καλώς πράττεις.
Χρησιμότατο το ΙΡ!
“απολύτως ελαστικά” : επανέρχονται στο αρχικό σχήμα (μπορεί να είναι λεία ή όχι)
“ελαστική κρούση”: ισχύει η ΑΔΟ και Καρχ=Κτελ (στη διάρκεια συμβαίνει παρε δώσε μεταξύ Κ και U)
Για να είναι η κρούση ελαστική πρέπει:
τα σώματα να είναι ελαστικά και λεία σε οποιαδήποτε κρούση ,κεντρική η πλάγια
στη κεντρική δεν απαιτείται να είναι λεία
στην πλάγια αν υπάρχει τριβή η κρούση δεν θεωρείται ελαστική (αναπτύσονται μη κεντρικές δυνάμεις).
Αν λανθάνω κάπου ή αφήνω θολούρα …πες μου

Καλημέρα Παντελή.
Αλήθεια “Πότε μια κρούση είναι ελαστική;”
Όταν ο συντελεστής αποκατάστασης (η καλουμένη ελαστικότητα στο ineteractive physics) είναι 1 ή όταν διατηρείται η ενέργεια;;
Η διατήρηση της ενέργειας είναι ορισμός ή απλή παρουσίαση της μετωπικής κρούσης;
Μια παρουσίαση που θα μπορούσε να γίνει και με ωθήσεις αλλά ορθώς επιλέγεται η βολικότερη οδός για μαθητές;

Μη βγάζοντας άκρη προσέφυγα σε δύο τεχνητές νοημοσύνες.
Η πρώτη:
https://i.ibb.co/1Ybp49vM/1.png

Η δεύτερη:
https://i.ibb.co/tw6L02DW/2.png

Κατάλαβα ότι η ελαστικότητα θα παραμείνει εσαεί αμφίσημη.

Συνομιλώντας περισσότερο:
https://i.ibb.co/RT2z1HH3/1.png
https://i.ibb.co/wr2QjBNW/2.png
https://i.ibb.co/jvCDWz8k/3.png

Συνέχεια:
https://i.ibb.co/TM7TZwp4/4.png
https://i.ibb.co/Q7CqX9FB/5.png
https://i.ibb.co/d0QJ4Sdm/6.png

Και…
https://i.ibb.co/QFjYcPbg/7.png
https://i.ibb.co/xQCvZxR/8.png

Καλησπέρα Γιάννη . Ομορφη (αν και είναι πολύ εύκολη). Δεν δίνεις το υψος του ανθρώπου για το δευτερο ερωτημα.

Καλησπέρα Γιώργο.
Ευχαριστώ.
Το ακριβές ύψος χρειάζεται για να βρούμε την διάμετρο και την επιφάνεια της ομπρέλας.
Στις πράξεις έβαλα ότι έχει διάμετρο 1 μέτρο. Δεν πειράζει.
Μικρή απόκλιση έχουμε στον υπολογισμό της; δύναμης.

Αφιερωμένη στον Ανδρέα Ριζόπουλο, αφού η δική του ανάρτηση ΕΔΩ, μας θύμισε ότι υπάρχουν και αυτές οι ασκήσεις επαγωγής…

Καλημέρα Διονύση.
Αιφνιδιάζει κατ’αρχάς ,όμως το i) κάνει ενεργειακό νιάου -νιάου και πάμε στο ii) όπου έχουμε δυό γνωστά βγάζουμε το τρίτο με τον Ωhm και φτάνουμε στο iii) ! κολλάμε για λίγο μέχρι να μας έρθει η σχέση των ενεργειών FL και Wηλ και …ξεκολλάμε ,οπότε αφού φάγαμε το γαϊδαρο την ουρά θ’αφήσουμε;
Ωραίο θέμα
Ξέχασα ,διόρθωσε στην εκφώνηση την ένταση του ρεύματος σε 0,5 αντί ο,8Α

Καλημέρα. Διονύση το πλαίσιο είναι ακίνητο;

Καλημέρα !

Ωραίο θέμα Διονύση όπως και κάποια αλλά παρόμοια που έχεις φτιάξει στο παρελθόν.

Το ενεργειακό κομμάτι τόσο σε αυτές τις ασκήσεις όσο και στις κινήσεις των ράβδων μεσα σε ΟΜΠ χρειάζεται προσοχή. Διότι αν δεν έχει γίνει ανάλυση των ενεργειακών μετατροπών που συμβαίνουν και το έργο ποιών δυνάμεων είναι υπεύθυνο για αυτές καθώς και οι χειρισμοί που πρέπει να γίνουν καθιστουν τετοιου ειδους θέματα δύσκολα.

Εδώ η ανάλυση σου είναι λεπτομερής και ασχολείσαι με πολλά μεγέθη που έχουν ενδιαφέρον .

Καλημέρα παιδιά.
Εντυπωσιακή!!

Καλημέρα συνάδελφοι.
Παντελή, Δημήτρη, Κώστα και Γιάννη σας ευχαριστώ για το σχολιασμό.
Πντελή το μάτι σσου είδε το 0,8… εγώ το έγραψα αλλά μετά ξέχασα να το διορθώσω…
Δημήτη, θεώρησα αυτονόητο ότι το πλαίσιο είναι ακίνητο, αλλά αφού το επισημαίνεις, θα κάνω διευκρινιστική προσθήκη.

Καλημέρα σε όλους. Εξαιρετικό θέμα Διονύση!

Kαλημέρα παιδιά.
Μου αρέσουν αυτού του είδους οι ασκήσεις όπου φαίνεται και η χρησιμότητα της σύμβασης που κάνουμε περί βόρειου και νότιου πόλου.
Διονύση πήρες διατήρηση ενέργειας για το σύστημα.(κάνω το δικηγόρο του διαβόλου)
Με ΘΜΚΕ για μαγνήτη
1/2mvv = Wβαρ +Wδυν,μαγν
Wδυν μαγ <0
ΆραFμαγ με φορά πάνω
Αρα Fπλαισιου φορά κάτω.
Το έργο της δυναμης του μαγνητη κατα απολυτη τιμη δείχνει πόση ενεργεια μεταφέρθηκε κατά την πτώση του μαγνήτη απο το συστημα μαγνήτης-Γη στο πλαισιο που εκλυεται τελικά ως θερμότητα στο περιβάλλον.
Η ένταση Β του μαγνητικού πεδίου του μαγνήτη σε κάθε στοιχειώδη τμήμα σπείρας αναλύεται σε δυο συνιστώσες. Μια κατακόρυφη προς τα κάτω και μια οριζόντια προς τα έξω.
Λόγω της κατακόρυφης οι στοιχειώδεις F είναι οριζόντιες με φορά προς το κέντρο έχουν συνισταμενη 0.
Λόγω της οριζόντιας οι στοιχειωδεις F έχουν φορά προς τα κάτω. Η αντίδραση της Fμαγ.
Δεν βλέπω κύριε καμιά δύναμη μαγνητικής φύσης να κινεί τα ηλεκτρόνια αλλά ο αγωγός διαρρέεται από ρευμα.
Είναι επικίνδυνο να μιλάμε για
δράση – αντίδραση?
Ο μαγνήτης σε αυτή την χρονική διάρκεια φαίνεται να πλησιάζει και όχι να απομακρύνεται από το πλάισιο.
Βέβαια και να είχε περάσει από πλαισιο ενεργειακά δεν αλλαζει κάτι.
Επίσης όταν πλησιάζει η ένταση του μαγνητικού πεδίου αυξάνεται στην περιοχή του πλαισιου άρα dΦ/dt σίγουρα θετικό πέρα απο τις συμβάσεις που προφανώς απαιτείται να κάνουμε.

Γειά σου Διονύση. Έξοχη άσκηση που αν τεθεί σε εξετάσεις θα κάνει μεγάλη ζημιά! Θέλει την κατάλληλη εκπαίδευση και εμβάθυνση για να ανταπεξέλθει ο υποψήφιος.
Νάσαι καλά.

Καλό μεσημέρι Αποστόλη, Γιώργο και Πρόδρομε. Σας ευχαριστώ παιδιά για το σχολιασμό.
Γιώργο φοβάμαι ότι σε …χάνω!  
Όσον αφορά την εμφάνιση του επαγωγικού ρεύματος στον κυκλικό αγωγό, το δικαιολογούμε με βάση τη μεταβολή της μαγνητικής ροής, χωρίς να μιλήσουμε για το μη συντηρητικό επαγωγικό ηλεκτρικό πεδίο, λόγω μεταβολής της έντασης του μαγνητικού πεδίου, αφού δεν υπάρχει στην ύλη…
Η ανάλυσή σου για τη δύναμη Laplace στον κυκλικό αγωγό, με βρίσκει σύμφωνο.
Η δύναμη αυτή είναι κατακόρυφη με φορά προς τα κάτω, ενώ στο μαγνήτη ασκείται κατακόρυφη δύναμη προς τα πάνω, ίσου μέτρου. Βέβαια ο μηχανισμός δεν είναι ακριβώς ο ίδιος αφού ο μαγνήτης δεν είναι αγωγός που διαρρέεται από ρεύμα, αλλά πρέπει να χρησιμοποιήσουμε μαγνήτιση, μαγνητική διπολική ροπή…
Έτσι επιλέγω να μείνουμε στην δράση-αντίδραση, σαν μια «λογική» απάντηση.
Όσον αφορά την αύξηση της μαγνητικής ροής και το πηλίκο ΔΦ/Δt νομίζω ότι πρέπει πρώτα να ορίσουμε την κάθετη και μετά να απαντήσουμε (αλλιώς μιλάμε για απόλυτη τιμή).
Έτσι αν πάρουμε την κάθετη στο πλαίσιο με φορά προς τα πάνω η ροή γίνεται αρνητική, οπότε πλησιάζοντας ο μαγνήτης μεταβάλλεται π.χ. από -1Wb σε -3Wb συνεπώς ΔΦ=-2Wb και ΔΦ/Δt<0.

Πολύ ωραία άσκηση Διονύση.

Καλησπέρα σε όλους, το ερώτημα

γ) “Η δύναμη που δέχεται ο μαγνήτης από το πλαίσιο”

είναι σαφώς το δυσκολότερο. Εδώ η λύση είναι ενεργειακή P(F’L)=Pηλ γιατί η ηλεκτρική ενέργεια προέρχεται από ελάττωση της μηχανικής. Πολύ ωραίο και έξυπνο.

Σε ασκήσεις όμως όπως αυτή

https://i.ibb.co/YFt5mHBh/12.png

το τοπίο γίνεται θολό για τους μαθητές.

Πού οφείλεται η ενεργειακή μετατροπή;Η πηγή της ενέργειας δεν είναι μηχανική (δεν κινείται το πλαίσιο).
Η ενέργεια προέρχεται από το εξωτερικό αίτιο που μεταβάλλει το μαγνητικό πεδίο.

Το μεταβαλλόμενο μαγνητικό πεδίο δημιουργεί, σύμφωνα με τον νόμο Faraday:

ΣΕiΔliσυνθ=-dΦ/dt μη συντηρητικό ηλεκτρικό πεδίο στο χώρο.

Αυτό το επαγόμενο ηλεκτρικό πεδίο:

• “κυκλοφορεί” μέσα στο πλαίσιο
• δημιουργεί ρεύμα το οποίο παράγει θερμότητα

Δεν ξέρω αν όλα αυτά νομιμοποιούμαστε να τα ζητάμε ως θέματα, άσχετα αν οφείλουμε να τα διδάσκουμε

Ευχαριστούμε Διονύση

Εξαιρετική!!!

Καλημέρα σε όλους.

Διονύση στη λύση που παραθέτεις γράφεις:

“Η δύναμη που δέχεται ο μαγνήτης είναι η αντίδραση της δύναμης Laplace που ασκείται στο πλαίσιο, μέσω του έργου της οποίας ένα μέρος της ενέργειας του μαγνήτη μετατρέπεται σε ηλεκτρική ενέργεια στο πλαίσιο, η οποία στη συνέχεια θα μετατραπεί σε θερμική στην αντίσταση.”

Θα ήθελα να κάνω δύο επισημάνσεις που ίσως προλάβουν κάποιες παρανοήσεις:

1. Αν και η δύναμη που δέχεται ο μαγνήτης είναι αντίθετη από τη δύναμη Laplace που ασκείται στο πλαίσιο, δεν είναι αποτέλεσμα του 3ου νόμου του Νεύτωνα. Όπως αποδεικνύεται εδώ: Ισχύει ο 3ος Νόμος του Νεύτωνα για τις Δυνάμεις Laplace; – Πρότυπα Θέματα Φυσικής, δεν ισχύει ο 3ος νόμος του Νεύτωνα για τις δυνάμεις Laplace.

2. Το έργο της δύναμης Laplace δεν είναι πάντοτε ίσο με την μεταβολή της θερμικής ενέργειας σε κάθε κύκλωμα. Αυτό αποδεικνύεται εδώ: Η δύναμη Laplace και το έργο της και εδώ: B ΘΕΜΑ: Έργο της Laplace- Αντίσταση και Πηνίο – Υλικό Φυσικής – Χημείας.

Καλημέρα Θοδωρή, Χρήστο και Ανδρέα, σας ευχαριστώ για το σχολιασμό.
Ανδρέα, όσον αφορά την ισχύ του νόμου δράσης – αντίδρασης στον ηλεκτρομαγνητισμό, είναι ένα θέμα που το έχουμε συζητήσει στο παρελθόν. Υπάρχει πράγματι πρόβλημα για την άσκηση των δυνάμεων Lorentz μεταξύ δύο φορτίων αφού οι δυνάμεις αυτές διαδίδονται μέσω του μαγνητικού πεδίου και το πρόβλημα αντιμετωπίζεται με το να λάβουμε υπόψη την ορμή του ηλεκτρομαγνητικού πεδίου.
Αντίστοιχο πρόβλημα μπορεί να παρουσιαστεί και στις δυνάμεις σε αγωγούς, αφού τελικά το σχήμα των αγωγών και οι δυνάμεις σε μια έκταση (αγωγού) και όχι σε ένα μικρό τμήμα του, κάνει πιο δύσκολη τη μελέτη. Και εδώ η ορμή του πεδίου μπορεί να διορθώσει το πρόβλημα διατήρησης της ορμής. Πάντως πρακτικά ακόμη και οι μηχανικοί, σε σχετικά απλά σχήματα εφαρμόζουν τον 3ο νόμο, θεωρώντας ότι δεν δημιουργείται πρόβλημα, λαμβάνοντας υπόψη τις δυνάμεις για όλο τον αγωγό και οχι για τμήμα του.
Μένει να δούμε στην παρούσα ανάρτηση, τι συμβαίνει. Θα δεχτούμε διάνυσμα poynting και διάδοση ηλεκτρομαγνητικού κύματος, έξω από το σύστημα μαγνήτη-κυκλικού αγωγού; Αν το κάνουμε, τότε ναι, η διατήρηση της ενέργειας θα πρέπει να συμπεριλάβει και την ενέργεια αυτή. Αν θεωρήσουμε αμελητέα την εκπεμπόμενη ενέργεια, τότε η ενέργεια που αφαιρείται από τον μαγνήτη μεταφέρεται στον κυκλικό αγωγό και η διατήρηση της ενέργειας θα συμπεριλάβει μόνο αυτά τα σώματα. Το αν τώρα, η δύναμη στο μαγνήτη πρέπει να ονομαστεί «αντίδραση της δύναμης Laplace» ή αν θα έπρεπε να γράψω «η δύναμη που ασκείται στον μαγνήτη, από το μαγνητικό πεδίο που δημιουργεί ο κυκλικός αγωγός, λόγω του επαγωγικού ρεύματος», αφήνεται στην κρίση των αναγνωστών μας.
Όσον αφορά την ισχύ της δύναμης Laplace. Μιλάμε για ένα κινούμενο αγωγό ο οποίος δέχεται δύναμη από το μαγνητικό πεδίο. Το έργο της δύναμης Laplace μετράει την ενέργεια που αφαιρείται από τον αγωγό (μειώνοντας την κινητική του ενέργεια ή μη αφήνοντάς την να αυξηθεί) και μεταφέρεται στο κλειστό κύκλωμα με τη μορφή ηλεκτρικής ενέργειας. Το τι θα γίνει από κει και πέρα, εξαρτάται από το τι υπάρχει στο κύκλωμα. Αν στο κύκλωμα βάλω ένα κινητήρα, μπορώ να πάρω μηχανική ενέργεια ξανά!
Βέβαια όταν αναφερόμαστε στα συνήθη κυκλώματα η ηλεκτρική αυτή ενέργεια εμφανίζεται σαν θερμότητα στους αντιστάτες. Και πάντως σίγουρα στο κυκλικό αγωγό του σχήματος η ηλεκτρική ενέργεια θα μετατραπεί σε θερμική πάνω στην αντίστασή του.
Θοδωρή επανέρχομαι για το δικό σου σχόλιο…

Διονύση δεν χρειάζεται να μπερδέψουμε ορμές μαγνητικού πεδίου και διανύσματα pointing.

Όπως φαίνεται εδώ:

Ισχύει ο 3ος Νόμος του Νεύτωνα για τις Δυνάμεις Laplace; – Πρότυπα Θέματα Φυσικής

ακόμα και στην απλή περίπτωση μη παράλληλων ρευματοφόρων αγωγών, ο 3ος νόμος του Νεύτωνα δεν ισχύει. Αυτό θα μπορούσε να έχει αναφερθεί στους μαθητές ώστε να αποφευχθούν πιθανές παρανοήσεις.

Μπορεί να φαίνεται ότι στην ειδική περίπτωση του μαγνήτη με το κυκλικό βρόχο ο 3ος νόμος ισχύει αλλά γενικά είναι λάθος και έτσι καλλιεργούμε μια παρανόηση.

Θα μπορούσαμε βεβαίως να μη ζητήσουμε καθόλου τον υπολογισμό της δύναμης που ασκείται στο μαγνήτη, αν θέλουμε να αποφύγουμε οποιαδήποτε σχετική συζήτηση.

Ανδρέα δεν υπολόγισα τη δύναμη Laplace και να πάρω την αντίδρασή της! Απλά της έδωσα ένα όνομα.
Η δύναμη είναι αυτή, αφού αυτό επιβάλλει η διατήρηση της ενέργειας.

Καλημέρα παιδιά.
Από τον Βαγγέλη Κορφιάτη:
Αλληλεπίδραση δύο βρόχων.

Εδώ και τα σχόλια:

Φαίνεται λοιπόν ότι στην ανάρτηση του Διονύση ισχύει ο 3ος νόμος.

Διονύση, το σχόλιό μου δεν αφορούσε υπολογισμό της Laplace.

Αυτό που ήθελα να επισημάνω είναι ότι η φράση “η δύναμη στον μαγνήτη είναι η αντίδραση της Laplace στο πλαίσιο” μπορεί εύκολα να εκληφθεί ως αναφορά στον 3ο νόμο. Αν εδώ χρησιμοποιείς τη λέξη “αντίδραση” απλώς ως ονομασία και όχι με τη σημασία δράσης–αντίδρασης, ίσως χρειάζεται μια μικρή διευκρίνιση για να μην δημιουργηθεί παρανόηση.

Γιάννη, μη μπερδευόμαστε με την ανάρτηση του Βαγγέλη Κορφιάτη.

Πράγματι στην περίπτωση του μαγνήτη και του πλαισίου οι δυνάμεις προκύπτουν αντίθετες. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι αποτελούν ζεύγος δράσης–αντίδρασης.

Στις μαγνητικές αλληλεπιδράσεις ο 3ος νόμος δεν ισχύει, όπως αποδεικνύεται εδώ: Ισχύει ο 3ος Νόμος του Νεύτωνα για τις Δυνάμεις Laplace; – Πρότυπα Θέματα Φυσικής

Στην περίπτωση του μαγνήτη με το πλαίσιο απλώς προκύπτει αριθμητικά ότι οι δύο δυνάμεις είναι αντίθετες.

Όπως συμβαίνει και στην ισορροπία ενός σώματος σε οριζόντιο δάπεδο, το βάρος του σώματος δεν είναι η δύναμη που ασκείται στο δάπεδο από το σώμα, απλώς προκύπτει ότι οι δύο δυνάμεις είναι ίσες μεταξύ τους.

Με αφορμή τα παραπάνω σχόλια, ρώτησα το Deepseek:
Αφήνουμε να πέσει ένας ραβδόμορφος μαγνήτης ο οποίος δημιουργεί γύρω του μαγνητικό πεδίο μέγιστης έντασης Β=0,1Τ. Σε μια στιγμή ο μαγνήτης έχει ταχύτητα υ=2m/s. Μπορούμε να υπολογίσουμε την ενέργεια που εκπέμπεται την παραπάνω στιγμή;
Απάντηση:
Για να υπολογίσουμε την ενέργεια (ή την ισχύ) που εκπέμπεται, πρέπει να κάνουμε μια προσέγγιση της φυσικής κατάστασης.
Ο ραβδόμορφος μαγνήτης συμπεριφέρεται σαν ένα μαγνητικό δίπολο. Όταν αυτό το δίπολο επιταχύνεται, εκπέμπει ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία, όπως ακριβώς ένα ηλεκτρικό δίπολο εκπέμπει όταν ταλαντώνεται.
Ÿ 1. Το μοντέλο: Μαγνητικό δίπολο

Διαβάστε τη συνέχεια σε pdf: Εκπομπή ΗΜΚ…

Θα άξιζε να συγκριθεί η παραπάνω ακτινοβολούμενη ισχύς:

https://i.ibb.co/xKps9399/2026-03-05-120127.png

με την ηλεκτρική ισχύ στο κυκλικό αγωγό, η οποία είναι ίση με Ρηλ=Ε∙Ι=0,2W.
Για να δούμε αν πρέπει να βάλουμε στη συζήτηση την ενέργεια που ακτινοβολείται λόγω κίνησης του μαγνήτη ή πρέπει να μείνουμε στα… καθιερωμένα, όπου η μείωση της μηχανικής ενέργειας του μαγνήτη, εμφανίζεται με την μορφή της ηλεκτρικής ενέργειας στον κυκλικό αγωγό, λόγω επαγωγής.

Αλλά και μια διαφωνία, ακόμη πιο ισχυρή, όσον αφορά την ενέργεια που “ακτινοβολείται” από το Gemini:

https://i.ibb.co/Fb2d3kVy/2026-03-05-121509.png

ΥΓ.
Την μετέφερα στο DeepSeek και … συμφώνησε!

Συνέχισα στο Gemini, τις απορίες:
Και αν κάτω απο το μαγνήτη είναι ένας κυκλικός αγωγός, όπου τη στιγμή που μελετάμε, λόγω επαγωγής έχουμε ηλεκτρική ισχύ ίση με 0,2W, τι συμβαίνει με την ακτινοβολία;

Ας προσέξουμε την απάντηση:

Ναι, σε αυτή την περίπτωση υπάρχει ακτινοβολία, αλλά η φυσική της προέλευση είναι διαφορετική από αυτή που ίσως φαντάζεσαι. Η ακτινοβολία δεν προέρχεται απευθείας από τον μαγνήτη, αλλά από τον κυκλικό αγωγό.
Ας δούμε την αλυσίδα των γεγονότων που οδηγεί στην εκπομπή ενέργειας:

1. Επαγωγή και ΡεύμαΚαθώς ο μαγνήτης πέφτει προς τον ακίνητο αγωγό, η μαγνητική ροή που διαπερνά την επιφάνειά του μεταβάλλεται. Σύμφωνα με τον νόμο του Faraday, στον αγωγό αναπτύσσεται ΗΕΔ από επαγωγή Ε=-dΦ/dt. Αυτό δημιουργεί ένα επαγωγικό ρεύμα I το οποίιο μεταβάλλεται.

2. Γιατί εκπέμπεται ακτινοβολία;Το ρεύμα στον αγωγό αποτελείται από ηλεκτρόνια που κινούνται. Επειδή ο μαγνήτης επιταχύνεται (λόγω g) και η απόσταση μεταβάλλεται, η ένταση του ρεύματος Ι μεταβάλλεται επίσης στον χρόνο.

• Επιταχυνόμενα φορτία: Τα ηλεκτρόνια μέσα στο σύρμα υφίστανται επιτάχυνση.
• Εκπομπή: Σύμφωνα με την κλασική ηλεκτροδυναμική, κάθε επιταχυνόμενο φορτίο εκπέμπει ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία.
• Κεραία: Ο κυκλικός αγωγός λειτουργεί ουσιαστικά ως μια κυκλική κεραία (loop antenna) που εκπέμπει ενέργεια στο διάστημα.

Και στη συνέχεια για τον υπολογισμό της ισχύος που ακτινοβολείται:

https://i.ibb.co/dsQpdxWV/2026-03-05-123848.png

Ανδρέα γνωστός ο προβληματισμός περί δυνάμεων Λαπλάς και τρίτου νόμου:
Η δύναμη Λαπλάς και ο τρίτος νόμος.

Το θέμα είναι αν εδώ (στη συγκεκριμένη περίπτωση δηλαδή) ισχύει ότι οι δυνάμεις είναι αντίθετες. Επειδή είναι αντίθετες ο χειρισμός του Διονύση είναι σωστός.

Γιάννη ο Διονύσης φαίνεται σαν επικαλείται τον 3ο νόμο του Νεύτωνα. Αυτό είναι το λάθος. Πράγματι στην περίπτωση του μαγνήτη και του πλαισίου οι δυνάμεις προκύπτουν αντίθετες. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι αποτελούν ζεύγος δράσης–αντίδρασης.

Ανδρέα καταλαβαίνεις από την ανάρτησή μου του 2019 αλλά και τα σχόλια που έκανα στην ανάρτηση του Βαγγέλη ότι δεν μιλώ για δράση – αντίδραση.
Ο Διονύσης γνωρίζει το θέμα αλλά απευθύνει κάτι σε μαθητές και επιλέγει οικεία σ’ αυτούς γλώσσα.
Γλώσσα που έχουν συνηθίσει μια και σαν παράδειγμα του 3ου νόμου τους έχει αναφερθεί η δύναμη μεταξύ δύο ραβδόμορφων μαγνητών.

Θυμάμαι τον Ανδρέα Κασσέτα να θέτει το ερώτημα:
-Ένα καρφί έλκει ένα μαγνήτη;
Η αποτυχία στην απάντηση (μας είπε ότι) ήταν εντυπωσιακή και μια απάντηση δόθηκε από Χημικό ο οποίος επικαλέστηκε απόσπασμα από βιβλίο του Τζακ Λόντον!!!

Γιάννη γράφεις: “Ο Διονύσης γνωρίζει το θέμα αλλά απευθύνει κάτι σε μαθητές και επιλέγει οικεία σ’ αυτούς γλώσσα.”

Νομίζω ότι θα πρέπει ή να αποφύγουμε αυτή την απλοϊκή προσέγγιση ή να διευκρινισουμε ότι η λέξη “αντίδραση” δεν χρησιμοποιείται στο πλαίσιο του 3ου νόμου. Το προτιμότερο θα ήταν να μη είχε ζητηθεί καθόλου η δύναμη που ασκείται στο μαγνήτη.

Τι θα απαντούσες στο ερώτημα του Ανδρέα με το μαγνήτη και το καρφί;

“Γιάννη ο Διονύσης φαίνεται σαν επικαλείται τον 3ο νόμο του Νεύτωνα. Αυτό είναι το λάθος. Πράγματι στην περίπτωση του μαγνήτη και του πλαισίου οι δυνάμεις προκύπτουν αντίθετες.”
Ανδρέα, πόσες φορές θα το γράψεις;
Φαίνεται σαν να επικαλείται… Τι σημασία έχει τι έχω γράψει και τι έχω διευκρινίσει παραπάνω;
Πρέπει να βγάλεις το μεγάλο λάθος!!!
Επέμενε λοιπόν, βρήκες κρυμμένο θησαυρό…

Θοδωρή, οι μαθητές πρέπει να διδαχτούν ότι το φαινόμενο της επαγωγής περιλαμβάνει δύο εντελώς διαφορετικές εκδοχές, κάτω από τον ίδιο νόμο. Με συνδετικό κρίκο τη μεταβολή της μαγνητικής ροής.
Πάμε λοιπόν στις ενεργειακές μεταβολές.
Νομίζω ότι τα πράγματα είναι περισσότερο καθαρά στην περίπτωση της σχετικής κίνησης. Βρίσκουμε την δύναμη, το έργο της οποίας εκφράζει την μετατροπή της μηχανικής ενέργειας σε ηλεκτρική, η ισχύς της οποίας εκφράζει και την ηλεκτρική ισχύ στο κύκλωμα. Η πιο απλή εκδοχή, η περίπτωση του σχήματος, όπου η ισχύς της δύναμης Laplace ίση με Ρ=-FL∙υ ενώ ισχύς του ρεύματος Eεπ∙I.

https://i.ibb.co/J030cJ6/2026-03-05-082847.png

Η πρώτη αναφέρεται στον αγωγό ο οποίος «χάνει» ενέργεια, η δεύτερη αναφέρεται στην ηλεκτρική ισχύ της «πηγής» λόγω επαγωγής.
Νομίζω ότι δεν μένουν κενά.

Πάμε τώρα στην άσκηση που αναφέρεις Θοδωρή:
Από τη στιγμή που δεν έχουμε κίνηση οι ασκούμενες δυνάμεις Laplace δεν παράγουν έργο. Οπότε σταματάμε να μιλάμε όπως παραπάνω.
Έχουμε όμως ΗΕΔ από επαγωγή και σε κλειστό κύκλωμα θα έχουμε ηλεκτρική ισχύ Εεπ∙i, την οποία μπορούμε και να υπολογίζουμε και σταματάμε εκεί. Είναι λογικό να σταματήσουμε;
Ας δούμε τι λέμε, όταν έχουμε το κύκλωμα:

https://i.ibb.co/xtXL4Xn5/2026-03-05-084819.png

Λέμε ότι η πηγή παρέχει ενέργεια… Και πού την βρήκε η πηγή την ενέργεια; Ασχολούμαστε με το αν αυτή είναι μια αλκαλική μπαταρία ή μια μπαταρία αυτοκινήτου ή μια πρίζα με ανορθωτή; Αν έχουμε χημική ενέργεια που μετατρέπεται σε ηλεκτρική ή φωτεινή ενέργεια να παράγει ρεύμα σε ένα φωτοβολταϊκό;
Δεν ασχολούμαστε με το τι κρύβεται πίσω από το όνομα «πηγή». Ας το κάνουμε και στην επαγωγή!
Άλλωστε ποιος ξέρει τι κρύβεται πίσω από τον κουρτίνα; Μήπως η ροή του σχήματος που δίνεις Θοδωρή οφείλεται σε ένα κινούμενο μαγνήτη, τον οποίο απλά δεν τον βλέπουμε;
Αλλά για να μην θεωρηθεί αυτό σαν υπεκφυγή, πάμε το δούμε …κατάματα.
Αν μεταβάλλεται με οποιοδήποτε τρόπο η μαγνητική ροή, σημαίνει ότι μεταβάλλεται η ένταση του μαγνητικού πεδίου, στην περιοχή του πλαισίου. Αλλά μαγνητικό πεδίο σημαίνει, ότι στο χώρο έχουμε ενέργεια μαγνητικού πεδίου. Αλλάζοντας η ένταση του πεδίου, αλλάζει η ενέργεια ανά μονάδα όγκου, του μαγνητικού πεδίου. Εδώ ακριβώς «κρύβεται» η πηγή της ενέργειας. Το μαγνητικό πεδίο παρέχει την ενέργεια που εμφανίζεται στο κύκλωμα ως ηλεκτρική ενέργεια. ΠΡΟΣΟΧΗ: Δεν λέμε κουβέντα για επαγωγικό ηλεκτρικό πεδίο… Δεν είναι στην ύλη, αλλά δεν είναι απαραίτητο να το εμπλέξουμε Για ενέργεια μιλάμε και μας είναι αρκετό το μαγνητικό πεδίο.
Θα μου πεις και πού το ξέρουν οι μαθητές ότι το μαγνητικό πεδίο έχει ενέργεια. Εδώ μια πρώτη κουβέντα μπορεί να ειπωθεί κατά αναλογία με την ενέργεια του ηλεκτρικού πεδίου ενός πυκνωτή, μέχρι να διδαχθεί η αυτεπαγωγή. Όταν με το καλό φτάσεις εκεί, τότε μπορείς να ανοίξεις το διακόπτη του παρακάτω σχήματος

https://i.ibb.co/svw67zH3/2026-03-05-092256.png

 και να μιλήσεις για την συνέχεια και για την ενέργεια στην αντίσταση R ή για την αντίσταση R1. Νομίζω ότι μπορεί κάλλιστα να φανεί ότι μέσω του μαγνητικού πεδίου του (α) πηνίου, μεταφέρεται ενέργεια στο δεύτερο κύκλωμα. Μέρος της ενέργειας του μαγνητικού πεδίου του πηνίου μεταφέρεται ως ηλεκτρική ενέργεια, λόγω αυτεπαγωγής στην αντίσταση R και το υπόλοιπο μεταφέρεται λόγω (αμοιβαίας) επαγωγής και μεταβολής της ροής στο δεύτερο κύκλωμα.

Διονύση έχεις δίκιο. Όχι όμως επειδή όπως ειρωνικά αναφέρεις βρήκα “κρυμμένο θησαυρό.”

Ήμουν υποχρεωμένος να απαντήσω στα επαναλαμβανόμενα σχόλια του Γιάννη ο οποίος παράβλεπε τη διευκρίνισή σου: “Ανδρέα δεν υπολόγισα τη δύναμη Laplace και να πάρω την αντίδρασή της! Απλά της έδωσα ένα όνομα.”

Πολύ περισσότερο που και οι τρεις συμφωνούμε ότι στις μαγνητικές αλληλεπιδράσεις δεν ισχύει ο 3ος νόμος του Νεύτωνα.

Ανδρέα θα επιμείνω στην ερώτηση με το μαγνήτη και το καρφί.

Γιάννη η απάντηση υπάρχει εδώ: Γιατί οι ομώνυμοι μαγνητικοί πόλοι απωθούνται και οι ετερώνυμοι έλκονται; – Πρότυπα Θέματα Φυσικής

Το ξέρω ότι έλκονται ή απωθούνται.
Ποια σχέση έχουν τα μέτρα των δυνάμεων αυτών;
Οι διευθύνσεις και οι φορές τους;

Οι δυνάμεις είναι αντίθετες μεταξύ τους αλλά όχι λόγω δράσης-αντίδρασης. Διότι όπως έχουμε συμφωνήσει για τις μαγνητικές δυνάμεις δεν ισχύει ο 3ος νόμος του Νεύτωνα.

Γιάννη οι πολιτικοί μηχανικοί διδάσκουν το εξής: Αν τοποθετήσουμε ένα φορτίο στην ταράτσα ενός κτηρίου, το βάρος του φορτίου μεταφέρεται(!) στα θεμέλια του κτηρίου. Αυτό τους αρκεί για να χτίζουν ουρανοξύστες.

Ωστόσο οι φυσικοί γνωρίζουν ότι στα θεμέλια δεν ασκείται το βάρος του φορτίου αλλά δύναμη ίση με το βάρος του φορτίου. Διότι γνωρίζουν ότι σε περίπτωση επιτάχυνσης λόγω σεισμού, αν και το βάρος του φορτίου δεν μεταβάλλεται, η δύναμη στα θεμέλια μεταβάλλεται (όπως στην περίπτωση της Άσκησης με το επιταχυνόμενο ασανσέρ). Αυτό οι μηχανικοί το αντιμετωπίζουν χρησιμοποιώντας ακριβέστατους συντελεστές ασφαλείας που έχουν συνταχθεί με τη βοήθεια της Φυσικής!

Ομοίως αντίθετες δυνάμεις μεταξύ μαγνητών ή κλειστών ρευματοφόρων βρόχων δεν σημαίνει ότι άλλοτε για τις μαγνητικές δυνάμεις ισχύει ο 3ος νόμος του Νεύτωνα και άλλοτε όχι.

Καλησπέρα Διονύση. Σε ευχαριστώ για την αφιέρωση αυτής της εξαιρετικής άσκησης. Σήμερα έβαλα δίωρο στη Γ θετικής και ζήτησα σε αυτή την πτώση, σύγκριση των επιταχύνσεων ως προς το g πάνω και κάτω συμμετρικά, αλλά και μεταξύ τους. Να δούμε τι θα γράψουν.
Όταν μπορέσω θα διαβάσω και τη συζήτηση.
Καλό βράδυ.

Καλημέρα Ανδρέα και καλό ΣΚ.
Σε ευχαριστώ για το σχολιασμό.

Γεια σου Αποστόλη, πολύ όμορφη άσκηση που θα προκαλέσει και το ενδιαφέρον των παιδιών.

Γεια σου Παύλο και σε ευχαριστώ.

Καλημέρα Αποστόλη.
Ορειβάτης κι εγώ -ψηφιακός- σε όμορφη ορειβασία !
Η α) των προτάσεων είναι άμεσα δεδομένη στην εκφώνηση, αλλά δεν ενοχλεί

Καλημέρα Παντελή, ψηφιακέ ορειβάτη και σε ευχαριστώ για το σχόλιο.

Μπράβο Αποστόλη για την άσκηση!
Προκαλεί την περιέργεια του μαθητή, άρα και το ενδιαφέρον του.

Γεια σου Πρόδρομε και σε ευχαριστώ.

Εξαιρετικό Πάνο!
Στέκομαι σε τμήμα της εισαγωγής σου:
Έχω ακούσει από πολλούς μαθητές να λένε: «κύριε εμένα μου αρέσουν τα Μαθηματικά αλλά δεν μου αρέσει η Φυσική» όπως και το αντίστροφο. 

Είχα μαθητές που κατά δήλωσίν τους γοητεύονταν από τα εξωτικά της Φυσικής με κάπως μεταφυσικό τρόπο. Όμως απεχθάνονταν τα προβλήματα.
Άλλοι απεχθάνονταν τη διδασκόμενη Φυσική που εδώ που τα λέμε είναι κατ’ επίφασιν Φυσική. Μικρά τμήματα Φυσικής (απουσία φαινομένων, εξηγήσεων και προβλέψεων) αποτελούν προφάσεις για να κάνουν πράξεις σε τύπους που δίνονται στο τυπολόγιο.

Κατανοώ αντιπάθεια προς τη Γεωμετρία. Αντιπαθούσα κάπως το ποδόσφαιρο μια και δεν τα κατάφερνα σ’ αυτό.

Κατανοώ και κάθε αντιπάθεια προς τις θετικές επιστήμες γενικώς μια και οι άνθρωποι διαφέρουμε.
Δεν πιστεύω ότι κάτι μπορεί να γίνει ελκυστικό προς όλους αν παρουσιαστεί μερακλήδικα.

Θα συμφωνήσω Γιάννη στην άποψή σου ότι κατανοείς κάθε αντιπάθεια προς τις θετικές επιστήμες μιάς και οι άνθρωποι διαφέρουμε. Πιστεύω όμως ότι μπορούν να γίνουν πιο ελκυστικές σε περισσότερους μαθητές ( όχι βέβαια σε όλους) αν παρουσιαστούν μερακλήδικα.
Θεωρώ ότι οι βασικές γνώσεις γύρω από τις φυσικές επιστήμες αποτελούν μία παγκόσμια κληρονομιά που είναι υποχρέωση των κοινωνιών να την κάνει κτήμα σε όσο δυνατό περισσότερους ανθρώπους. Το ίδιο αντίστοιχα πρέπει να συμβαίνει και για τις ανθρωπιστικές επιστήμες.
Και αυτό γιατί θεωρώ αμόρφωτο έναν πολίτη που δεν γνωρίζει την ατομική θεωρία ή το νόμο της παγκόσμιας έλξης ή τη θεωρία του big-bank ή τη βασική δομή του ηλιακού μας συστήματος ή τα βασικά του περιοδικού συστήματος όσο καλός φιλόλογος ή δικηγόρος ή ιστορικός και να είναι. Το ίδιο πιστεύω και για έναν φυσικό ή γιατρό ή μηχανικό που δεν γνωρίζει κάποια ποιήματα του Ελύτη του Καβάφη, του Βάρναλη του Ρίτσου ή δεν ξέρει τίποτα από το έργου του Καζατζάκη ή του Καραγάτση ή του Ντοστογέφκι κλπ.
Γι αυτό είμαι της άποψης ότι οι Φυσικές επιστήμες που διδάσκονται στα πλαίσια της γενικής παιδείας θα πρέπει να έχουν εντελώς διαφορετική φιλοσοφία από αυτές που διδάσκονται στις κατευθύνσεις.

Ναι πρέπει να έχουν διαφορετική φιλοσοφία.
Φιλοσοφία γενικής παιδείας.

Καλησπέρα Παναγιώτη. Ωραίο άρθρο και ενδιαφέρουσες παραπομπές, ευχαριστούμε!
Οι Φυσικοί όμως, αξιολογούμαστε ικανότεροι στο να διδάξουμε Χημεία, Βιολογία και Γεωγραφία – Γεωλογία, παρά Μαθηματικά στο Γυμνάσιο και το Λύκειο…

Δυστυχώς Μίλτο…

Καλημέρα Διονύση.
Ετούτη αποτελεί “υλικό” για τον συνάδελφο, που επί πίνακι διδάσκει,
αφιερώνοντας μια διδακτική με τον απαραίτητο διάλογο με το κοινό!
Βλέποντας το διάγραμμα υ-t αντιλαμβάνεται ο μαθητής ότι
η α είναι σταθερή <0 και προφανώς περιμένει η ΣF να είναι σταθερή
και είναι βέβαια παρ’όλο που οι συνιστώσες αλλάζουν η μια κατά μέτρο
κι η άλλη κατά κατεύθυνση!
“Παιχνίδια” της τριβής.
Καλή βδομάδα

Καλή βδομάδα Παντελή και σε ευχαριστώ για το σχόλιο.

Καλησπέρα, πολύ ωραία άσκηση Διονύση.

Κσλημέρα Παύλο και σε ευχαριστώ για το σχολιασμό.
Χαίρομαι που σου άρεσε.

Καλημέρα Χρήστο.
Μικιό μικιό και όμορφο!

Καλημέρα Χρήστο. Εξαιρετική. Δεν το προσέχει κανείς εύκολα. Και δε χρειάζεται να υπολογιστεί η οριακή ταχύτητα.

Παντελή και Ανδρέα καλησπέρα
Σας ευχαριστώ για το σχόλιο.
Η αλήθεια είναι ότι η εκφώνηση είναι τεράστια αλλά η λύση είναι μίνι αν σκεφτεί όπως λέει ο Ανδρέας το ίδιο ρεύμα στην οριακή κατάσταση.

Γεια σου Γιάννη.
Ο περιστρεφόμενος βλέπει και ηλεκτρικο πεδίο.

Σωστά Γιώργο.
Θα μπορούσαμε να πούμε ότι βλέπει αντίθετο μαγνητικό πεδίο αλλά κάτι τέτοιο δεν θα εξηγούσε το πως αναπτύσσεται ΗΕΔ από επαγωγή σε μια μεταλλική ράβδο που θα μπορούσε να κρατάει ο νεαρός.
Ένα ακτινικό ηλεκτρικό πεδίο με ένταση Ε = Β.ω.R.

Καλησπέρα Γιάννη. Η δύναμη Lorenz που αντιλαμβανεται έχει την γενική σχέση (διανυσματικά)
FL =qE + q u xB
Άρα “βλέπει”και ηλεκτρικό πεδίο , το οποιο από ότι φαίνεται δείνει δύναμη αντίθετη της μαγνητικής.

Σωστά Γιώργο.
Ηλεκτρικό πεδίο ακτινικό.

Ναι αναγκαστικά ακτινική αφού η ηλεκτρική δύναμη είναι αντίθετη της FL ,που είναι ακτινική.

Γιάννη καλησπέρα,
Θα απαντούσα όπως ο Διονύσης…

Καλησπέρα Χρήστο. Θα απαντούσα και εγώ έτσι αλλά μετά τη σιγουριά που μου προσφέρει η τρίτη απάντηση.

Καλησπέρα Γιάννη. Ωραία περίπτωση. Νομίζω ότι δεν είναι εκτός ύλης, ούτε τραβηγμένη. Αν οι αγωγοί είναι παράλληλοι όπως ΕΔΩ ή αν αλλάζει το μήκος κάποιας από τις πλευρές του πλαισίου του κυκλώματος, όπως ΕΔΩ, εντάξει είναι ανεβασμένα θέματα αλλά εντός. Στην άσκησή σου έχουμε δυο αγωγούς που αλλάζει το μήκος τους. Η ερώτηση να βρούμε την ΗΕΔ μπορεί να αντιμετωπιστεί με τον β΄τρόπο από πολλούς μαθητές.

Ευχαριστώ Ανδρέα.
Έχουμε πολλές ασκήσεις με κινούμενες ράβδους. Ας περιοριστούμε στο γνωστό μοτίβο πρωτοτυπώντας (ίσως) στα ερωτήματα.

Συνέχισε ακάθεκτος!

Δυο εντελώς δευτερεύουσες ερωτήσεις στο μεγάλο πρόγραμμα που τρέχεις και το μοιράζεσαι μαζί μας.

Μάλλον άλλος πρέπει να είναι ο Karl Compton κι’ άλλος ο Arthur Compton στον οποίο παραπέμπεις.

Ο  Φράνκελ της συνέντευξης μάλλον δεν πρέπει να είναι ο Theodore Frankel της παραπομπής.
Ο δεύτερος το 1940, έτος που γίνεται η βιβλιογραφική αναφορά στο όνομά του, φαίνεται να ήταν μόλις 11 ετών.  

Γιώργο καλησπέρα. Έχεις απόλυτο δίκιο και σ’ ευχαριστώ για την επισήμανση. Ο Frankel ίσως να είναι ο Ρώσος Yakov Frenkel (1894 – 1952) που ασχολήθηκε με την κβαντική φυσική.

Καλημέρα Μερκούρη.
Συνεχίζοντας το διάβασμα του 4ου μέρους, ένα απόσπασμα:
“Αυτά δεν με ενοχλούσαν, μέχρι να καθίσουμε κάτω και να αναλύσουμε και να διαπιστώσουμε ότι αυτό είναι αναγκαστικά αντίθετο με το πείραμα. Αυτό ήταν σαφές: πάντα έπρεπε να το κάνουμε αυτό, γιατί, βλέπεις, θα ήταν πολύ εύκολο να αντιταχθεί κανείς — ήταν ένα μάθημα ότι δεν μπορείς να απορρίψεις τις ιδέες του Einstein από την πρώτη σελίδα, παρ’ όλο που φαίνονται λανθασμένες. Πώς μπορεί κάτι να συρρικνώνεται όταν κινείται; Κάθισε και ανέλυσε αν είναι αδύνατο. Αλλά δεν είναι αδύνατο, βλέπεις; Αυτό το είχαμε μάθει. Σου τα λέω αυτά γιατί δείχνουν κάτι για την ιστορία της φυσικής, τη σύνδεση — ότι το μάθημα από αυτούς τους άλλους ανθρώπους ήταν ακριβώς αυτό: μην βιάζεσαι να πεις ότι κάτι είναι προφανώς λάθος, μόνο και μόνο επειδή λέει κάτι τρελό, γιατί πρώτα πρέπει να βεβαιωθείς ότι η τρέλα είναι όντως τρέλα. Με άλλα λόγια, πάρε ένα πραγματικό πείραμα· σκέψου πολύ προσεκτικά αν θα προκύψει ένα προχωρημένο αποτέλεσμα που να είναι άμεσα αντίθετο με αυτό που πράγματι συνέβη….
Αυτά τα πράγματα ποτέ δεν με ενόχλησαν. Και μόλις λέω αυτές τις ιδέες στους ανθρώπους, συχνά έρχονται σε μένα με όλα αυτά τα «Μισό λεπτό, πώς θα —». Αλλά εγώ δεν είχα ποτέ αυτό το πρόβλημα, στην αρχή. Η ιστορία… ή απλώς μια απορροφημένη παράδοση — ότι ξέρεις πως η φύση μπορεί να φαίνεται πολύ, πολύ παράξενη στα θεμέλιά της και, παρ’ όλα αυτά, να παράγει στο τέλος τα φυσικά φαινόμενα με έναν τρόπο πολύ διαφορετικό από αυτόν που θα περίμενες αρχικά. Είναι εντάξει. Πρέπει να το σκεφτείς διεξοδικά· δεν μπορείς απλώς να πηδήξεις στο συμπέρασμα ότι είναι λάθος. “

Υπάρχουν πράγματα που οι φοιτητές μπορεί να δυσκολεύονται να καταλάβουν — είναι ενδιαφέρον· εδώ ξεφεύγω λίγο από το θέμα. Μπορεί να υπάρχει κάποια ιδέα που είναι δύσκολο να την καταλάβεις την πρώτη φορά που τη μελετάς. Για παράδειγμα, η θεωρία του Einstein ή κάτι τέτοιο. Και ένας άνθρωπος που προσπαθεί να τη μάθει δεν μπορεί να την καταλάβει. Αργότερα, τελικά την καταλαβαίνει — ας πούμε, όταν πάει να τη διδάξει, τότε τελικά την καταλαβαίνει. 

Διονύση καλημέρα και καλό μήνα. Να ευχαριστηθούμε την άνοιξη. Έχεις δίκιο. Οι σπουδαίες ιδέες που προκαλούν ρήξεις σε γνωστά και (ήδη) αποδεκτά ζητήματα είναι δύσκολο να κατανοηθούν τουλάχιστον στην αρχή και κάποιες φορές οι ίδιοι που διατυπώνουν τις πρωτοποριακές ιδέες δεν έχουν κατανοήσει την σπουδαιότητα της ιδέας τους! Οι εκπαιδευτικοί σίγουρα γνωρίζουν πολύ καλά αυτό που γράφεις: “όταν πάει να τη διδάξει, τότε τελικά την καταλαβαίνει”. 

Καλημέρα Μερκούρη. Ακόμη και σε στιγμές σαν αυτή του θανάτου της Αρλίν, ο Feynman παρατηρεί, καταγράφει και επιχειρεί να δώσει ορθολογική ερμηνεία:

“Τέλος πάντων, τελικά πέθανε. Ήμουν στο δωμάτιό της και πέθανε. Με άφησαν μόνο για λίγα λεπτά. Πήγα και προσπάθησα να τη φιλήσω, ξέρεις — και έπαθα το σοκ που παθαίνουν οι περισσότεροι σε τέτοιες περιστάσεις. Μυρίζει ακριβώς το ίδιο σαν να είναι ζωντανή. Θα νόμιζες ότι θα υπήρχε περισσότερη διαφορά — έτσι δεν είναι; Και όμως είναι το ίδιο. Είναι τρελό.
Επίσης, παρατήρησα κάτι αρκετά παράξενο. Της είχα χαρίσει ένα ρολόι, όταν αρρώστησε για πρώτη φορά, ένα ρολόι με αριθμούς που άλλαζαν έτσι, οι αριθμοί γυρνούσαν. Μπορούσες να το διαβάσεις γρήγορα, όχι σαν ένα κανονικό καντράν. Το ρολόι ήταν μαζί της όλο αυτό το διάστημα. Είχε παλιώσει. Καμιά φορά έπρεπε να το επισκευάζω, να το φτιάχνω. Ήταν λίγο ασταθές, αλλά λειτουργούσε.
Όταν πέθανε και οι νοσοκόμες έγραψαν στο χαρτί την ώρα θανάτου, 9:22, πρόσεξα το ρολόι — ήταν 9:22 — και μετά σταμάτησε. Το ρολόι σταμάτησε στις 9:22. Το αναφέρω αυτό μόνο για την καταγραφή. Υπάρχουν τόσα πολλά τέτοια φαινόμενα καταγεγραμμένα που φαίνονται μυστηριώδη, αλλά σε αυτή τη συγκεκριμένη περίπτωση ήμουν αρκετά ψύχραιμος ώστε να θυμηθώ και να παρατηρήσω κάτι. Η νοσοκόμα σήκωσε το ρολόι για να δει την ώρα, γιατί το φως στο δωμάτιο ήταν χαμηλό και το ρολόι ήταν ασταθές, βλέπεις — το είχα επισκευάσει δυο φορές — κι έτσι σταμάτησε. Και ήταν εύκολο να εξηγηθεί.
Το λέω αυτό γιατί πάντα ακούς αυτές τις καταραμένες ιστορίες, επειδή πάντα υπάρχει
κάποιος που δεν παρατηρεί κάτι. Λες, «Θεέ μου, τι πράγμα!» — ξέρεις — «είναι
τεκμηριωμένο!» Λοιπόν, αυτό είναι απολύτως αληθινό, αλλά εξηγείται.”

Καλή συνέχεια!

Καλημέρα,

αφού άνοιξαν οι παρεμβάσεις στην ανάρτηση του Μερκούρη, ίσως να χωράει και η ακόλουθη

Little steps for Little People

Εκτός απ’ τα σημεία της συνομιλίας του Feynman με τον Weiner που παρέθεσαν ο Διονύσης και ο Αποστόλης, υπάρχουν και οι μάλλον απαξιωτικές αναφορές του Feynman για τον επιβλέποντα της διατριβής του, επίσης διακριτό φυσικό, τον John Archibald Wheeler, που ανέδειξε ως σημαντικό ενδιαφέρον για την Αμερικάνικη φυσική το πρόβλημα της Γενικής Σχετικότητας μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και μαζί του, εκτός απ’ τον Feynman και τον Kip Thorne που τιμήθηκαν με Νόμπελ, εκπόνησαν διατριβές δεκάδες γνωστοί φυσικοί.

Το επίδικο της συζήτησης αποτέλεσε η αφήγηση του Feynman για την πρωτογενή σύλληψη της περιγραφής των αλληλεπιδράσεων μεταξύ φορτισμένων στοιχειωδών σωματιδίων με τη θεωρία της δράσης από απόσταση και όχι με την συμβατική, μετά τη σύνθεση του Maxwell, πεδιακή περιγραφή. Η τελευταία οδήγησε ορισμένους φυσικούς εκείνης της εποχής να προτείνουν την αλληλεπίδραση των φορτισμένων σωματιδίων με τα πεδία που πρόκυπταν απ’ το δικό τους φορτίο. Ο Feynman αναφέρει στη συνέντευξη ότι απέρριψε αυτή την επεξεργασία απ’ την περίοδο που ήταν προπτυχιακός στο ΜΙΤ. Στη διάρκεια των μεταπτυχιακών σπουδών του στο Princeton επιχείρησε να οικοδομήσει μια Κλασική Αλληλεπίδραση χωρίς τη χρήση ηλεκτρομαγνητικών πεδίων με απώτερο σκοπό να περάσει στην αντίστοιχη Κβαντομηχανική περιγραφή.

Ο Wheeler, σύμφωνα με τον Feynman, του πρότεινε να επιχειρήσει με μέτρο. Ο Pierre Ramond ισχυρίστηκε, ότι ο Wheeler μεταχειρίστηκε την έκφραση «Little steps for Little People».

Ο Ramond, Γάλλος φυσικός που ασχολήθηκε με τη θεωρία των Υπερχορδών, επικοινωνούσε τακτικά με τον Feynman την περίοδο της ασθενείας του, όταν κλήθηκε να τον αντικαταστήσει σε κάποιο απ’ τα μαθήματά του στο Cal Tech. Εντυπωσιάστηκε μάλιστα απ’ το ότι η μνήμη του Feynman, που ήθελε να φαίνεται ότι ξεχειλίζει αυτοπεποίθηση, δεν είχε απορρίψει αυτή την ταπεινόφρονη υπόδειξη.

Πάντα σύμφωνα με τη συνέντευξη που μοιράστηκε μαζί μας ο Μερκούρης, ο Feynman περιγράφει σε υψηλούς τόνους την αποτυχία του Wheeler να οικοδομήσει μόνος του τη μετάβαση απ’ την επιτυχή περιγραφή της Κλασικής Αλληλεπίδρασης χωρίς πεδία, που αποτελούσε αποκλειστικό «έργο Feynman» σε μια συνεπή Κβαντική περιγραφή.

Μεταφέρω αποσπάσματα της αφήγησης για να εκτιμηθούν και η μαρτυρία αλλά και με bold το ύφος της.

«Εγώ ήμουν λίγο δυσαρεστημένος που δεν μπορούσε να το εξηγήσει, αλλά νομίζω ότι ο λόγος που δεν μου το εξήγησε δεν ήταν ότι δεν θα το έκανε αν το είχε. Απλώς δεν το είχε ολοκληρώσει σε κανένα σημείο, βλέπεις—και τα λίγα μικρά πράγματα, τις απόπειρες που είχε κάνει να μου το εξηγήσει, εγώ τις είχα διαλύσει αμέσως, βλέποντας τα προβλήματα. Και έτσι δεν—δεν μπορούσε να μου πει κάτι · αυτός είναι πραγματικά ο λόγος που δεν μου το είπε. Νομίζω ότι ο καημένος ο άνθρωπος πίστευε πως θα ήταν εύκολο, σε τέτοιο βαθμό που θα το έβρισκε το επόμενο πρωί. Κι έτσι ποτέ δεν μου είπε τι ήταν, γιατί δεν το είχε ακόμη, μέχρι την ημέρα της ομιλίας και τότε είχε κολλήσει χωρίς κάτι. Αυτό συνέβη. Έτσι ποτέ δεν ένιωσα, ξέρεις, ότι προσπαθούσε να μου κάνει κάτι ύπουλο ή κάτι τέτοιο. Απλώς ένιωθα ότι είχε εσφαλμένα πιστέψει πως η απάντηση ήταν ακριβώς στη γωνία.
… Μετά ανησυχούσε για κάτι, προφανώς—εγώ δούλευα πάνω στην κβαντική θεωρία, δεν είχα τίποτε άλλο να κάνω—κι έτσι μου έδινε συνεχώς μικρά προβλήματα, όπως να ελέγξω την αρχή της ενέργειας, αυτό κι εκείνο, αυτό κι εκείνο, πράγματα που προφανώς πρέπει να τον έβγαζαν από τα ρούχα του, γιατί εγώ τα έλυνα τόσο γρήγορα».

Είκοσι χρόνια αργότερα, ο Ramond μετέφερε τη συγκεκριμένη ανάμνηση του Feynman στον Wheeler και αυτός απάντησε:

«Ναι, θυμάμαι ότι το είπα αυτό, αλλά το να μην χρησιμοποιήσουμε πεδία ήταν ΔΙΚΗ ΜΟΥ ιδέα!».
 
Αν παρακάμψουμε τις μάλλον εύκολες κρίσεις για τους χαρακτήρες σπουδαίων φυσικών, όπως ο Feynman και ο Wheeler, οφείλουμε να σταθούμε στο ότι η δημιουργική επιστήμη αποτελεί συλλογική διεργασία άσχετα απ’ το ποιος θα κατακτήσει το κλέος του «Εύρηκα».

Όσα αφήσαμε, ίσως για άλλη συζήτηση, σχετίζονται με τη μηχανή δημιουργίας «Υπερηρώων» της φυσικής, κατάλληλων να συγκινήσουν το ευρύ κοινό που ίσως έτσι και να ενδιαφερθεί για την επιστήμη. 

Αφιερωμένη στο Νίκο Κ. ο οποίος την προκάλεσε, με μια ερώτησή του…
Αλλά αφιερωμένη και στον Παντελή, αφού η δική του και η συζήτηση που προκάλεσε, φέρνει την σημερινή δημοσίευσή της (ήταν για αργότερα…)

Καλημέρα κι αποδώ Διονύση.
Ανταπόκριση πρόσθετης τεκμηρίωσης της μεθόδου κλειστού πλαισίου, μέσω υποθετικού αγωγού, με ωραία ερωτήματα και ασύλληπτη την ταχύτητα ανταπόκρισης !
Καλό Σαββατοκύριακο
Ευχαριστώ για το κομμάτι της αφιέρωσης

Καλημέρα ετοιμοπόλεμε Διονύση. Πολύ καλή!

Καλό απόγευμα Παντελή και Αποστόλη και από εδώ.
Σας ευχαριστώ για το σχολιασμό.

Καλησπέρα Διονύση
Εξαιρετική. Ωραία ερωτήματα, διαφορετικά.
Ευφυέστατο την ισχύ της Laplace να την βρεις μέσω της Eεπ·Ι χωρίς να αναλύεις τη δύναμη σε τμήματα κτλ.

Κύριε Μάργαρη, το συγκεκριμένο θέμα είναι απλά ευφυέστατο!

Μας έγινε μια ερώτηση από μια μαθήτρια ωστόσο την οποία σας προωθούμε εδώ:
Μία μόνο ερώτηση ως προς την λύση στο ερώτημα γ. Στον τύπο της ταχύτητας διαιρείτε με t3 που έχετε ονομάσει “χρονική στιγμή”. Καταλαβαίνω ότι επειδή t0=0sec, το χρονικό διάστημα από την αρχή μέχρι την στιγμή t3 ισούται με t3 αριθμητικά, αλλά στις πανελλήνιες μια τέτοια αναγραφή τύπου θα γινόταν αποδεκτή;

Και πάλι σας ευχαριστούμε για τα πανέξυπνα θέματα που “σκαρφίζεστε”!

Καλημέρα στη φοιτητική ομάδα, καλημέρα στο Χρήστο και καλό μήνα σε όλους.
Για την μαθήτρια και την απορια της.
Το πόσο αναλυτικά δικαιολογείται κάτι στις εξετάσεις εξαρτάται από το πόσο αυτονόητη είναι η δικαιολόγηση, τι βαρύτητα έχει, πόσα μόρια πιάνει το ερώτημα και τι άλλο εξετάζει εκτός του σημείου που μας απασχολεί. Δεν υπάρχει μια απόλυτη απάντηση. Η μόνη απάντηση που καλύπτει τα πάντα, είναι “δικαιολογήσετε τα ΠΑΝΤΑ”, πράγμα που είναι πρακτικά αδύνατο…
Στην τελευταία εξίσωση της παραπάνω ανάρτησης, θα μπορούσε να γραφεί τυπικά ότι υ=Δy/Δt… Δt=t3-t0=… και για να είμαστε ειλικρινείς, θα το είχα γράψει, αν υποψιαζόμουν ότι θα δεχτώ ερώτημα.
Η γραφή είναι λάθος αν μιλάμε για εξετάσεις Α΄Λυκείου, αφού είναι βασικός στόχος κατά τη διδασκαλία της τάξης, αλλά νομίζω ότι είναι σχεδόν αυτονόητη αλήθεια, φτάνοντας στην Γ΄Λυκείου, ότι αν ξεκινάμε από τη στιγμή μηδέν, τα χρονικά διαστήματα είναι ίσα και με τις αντιστοιχες χρονικές στιγμές.
Χρήστο, αν προσέξεις το θέμα είναι η εύρεση της ΗΕΔ σε αγωγό κυκλικού σχήματος, αποφεύγοντας να μιλήσω για στοιχειώδεις ΗΕΔ και προβολή στη χορδή και απλά “έκλεισα” τον αγωγό.
Όταν έφτασα στη δύναμη Laplace αναγκαστικά θα πρέπει να έκανα αυτό που απέφυγα παραπάνω. Εκεί προβληματίστηκα, αν πρέπει να το επιβαρύνω άλλο ή όχι.
Έτσι αποφάσισα να μην ζητήσω τη δύναμη αλλά την ισχύ της.
Βέβαια αν σκεφτεί κάποιος ότι η ισχύς είναι -Fυ, μπορεί να υπολογίσει και το μέτρο της, αλλά δεν ήθελα να εκτραπεί το θέμα σε υπολογισμούς και διαφορετικές λύσεις…

Καλημέρα και καλό μήνα Διονύση. Όμορφη και διδακτική όπως πάντα.
Μια εναλλακτική προσεγγιση στο 4ο ερωτημα. Πιο δυσκολη για τους μαθητές. Σε κάποιους πολύ καλού ίσως αρέσει. Επίσης βρισκω και την μορφή της καμπύλης,:https://i.ibb.co/R4jFShKr/mar-1.png

Καλημέρα Γιώργο και σε ευχαριστώ για την εναλλακτική λύση.
Γιατί εγώ την βγάζω έλλειψη την καμπύλη και όχι κύκλο;

Έχεις απλά αλλάξει την κλιμακα (βαθμονομηση) των αξόνων .

Καλησπέρα Διονύση. Πολύ καλή, αλλά για εμάς. Την έλυσα εξαρχής. Η συνάρτηση της έντασης και η γραφική παράσταση:
https://i.ibb.co/cXZmCSpL/kykl1.jpg

Όμως, ένα τέτοιο θέμα:
Απαιτεί χρήση γεωμετρίας και ως γνωστόν …, αλλά έστω ότι δεν είναι δύσκολη η εφαρμογή της.
Θεωρώ πρόβλημα την τεχνική επίλυσης, που δεν θα σκεφτόταν ένας υποψήφιος. Να κλείσει τον αγωγό; Πως θα του έρθει; Στο σχολικό βιβλίο το μόνο πλαίσιο που εισέρχεται σε πεδίο είναι ορθογώνιο. ‘Αντε να πάμε σε τρίγωνο.
Επιπλέον οι μαθητές της Υγείας, δε μπορούν να μελετήσουν την παραπάνω συνάρτηση. Μόνο ποιοτικά ερωτήματα για την κλίση.
Εδώ δεν μας επιτρέπεται ευθύγραμμος αγωγός σε κεκλιμένο επίπεδο!
Μπορεί να κάνω λάθος, προβληματισμό εκφράζω.

Καλησπέρα Ανδρέα και σε ευχαριστώ για το σχολιασμό και την κατάθεση του προβληματισμού σου.
Όσον αφορά το επίπεδο δυσκολίας, μπορεί να έχεις δίκιο, δεν μπορώ να πάρω θέση. Την άσκηση την έστησα με αφορμή ερώτημα φίλου και την προόριζα να την ανεβάσω στην επανάληψη. Η συζήτηση πάνω στην αντίστοιχη ανάρτηση του Παντελή, επιτάχυνε την δημοσίευση…
Όσον αφορά την ουσία, κάτι λάθος έχεις κάνει στην εύρεση της συνάρτησης της έντασης με το χρόνο. Κατά το στήσιμο, είχα υπολογίσει ότι Ι=2 ρίζα(t-t^2), η οποία είναι ίδια με την σχέση που παραπάνω αποδεικνύει και ο Γιώργος. Και αυτής της συνάρτησης έδωσα την γραφική παράσταση.
Αλλά Ανδρέα, δεν ζήτησα μελέτη της συνάρτησης! Ίσα – ίσα έδωσα την γραφική παράσταση και πάνω σε αυτή ζήτησα κάποια πράγματα…
Γιώργο, η συνάρτηση που σωστά καταλήγεις είναι συνάρτηση έλλειψης και όχι κύκλου.
Θα ήταν εξίσωση κύκλου αν είχε την μορφή:
https://i.ibb.co/p6ydfrn2/2026-03-01-171950.png
Στην τελική εξίσωση που καταλήγεις:
https://i.ibb.co/C3QZJdGs/2026-03-01-172146.png
Οι δυο παρονομαστές είναι διαφορετικοί, και δίνουν του δυο ημιάξονες.
Στο σχήμα έχω σχεδιάσει την μισή έλλειψη, στο Visio, δες τι σχεδίασα.
Το πάνω μισό, έλλειψη με μικρό ημιάξονα 0,5s και μεγάλο ημιάξονα (τον κατακορυφο) 1Α.

Η εικόνα:
https://ylikonet3.wordpress.com/wp-content/uploads/2026/03/cea3cf84ceb9ceb3cebcceb9cf8ccf84cf85cf80cebf-cebfceb8cf8ccebdceb7cf82-2026-03-01-173145.png

Καλησπέρα Ανδρέα και σε ευχαριστώ για το σχολιασμό και την κατάθεση του προβληματισμού σου.
Όσον αφορά το επίπεδο δυσκολίας, μπορεί να έχεις δίκιο, δεν μπορώ να πάρω θέση. Την άσκηση την έστησα με αφορμή ερώτημα φίλου και την προόριζα να την ανεβάσω στην επανάληψη. Η συζήτηση πάνω στην αντίστοιχη ανάρτηση του Παντελή, επιτάχυνε την δημοσίευση…
Όσον αφορά την ουσία, κάτι λάθος έχεις κάνει στην εύρεση της συνάρτησης της έντασης με το χρόνο. Κατά το στήσιμο, είχα υπολογίσει ότι Ι=2 ρίζα(t-t^2), η οποία είναι ίδια με την σχέση που παραπάνω αποδεικνύει και ο Γιώργος. Και αυτής της συνάρτησης έδωσα την γραφική παράσταση.
Αλλά Ανδρέα, δεν ζήτησα μελέτη της συνάρτησης! Ίσα – ίσα έδωσα την γραφική παράσταση και πάνω σε αυτή ζήτησα κάποια πράγματα…
Γιώργο, η συνάρτηση που σωστά καταλήγεις είναι συνάρτηση έλλειψης και όχι κύκλου.
Θα ήταν εξίσωση κύκλου αν είχε την μορφή:
https://ylikonet3.wordpress.com/wp-content/uploads/2026/03/cea3cf84ceb9ceb3cebcceb9cf8ccf84cf85cf80cebf-cebfceb8cf8ccebdceb7cf82-2026-03-01-171950.png
Στην τελική εξίσωση που καταλήγεις:
https://ylikonet3.wordpress.com/wp-content/uploads/2026/03/cea3cf84ceb9ceb3cebcceb9cf8ccf84cf85cf80cebf-cebfceb8cf8ccebdceb7cf82-2026-03-01-172146.png
Οι δυο παρονομαστές είναι διαφορετικοί, και δίνουν του δυο ημιάξονες.
Στο σχήμα έχω σχεδιάσει την μισή έλλειψη, στο Visio, δες τι σχεδίασα.
Το πάνω μισό, έλλειψη με μικρό ημιάξονα 0,5s και μεγάλο ημιάξονα (τον κατακορυφο) 1Α.

Καλησπέρα Διονύση . Ναι προφανώς είναι ελειψη. με ημιάξονες (1/2, 1)
Πήρα το Ι/2=0,5 αντι Ι=1 για ημιάξονα και τα “θαλασσωσα” ,μεχρι που με “πείραζαν” και οι κλιμακες ! Διορθώνω και το ανεβάζω ξανα επι το ορθόν. ¨Οποιος βιάζεται σκονταφτει ή το γήρας δεν ερχεται μόνον ή και τα δύο;

Στο graph έφαγα τη ρίζα
https://i.ibb.co/6204K8x/kykl2.jpg

Επί το ορθον:https://i.ibb.co/23GVNGFv/mar-1.png

Διονύση, γιατί κατακόρυφα και όχι οριζόντια σε λείο μονωτικό δάπεδο;

Προσωπικά θα ζήταγα και το εμβαδόν που περικλείεται από την καμπύλη i=f(t)

Προσωπικά μου άρεσε

Πάντα με προβλημάτιζε το εξής:

Όταν το υποθετικό πλαίσιο ΑΜΒΑ κινείται μέσα στο ομογενές ΜΠ η ροή που διέρχεται από την επιφάνειά του είναι σταθερή, οπότε συνολικά στο πλαίσιο Εεπ=0 και Εεπ(ΑΜΒ)=Εεπ(ΑΒ).
Όταν όμως ο κυκλικός αγωγός εισέρχεται στο ΜΠ το πλαίσιο ΑΜΒΑ υπάρχει μόνο μία στιγμή και την επόμενη δεν υπάρχει.
Είναι αποδεκτό να λέμε πως η ροή από την επιφάνειά του είναι σταθερή ώστε μετά να καταλήγουμε πως Εεπ(ΑΜΒ)=Εεπ(ΑΒ);;;

https://i.ibb.co/kgd71q2W/13.png

Ρώτησα το “εργαλείο” και μου απάντησε

https://i.ibb.co/jkW5tNjt/1.png

https://i.ibb.co/3ZHsgpC/2.png

https://i.ibb.co/N6PRMCS8/3.png

https://i.ibb.co/HDxFNY4d/4.png

Όσον αφορά γιατί έβαλα το πλαίσιο να κινείται κατακόρυφα και όχι σε μονωτικό λείο οριζόντιο επίπεδο, το έκανα για δύο λόγους.
Ο πρώτος γιατί είναι πολύ πιο φυσιολογικό και εύκολο να εισάγεις το κατακόρυφο πλαίσιο που έχεις κρεμάσει με νήμα στο πεδίο όπως στο σχήμα, παρά να κατασκευάσεις την δεύτερη επιλογή.
Ο δεύτερος λόγος ήταν ότι είχα σκοπό να εμπλέξω δυνάμεις και ενέργειες και θα “έπαιζα” με το βάρος. Αυτός ο λόγος βέβαια, στην πορεία εξέλιπεν, αφού πέσανε πολλά και αποφάσισα να μην το επιβαρύνω περισσότερο…

Καλημέρα Θοδωρή.
Σε ευχαριστώ για το ψάξιμο με το “εργαλείο”, όπως λες!
Την αναλυτική μου θέση είχα εκφράσει στην ανάρτηση του Παντελή. Έχω γράψει:
“Η ΗΕΔ που ψάχνουμε είναι στιγμιαία. Δεν μας ενδιαφέρει μια επόμενη χρονική στιγμή αν θα είναι αυτή που υπολογίζουμε ή αν θα αλλάξει. Έτσι αν κλείσουμε τον αγωγό τυχαίου σχήματος με ευθύγραμμο αγωγό και σχηματίσουμε ένα πλαίσιο, ψάχνουμε την ΗΕΔ, αν φανταστούμε ότι αυτό το κλειστό πλαίσιο κινείται εσαεί μέσα στο ομογενές μαγνητικό πεδίο. Τι θα συνέβαινε; Η ολική ΗΕΔ θα ήταν συνεχώς μηδενική, οπότε μηδενική είναι και τη στιγμή που ας την ονομάσω “του κλεισίματος”!”
και παρακάτω:
“Όποιο και να είναι το πλαίσιο που θα δεχτούμε, όποια ροή και αν λάβουμε υπόψη, ΗΕΔ αναπτύσσεται στο τόξο ΑΓΔ, το οποίο κινείται σε Μ.Π. Και η στιγμιαία ΗΕΔ είναι αυτή που αναπτύσσεται σε αυτό το ορισμένο μήκος τόξου, λόγω κίνησης και ανάπτυξης στοιχειώδους ΗΕΔ σε κάθε τμήμα του ίση με dE=Bds υ συνα.
Η μαγνητική ροή είναι καλή και άγια, αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι έχουμε κίνηση αγωγού και άρα ΗΕΔ!”
Οπότε ψηφiζω… εργαλείο!

Καλημέρα σε όλους. Από την εποχή των Δεσμών που διδάσκαμε το παράδειγμα του αγωγού σχήματος S ,που κινείται κάθετα στις δ.γ. μαγνητικού πεδίου , σχεδόν πάντα χρησιμοποιώ ,στον τυπο της ΗΕΔ επαγωγής, για το μήκος L ,την καθετη προβολή του ανοικτού τμηματος του αγωγου στην διευθυνση της ταχύτητας. Τον ρυθμό της μεταβολής της ροής τον χρησιμοποιώ ελάχιστα (βασικά σε κλειστο αγωγο που κινειται σε μαγνητικο πεδίο- που είναι μηδέν) και γενικά μονο παραδειγματικά για να φανει η μεγαλύτερη δυσκολία της χρήσης του όπως στην αναρτηση που έκανα στο αντίστοιχο πρόβλημα του Παντελή.
Όσο για το.. ¨εργαλείο (παρόλο που το χρησιμοποιώ ελάχιστα) είναι χρήσιμο αν και κάνει λάθη ποτε ποτε. Όμως όταν το διορθωσεις αντιδρά πολύ σωστά!

Καλημερα Διονύση και σε ολη την παρεα. Τι ωραια που ητανε οταν πηγαιναμε στις βιβλιοθηκες,οπου ητανε κατι σαν ναοί βρισκαμε βιβλια και papers,τα κουβαλαγαμε σε δοσεις μεχρι καποιο ντεσκ,και ψαχναμε αυτο που θελουμε να βρουμε,και κατοπιν βγαζαμε τις απαραιτητες φωτοτυπιες,Εκει μπορει να πετυχαιναμε και καποιο συναδελφο απο αλλο εργαστηριο ή τομέα και καναμε μια μικρη συζητηση απο την οποια μπορει να γεννιοτανε και καποια ιδέα. Δεν υπηρχε ουτε Α.Ι.ουτε τζι πι τι, ουτε τετοια,αλλα πιο παλια ουτε καν ιντερνετ. Δεν λεω οτι τοτε ητανε καλυτερα,αφου δουλεια μιας ημερας τωρα την κανεις σε μια ωρα,απλως ειμαι ρομαντικος.Παρεπιπτοντως δε εχω χρησιμοποιησει ποτε το “εργαλειο”. Χρησιμοποιω ολα τα βιβλια και περιοδικα του πλανητη,που με ενα κουμπακι τωρα ειναι ανοιγμενα μπροστα σου και επισης το κεφάλι μου.Ολιγον ασχετα αυτα που γραφω,συμπαθάτε με.
Σχετικα με την παρουσα αναρτηση,(και την προηγουμενη του Παντελή) φυσικα και ειναι ωραια και ενδιαφερουσα αλλα τετοια δεν χρειαζονται στο Λυκειο ουτε για τις εξετασεις.Συζηταμε μια εβδομαδα αν ο στιγμιαιος χαρακτηρας της ΗΕΔ,επιτρεπει να δημιουργεις μια κλειστη καμπυλη για να βγαλεις τον συνηθισμενο τυπο μπουλ.Δεν σνομπαρω την συζητηση,ειναι χρησιμη αλλα οχι για το σχολείο.Ειναι μονο για Φόρουμ.
Και η προηγουμενη αναρτηση του Παντελη εχει ενδιαφερον,απο την οποια μου αρεσε πολυ ο υπολογισμος του Γιωργου Χριστοπουλου,μεσω του ρυθμου μεταβολης του εμβαδου της τομης των δυο κυκλων,οπου εκατσα και εκανα ολες τις πραξεις του.
Ενδιαφερον εχει ο υπολογισμος του εμβαδου αυτης της τομης συναρτησει της ακτινας και της αποστασεως των κεντρων,τον οποιο εκανα,(δεν ειναι πολυ δυσκολος) αλλα δεν τον ανεβασα διοτι ειναι σκετη Γεωμετρια και μαλλον δεν ενδιαφερει και πολλούς.

Καλό μεσημέρι Γιώργο και Κωνσταντίνε.
Σας ευχαριστώ για το σχολιασμό και την κατάθεση της γνώμης σας.

Καλημέρα παιδιά.
Το κλείσιμο του αγωγού είναι εξαιρετική τεχνική.
Πολύτιμη ιδίως σε 3D προβλήματα.
Βέβαια αυτά δεν είναι θέματα για Εξετάσεις αλλά….

Καλημέρα Ανδρέα.
Ωραίο θέμα!
Δεν είχα κάνει υπολογισμό και άκουσα για το διπλάσιο της έλξης από τον Ανδρέα Κασσέτα πριν πολλά χρόνια.
Ένα κάπως συναφές θέμα βρίσκουμε στον Αθανασάκη:
-Ένα σώμα κρέμεται από ευαίσθητο δυναμόμετρο. Η ένδειξη του δυναμόμετρου θα είναι μικρότερη το μεσημέρι απ’ ότι τα μεσάνυχτα;

Γιάννη καλημέρα.

Γιάννη έχεις τις ερωτήσεις του Αθανασάκη;

Αυτή ήταν η ερώτηση.
Η απάντηση ήταν όμοια μ’ αυτήν που παρουσιάζεις εδώ.

Γιάννη ψάχνω πολλά χρόνια να βρω αυτό το βιβλίο. Δεν θυμόμουν ότι υπήρχε τέτοιο θέμα. Σίγουρα όμως αυτό ήταν το πνεύμα αυτής της ανατρεπτικής συλλογής ερωτήσεων κρίσεως!

Καλησπέρα Ανδρέα. Ωραία παρουσίασες το θέμα, με τη σχετική επιτάχυνση
aΣελήνης/Ήλιο − aΓης,/Ήλιο ≈ 0. Οι λεγόμενες παλλιροϊκές επιδράσεις βασίζονται σε αυτή τη διαφορά. Η σχετική τους κίνηση δεν επηρεάζεται από την τεράστια κοινή επιτάχυνση, αλλά μόνο από τη διαφορά και αυτή είναι μικρή. Αυτή η μικρή διαφορά είναι η παλιρροϊκή επίδραση του Ήλιου.

Θα πρόσθετα την εξήγηση με τη σφαίρα Hill.
Για το σύστημα Γης–Ήλιου: rH ≈ 1,5×10^6 km
Η Σελήνη βρίσκεται στα: rΣελήνης ≈ 384 000 km
δηλαδή πολύ μέσα στη σφαίρα Hill της Γης.
Έχει επίσης αρνητική ολική ενέργεια ως προς τη Γη. Ο δεσμός είναι ισχυρός. Δεν αρκεί η δύναμη του Ήλιου για να τον σπάσει… Η Σελήνη θα μείνει για πάντα δορυφόρος μας.

Όποιος μαθητής χρησιμοποιήσει τη διαίσθησή του για να πάρει τα δύο μόρια, την πάτησε!

Γεια σου Διονύση. Καλή η διαίσθηση, αλλά θέλει προσοχή κι η θεωρία.

Αποστόλη καλησπέρα
Ωραίο θέμα που όπως λες προσοχή στη θεωρία και κατανόηση αυτής.
Είναι από τα θέματα που μου αρέσουν ιδιαίτερα και μάλιστα το μαγνητικό πεδίο που μεταβάλλεται να προέρχεται από πηνίο. Οπότε τότε να χρειάζεται να γίνει αναφορά στο “ενεργό” εμβαδό. Αναφέρομαι σε κάτι τέτοιο.
https://i.ibb.co/fGQ1j3L0/Screenshot-2.jpg

Καλημέρα Αποστόλη.
Δεν είδε ότι στο τυπολόγιο δίδεται η R=ρl/A και είπε …R=R*2πr
Καλό Β
Καλό Σαββατοκύριακο

Καλημέρα παιδιά και σας ευχαριστώ.