Θρασύβουλος Πολίτης

Διονύση καλημέρα.

θα χρησιμοποιήσεις αυτή την ανάλυση για να υπολογίσεις τη μετατόπιση της τριβής ολίσθησης ώστε να τη συγκρίνουμε με αυτή που υπάρχει εδώ;

Συνέχισε Ανδρέα, αφού δεν βλέπεις ότι αν είναι σωστά αυτά που γράφω παραπάνω, τότε το έργο της τριβής που ασκείται στο κινούμενο σώμα μετράει τόσο την ενέργεια που μεταφέρεται στο δάπεδο, με τη μορφή της θερμότητας, όσο και αυτή που παραμένει (σε πρώτη φάση) στο σώμα αυξάνοντας την εσωτερική του ενέργεια, μέχρι να μεταφερθεί στον αέρα..
Και αυτό είναι ένα και είναι ίσο WT=-TΔx, όπου Δx η μετατόπιση του κέντρου μάζας του σώματος. Δεν υπάρχουν δύο δυνάμεις που αφαιρούν την κινητική ενέργεια του σώματος, ούτε η αντίδρασή της (Τ1 παραπάνω) παράγει έργο.
Η τριβή με το έργο της μειώνει την μηχανική ενέργεια μετατρέποντάς την σε ενέργεια των δομικών λίθων τόσο του σώματος, όσο και του δαπέδου, αφού αυτά αλληλεπιδρούν. Δηλαδή αυξάνει ταυτόχρονα την εσωτερική ενέργεια σώματος και επιπέδου, πριν μεταφερθεί με τη μορφή της θερμότητας τελικά στον αέρα και στο υπόλοιπο σύμπαν!
Το να καθόμαστε μέρες τώρα και να καταστρέφουμε όλη αυτή τη συνεκτική λογική, εφευρίσκοντας επιμέρους έργα και μετατοπίσεις, είναι εκτός κάθε λογικής…
Λοιπόν παραπάνω έχω γράψει τις σκέψεις μου, δεν έχω να γράψω κάτι άλλο.
Η συνέχεια του “διαλόγου”, που ο θεός να τον κάνει διάλογο, δεν έχει νόημα…

Διονύση συμφωνώ ότι η συζήτηση σε αυτό το θέμα φαίνεται να έχει ολοκληρωθεί. Προφανώς θα πρότεινες στους συναδέλφους να υιοθετήσουν αυτή τη σαφή τοποθέτησή σου, μαζί με την εφαρμογή της ΑΔΕ στο σώμα.

Λένε ότι αν δεν μπορείς να τους πείσεις, μπέρδεψε τους. Γι’ αυτό επιμένω στην ακρίβεια.

Φαντάζομαι ότι όλα αυτά που γράφω παραπάνω, μπερδεύουν κόσμο;
Ευχαριστώ Ανδρέα!

Διονύση ήδη έγραψα ότι είναι σαφή.

Παιδιά δεν ξέρω που να κάνω το σχόλιο μια και συμπλέκονται πολλές αναρτήσεις.
Βλέπω κάτι που ξεφεύγει από τη λογική:
https://i.ibb.co/F41BqfjR/77.png

Η πέτρα του κέρλινγκ σύρθηκε 3 μέτρα αλλά το σημείο εφαρμογής της τριβής λιγότερο. Ίσως 2 μέτρα.
Προφανώς κατά την κίνηση βγήκε έξω από την πέτρα!

Ανδρέα φοβάμαι ότι δεν συζητάς.
Επαναλαμβάνεις:
-Χρησιμοποιώ νόμους της Φυσικής.
-Ότι έγραψα είναι σαφές.
-Η απόδειξη βρίσκεται στην ανάρτησή μου…..

Έγραψες:
Λένε ότι αν δεν μπορείς να τους πείσεις, μπέρδεψε τους. 
Έχω την αίσθηση ότι αυτό κάνεις.

Ας έρθουμε στην ουσία της ανάρτησης του Διονύση:
Όταν ανακατεύεις μικροσκοπικές με μακροσκοπικές περιγραφές, όταν ανακατεύεις το μοντέλο rigid body με τα μόρια που το αποτελούν η περιγραφή δεν αποκτά κάποιου είδους επιστημονική βαρύτητα.
Λάθη και ασυνεννοησία θα ακολουθήσουν.

Καλησπέρα Διονύση. Επειδή η ανάρτησή σου αναφέρεται, στην ανάρτηση του Ανδρέα, καλησπέρα Ανδρέα, που παρουσίασε τη σχέση ΔxT​=Δx−Q/Τ​, αναζήτησα στη διεθνή βιβλιογραφία αυτή τη σχέση. Με το σκεπτικό ότι η τριβολογία είναι σημαντικός τομέας της Μηχανικής και θα υπάρχει σχετική αναφορά.
Βρήκα λοιπόν το paper
Work Done by Sliding Friction
Διαβάζουμε:
W – PW = ΔU,
Το ψευδοέργο PW υπολογίζεται με τη μετατόπιση του κέντρου μάζας. Το πραγματικό έργο W, υπολογίζεται από τις πραγματικές μικροσκοπικές μετατοπίσεις στα σημεία επαφής. Εκεί “χάνεται” η διαφορά και εμφανίζεται η εσωτερική ενέργεια.

Άρα ο Brown φαίνεται να λέει:

«Μην αλλάζετε τη μετατόπιση του σώματος. Ξεχωρίστε απλώς το work από το pseudowork και μη λέτε ότι το σημείο εφαρμογής της τριβής μετατοπίζεται λιγότερο από το σώμα.»

Το ψευδοέργο ισούται με PW = -Τ Δx = ΔΚ (Θεώρημα ψευδοέργου), Δx η μετατόπιση του κέντρου μάζας.
Αν γράψουμε όμως
-Τ Δx = ΔΚ + ΔU, προκύπτει ΔU = 0, άτοπο.
Άρα η σχέση αυτή που στηρίζεται η απόδειξη του Ανδρέα έχει εννοιολογικό λάθος. Ότι το πραγματικό συνολικό έγο είναι ταυτόχρονα και ψευδοέργο.
Η ανάλυση του Brown, προσπαθεί να αποφύγει αυτή τη σύγχιση, διαχωρίζοντας αυστηρά τα δύο έργα.

Καλησπέρα σε όλους.
Έχω τοποθετηθεί αλλά ας το ξαναπώ με άλλα λόγια.
Η θερμότητα που παράγεται οφείλεται στο έργο της τριβής στο σώμα. Το έργο της τριβής στο έδαφος είναι μηδέν αφού δεν μετατοπίζεται το έδαφος.
Αυτή η θερμότητα θερμαίνει το σώμα το περιβάλλον και το έδαφος.
Σχολικό μοντέλο: Θεωρούμε ότι στο περιβάλλον και στο έδαφος ” πηγαίνει” πολύ μικρό ποσοστό της θερμότητας. Έτσι το σύνολο της παραγόμενης θερμότητας ,θερμαίνει το σώμα.
Το δε σημείο εφαρμογής της τριβής στο σώμα μετατοπίζεται όσο και το σώμα.

Καλησπέρα Γιάννη , Ανδρέα (Ριζ) και Γιώργο, σας ευχαριστώ για το σχολιασμό και την τοποθέτηση πάνω στην ουσία του θέματος.

Αγαπητοι συνάδελφοι καλησπέρα
Διανύση, η ιδέα του «ανθρωπάκου» είναι πράγματι εύστοχη. Μας επιτρέπει να δούμε από κοντά έναν μηχανισμό μεταφοράς ενέργειας που η μακροσκοπική περιγραφή αδυνατεί να αναδείξει. Το άρθρο σου το διαβάζω ως προσπάθεια να εξηγηθεί το φαινόμενο, όχι να οριστεί πώς πρέπει να διδαχθεί. Άλλωστε, πριν αποφασίσουμε πώς θα διδάξουμε κάτι, πρέπει πρώτα να κατανοήσουμε τη φυσική του εξήγηση. Στο τέλος του άρθρου τίθενται, νομίζω, δύο διαφορετικά ερωτήματα: αν η αντίδραση της τριβής παράγει έργο στο «ακίνητο» δάπεδο, που είναι ερώτημα Φυσικής, και αν θα το διδάσκαμε στην τάξη, που είναι διδακτικό ερώτημα. Εδώ θα σταθώ κυρίως στο πρώτο.

Η εικόνα σου με τις εγκοπές και τις προεξοχές απαντά, νομίζω, σε ένα ερώτημα που θα μπορούσε να θέσει και ένας μαθητής: γιατί ζεσταίνεται και το πάτωμα, αφού δεν κουνιέται; Το ανθρωπάκι, μέσα στη ζώνη επαφής, βλέπει την εγκοπή του σώματος να σπρώχνει την προεξοχή του δαπέδου. Η προεξοχή υποχωρεί λίγο, παραμορφώνεται, και τα άτομά της αρχίζουν να ταλαντώνονται εντονότερα. Οι δυνάμεις επαφής μπορούν επομένως να παράγουν έργο στα υλικά σημεία της και να αυξάνουν την εσωτερική ενέργεια του δαπέδου. Το ανθρωπάκι βλέπει τοπικές μετατοπίσεις και έργα εκεί όπου εμείς, στη μακροσκοπική περιγραφή, βλέπουμε ένα ακίνητο δάπεδο που θερμαίνεται. Δεν υπάρχει αντίφαση. Εξετάζουμε το ίδιο φαινόμενο σε διαφορετικές κλίμακες.

Θα μπορούσε βέβαια κανείς να προβάλει την ένσταση του απαραμόρφωτου στερεού, όμως η ίδια η σχολική Φυσική έχει ένα ενδιαφέρον προηγούμενο. Στη Μηχανική της Γ΄ Λυκείου χρησιμοποιούμε το μοντέλο του απαραμόρφωτου στερεού. Όταν όμως μελετάμε τα μηχανικά κύματα, η παραδοχή αυτή αίρεται, αφού σε ένα απολύτως απαραμόρφωτο σώμα δεν μπορούν να διαδοθούν ελαστικά κύματα. Το σχολικό βιβλίο χρησιμοποιεί τότε ελαστικά μέσα, όπου επιτρέπονται τοπικές παραμορφώσεις και σχετικές μετατοπίσεις των στοιχείων του υλικού, για να εξηγήσει το φαινόμενο. Γιατί να μη χρησιμοποιήσουμε την ίδια λογική και στην τριβή; Το δάπεδο παραμένει μακροσκοπικά ακίνητο, αλλά στη ζώνη επαφής οι μικροσκοπικές προεξοχές παραμορφώνονται και οι δυνάμεις ασκούνται σε υλικά σημεία που μετατοπίζονται. Δεν μιλάμε λοιπόν για έργο χωρίς μετατόπιση, αλλά για έργο σε μετατοπίσεις που η μακροσκοπική ιδανίκευση παραλείπει.

Συμφωνώ, βέβαια, ότι η τριβολογία δεν είναι απαραίτητη για τη λυκειακή Φυσική. Δεν χρειαζόμαστε μικροσκοπική θεωρία της τριβής για να υπολογίσουμε τη μείωση της μηχανικής ενέργειας ενός σώματος. Το γινόμενο −T·x, με x τη μετατόπιση του κέντρου μάζας, εξυπηρετεί απολύτως αυτόν τον σκοπό. Άλλο όμως η επάρκεια ενός μοντέλου για τη διδασκαλία και άλλο η δυνατότητά του να εξηγήσει πλήρως έναν φυσικό μηχανισμό. Ούτε η θεωρία ελαστικότητας είναι απαραίτητη για τη διδασκαλία της κίνησης του στερεού. Όταν όμως θέλουμε να εξηγήσουμε τα μηχανικά κύματα, εγκαταλείπουμε την παραδοχή της ακαμψίας. Γιατί να θεωρήσουμε ανεπίτρεπτη μια αντίστοιχη επέκταση όταν θέλουμε να εξηγήσουμε τη θέρμανση του δαπέδου; 

Φυσικά, η μικροσκοπική περιγραφή δεν μας δίνει αυτόματα έναν τύπο για το πραγματικό έργο της τριβής ή για τον επιμερισμό της ενέργειας στα δύο σώματα. Αυτά απαιτούν πρόσθετη ανάλυση και ενδεχομένως πειραματικά δεδομένα. Δεν χρειάζεται όμως να λύσουμε ολόκληρο το πρόβλημα της τριβολογίας για να αναγνωρίσουμε ότι οι μικροσκοπικές παραμορφώσεις επιτρέπουν μηχανική μεταφορά ενέργειας στο δάπεδο. Τελικά, θεωρώ ότι το πιο ενδιαφέρον δίδαγμα από τον «ανθρωπάκο» σου είναι ότι κάθε φυσικό μοντέλο έχει τα όρια εφαρμογής του. Το απαραμόρφωτο στερεό είναι εξαιρετικό για τη μελέτη της κίνησης ενός σώματος, αλλά δεν μπορεί να περιγράψει διεργασίες που προϋποθέτουν εσωτερικές παραμορφώσεις. Η τριβολογία γίνεται χρήσιμη όταν το ερώτημα δεν είναι πια «πόση μηχανική ενέργεια χάθηκε;» αλλά «με ποιον μηχανισμό κατέληξε αυτή η ενέργεια στο σώμα και στο δάπεδο;». Το ότι μια εξήγηση δεν χρειάζεται να διδαχθεί δεν σημαίνει ότι δεν χρειάζεται να κατανοηθεί.

Άλλωστε, όπως έγραψες κι εσύ, για το τι διδάσκεται αποφασίζουν το ΙΕΠ και το υπουργείο. Ένα φόρουμ σαν το παρόν νομίζω ότι είναι ένας χώρος όπου ανταλλάσσουμε απόψεις για τη Φυσική, και όπου όλες ζυγίζονται με την ίδια συνάρτηση βάρους: τα επιχειρήματά τους. Έτσι δεν είναι;

Εγώ Μιλτιάδη γιατί κατάλαβα ότι άλλες ήταν οι προθέσεις του Διονύση;
Ας τις διευκρινίσει ο ίδιος.

Διαφωνώ στην ονομασία. Η θερμότητα όπως και το έργο αποτελούν μηχανισμούς μεταφορας ενεργεια. ¨οσο λάθος είναι να πούμε ότι σε ένα σώμα η ενέργεια μετατράπηκε σε έργο αλλο τόσο είναι να πουμε ότι μετατράπηκε σε θερμότητα, Προσοχή στο χρόνο του ρήματος μετατράπηκε γιατί αν έλεγε μετατρέπεται και αφορούσε χρονική περίοδο και όχι τελική κατάσταση ήταν σωστό. ¨Οσον αφορά την τριβή η θερμότητα απουσιάζει. Αυξάνεται η εσωτερικη ενέργεια άρα και η θερμοκρασία των τριβομένων επιφανειών. Και επειδή είναι θερμότερες του περιβάλλοντος μετατρέπουν (προσοχη στη χρονική διάεγεια του ρήματος στη γραμματική) την επιπλέον ενέργεια σε άλλα σώματα(είτε με επαφή είτε με ρεύματα ε΄λιτε με ακτινοβολία αυξάνοντας τελικά τη δική τους εσωτερική ενέργεια. Το σωστό που έγραψε ο Διονύσης
{Συνέχισε Ανδρέα, αφού δεν βλέπεις ότι αν είναι σωστά αυτά που γράφω παραπάνω, τότε το έργο της τριβής που ασκείται στο κινούμενο σώμα μετράει τόσο την ενέργεια που μεταφέρεται στο δάπεδο, με τη μορφή της θερμότητας, όσο και αυτή που παραμένει (σε πρώτη φάση) στο σώμα αυξάνοντας την εσωτερική του ενέργεια, μέχρι να μεταφερθεί στον αέρα..}

Καλημέρα Μιλτιάδη, καλημέρα Χαράλαμπε.
Σας ευχαριστώ για το σχολιασμό και την κατάθεση της θέσης σας.
Γράφεις Μιλτιάδη:
“αλλά στη ζώνη επαφής οι μικροσκοπικές προεξοχές παραμορφώνονται και οι δυνάμεις ασκούνται σε υλικά σημεία που μετατοπίζονται. Δεν μιλάμε λοιπόν για έργο χωρίς μετατόπιση, αλλά για έργο σε μετατοπίσεις που η μακροσκοπική ιδανίκευση παραλείπει.”
Και στο πρώτο παραπάνω παράδειγμα Μιλτιάδη, που έχουμε μεταφορά θερμότητας ανάμεσα σε δυο σώματα, μεταφέρεται κινητική ενέργεια από ένα άτομο σε άλλο. Και εκεί παράγεται έργο πάνω στο άτομο που κερδίζει κινητική ενέργεια, του σώματος που ζεσταίνεται.
Άρα και εκεί έχουμε κάποια μικρομετατόπιση δομικών λίθων.
Να περιγράψουμε και εκεί τη μεταφορά ενέργειας, μιλώντας για έργο;
Μιλτιάδη, νομίζω ότι η πρότασή σου ανοίγει ένα παραθυράκι, που οδηγεί στην 3η παραπάνω επιλογή:
“Το ίδιο είναι. Έτσι και αλλιώς ωραίοι είμαστε.”
Ο καθένας θα ορίζει όπως θέλει τη μεταφορά ενέργειας, αφού όλα είναι και λίγο σωστά, άρα όλα επιτρέπονται.
Έτσι καταλήγουμε ότι το ζήτημα ανάγεται σε θέμα… άποψης, ενώ αγνοείται η βασική διάκριση μεταξύ έργου και θερμότητας.
Και η διάκριση δεν είναι αν υπάρχει μετατόπιση κάποιας δύναμης ή πια είναι η υποτιθέμενη μετατόπιση, ώστε να γραφτεί μια εξίσωση, αλλά αν η μεταφορά αυτή, μπορεί να οδηγήσει σε ενέργεια μηχανική, μηδενικής εντροπίας ή σε υποβαθμισμένη ενέργεια, όπως είναι η εσωτερική ενέργεια ενός σώματος.
Για ποιο πράγμα μιλάω; Ας δούμε το σχήμα:
https://i.ibb.co/mC2brgkj/2026-11-07-081853.png
Το σώμα Α κινείται προς τα δεξιά και δέχεται από τη σανίδα τριβή Τ. Η αντίδρασή της Τ1 έχει κατεύθυνση προς τα δεξιά και επιταχύνει τη σανίδα στο λείο οριζόντιο επίπεδο. Εδώ η Τ1, τριβή με τα όλα της, με τις αλληλεπιδράσεις των ατόμων αλλά και τις μικρο-ανωμαλίες των επιφανειών, παράγει έργο, αφού η σανίδα αποκτά κινητική ενέργεια. Αποδεικνύεται δε ότι η κινητική ενέργεια που θα αποκτήσει θα είναι ίση
https://i.ibb.co/FqXyncSc/2026-11-07-082947.png
Η παραπάνω μηχανική ενέργεια δεν την παίρνει η σανίδα από μια θερμική μηχανή, η οποία μετατρέπει τη θερμότητα σε έργο! Είναι απλά, έργο κάποιας δύναμης.
Στην περίπτωση του ακίνητου εδάφους θα πρέπει να στηθεί θερμική μηχανή για να κινήσουμε μια σανίδα και να αποκτήσει κινητική ενέργεια…

Σαν συνέχεια της πρόσφατης συζήτησης ΕΔΩ, μια προσπάθεια κωδικοποίησης των θέσεων που κατέθεσα σε πάμπολλα σχόλια…

Καλημέρα Διονύση.
Και σωστά και ωραίο.

Καλημέρα Διονύση από τον ηλιόλουστο πλέον Πρινέ.
Σε ένα διάλλειμα από αγροτοδουλειές βρήκα ευκαιρία να “δω”…
Μπήκες στην ουσία του θέματος και νομίζω πείθεις θέτοντας
τη σκέψη μας επί τον τύπον τον ήλον .
Να είσαι καλά

Καλό απόγευμα Γιάννη και Παντελή.
Σας ευχαριστώ για το σχολιασμό και χαίρομαι που συμφωνείτε.

Καλησπέρα Διονύση.
Το άρθρο σου είναι εξαιρετικό και βάζει σε μια σειρά αυτά, που ξέρουμε εδώ και πολλά χρόνια και προσπαθούμε να διδάξουμε, με αντίπαλο ακόμα και τα σχολικά βιβλία ή εξωσχολικά βοηθήματα.
Πολλοί μαθητές καταλήγουν να θεωρούν ότι κάθε απώλεια μηχανικής ενέργειας συνεπάγεται υποχρεωτικά μεταφορά ενέργειας σε κάποιο άλλο σώμα, ενώ στην πραγματικότητα μπορεί απλώς να πρόκειται για μετασχηματισμό της κινητικής ενέργειας σε εσωτερική ενέργεια του ίδιου του συστήματος.
Η περιγραφή ότι το μπροστινό τμήμα του σώματος ακινητοποιείται πρώτο, ενώ τα υπόλοιπα συνεχίζουν να κινούνται, είναι μια πολύ καλή φυσική εικόνα για να δικαιολογηθεί η αύξηση της εσωτερικής ενέργειας λόγω παραμορφώσεων και ταλαντώσεων των δομικών λίθων του σώματος.

Στην κρούση με τον τοίχο, τη στιγμή της κρούσης:
η κινητική ενέργεια μειώνεται,
αυξάνεται η εσωτερική ενέργεια του σώματος (παραμορφώσεις, ταλαντώσεις μορίων κ.λπ.),
ενδεχομένως αυξάνεται και η εσωτερική ενέργεια του τοίχου,
παράγεται ήχος.
Σωστότατο συμπέρασμα το τελευταίο σχόλιο, ότι η ίδια ενεργειακή μετατροπή συμβαίνει και όταν το σώμα σταματά λόγω τριβής πριν φτάσει στον τοίχο.

Καλημέρα σε όλους.

Διονύση,

χαίρομαι που αναφέρεσαι στη ανάρτησή μου, χωρίς να διαπιστώνεις κάποιο λάθος στην απόδειξη που φαίνεται εδώ: Υπολογισμός της μετατόπισης του σημείου εφαρμογής της τριβής ολίσθησης. Αυτό το θεωρώ έπαινο για εμένα, λόγω της εμπειρίας και του κύρους σου.

Απλώς θα ήθελα να διευκρινίσω ότι η δική μου ανάρτηση αναφέρεται στη ρεαλιστική περίπτωση ολίσθησης με τριβή, όπου, εκτός από το σώμα, θερμαίνεται και το δάπεδο. Γι’ αυτό μέρος της μεταβολής της κινητικής ενέργειας είναι ίσο με τη μεταβολή της εσωτερικής ενέργειας του σώματος.
Η δική σου παρούσα ανάρτηση αντιστοιχεί σε δάπεδο που δεν ζεσταίνεται, διότι θεωρείς ότι κατά την κρούση ο τοίχος δεν ζεσταίνεται. Δηλαδή θεωρείς ότι όλη η μεταβολή της κινητικής ενέργεια του σώματος είναι ίση με τη μεταβολή της εσωτερικής του.
Άρα δεν μπορούμε να επεκτείνουμε τα συμπεράσματά μας από το ένα φαινόμενο στο άλλο. Γι’ αυτό η παρούσα ανάρτηση δεν αναιρεί τα συμπεράσματα της δικής μου.

Καλημέρα Ανδρέα.
Μάλλον κάτι δεν μπόρεσα να το πω πιο αναλυτικά και δεν κατάλαβες το νόημα της παρούσας ανάρτησης.
Η διαφωνία μου ήταν στην δική σου θέση, την οποία είχα γράψει σε σχόλιο, ότι:
https://i.ibb.co/1J72jh9P/2026-11-05-065855.png
Δεν θεωρώ ότι η εξίσωση αυτή εκφράζει την ΑΔΕ.
Όσον αφορά τι συμβαίνει αν θερμαίνονται ή όχι και οι δύο επιφάνειες, έχω γράψει παραπάνω:
https://i.ibb.co/BVq60mKB/2026-11-05-070430.png
Το είχα γράψει και για την περίπτωση της δικής σου ανάρτησης για την τριβή.
Q=ΔU1 +ΔU2

Καλημέρα Ανδρέα Ριζόπουλε και σε ευχαριστώ για το σχολιασμό.
Χαίρομαι ιδιαίτερα για την συμφωνία με την ανάλυση του θέματος.

Καλημέρα Διονύση.

Γράψε την ΑΔΕ για ένα σώμα που εκτοξεύτηκε κατά μήκος οριζόντιου δαπέδου με τριβές. Μόνο για το σώμα. Για να να κάνουμε τη σύγκριση χρησιμοποίησε τα δικά μου σύμβολα.

Συνεχίζω…
Αν λοιπόν θεωρήσουμε ότι έχει ολοκληρωθεί το φαινόμενο και έχει αποκατασταθεί κατάσταση ισορροπίας με σχεδόν την ίδια αρχική θερμοκρασία, τότε ΔU=0 και η παραπάνω εξίσωση δίνει Q=ΔΚ! Δηλαδή όλη αρχική κινητική ενέργεια έχει μεταφερθεί στο περιβάλλον με τη μορφή της θερμότητας.Θέλεις να πάρεις τη στιγμή που σταματά η κίνηση και όπου δεν έχει αποκατασταθεί ισορροπία; Δεν έχουμε βέβαια μια κατάσταση ισορροπίας με ίδια σταθερή θερμοκρασία, αλλά χωρίς να βρούμε τιμές θα γράφαμε αντίστοιχα:https://i.ibb.co/fzrTSB4X/2026-11-05-092004.png
Όπου Q1 η θερμότητα που έχει μεταφερθεί στη διάρκεια της κίνησης στο περιβάλλον του (κυρίως στο δάπεδο!!!) στη διάρκεια της ολίσθησης και ΔU΄η αύξηση της εσωτερικής ενέργειας του σώματος, λόγω αύξησης της θερμοκρασίας του (δεν έχει ακόμη ψυχθεί στην αρχική του θερμοκρασία).

Διονύση, καλημέρα.

Απλά, κατανοητά, χωρίς κρυφά ή αμφισβητούμενα σημεία (η ανάρτησή σου).

Θα προσέθετα:
Κατά την κρούση με το τοίχωμα η ενέργεια που χάνεται εν μέρει καταναλώνεται για να δημιουργήσει κύματα ελαστικότητας που διαδίδονται μέσα από τις μάζες των συγκρουόμενων σωμάτων και εν τέλει απορροφούμενα, εν πολλοίς, από τα ίδια.
 
Η μεταβολή της ολικής κινητικής ενέργειας συστήματος σωματιδίων (εδώ παραμορφώσιμο στερεό) κατά τη διάρκεια ενός χρονικού διαστήματος (εδώ χρονική διάρκεια σύγκρουσης) είναι ίση με το συνολικό έργο, εσωτερικών και εξωτερικών δυνάμεων, που παράγεται σε όλα τα τμήματά του στο ίδιο χρονικό διάστημα. Οι εσωτερικές δυνάμεις είναι δυνατόν να κάνουν έργο σε ένα σύστημα σωματιδίων, ακόμα και αν είναι κεντρικές ή το σύστημα είναι απομονωμένο και να αλλάξει η ολική κινητική ενέργεια του συστήματος με ταυτόχρονη αντιστάθμιση από άλλη μορφή ενέργειας του απομονωμένου συστήματος (πχ αστέρι που υφίσταται βαρυτική κατάρρευση). Το έργο που γίνεται από τις εσωτερικές δυνάμεις δεν μπορεί να μηδενιστεί επικαλούμενοι τον τρίτο νόμο ή την υπόθεση ότι οι δυνάμεις είναι κεντρικές. Για παράδειγμα για ένα ζευγάρι φορτισμένων ακίνητων σωματιδίων που έλκονται αμοιβαία οι δυνάμεις είναι κεντρικές και αντίθετες, οι μετατοπίσεις δεν είναι υποχρεωτικά ίσες (αδιάφορο), και το κάθε σωματίδιο παράγει θετικό έργο επί του άλλου με αποτέλεσμα η κινητική τους ενέργεια να αυξάνεται.

Καλημέρα Ντίνο, γράφαμε μαζί.
Σε ευχαριστώ για το σχόλιο και τον εμπλουτισμό του θέματος.
Καταλαβαίνεις ότι απέφυγα στον εμπλουτισμό για να μην χάσει την απλουστευτική μέθοδο και το στόχο της η ανάρτηση…

Για να συνδέουμε τα σχόλια, κάτι επιπλέον για την τελευταία εξίσωση παραπάνω..
Αν
https://i.ibb.co/FLqn45tm/2026-11-05-094634.png

Ανδρέα έγραψα την εξίσωση για την ΑΔΕ ή αν προτιμάς το 1ο θερμοδυναμικό νόμο για το σώμα που συγκρούεται με τον τοίχο, παραπάνω.
Έδωσα το σύστημα και εξήγησα πώς πρέπει να εφαρμόζονται τα μεγέθη.
Το δίνω και εδώ, αφού κάποιοι μπορεί να μην θέλουν να ανοίξουν το αρχείο:
https://i.ibb.co/X01wRrz/2026-11-05-083106.png
Θέλεις να το κάνουμε για το σώμα που κινείται σε οριζόντιο επίπεδο με τριβές; Ας πάμε αν και δεν θα το έβαζα “με καμιά δύναμη!” στην τάξη.
Το έργο της τριβής που ασκείται στο κινούμενο σώμα είναι:
https://i.ibb.co/Xx9HtTqg/2026-11-05-091949.png

Διονύση έχεις αναφέρει ότι ο τύπος −Τ Δx(τριβής)=ΔΚ+|Qσώματος| (που έχω αποδείξει εφαρμόζοντας τον 1ο νόμο της Θερμοδυναμικής) είναι λανθασμένος και έγραψες:

“Ας εφαρμόσουμε τώρα μόνο για το σώμα τον 1ο νόμο (δεν είναι ο ενδεδειγμένος τρόπος αλλά αφού επιμένεις…) Q=ΔU+W.”

Ωστόσο για να μπορέσουμε να συγκρίνουμε τους δύο τύπους θα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τα ίδια σύμβολα, με το ίδιο ακριβώς νόημα.

Στη συνέχεια, αφού υπενθυμίσω το πρόβλημα που συζητάμε, εφαρμόζω τον 1ο νόμο της Θερμοδυναμικής αποσαφηνίζοντας αρχικά το νόημα κάθε συμβόλου. Γράψε και εσύ πώς εφαρμόζεις το νόμο χρησιμοποιώντας τα ίδια σύμβολα για να μπορούμε να κάνουμε τη σύγκριση.

Θεωρώ λοιπόν ότι ένα σώμα εκτοξεύεται κατά μήκος οριζόντιου δαπέδου με τριβές. Καθώς το σώμα κινείται θερμαίνεται, λόγω τριβών, και κάποια στιγμή σταματά. Συγχρόνως, λόγω της αύξησης της θερμικής ενέργειας του σώματος, θερμότητα μεταφέρεται από το σώμα στο περιβάλλον του, μέχρι οι θερμοκρασίες τους να εξισωθούν. Στο περιβάλλον μόνο από το σώμα μεταφέρθηκε συνολική θερμότητα Qσώματος.

Εφαρμόζω την ΑΔΕ (1ος νόμος της Θερμοδυναμικής) μόνο για το σώμα:

Qσώματος = ΔΚ+W (1)

Qσώματος είναι η θερμότητα που μεταφέρεται από το σώμα στο περιβάλλον του και γι’ αυτό Qσώματος < 0⇒ Qσώματος =−|Qσώματος|.

Επειδή η μόνη μορφή ενέργειας του σώματος που μεταβάλλεται είναι η κινητική ενέργεια του σώματος, στην (1) εμφανίζεται η μεταβολή ΔK της κινητικής ενέργειάς του σώματος.

W είναι το έργο της δύναμης την οποία ασκεί το σώμα στο περιβάλλον του. Το σώμα ασκεί δύναμη μόνο στο δάπεδο. Επειδή αυτή η δύναμη είναι η αντίδραση της τριβής που δέχεται το σώμα από το δάπεδο, η μετατόπιση του σημείου εφαρμογής της έχει την κατεύθυνση της δύναμης. Άρα W=T Δx(τριβής), όπου Τ είναι το μέτρο της τριβής και Δx(τριβής) είναι το μέτρο της μετατόπισης του σημείου εφαρμογής της τριβής.

Άρα από την (1) προκύπτει:

−ΤΔx(τριβής)=ΔΚ+|Qσώματος|

Περιμένω τη δική σου αντίστοιχη απόδειξη για να τις συγκρίνουμε.

Ανδρέα και σε μένα φαίνεται λάθος η σχέση σου.
Οδηγεί σε κάτι παράλογο:
https://i.ibb.co/JFk045vj/67.png

Ανδρέα μου είχες υποσχεθεί ότι θα κάνεις υπολογισμούς στη δική μου ανάρτηση.
Περιμένω.
Αγιού κερί μην τάξεις και κουζουλού κουλούρι.

Διονύση βεβαίως και “παίζω με ανοιχτά χαρτιά” και γι’ αυτό έγραψα αναλυτικά την απόδειξη της εξίσωσης που ισχυρίζεσαι ότι είναι λάθος.
Περιμένουμε λοιπόν “να ανοίξεις και τα δικά σου χαρτιά” διευκρινίζοντας τι είναι το Q και το W όταν γράφεις Q=ΔΚ + W για το σώμα. Επίσης σου έχω προτείνει να λύσεις ολοκληρωμένα την άσκηση που υπάρχει εδώ Η μετατόπιση του σώματος μεγαλύτερη από της τριβής – Υλικό Φυσικής – Χημείας. Αυτό θα αποσαφήνιζε πλήρως την κατάσταση, χωρίς να χρειάζεται να επικαλείσαι ανοιχτά και κλειστά χαρτιά.

Τα υπόλοιπα που γράφεις είναι εξίσου ενδιαφέροντα και θα τα συζητήσουμε. Επειδή αφορούν την εφαρμογή της ΑΔΜΕ και της ΑΔΕ είναι πολύ σοβαρά για να τα προσπεράσουμε. Γι’ αυτό επιμένω στο να διευκρινίσεις πώς εφαρμόζεις την ΑΔΕ στο σώμα.

Διονύση η τελική εξίσωσή σου είναι η ΑΔΕ για το σύστημα το σώμα – δάπεδο ενώ ζητάμε την ΑΔΕ μόνο για το σώμα. Νομίζω το έχουμε επαναλάβει αρκετές φορές. Προσπάθησε να εφαρμόσεις την ΑΔΕ μόνο για το σώμα.

Καλημέρα Ανδρέα.
” Προσπάθησε να εφαρμόσεις την ΑΔΕ μόνο για το σώμα.”
Αυτό έκανα Ανδρέα!!! Τι δεν κατάλαβες; Έγραψα:
https://i.ibb.co/TnY59Sv/2026-11-06-064826.png
Σε ποιο σώμα αναφέρομαι; Δεν αναφέρομαι στο κινούμενο σώμα;
Αν όχι, ελπίζω να βρεθεί κάποιος συνάδελφος να μου επισημάνει και να το διορθώσω.

Διονύση καλημέρα.

Η σχέση Q=ΔΚ στην οποία καταλήγεις είναι η ΑΔΕ για το σύστημα σώμα-δάπεδο, όπου Q είναι η θερμότητα που μεταφέρθηκε και από το σώμα και από το δάπεδο στο περιβάλλον και όχι μόνο από το σώμα.

Μένει τώρα να υπολογίσεις τη μετατόπιση του σημείου εφαρμογής της τριβής που είναι το ζητούμενο.

Διονύση καλημέρα.

https://i.ibb.co/8LrdLSwd/2026-11-06-073634.png

Αυτά τα εξηγώ με ένα χαρακτηριστικό, απλό παράδειγμα εδώ: Αναπήδηση μπάλας: Δεν ισχύει το ΘΜΚΕ – Υλικό Φυσικής – Χημείας.

Θα πρότεινα να μεταφέρουμε τη σχετική συζήτηση σε εκείνη την ανάρτηση, για να μην μπερδευτεί με τα σχόλια που υπάρχουν κάτω από την παρούσα ανάρτηση. Νομίζω ότι μια τέτοια συζήτηση είναι θεμελιώδης.

Καλημέρα και πάλι Ανδρέα
“Η σχέση Q=ΔΚ στην οποία καταλήγεις είναι η ΑΔΕ για το σύστημα σώμα-δάπεδο, όπου Q είναι η θερμότητα που μεταφέρθηκε και από το σώμα και από το δάπεδο στο περιβάλλον και όχι μόνο από το σώμα.”
Μου ζήτησες το πως εφαρμόζω το 1ο νόμο για το σώμα. Στο έγραψα, δεν κατάλαβες το συμβολισμό, ξαναεξήγησα, οπότε επιστρέφεις με το επιχείρημα ότι καταλήγω στο σύστημα.
Η πρώτη εξίσωση είναι ο 1ος νόμος για το σώμα. Η συνέχεια απλά αποδεικνύω ότι από εκεί ξεκινώντας φτάνω σε κάτι οφθαλμοφανώς σωστό, πράγμα που απλά αποδεικνύει, ότι, είναι σωστή η εκδοχή αυτή (εκτός και αν έχω κάνει λάθος στην πορεία, οπότε πρέπει να επισημανθεί… Και συνεχίζεις:
“Μένει τώρα να υπολογίσεις τη μετατόπιση του σημείου εφαρμογής της τριβής που είναι το ζητούμενο.”
Μετά από τόσα σχόλια, ακόμη δεν κατάλαβες σε τι διαφωνούμε; Ότι δεν δέχομαι ότι πρέπει να μπει στο παιχνίδι “η ισοδύναμη μετατόπιση της τριβής ολίσθησης, για το πάνω σώμα” και για την εξίσωση που έχεις γράψει;
Μου φαίνεται απλά, ότι … μιλάμε έτσι για να μιλούμε!
Οπότε σταματώ με μια αφιέρωση:
Μονολογούμε…

Διονύση σου έχω ζητήσει να υπολογίσεις τη μετατόπιση του σημείου εφαρμογής της τριβής και προς το παρόν παρουσίασες την ΑΔΕ για το σώμα, όπως την αντιλαμβάνεσαι. Μένει λοιπόν να ολοκληρωθεί ο υπολογισμός. Η άποψή σου εκτιμάται από όλους μας και δεν πρέπει να μείνει ημιτελής.

Ανδρέα καλησπέρα.
Για ποιους συμβολισμούς με εγκαλείς που δεν καταλαβαίνεις τι εννοώ;
Χρησιμοποιώ την εξίσωση του σχολικού βιβλίου για τον 1ο νόμο. Δεν άλλαξα τίποτα.Όπως τους έχει το βιβλίο!!
Και θα ξέρεις βέβαια ότι ο νόμος περιέχει την μεταβολή της εσωτερικής ενέργειας και όχι τη μεταβολή της κινητικής ενέργειας…
Qσώματος = ΔΚ+W (1)
Αυτό έγραψες…
Αλλά βρε Ανδρέα, παλεύω μέρες τωρα να σε κάνω να παραδεχτείς αυτό που έχεις κάνει. Ο Μιλτιάδης το έγραψε πριν λίγο.
Εφαρμόζεις άλλον μαθηματικό τύπο για τον υπολογισμό του έργου της τριβής, όταν μιλάς για μηχανική και άλλο τύπο για το έργο της τριβής, όταν μιλάς με όρους θερμοδυναμικής! για το σώμα μόνο, θεωρώντας ότι ασκείται δύναμη τριβής και στο δάπεδο, η οποία και αυτή παράγει έργο, που μετρά την κινητική ενέργεια που αφαιρείται από το κινούμενο σώμα και εμφανίζεται με τη μορφή της θερμότητας στο δάπεδο.”
Αν το κάνεις αυτό, τότε θέτοντας μια ισοδύναμη μετατόπιση στην τριβή στο κινούμενο σώμα και όχι αυτό που προβλέπει η επικρατούσα άποψη, βγάζεις την τελική εξίσωση που αποδεικνύεις.
Και το κάνεις ουσιαστικά δεχόμενος ότι: Η τριβή στο έδαφος παράγει έργο.
Σε αυτό δεν μπορώ να συμφωνήσω. Η μόνη τριβή που παράγει έργο, σύμφωνα με όσα διδάσκουμε, είναι η τριβή σε κινούμενο σώμα και όχι σε ακίνητο, όπως το έδαφος
Ας μείνουμε λοιπόν ο καθένας στην δική του θέση, αλλά ας παίξουμε τουλάχιστον με ανοικτά χαρτιά και ας αφήσουμε τις διαφωνίες περί συμβολισμών.

Πάλι δεν κατάλαβες τους συμβολισμούς Ανδρέα.
Ξαναπάμε λοιπόν. Για το σώμα:
Q είναι η θερμότητα που το κινούμενο σώμα ανταλλάσσει με το περιβάλλον του. (δεν με απασχολεί το πρόσημο, που εδώ είναι αρνητικό).
ΔU είναι η μεταβολή της εσωτερικής του ενέργειας.
W είναι το έργο των δυνάμεων που ασκήθηκαν πάνω στο χρονικό διάστημα που αναφερόμαστε, πάνω στο σώμα (η ενέργεια που μεταφέρεται στο σώμα μέσω έργου, εδώ και αυτό το έργο είναι αρνητικό…).
Όλα αυτά καταλήγουν στην εξίσωση Q=1/2 mυ^2=ΔU1+ΔU2…

Καλημέρα. Αφορμή για την ανάρτηση οι αναρτήσεις Μια μεταβαλλόμενη κίνηση του Διονύση και Ευθύγραμμη κίνηση μετ’επιστροφής του Παντελή.

Καλημέρα Παύλο.
‘Εκανες “ψιλά” το θέμα, έτσι ώστε η όλη ανάλυση στα ερωτήματα
να αποτελούν βοήθημα για μια εμπεριστατωμένη διδασκαλία στο θέμα “ομαλά μεταβαλλόμενη κίνηση” …κατά τη γνώμη μου.
Με την ευκαιρία δίδω ένα απόσπασμα σχετικό, από ένα των προτεινόμενων βιβλίων, στο οποίο νομίζω υπάρχει κενό και χρειάζεται κατά την διδασκαλία να προσεχθεί αυτό που ακριβώς
εσύ πειστικά αναφέρεις στο θέμα σου…

“Από 0 έως 2 s η ταχύτητα είναι θετική και η επιτάχυνση αρνητική: το μέτρο της ταχύτητας μειώνεται. Από 2 s έως 4 s η ταχύτητα και
η επιτάχυνση είναι αρνητικές: το μέτρο της ταχύτητας αυξάνεται. Η αρνητική επιτάχυνση δεν σημαίνει πάντοτε επιβράδυνση.”
https://i.ibb.co/7xcdXmJN/image.png
Εννοώ την απομόνωση του προσήμου στην α χωρίς την απαραίτητη προσήμανση στην υ η οποία ομολογώ φαίνεται βέβαια από τα δοθέντα διαγράμματα χ-t , όμως πρέπει να αναφερθεί .
Να είσαι καλά

Καλημέρα, Παντελή. Σ’ ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια και για το απόσπασμα που μοιράστηκες.
Συμφωνώ με την παρατήρησή σου. Και στα δύο διαγράμματα x–t η θέση αυξάνεται, οπότε ο χαρακτηρισμός της κίνησης είναι σωστός για τα συγκεκριμένα παραδείγματα. Αξίζει όμως να λέμε ρητά στους μαθητές ότι το σώμα κινείται προς τη θετική φορά. Έτσι γίνεται σαφές γιατί στη μία περίπτωση η αύξηση της κλίσης σημαίνει ότι το σώμα κινείται γρηγορότερα, ενώ στην άλλη η μείωσή της σημαίνει ότι κινείται πιο αργά. Να είσαι καλά!

Καλησπέρα συνάδελφοι.Με αφορμή τα διαγράμματα της εικόνας 2.4.12.(α) έχω να πω τα εξής :Όταν δίνεται το διάγραμμα θέσης -χρονου και είναι καμπύλη όπως στο (α) για να πούμε ότι είναι ευθύγραμμη ομαλά επιταχυνόμενη -η θέση αυξάνεται προς τα θετικά του άξονα ,άρα έχει θετική ταχύτητα- πρέπει να δίνεται ότι η καμπύλη είναι συνάρτηση παραβολής .Την ίδια μορφή καμπυλης έχει και η συνάρτηση χ στον κύβο -Αν μας διαβάζουν οι συγγραφείς πρέπει άμεσα να το αναφέρουν στο σχήμα . Καλή συνέχεια.

Καλημέρα Διονύση.
Το δίχτυ των ερωτήσεων έχει “μάτι” τέτοιων διαστάσεων
ώστε να μην τους ξεφύγει το δίδυμο στιγμιαίος – μέσος ρυθμός,
όπως και η μεταβολή διανυσματικού μεγέθους.
Παρ’ όλο που η θερμοκρασία στο χωριό διατηρείται κοντά στους 20 C
η υγρασία είναι υψηλή και το τζάκι τώρα και πέντε μέρες παραμένει άσβεστο χαρίζοντάς μου …συντροφιά ζεστή!
Καλό μήνα

Καλησπέρα Διονύση. Πολύ καλή άσκηση για να μάθουν οι μαθητές το 2ο Νόμο Newton. Και να ξεχωρίσουν το στιγμιαίο από το μέσο ρυθμό μεταβολής ορμής, που προκαλεί μια μεταβλητή δύναμη.
Αλήθεια από του χρόνου που εξαφανίζεται το d πως θα καταλαβαίνουν οι μαθητές τη διαφορά; Με εκείνο το Δt που είναι …πολύ μικρό;

Καλημέρα και από εδώ Παντελή, καλημέρα Ανδρέα και σας ευχαριστώ για το σχολιασμό.
Παντελή, μιας και δεν σε αφήνει ο καιρός να μαζέψεις τις ελιές, απόλαυσε τη ζεστασιά από το τζάκι.
Ανδρέα, στην πορεία προς .. ελάφρυνση, θα πρέπει να φύγει από τον ορίζοντα το dx, dt…
Ούτε σαν σύμβολα δεν πρέπει να τα συναντούν οι νέοι μαθητές…

Αγαπητέ Διονύση καλημέρα

Πολύ ωραία και ευρηματική η ιδέα πάνω στην οποία στηρίζεται το σενάριο της άσκησης! Το μεταβατικό φαινόμενο που περιγράφεται είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον, με πλούσιο φυσικό και μαθηματικό περιεχόμενο, αν και φυσικά ξεφεύγει από τα λυκειακά όρια.

Θα ήθελα, ωστόσο, να κάνω μια μικρή παρατήρηση, ώστε η εκφώνηση να είναι πλήρως συνεπής από φυσική άποψη.

Έστω (xy) το οριζόντιο επίπεδο της αρχικής κυκλικής τροχιάς. Κατά τη μετάβαση σε κυκλική τροχιά μεγαλύτερης ακτίνας, το σώμα αναγκαστικά ανέρχεται, αφού το νήμα έχει σταθερό μήκος. Επομένως, η ταχύτητά του αποκτά κατακόρυφη συνιστώσα (το διάνυσμα της ταχύτητας δεν ανήκει πλέον στο επίπεδο (xy)) και η τροχιά του παύει να βρίσκεται σε οριζόντιο επίπεδο. Συνεπώς, η ασκούμενη δύναμη δεν μπορεί να παραμένει ταυτόχρονα οριζόντια και παράλληλη στη στιγμιαία ταχύτητα, όπως απαιτεί η εκφώνηση.

Μια πιθανή λύση για την άρση της ασυνέπειας θα ήταν να διευκρινιστεί ότι η ασκούμενη δύναμη είναι αρχικά οριζόντια και παράλληλη στη στιγμιαία ταχύτητα του σώματος, ενώ κατά τη μεταβατική κίνηση παραμένει απλώς οριζόντια.

Ευχαριστώ πολύ για το σχολιασμό και την πρόταση Μιλτιάδη.
Έκανα την παρέμβαση που πρότεινες.

Πολύ όμορφη άσκηση!
Πιστεύω ότι η αλλαγή μπορεί να γίνει με οριζόντια δύναμη, αρκεί ο φορέας της να μην περνάει από τον άξονα ΚΟ. Η εξήγηση με αδρανειακές δυνάμεις φυγόκεντρο και Euler.

Καλησπέρα Διονύση. Πολύ καλή παραλλαγή του κωνικού εκκρεμούς, όπου αποφεύγοντας τη μεταβατική κατάσταση, προκύπτουν όμορφα ερωτήματα. Όταν επιτευχθεί η δεύτερη τροχιά, η δύναμη καταργείται;

Καλησπέρα Γιάννη και Ανδρέα και σας ευχαριστώ για το σχολιασμό.
Συγνώμη Γιάννη, αλλά μόνο τώρα που είδα το σχόλιο του Ανδρέα, διάβασα και το δικό σου…

Διονυση καλησπέρα,
Πολύ όμορφη. Νομιζω αξιζει να τονιστεί γιατι το έργο της τασης είναι μηδενικό. Η ειδοποιός διαφορά με την κλασικη ασκηση με το σφαιριδιο που περιστρεφεται σε οριζόντιο επιπεδο πανω σε τραπεζι και το αλλο ακρο του νήματος περνά απο τρύπα στο τραπέζι ειναι οτι υπαρχει ακτινική συνιστωσα ταχύτητας κατα την αλλαγη της ακτινας της τροχιάς καιντο εργο της ειναι μη μηδενικο. Στην άσκηση εδώ το μήκος του νήματος είναι σταθερό και η ακτίνα της τροχιάς αλλαζει καθως το σωμα ανεβοκατεβαίνει. Αν η ταση δεν ήταν καθετη στην ταχύτητα τότε η θα λυγιζε το νημα ή θα αυξανόταν το μήκος του αναλογα με την κινηση του σφαιριδίου.

Καλημέρα Χρήστο και καλό ΣΚ.
Σε ευχαριστώ για το σχολιασμό.
Συμφωνώ για την διάκριση που κάνεις. Εδώ αλλάζει η ακτίνα της τροχιάς, χωρίς να αλλάζει όμως το μήκος του νήματος, πράγμα που συνεπάγεται τάση νήματος, κάθετη στην ταχύτητα…

Πολύ όμορφη έμπνευση!! Μου έδωσες μία ιδέα.
Νομίζω ότι ο Χρήστος δεν έχει δίκιο για το έργο της τάσης. Η Τy παράγει έργο και το ανεβάζει, νομίζω.
Θα προσπαθήσω να περιγράψω το μεταβατικό φαινόμενο.
Πως ανεβαίνει το σώμα, εφόσον η F είναι οριζόντια; Καθώς αυξάνει το μέτρο της ταχύτητας, αυξάνεται και το μέτρο της Τx που δημιουργεί την απαραίτητη κεντρομόλο δύναμη, άρα αυξάνεται το μέτρο της τάσης Τ , ενώ η Τy γίνεται μεγαλύτερη του βάρους w και το ανεβάζει, το νήμα ανοίγει, μέχρι το ημίτονο της θ να αυξηθεί τόσο ώστε η Τy να ξαναγίνει ίση με το βάρος w. Άρα το έργο της F αυξάνει την κινητική ενέργεια και το έργο της Τ την δυναμική.

Καλημέρα Αθανάσιε και σε ευχαριστώ για το σχολιασμό.
Συμφωνώ με την ανάλυσή σου.

Αγαπητοί συνάδελφοι καλημέρα

Αφού το νήμα έχει σταθερό μήκος και το σημείο ανάρτησης είναι ακλόνητο, η τάση του νήματος είναι κάθε χρονική στιγμή κάθετη στο διάνυσμα της ταχύτητας. Πως λοιπόν παράγει έργο?

Καλημέρα Μιλτιάδη πρόκειται για κίνηση στο χώρο. στο επίπεδο ταχύτητας τάσης δεν παράγει έργο η Τ. Η Ty ανεβάζει το σώμα στο κατακόρυφο επίπεδο και το μετακινεί στην κατεύθυνση της, είναι μεταβλητή καθώς αυξάνει το μέτρο της Τ, έτσι νομίζω συμβαίνει.

Καλημέρα παιδιά.
Μπορεί να είναι τρισδιάστατη η κίνηση αλλά το νήμα (και συνεπώς η τάση του) είναι συνεχώς κάθετο σε κάθε στοιχειώδη μετατόπιση. Το κάθε στοιχειώδες έργο είναι μηδέν. Πως να παράξει έργο η τάση;

Καλή κουβέντα ξεκινήσαμε. Γιάννη στην κατεύθυνση της Τ δεν έχουμε μετατόπιση γιατί το μήκος του νήματος είναι σταθερό. Όμως δεν μπορώ να ερμηνεύσω διαφορετικά πως ανεβαίνει το σώμα κατακόρυφα. Ποια δύναμη το ανεβάζει; Μήπως καθώς η F αυξάνει το μέτρο της ταχύτητας αλλάζει το κέντρο της κυκλικής τροχιάς και η κατεύθυνση της ταχύτητας υ δεν είναι (για λίγο dt) κάθετη στο κατακόρυφο επίπεδο που διέρχεται απο την τάση Τ; Υποθέσεις κάνω.

Το σώμα ανεβαίνει διότι έχει ταχύτητα και πάνω του δρουν δυνάμεις.
Βλέπουμε μια άλλη περίπτωση εδώ:
https://i.ibb.co/845jHMY8/55.png

Καθώς κινείται η σφήνα προς τα δεξιά το μπαλάκι και ανεβαίνει και περιστρέφεται.
Όμως το έργο της τάσης είναι μηδέν.
Διότι είναι συνεχώς κάθετη στην ταχύτητα:
https://i.ibb.co/KcN92pQx/66.png
Αυτό το επιβάλλει η Γεωμετρία. Σταθερό μήκος νήματος άρα κίνηση σε κύκλο ή σε σφαίρα.

Ας το δούμε αλλιώς. Το στήριγμα δεν δίνει έργο στο νήμα. Πώς το νήμα θα δώσει έργο στο σώμα;

Καλημέρα παιδιά.
Το σώμα σε όλη την διαδικασία κινειται σε επιφάνεια μισης σφαίρας ακτινας L που το κέντρο της είναι το Κ. Το έργο της τασης είναι σίγουρα 0 κάθε χρονική στιγμή. Για όσο χρόνο η ακτινα αυξάνεται το έργο της οριζόντιας συνιστωσας της είναι αρνητικό και το εργο της κατακόρυφης συνιστωσας θετικο. Το άθροισμα τους οφείλει να είναι πάντα 0.

Καλημέρα σε όλους. Για την ανύψωση:https://i.ibb.co/SwSVHwp0/noe1.png

Γιώργο δεν κατάλαβα αν πιστεύεις ότι παράγει έργο ή ότι δεν παράγει.

Καλημέρα σας

Μια προσπάθεια φυσικής περιγραφής της έναρξης του μεταβατικού φαινομένου. Για την εξέλιξη χρειάζονται πιο πολύπλοκα πράγματα.

https://i.ibb.co/Jj49Z9bz/yl.jpg

Γιάννη η σφαιρα ακολουθεί ελικοειδή τροχια προς τα πάνω και ετσι η τάση δεν είναι συνεχως κάθετη στην μετατόπιση, αρα παράγει εργο.
Διορθώνω παρολο που φαίνεται:
Σy: κινει το σωμα προς τα πάνω (αντί Τx)
Σx: κεντρομόλος (αντί Τx).
Υπάρχει και συνιστωσα της Σ καθετη στο επιπεδο των Σx και Σy στην οποια οφειλεται η επιτοχια επιταχυνση του σωματος.

Δεν συμφωνώ Γιώργο. Το μήκος του νήματος είναι σταθερό (δεν χαλαρώνει ούτε μακραίνει) και έτσι κινείται σε επιφάνεια σφαίρας.
Η ακτίνα της σφαίρας είναι κάθετη στη σφαίρα και επομένως κάθετη σε κάθε στοιχειώδη μετατόπιση.

Μα Γιάννη ανεβαίνοντας υποχρωτικά θα κάνει ελικοειδη κινηση αρα θα πάψει η ταση να ειναι καθετη συνεχως στη στοιχειωδη μετατοπιση ,ασχετα αν το νημα έχει σταθερο μήκος.

Kαλησπερα Διονυση,καλησπερα σε ολους. Ομως η ακτινα μιας σφαιρας και άρα το νημα,ειναι καθετη στο εφαπτομενο επιπεδο της σφαιρας σε καθε σημειο της. Η εφαπτομενη καθε καμπυλης που ανηκει στην σφαιρα,σε καποιο σημειο της,ανηκει στο εφαπτομενο επιπεδο της σφαιρας στο εν λογω σημειο. Αρα η ακτινα της σφαιρας ειναι καθετη στην εφαπτομενη της καμπυλης που ανηκει στην σφαιρα. Η τροχίά του υλικου σημειου ομως, ειναι καμπυλη που ανηκει στην σφαιρα,διοτι το νημα εχει σταθερο μηκος. Αρα η ταση ειναι συνεχως καθετη στην τροχια και δεν παραγει εργο. 🙂

Κατα την διάρκεια της ανόδου δεν ισχύει το θεωρημα των τριων καθέτων.

Γιώργο η τροχιά:
https://i.ibb.co/GQQq5XBS/77.png

Τα τμήματα ΑΓ, ΑΔ, ΑΕ, και ΑΖ έχουν ίδιο μήκος.
Όσο το μήκος του νήματος.

Αυτό δεν είναι έλικα.
Στην έλικα δεν έχουμε ίδια απόσταση των σημείων της από κάποιο σημείο Α.
Έχουμε ίδιες αποστάσεις από τον άξονα της έλικας.

Αφου δεν είναι ελικοειδής ανασκευάζω . Το εργο της Τ είναι μηδεν αλλα η F δεν μπορει να είναι στο οριζόντιο επίπεδο . Πρεπει να σχηματιζει γωνια προς τα πανω με το οριζόντιο επίπεδο.

Αγαπητοί συνάδελφοι

Η κατακόρυφη δύναμη υπάρχει ήδη: είναι η κατακόρυφη συνιστώσα της τάσης του νήματος. Η πρόσθετη αζιμουθιακή δύναμη F αυξάνει αρχικά τo μέτρο της ταχύτητας και συνεπώς το μέτρο της τάσης, οπότε η κατακόρυφη συνιστώσα της τελευταίας υπερβαίνει το βάρος και προκαλεί την άνοδο.

Καλό απόγευμα συνάδελφοι.
Βλέπω ότι προχώρησε η συζήτηση, πάνω στο έργο της τάσης.
Θα συμφωνήσω με τον Μιλτιάδη, αφού το πρωί …. συμφώνησα με τον Αθανάσιο για την αιτία της ανόδου και την κατακόρυφη συνιστώσα της τάσης, η οποία ανυψώνει το σώμα. Αλλα΄τι γίνεται με την ενέργεια; Η τάση δεν μπορεί να παρέχει ενέργεια, άρα χωρίς πολύ ψάξιμο, δεν μένει παρά να είναι κάθετη στην ταχύτητα κάθε στιγμή.
Δεν μένει παρά το ΘΜΚΕ να μας πει ότι την ενέργεια την παρέχει η δύναμη F, το έργο της οποίας αυξάνει και την κινητική και τη δυναμική ενέργεια του σώματος.
Κάτι ανάλογο:
https://i.ibb.co/93SJXpmM/2026-11-03-172254.png
μια οριζόντια δύναμη ανεβάζει το σώμα σε κεκλιμένο επίπεδο.

Καλησπέρα σε όλους, αυτό που με παραξενεύει είναι το γεγονός ότι η οριζόντια δύναμη F εκτελεί το έργο που αυξάνει τη βαρυτική δυναμική ενέργεια του σφαιριδίου. Γιάννη το σφαιρίδιο κινείται πάνω στη σφαίρα και όχι στο εφαπτόμενο επίπεδο, αλλά οι στοιχειώδεις μετατοπίσεις που μας ενδιαφέρουν εν προκειμένω, θεωρουμε ότι γίνονται εφαπτομενικά, οπότε έχεις δικιο. Πολύ καλή η μαθηματική ερμηνεία του Μιλτιάδη. Μου έκανε εντύπωση και η ποιοτική ερμηνεία του Γιώργου του Κόμη. Να πώ ότι θέσεις σας είναι πειστικές, το έργο της τάσης Τ είναι μηδέν. Είναι μια εποικοδομητική συζήτηση. Ωραίο θέμα Διονύση.

Θανάση βλέπουμε μια συνεχώς οριζόντια δύναμη.
https://i.ibb.co/gb2tZmXv/55.png

Και ανεβάζει το μπαλάκι και αυξάνει την ταχύτητά του.
Δυστυχώς δεν έχω το Newton ώστε να το κάνω τρισδιάστατο.

Κατάλαβα Γιάννη δεν χρειάζεται η τρισδιάστατη απεικόνιση, είναι πετυχημένο και πειστικό το παράδειγμα!!!

Κατά λάθος ανάρτησα ένα διαγώνισμα που δεν ήταν δικό μου και τώρα το αντικατέστησα με αυτό που ήθελα να αναρτήσω εξαρχής. Συγνώμη για το λάθος και την αναστάτωση που μπορεί να προκάλεσα.

Καλό απόγευμα Παύλο.
Κάποιος που είναι έξω από τις παράλληλες διαδικασίες του μαθήματος, δυσκολεύεται στον συντονισμό!
Ενώ σκέφτεται στροφορμή, του προκύπτει διαγώνισμα στις ταλαντώσεις!!!

Καλό απόγευμα, Διονύση. Έχεις δίκιο, με τις παράλληλες διαδρομές του μαθήματος οι αναρτήσεις πηγαίνουν από τη στροφορμή στις ταλαντώσεις και πάλι πίσω. Ευτυχώς, στις ταλαντώσεις υπάρχει και ο συντονισμός, οπότε ελπίζω να τον πετύχουμε! 🙂

Πάυλο καλησπέρα.
Χθες ετοιμαζόμουν να κάνω σχόλιο στο διαγώνισμα που απέσυρες και κατόπιν βλέπω το καινούργιο…
Ζητάς βασικές γνώσεις που είναι απαραίτητο να γνωρίζει ένας υποψήφιος.

Γεια σου Χρήστο, έχεις δίκιο ο στόχος του συγκεκριμένου διαγωνίσματος είναι να ελέγξει βασικές γνώσεις.

Καλημέρα Διονύση.
Ωραίο θέμα για εξέταση …διαφόρων…!
Καλή Κυριακή

Καλημέρα Διονύση και Παντελή.
Ωραίο θέμα που όπωε λέει ο Παντελής εξετάζει πολλά και σηκώνει πολλά. Με ψυχραιμία αν δεν φοβηθεί κάποιος με το σχήμα γίνεται σιγά σιγά προσβάσιμο.

Καλό απόγευμα Παντελή και Χρήστο και σας ευχαριστώ για το σχολιασμό.

Nαι Διονυση ειναι δεδομενο στην ασκηση οτι η αρχικη θεση ειναι θεση ασταθους ισορροπιας και ετσι μπορει ο αναγνωστης να συνεχισει να λυνει την ασκηση.To εγραψα και πριν. Aν οντως αυτο το δεδομενο ισχυει στην πραγματικοτητα,και οχι απλως ως υποθεση της ασκησης,τοτε το προβλημα ειναι καλως τεθέν. Αν δεν ισχυει όχι. Εσυ ομως που δινεις αυτο το δεδομενο εισαι πεπεισμενος οτι ισχυει; Το εχεις τσεκαρει με καποιο τροπο ή απλως το δινεις ως δεδομενο, διοτι κατα την γνωμη μου δεν ειναι προφανες. Αν η αρχικη θεση ειναι θεση ευσταθους ισορροπιας,τοτε μολις το εκτρεψεις λιγο,αυτο θα γυρισει παλι πισω και ας δινεις εσυ οτι θα φτασει στο Β.

Kαλησπερα Διονύση,Παντελή και Χρήστο. Διονυση ωραια ασκηση και δυσκολη. Νομιζω οτι θα μπορουσε καποιος να ρωτησει απο που προκυπτει οτι η θεση Α ειναι θεση ασταθους ισορροπιας οπως η θεση 1 του σχηματος που βαζω,ωστε με μια μικρη εκτροπη να μην γυρισει πισω αλλα να κινηθει οντως προς την θεση Β,ή πιο γενικα απο που προκυπτει οτι δεν υπαρχει πριν την θεση Β ενα μεγιστο δυναμικης ενεργειας (ελατηριο+βαρυτητα),υψηλοτερο απο την δυναμικη ενεργεια στην θεση Α. Αν συμβαινει κατι τετοιο,τοτε το σωμα δεν θα φτασει στην θεση Β ποτέ. Ναι μεν μπορει κανεις να αγνοησει αυτες τις παρατηρησεις και να λυσει κανονικα το προβλημα,αλλα αν κατι τετοιο ισχυει,δεν ξερω αν τοτε το προβλημα μπορει να θεωρηθει καλως τεθεν. Σκεψου ενα προβλημα βασισμενο στο σχημα που βαζω εδω απο κατω,οπου με μια μικρη εκτροπη απο την θεση ισορροπιας 1,το σωμα αφηνεται ελευθερο και ζητειται η ταχυτητα του σε μια θεση χαμηλοτερα της 1,αλλα δεξιοτερα της 5. Ενα ΑΔΜΕ ή ΘΜΚΕ ,οτι επιθυμει κανεις,δινει ευκολα την απαντηση,μονο που εκει οπου ζητειται η ταχυτητα,το σωμα δεν θα φτασει ποτε. Ειναι καλως τεθεν το προβλημα; Kατα την γνωμη μου στην δικη σου περιπωση θελει αποδειξη οτι το σωμα θα φτασει στην θεση Β.
https://i.ibb.co/WWxh8rBx/images-2-1792932542-4301.png

Επανέρχομαι με ερώτημα που έθεσα στο gemini και μια “συζήτηση” που ακολούθησε μετά την πρώτη του απάντηση. Το ερώτημα:

https://i.ibb.co/KcHh12J9/08.png
Και όλη η συζήτηση, σε ένα αρχείο pdf, περί:
Ανάλυση Ευσταθούς Ισορροπίας 

Καλησπέρα Κωνσταντίνε.
Δεν βλέπω πού μπορεί να ισχύουν τα όσα αναφέρεις στο σχόλιό σου.
Πρώτα – πρώτα το σώμα θα φτάσει στη θέση Β, αφού έτσι “δίνει η εκφώνηση”!
Δεν ζητάμε να διερευνηθεί αν θα φτάσει. Αυτό είναι δεδομένο.
Επί της ουσίας όμως.
Η εκφώνηση δίνει την αρχική θέση “στη θέση Α, στην κορυφή μιας λείας ημισφαιρικής επιφάνειας, ακτίνας R=0,5m, δεμένο στο άκρο ενός ιδανικού ελατηρίου, το οποίο έχει το φυσικό μήκος του l0=12,5cm.”
Δεν είναι φανερό ότι ισορροπεί στην κορυφή του ημικυκλίου; Είναι φανερόν.
Με οποιοδήποτε ελατήριο θα φτάσει στο Β; Προφανώς όχι, αλλά δεν έδωσα μια σταθερά ελατηρίου, οπότε να απαιτείται έλεγχος ότι θα φτάσει στο Β!
Έδωσα ότι φτάνει και ζήτησα τη σταθερά!!!
Αν έδινα μια σταθερά Κ=300Ν/m τότε θα μπορούσε να φτάσει το σώμα σε μια θέση Ζ όπου η δυναμική ενέργεια του ελατηρίου να ήταν ίση της μείωσης της βαρυτικής δυναμικής ενέργειας, όπου θα μηδενιζόταν τότε η κινητική του ενέργεια.
Και τότε αυτή η θέση θα μπορούσε να ήταν πριν το Β…
Τώρα όμως είναι δεδομένο ότι: Η αρχική θέση είναι θέση μέγιστης βαρυτικής δυναμικής ενέργειας (ασταθής ισορροπία), οπότε μόλις εκτραπεί θα ολισθήσει πάνω στην επιφάνεια και μετά από λίγο περνάει από το Β, εξ υποθέσεως.

Καλημερα Διονύση. Εντάξει επείσθην. Ευχαριστω πολυ για την απαντηση.

Καλημέρα Κωνσταντίνε.
Επειδή πείστηκες με βάση τα μαθηματικά, τα οποία δεν είναι και ο ευκολότερος τρόπος απόδειξης, να αναλύσω λίγο περισσότερο το πρώτο μου σχόλιο και τη σκέψη μου, όταν έγραφα την άσκηση (όταν προφανώς δεν είχα κάνει τις μαθηματικές αποδείξεις που παρέθεσα, ούτε είχα ρωτήσει την ΑΙ).
Αν υποθέσουμε ότι το ελατήριο έχει σταθερά k=1N/m (είχα φανταστεί ένα πολύ μαλακό λάστιχο…), τότε δεν υπάρχει περίπτωση να συγκρατήσει ένα σώμα των 2kg αν εκτραπεί από την αρχική του ισορροπία. Το σώμα θα γλιστρήσει.
Αν αντίθετα έχουμε ένα πολύ σκληρό ελατήριο π.χ, k=1000N/m, ακόμη και όταν δεν υπάρχει η επιφάνεια, (απλά το ελατήριο ήταν κατακόρυφο), η μέγιστη επιμήκυνσή του θα ήταν 2cm, οπότε αν το σώμα κινηθεί στην επιφάνεια, θα έχουμε ακόμη μικρότερη επιμήκυνση και δεν πρόκειται το σώμα να φτάσει στο Β.
Αλλά τότε με k που να αρχίζει να αυξάνεται από πολύ μικρές τιμές. για κάποια τιμή το σώμα θα φτάσει στο Β και για κάποια μικρότερη τιμή το σώμα θα έχει και ταχύτητα.
Οπότε η άσκηση στήθηκε στη λογική, βρείτε το k, άσκηση η οποία αν είμαστε στη δεκαετία του 70 θα είχε μόνο αυτό το ερώτημα… Τα υπόλοιπα ήταν για να φτάσουμε στην απάντηση της μίας αυτής ερώτησης…

Καλημέρα Παύλο.
Αρκετή πρωτοτυπία ,για μένα, τα “ελλειπτικά” διαγράμματα!
Σημαντική λεπτομέρεια των “οπών” τις χρονικές στιγμές που δεν χωρούν δυο τιμές για την α.
Με την ευκαιρία του προσδιορισμού της t όπου X=0 ,μπορούμε εναλλακτικά να φέρουμε στην επιφάνεια την “οδό Θαλή” και την ομοιότητα: 4/4=(t-10)/(12-t) …t=11s
Να είσαι καλά και πάντα δραστήριος

Καλημέρα Παντελή, σε ευχαριστώ πολύ για τα καλά σου λόγια και τις εύστοχες παρατηρήσεις!
Η ιδέα με τα «ελλειπτικά» διαγράμματα ήταν να χρειαστεί ο μαθητής να συνδυάσει τις πληροφορίες τους, ώστε να ανασυνθέσει ολόκληρη την κίνηση. Χαίρομαι που στάθηκες και στις «οπές»: μια μικρή σχεδιαστική λεπτομέρεια με ουσιαστικό φυσικό περιεχόμενο.
Πολύ όμορφη και η «οδός Θαλή»! Η ομοιότητα των τριγώνων δίνει άμεσα t = 11 s και αναδεικνύει τη γεωμετρική ανάγνωση του διαγράμματος. Ωραία ευκαιρία να θυμηθούν οι μαθητές ότι η Γεωμετρία είναι πολύτιμος σύμμαχος της Φυσικής!
Να είσαι κι εσύ καλά!

Καλημέρα Παύλο. Πρωτότυπο και πολύ ωραιο. Θα το αξιοποιήσω..θα αρέσει στους μαθητές. Ευχαριστούμε.

Καλημέρα Δημήτρη. Σε ευχαριστώ πολύ για τα καλά σου λόγια. Χαίρομαι ιδιαίτερα που θα την αξιοποιήσεις στην τάξη σου. Ελπίζω να κινήσει το ενδιαφέρον των μαθητών. Να είσαι καλά!

Καλημέρα παιδιά. Παιχνιδιάρικο θέμα Παύλο!

Καλημέρα Αποστόλη, χαίρομαι που σου αρέσει.

Καλημέρα Παύλο.
Πολύ καλή ιδέα να αφήσεις κενά επιμέρους διαστήματα.

Καλημέρα Χρήστο, ευχαριστώ!

Καλημέρα Διονύση.
Πέραν των άλλων θαυμάζω την εγκράτεια σου,
να μη «φορτώνεις» τα μοντέλα με πλήθος ερωτήσεων,
αλλά να θέτεις το στόχο σου καθαρό προς τον …εξεταζόμενο λύτη.
Συγχρόνως δίνεις στους σχολιαστές «βήμα» για επί πλέον «φορτία»
και αναφέρω τη σύμπτωση σχετικά… χθες είχα παρέα τον εγγονό και
παίζαμε με ένα spinner, …το κρατούσε περιστρεφόμενο οριζόντια με το δείκτη και τον αντίχειρα οπότε του είπα να το γυρίσει κατακόρυφα και ο μπαγάσας
μου λέει…ξέρω ξέρω θα νοιώσω αντίδραση, το είχαμε κάνει!
Είπαμε ολίγα…και καταλήξαμε πως οι αλλαγές- μεταβολές χρειάζονται δράση…
Να είσαι πάντα καλά

Καλό απόγευμα Παντελή και σε ευχαριστώ.
“ο μπαγάσας μου λέει…ξέρω ξέρω θα νοιώσω αντίδραση, το είχαμε κάνει!”
Να τον χαίρεσαι τον εγγονό!!!

Παύλο ωραία άσκηση.
Στα τμήματα Γενικής, θα την εκτιμούσαν οι μαθητές Θετικών επιστημών. Η διερεύνηση που απαιτείται για τους υπόλοιπους είναι απλησίαστη.

Καλό απόγευμα Παύλο.
Μια ωραία άσκηση για ένα μάθημα (και ιδιαίτερα για ένα κεφάλαιο), ξεχασμένο…
Χαίρομαι που βλέπω ότι αφιέρωσες το χρόνο σου, για ένα θέμα που μπορεί να εκτιμηθεί από ελάχιστους μαθητές-καθηγητές…

Καλησπέρα Ανδρέα και Διονύση, ευχαριστώ για τα σχόλια και χαίρομαι που σας αρέσει. Ελπίζω να φανεί χρήσιμη.

Καλημέρα σε όλους.

Νομίζω ότι οι ηλεκτρικές δυνάμεις δεν είναι οριζόντιες. Και γι’ αυτό σε κάθε κύβο, στην κατακόρυφη διεύθυνση, δεν ισχύει N = mg.

Περισσότερα εδώ: Ηλεκτρισμένο μπαλόνι σε οροφή ή σε τοίχο: Ίδιες δυνάμεις; – Υλικό Φυσικής – Χημείας

Καλό Σαββατοκύριακο! Ανδρέα, καλημέρα και ευχαριστώ για την επισήμανση.
Η παρατήρησή σου έχει φυσική βάση: το ότι ένα επίπεδο είναι μονωτικό δεν αποκλείει την πόλωσή του και την ηλεκτρική αλληλεπίδρασή του με τα φορτισμένα σώματα. Μια πρόσθετη ηλεκτρική έλξη προς το επίπεδο θα επηρέαζε την κάθετη αντίδραση και, επομένως, την οριακή τριβή.
Στην άσκηση ακολουθείται η σχολική προσέγγιση κατά την οποία αυτές οι αλληλεπιδράσεις παραλείπονται. Αντίστοιχη προσέγγιση χρησιμοποιεί το σχολικό βιβλίο της Β΄ Λυκείου Προσανατολισμού στο Παράδειγμα 5.6, σελ. 156–157: εξετάζει δύο φορτισμένα σφαιρίδια πάνω σε λείο μονωτικό δάπεδο, συνυπολογίζοντας μόνο την αμοιβαία ηλεκτρική αλληλεπίδρασή τους.
Η αναλυτική παρουσίαση της πόλωσης των διηλεκτρικών υπάρχει στο ίδιο βιβλίο, αλλά η συγκεκριμένη ενότητα δεν περιλαμβάνεται στη φετινή διδακτέα ύλη. Αυτό βέβαια δεν αναιρεί το φαινόμενο ούτε υποκαθιστά την ανάγκη σαφούς διατύπωσης των παραδοχών μας.
Πρόσθεσα λοιπόν στην εκφώνηση τη διευκρίνιση: «Οι ηλεκτρικές αλληλεπιδράσεις των φορτισμένων σωμάτων με το μονωτικό επίπεδο θεωρούνται αμελητέες».
Έτσι αποσαφηνίζεται το μοντέλο της άσκησης με διατύπωση κατανοητή και στους μαθητές της Γενικής Παιδείας. Ευχαριστώ για την αφορμή να γίνει η εκφώνηση ακριβέστερη.

Καλησπέρα Διονύση. Όμορφη ιδέα σε κάτι ξεχασμένο και δυστυχώς παραγκωνισμένο…
Φυσικά το αποτέλεσμα είναι ανεξάρτητο και της διαδρομής.
Να είσαι καλά!

Καλό απόγευμα Μίλτο και σε ευχαριστώ.
Έτσι όπως το λες. Κάτι “ξεχασμένο και παραγκωνισμενο”!

Καλησπέρα Διονύση και Μίλτο.
Πολύ καλή. Είμαι στις ενέργειες, οπότε θα την κάνω σίγουρα με χρήση ΘΜΚΕ για να τους πείσω γιατί το έργο βγαινει μηδέν.
Σαν απάντηση γ θα έβαζα ότι το έργο είναι μηδενικό.

Καλημέρα σε όλους. Πολύ όμορφη! Μια παρόμοια προσεγγιση:https://i.ibb.co/5hhhBYC9/okt-10.png

Πολύ όμορφο!

Συναφές βίντεο:

Μια λύση:
https://i.ibb.co/SwrZkDr4/55.png

Καλησπέρα, Γιώργο. Σε ευχαριστούμε πολύ για τα καλά λόγια και για την όμορφη προσέγγιση! Η σύνδεση της συνθήκης κύλισης με τη σχέση επίκεντρης και εγγεγραμμένης γωνίας δίνει μια σύντομη και κομψή γεωμετρική απόδειξη. Χαίρομαι που πρόσθεσες αυτή την οπτική στη συζήτηση!
Καλησπέρα, Γιάννη. Σε ευχαριστούμε πολύ για τα καλά λόγια, το σχετικό βίντεο και τη λύση! Πολύ όμορφη η αξιοποίηση του στιγμιαίου κέντρου περιστροφής: η ορθή γωνία που βαίνει στη διάμετρο ΕΟ οδηγεί αμέσως στο ότι η ταχύτητα του Α έχει τη διεύθυνση της ΑΟ. Έτσι, η γεωμετρία συναντά την κινηματική και δίνει έναν ακόμη σύντομο δρόμο προς το αποτέλεσμα. Ωραίο συμπλήρωμα στην ανάρτηση!

Καλησπέρα Γιώργο και Γιάννη!!Ευχαριστώ και εγώ με την σειρά μου,για το σχολιασμό της ανάρτησης..Γιάννη εντυπωσιασμένος με την σύντομη και κατανοητή λύση σου!!!!Να είστε καλά!!!

Καλημέρα Παύλο. Πολύ όμορφο θέμα.
Πολύ χρήσιμες και ωραίες οι λύσεις στα σχόλια του Γιώργου και του Γιάννη.

Καλημέρα Δημήτρη, σε ευχαριστούμε (ο Γιώργος και εγώ) για το σχόλιο, χαίρομαι που σου αρέσει.

Πολύ εύληπτη και ακριβής προσέγγιση του θέματος.

Ευχαριστούμε κ. Νίκο Σφαρνά για τον θετικό σχολιασμό.

Παύλο και Γιωργο εχω δει αρκετες φορες το video στο youtube και όντως έχει πολύ ενδιαφέρον. Μελέτησα την απόδειξή σας καθώς και τις αποδείξεις του Γιώργου και του Γιάννη .
Παρακάτω κάνω και εγω μια προσπάθεια ελπίζω να είναι σε καλό δρόμο …..

https://i.ibb.co/6R1Nj4mv/image.png

Γιώργο καινΠαυλο καλησπέρα
Καλα κανατε και αναδείξατε το παραπάνω θέμα. Ωραίες και οι επιπλέον λυσεις και συμπληρώσεις απο τους συναδέλφους.

Καλησπέρα Κώστα και Χρήστο σας ευχαριστούμε για τον σχολιασμό. Κώστα πολύ όμορφη και η δική σου λύση!

Γειά σου Παύλο κι αποδώ.
Πριν 10 χρόνια (νεράκι που τρέχει τα τιμημένα) είχα σχετική ανάρτηση, στα σχόλια της οποίας είχαν αναρτηθεί διάφορες
απαντήσεις από τον Χόρτη ,τον Σταματόπουλο ίσως και τον Μητρόπουλο μια κι εγώ αδυνατούσα, οι οποίες όμως δυστυχώς δεν παρέμειναν και γιαυτό δεν παραπέμπω.
Με αιτία τη δική σου όμως θυμήθηκα πως είχα περιγράψει μια κατασκευή χειροποίητη, για να δω τη μη αυτονόητη γραμμική ταλ/ση και την μεταφέρω εδώ…
“Πάμε τώρα για την κατασκευή του μοντέλου.
Παίρνουμε ένα χαρτόνι κάποιου πάχους (π.χ. 0,2 cm η και παραπάνω) [Στο σχήμα το καφετί ]
Χαράζουμε το κύκλο (R περίπου 10cm) και αφαιρούμε το χάρτινο δίσκο ακτίνας R δημιουργώντας ένα κενό [στο σχήμα το λευκό]
Από το δίσκο που αφαιρέσαμε κόβουμε ένα κυκλικό δισκάκι ακτίνας R/2 (το βεραμάν στο σχήμα) στο οποίο ανοίγουμε μια τρυπούλα όσο το δυνατόν κοντά στην περιφέρεια του (η κόκκινη στο σχήμα)
Τοποθετούμε πάνω στο γραφείο μια κόλλα Α4 και πάνω της το χαρτόνι με την τρύπα R και το δισκάκι R/2 σε επαφή …όπως στο σχήμα
https://i.ibb.co/WvNKcBSs/image.png
Αν βάλετε τη μύτη ενός μαρκαδόρου (ή μπίκ) στη κόκκινη τρυπούλα με το μπικ κάθετα στο επίπεδο του χαρτονιού και τον κρατήσετε σε επαφή με το χαρτί (Α4) ενώ κυλάτε το δισκάκι χωρίς ολίσθηση θα δείτε …ότι το μπικ έχει γράψει στο Α4 μια ευθεία (μωβ)!!
 Βλέπω πως η κίνηση που θα κάνει το υλικό σημείο (κόκκινη τρυπούλα ) κατ’αρχή είναι γραμμική ταλάντωση !

Γεια σου και από εδώ, Παντελή, και σε ευχαριστώ πολύ που μετέφερες εδώ την κατασκευή σου! Το νεράκι τρέχει, αλλά ευτυχώς οι ωραίες ιδέες ξαναβρίσκουν τον δρόμο τους! 🙂
Πολύ όμορφη η πρόταση με το χαρτόνι και το δισκάκι: δίνει στους μαθητές την ευκαιρία να δουν το αποτέλεσμα να αποτυπώνεται στο χαρτί και έπειτα να αναζητήσουν τη γεωμετρική του εξήγηση. Είναι κρίμα που δεν διασώθηκαν οι παλιές απαντήσεις, αλλά χαίρομαι που η ανάρτησή μας έγινε αφορμή να επανέλθει αυτή η πρακτική προσέγγιση. Συμπληρώνει πολύ όμορφα τη συζήτηση!

Καλημέρα Διονύση. Όμορφη και για όλους τους μαθητές.
Τη χρονική στιγμή t = 5s, η γωνιακή ταχύτητα είναι ω = 0, αλλά η κλίση της, dω/dt διάφορη του 0. Άρα δεν έχουμε κεντρομόλο επιτάχυνση, δεν έχουμε στροφορμή, αλλά έχουμε ρυθμό μεταβολής ω και ρυθμό μεταβολής στροφορμής!
Υ.Γ. Με τα νέα βιβλία απαγορεύεται το dω/dt. Θα γράφουμε Δω/Δt (Δt πολύ μικρό) 😯

Καλημέρα Διονύση. Όμορφη και διδακτική όπως πάντα!

Καλησπέρα Ανδρέα και Γιώργο και σας ευχαριστώ για το σχολιασμό.
Ανδρέα γνωρίζεις την προσωπική μου θέση, ότι πρέπει να μάθει να διακρίνει ένας μαθητής, τη διαφορά μεταξύ της μέσης τιμής και της στιγμιαίας τιμής ενός ρυθμού μεταβολής. Και το να χρησιμοποιούμε τον ίδιο συμβολισμό, καθόλου δεν βοηθά το στόχο αυτό.
Από κει και πέρα, αναζητείτε ο … υπαίτειος, ή καλύτερα ζητείται …διόρθωση!
(Προφανώς δεν θα συμβεί τίποτα από τα δύο…)

Καλησπέρα Διονύση.
Διδακτική και τίμια για όλους τους μαθητές. Θα συμφωνησω με την παρατήρηση του Αντρέα η οποια καλο ειναι να τονιστεί αν γίνει από κάποιον συνάδελφο.

Καλημέρα Χρήστο και καλή βδομάδα.
Σε ευχαριστώ για το σχολιασμό και συμφωνώ μαζί σου, όπως και με τον Ανδρέα προφανώς, για το τι συμβαίνει τη στιγμή μηδενισμού της γωνιακής ταχύτητας.
Είναι το ίδιο πρόβλημα που συναντάμε από την Α΄ Λυκείου μελετώντας μια κατακόρυφη βολή. Τι συμβαίνει στο μέγιστο ύψος;
Η ταχύτητα μηδενίζεται. Η επιτάχυνση;

Καλημέρα Διονύση.
Ωραίο το θέμα.
Για μένα πέρα των άλλων έχει σημασία η συνείδηση της διαφοράς ,
“σταμάτησε στιγμιαία ” με το “ακινητοποιήθηκε”.
Από το διάγραμμα ω-t φαίνεται ότι την t=5s για το δίσκο ,στιγμιαία η ω=0 αφού για t>5s η ω<0
Χρήσιμη η σύνδεση που κάνεις στο σχόλιο με το ανώτερο ύψος στην κατακόρυφη βολή.(υ=0 αλλά du/dt=a diaforo του 0.)
Καλή εβδομάδα

Καλό απόγευμα Παντελή και σε ευχαριστώ.
Όπως το λες, άλλο το “σταμάτησε στιγμιαία ” και άλλο το “ακινητοποιήθηκε”.

Καλημέρα Παύλο.
Οι σκέψεις του… μάστορα που δεν γνωρίζει στερεό.
Έστω ότι ο δισκος έχει κανει Ν στροφές τη στιγμή που φτάνει στο άκρο Β. Τότε
Τόξο που έχει διαγράψει το Α=Ν2πR= L
Mήκος νημ. που ξετυλ= τοξο που διεγραψε κάθε σημειο περιφ μικρού δισκου========Ν2πr = L1
Διαιρει κατα μέλη και L1=L/2
Στην ουσία δεν διαιρεί κατά μέλη γιατι μπερδεύεται αλλά εφαρμόζει την μέθοδο της καρδούλας που θα επισυνάψω αργότερα έτσι για αγωνία….

Καλημέρα Γιώργο, σε ευχαριστώ!
Αν αυτά είναι οι σκέψεις του «μάστορα που δεν γνωρίζει στερεό», φαντάζομαι τι θα γίνει όταν το μάθει! 🙂
Μάστορας στην φυσική είναι αυτός που βλέπει τον απλό δρόμο και μας γλιτώνει από τις πολλές εξισώσεις. Πολύ όμορφη η προσέγγισή σου με τον αριθμό των στροφών!
Περιμένουμε και τη «μέθοδο της καρδούλας» — γιατί, εκτός από μαστοριά, η φυσική θέλει και καρδιά! 🙂

https://i.ibb.co/WvJsnmDf/221.png

Καλημέρα Παύλο. Όμορφη. Μια άλλη σκεψη. :
Το σημειο επαφης του δισκου με τη σανιδα εχει τηνίδια ταχύτητα με την σανίδα υ1
Το σημειο επαφης του δισκου με το νημα εχουν την ίδια ταχύτητα υ2
Η υ1=2*υ2 αφου η μια ακτινα διπλασια της αλλης.
Αρα η σανιδα οταν θα μετατοπισθει σε σχεση με τον δισκο κατα L το νημα θα ξετυλιχθεί κατά L/2.

Γιώργο Κόμη, η «καρδούλα» άξιζε την αναμονή! 🙂
Ο μάστορας στην φυσική βρίσκει τελικά τρόπο να βάλει και την άλγεβρα σε… σχήμα καρδιάς! Σε ευχαριστώ για την όμορφη και ευρηματική παρουσίαση.
Γιώργο Χριστόπουλος, σε ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια και την εναλλακτική σκέψη!
Η προσέγγισή σου οδηγεί πολύ σύντομα στο αποτέλεσμα, αρκεί να διευκρινίσουμε ότι οι ταχύτητες αναφέρονται σε σύστημα που μεταφέρεται μαζί με το κέντρο του δίσκου. Εκεί τα μέτρα τους είναι υ₁ = ωR και υ₂ = ωr, οπότε πράγματι υ₁ = 2υ₂. Έτσι, όσο η ράβδος μετατοπίζεται ως προς το κέντρο κατά L, ξετυλίγεται νήμα μήκους L/2.
Η διευκρίνιση βοηθά τα παιδιά, επειδή ως προς το έδαφος το τεντωμένο ευθύγραμμο τμήμα του νήματος είναι ακίνητο. Πολύ ωραία η σύνδεση με τη σχετική κίνηση!

Καλησπέρα Παύλο. Αν και πέρασα την κινηματική, θα την κρατησω για διαγώνισμα ή επανάληψη.
Το νήμα ξετυλίγεται από το μικρό δίσκο: Lν = r Δθ
Η επαφή με τη σανίδα του μεγάλου δίσκου δίνει L = 2r Δθ = 2Lν
Το ωραίο εδώ είναι ότι δε μας ενδιαφέρει το είδοςτης μεταφορικής κίνησης της σανίδας.

Καλησπέρα Ανδρέα, σε ευχαριστώ. Χαίρομαι που σκέφτεσαι να την αξιοποιήσεις σε διαγώνισμα ή επανάληψη.
Πολύ όμορφη και σύντομη η λύση σου με τη γωνία στροφής. Πράγματι, αυτό είναι και ένα από τα ενδιαφέροντα σημεία της άσκησης: το αποτέλεσμα προκύπτει από τη γεωμετρία και τις συνθήκες μη ολίσθησης, ανεξάρτητα από το πώς μεταβάλλεται η ταχύτητα της σανίδας. Η ίδια γωνία στροφής συνδέει το μήκος της ράβδου με το μήκος του νήματος που ξετυλίγεται.

Καλημέρα Παύλο
Έγειρε το οριζόντιο κι έγινε κεκλιμένο για να γλιστρά η ράβδος
χωρίς σπρώξιμο, αλλά …τι μας νοιάζει !
Ωραίο και οι εναλλακτικές λύσεις επίσης
Καλό Σαββατοκύριακο

Καλό Σαββατοκύριακο, Παντελή. Σε ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια.
Έγειρε το επίπεδο για να αναλάβει η βαρύτητα το… σπρώξιμο! 🙂
Όπως εύστοχα λες, όμως, η κλίση δεν επηρεάζει το ζητούμενο: τον λόγο των μηκών τον καθορίζουν οι ακτίνες και οι συνθήκες μη ολίσθησης. Οι εναλλακτικές λύσεις των συναδέλφων ανέδειξαν πολύ όμορφα αυτή την ιδέα.

Καλημέρα.
Διονύση δυνάμεις ανατροπής και όχι αποτροπής.
Τα δεδομένα. F ιδια φορά με W.
ισορροπεί οριακά
Επομένως η δύναμη επαφής υποχρεούται να εχει διεύθυνση κατακόρυφη με φορά προς τα πάνω για να ισχύει ΣF =0.
Δηλ δεν πρέπει να εμφανίζεται οριζόντια συνιστώσα της δύναμης επαφής ανεξάρτητα αν το τρίποδο ειναι λείο ή τραχύ.

Καλημέρα Διονύση.
Ωραία!
Εμείς στην ουσία τη ροπή του W θέλουμε να εξουδετερώσουμε
και αυτή είναι δεδομένη ως προς Β,οπότε τι με νοιάζει ο αριστερός τρίποδας.
Ο δεξιός όμως ανάλογα αυξομειώνει τη ροπή του W άρα και τη δική μας.
Ως προς την τριβή ,ίσως να τη σχεδίαζα αλλά θα μου έβγαινε μηδενική. Αν όμως την F την έβαζες έστω και λίγο πλάγια τότε Τ όχι 0
Ο Γιώργος το είπε καλλίτερα.
Τώρα να πω αυτό που παρατηρούσα και παρατηρώ μέσω της σχέσης μου με τα εγγόνια ,…πολλάκις βγάζουν τη σωστή απάντηση αλλά δυσκολεύονται να τεκμηριώσουν γραπτώς.

Καλό απόγευμα Γιώργο και Παντελή και σας ευχαριστώ για το σχολιασμό.
Πολύ σωστά τα είπατε και οι δύο!

Καλησπέρα Διονύση. Ωραίο β΄θέμα, αλλά και πρακτικό. Οι ελαιοχρωματιστές το ξέρουν από εμπειρία και τοποθετούν τη σανίδα με τα τρίποδα σε ίσες αποστάσεις από τα άκρα. Γιατί στην τρίτη περίπτωση, υπάρχει ασφάλεια δεξιά, αλλά αν ξεχαστεί και πάει πολύ αριστερά ή άκρα αριστερά τι θα πάθει;

Καλό απόγευμα Ανδρέα και σε ευχαριστώ για το σχόλιο.
Σε ίσες αποστάσεις και κοντά στα άκρα!

Καλημέρα Παύλο.
Όσοι έχουν σπρώξει ντουλάπα, ίσως αντιμετώπισαν στην πράξη
τα όρια …γλιστράει η ανατρέπεται!
Να είσαι καλά

Καλημέρα Παντελή, σε ευχαριστώ για το σχόλιο.
Πράγματι, η μετακίνηση μιας ντουλάπας είναι ένα πολύ παραστατικό παράδειγμα. Εκεί καταλαβαίνουμε στην πράξη ότι σημασία έχει όχι μόνο πόσο δυνατά σπρώχνουμε, αλλά και σε ποιο ύψος εφαρμόζουμε τη δύναμη. Αυτή τη σύνδεση με την καθημερινή εμπειρία αξίζει να αξιοποιούμε και στην τάξη. Να είσαι καλά!

Καλημέρα .

Παύλο καλή η ανάλυσή σου σε ένα όχι και τόσο εύκολο θέμα.

Όπως έχεις φτιάξει τα αριθμητικά δεδομένα πρωτα θα συμβει η ανατροπη.

Αναρωτιέμαι στη συνέχεια το εξης : αν το μέτρο της δύναμης αυξάνεται με αυτόν τον τρόπο : F = c*t , εστω c>1 έτσι ώστε να έχουμε μια αυξηση όπως αυτή που περιγράφεις τότε αν η δύναμη F είναι συνεχως κάθετη στην επιφανεια (το αναφέρω για λόγους απλότητας ) τότε θα αποκτήσει το κιβώτιο και γωνιακή επιτάχυνση . Σε αυτή τη φάση πλεον πρέπει να εφαρμόσουμε δευτερο νομο του Νευτωνα ως προς το κέντρο μάζας. Εκτιμώ ότι μας ενδιαφέρει απλα να βρουμε το κατάλληλο μέτρο της F για να αρχίσει η ανατροπη , τώρα τι συμβεί μέχρι να πέσει το κιβώτιο αν το μέτρο της δύναμης συνεχίζει να αυξάνεται πιστεύω ότι έχει αρκετή ανάλυση , ίσως να ξεκινήσει και να ολισθαίνει ….για αυτό είπα να εφαρμόσουμε δευτερο νομο του Νευτωνα ως προς το κέντρο μάζας.

Τώρα αν είχες δώσει μs=0.2 τότε Τολ=40Ν και Fανατρ. = 50Ν τότε θα ξεκινήσει αρχικά να ολισθαίνει.

Ομως χρειάζεται προσοχή στο εξης : Fανατρ. = 50Ν έχει βγει από εφαρμογή συνθήκης ισορροπίας . Τώρα όμως το κιβώτιο κινείται , η ανατροπή θα γίνει γύρω από τη ΔΔ’ . Για να βρούμε το κατάλληλο μέτρο της δύναμης για την ανατροπή εκτιμω ότι πρέπει να εφαρμόσουμε δευτερο νομο του Νευτωνα ως προς το κέντρο μάζας :

Στcm = I*αγ ==> (F+Tολ)*(Η/2) – Ν*(b/2) = I*αγ ==>

(F+Tολ)*(Η/2) – Ν*(b/2)>0 ==> F> 60 N

Ειναι αρκετά ιδιαίτερα θέματα αυτά. Ο Διονύσης (Μάργαρης) έχει φτιάξει στο παρελθον αρκέτες ασκήσεις με τέτοιο περιεχόμενο .

Καλησπέρα Κώστα, σε ευχαριστώ πολύ για τα καλά λόγια και την αναλυτική τοποθέτηση.
Πράγματι, στόχος της άσκησης είναι να προσδιοριστεί ποιο όριο προσεγγίζεται πρώτο, όσο το κιβώτιο παραμένει σε ισορροπία. Η μελέτη της κίνησης που ακολουθεί απαιτεί ξεχωριστή δυναμική ανάλυση, όπως σωστά επισημαίνεις.
Πολύ χρήσιμη και η παρατήρησή σου για την περίπτωση μs = 0,2. Τότε προηγείται η ολίσθηση και τα 50 Ν, που υπολογίστηκαν από τις συνθήκες στατικής ισορροπίας, δεν αποτελούν πλέον το όριο ανατροπής του κινούμενου κιβωτίου. Αν θεωρήσουμε και συντελεστή τριβής ολίσθησης μ = 0,2, ώστε Τολ = 40 Ν, και διατηρήσουμε τη δύναμη οριζόντια στην αρχική θέση εφαρμογής της, προκύπτει η οριακή τιμή των 60 Ν που υπολόγισες.
Αυτή ακριβώς η διάκριση έχει ιδιαίτερη διδακτική σημασία: οι συνθήκες ισορροπίας μάς δείχνουν πώς χάνεται αρχικά η ισορροπία, αλλά δεν περιγράφουν από μόνες τους όσα ακολουθούν.
Να είσαι καλά και σε ευχαριστώ για την ουσιαστική συμπλήρωση!

Να εισαι καλο Παυλο !

Τα λεμε παλι …

Καλησπέρα Παύλο.
Το θέμα όπως αναφέρθηκε έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και ελοχεύει έυκολα να γίνει λάθος. Σε τέτοια θέματα συμφωνώ με τον Κώστα το ασφαλές σημείο είναι το σημείο του κέντρου μάζας αλλιώς θα πρέπει να λάβουμε υπόψη και φαινόμενη δύναμη d’Alembert.
Να θυμίσω ένα παλιό θέμα διαγωνισμού του 2005 που είχε λυθεί λαθος και το ανέδειξε ο Βαγγέλης Κορφιάτης. Δυστυχώς έχει χαθεί η λύση αν ο Βασίλης ή ο Διονύσης διαβάσει το σχόλιο ας την ανεβάσει αν υπάρχει από τα αρχεία της ning.

ολίσθηση χωρίς ανατροπή

Καλησπέρα Χρήστο, σε ευχαριστώ πολύ για την επισήμανση και την αναφορά στο παλιότερο θέμα.
Πράγματι, όταν έχει προηγηθεί ολίσθηση και το σώμα επιταχύνεται, χρειάζεται προσοχή στην εφαρμογή των εξισώσεων των ροπών. Στη συγκεκριμένη άσκηση εξετάζουμε την οριακή ισορροπία πριν από την έναρξη της κίνησης. Με τα δεδομένα της, στα 50 Ν προσεγγίζεται το όριο ανατροπής, ενώ η απαιτούμενη στατική τριβή είναι μικρότερη από τη μέγιστη τιμή της. Επομένως, δεν έχει προηγηθεί ολίσθηση και η συνθήκη μηδενικού αθροίσματος ροπών εφαρμόζεται και ως προς την ακμή ΔΔ′.
Θα κάνω και μια διευκρινιστική διόρθωση στο β ερώτημα της εκφώνησης, προσθέτοντας «Υποθέτοντας ότι δεν έχει προηγηθεί ολίσθηση», ώστε να είναι απολύτως σαφές ποια κατάσταση εξετάζουμε.
Σε ευχαριστώ για την ουσιαστική συμβολή στη συζήτηση.

Καλημέρα Παύλο, καλημέρα σε όλους.
Ένα θέμα, που έχει πάντα ιδιαίτερο ενδιαφέρον!
Χρήστο έψαξα για το αρχείο, αλλά δεν το έχω…

Καλημέρα Διονύση.

Καλημέρα σε όλους.
Διονύση εδώ το αρχείο του Βαγγέλη ( Κορφ )που ψάχνει και ο Χρήστος

Καλημέρα Γρηγόρη και σε ευχαριστώ για το αρχείο.
Ενημέρωσα τους συνδέσμους.

Καλημέρα Διονύση.
“Μαρτύρησε” το μοντέλο στην φυσική ανάκρισή σου!
Καλή εβδομάδα και προσοχή στις σκάλες …οι ηλικιωμένοι .

Καλημέρα και καλή βδομάδα Παντελή.
Σε ευχαριστώ για το σχολιασμό.
Οι σκάλες πάντα είναι επικίνδυνες, αλλά όταν αυξάνεται ο χρόνος ζωής, η επικινδυνότητα αυξάνεται…

Διονύση μια απορία. Εμπειρικά λειτουργώντας άνευ δυνάμεων. Αν η σκάλα μου στηρίζεται στο έδαφος ποσώς με ενδιαφέρει αν ο τοίχος έχει ή δεν έχει τριβή, στον τοίχο η σκάλα μόνο πατάει δεν έχει τάση προς ολίσθηση. Καλά τα λέω ή θα τσακιστώ;

Καλό απόγευμα Άρη και σε ευχαριστώ για το σχολιασμό.
Στην απάντηση έχω γράψει:
https://i.ibb.co/PZFvLTbj/2026-10-12-152836.png
Αν υπάρχει τριβή με το έδαφος, η δοκός είναι δυνατόν, να ισορροπεί.
Γιατί αυτή η διατύπωση; Γιατί ανάλογα με τη γωνία και τον συντελεστή οριακής τριβής με το έδαφος, μπορεί να εμφανιστεί τριβή και με τον τοίχο. Αν το κάτω άκρο τείνει να γλιστρήσει, τότε το πάνω άκρο της δοκού, τείνει να κινηθεί προς τα κάτω και θα εμφανιστεί και εκεί τριβή…

Διονύση για κοίτα την απάντηση που μου έδωσε η ΑΙ. Στην αρχή έλεγε ότι το πρόβλημα είναι αόριστο αλλά σαν συμπέρασμα έδωσε αυτό. Πάντως και η δική μου αίσθηση είναι αυτή που όμως δεν αποδεικνύεται, ενω το να πείς υπάρχει τριβή και στον κατακόρυφο τοίχο φαίνεται πιό λογικό. Ισως δεν αξίζει τον κόπο πάντως. Ειδικά αν βάλεις τραχύ τοίχο σε μαθητές είναι σίγουρο ότι θα βάλουν τριβή και στον τοίχο.

“Αν η δοκός ισορροπεί σταθερά μόνο με την οριζόντια τριβή και την κάθετη αντίδραση του τοίχου, η τάση ολίσθησης στον τοίχο είναι μηδενική. Επομένως, η στατική τριβή στον κατακόρυφο τοίχο είναι μηδέν παρόλο που ο τοίχος είναι τραχύς.”

Καλησπέρα σε ολους.
Διονύση όσες φορές και να κάνουμε τη σκάλα πάντα θα φέρνει ερωτήματα, όπως αυτό του Άρη το οποίο απαντήθηκε.
Να θυμίσω μία παλαιότερη δική μου εδώ όπου υπάρχει τριβή και στους δύο τοίχους.
Αξίζει να διαβάσει κάποιος τα σχόλια που με την ευκαιρία παρεμβάλονται κάποια άλλα σχόλια του Βαγγέλη Κορφιάτη με αφορμή πάλι μία άλλη ανάρτηση.

Καλησπέρα σε όλους. Το πρόβλημα της σκάλας που ισορροπει γερνοντας πάνω σε όχι λείο τοίχο ειναι ενα προβλημα αοριστιας όπου οι συνθήκες ισορροπιας δεν αρκούν για να προσδιόριστουν οι δυνάμεις πανω στην σκαλα.Αυτες εξαρτώνται συν τοις αλλοις απο τον τρόπο με τον οποίον τοποθέτηθηκε η σκάλα στην θεση της.
https://www.researchgate.net/publication/253314921_Statics_of_a_ladder_leaning_against_a_rough_wall

Καλησπέρα και πάλι Άρη, καλησπέρα Χρήστο.Χρήστο με μια πρόχειρη ματιά που έριξα στην δική σου ανάρτηση, βλέπω να μελετάς την περίπτωση που και οι δύο τριβές είναι οριακές. Στην περίπτωση αυτή, μπορείς να γράψεις εξισώσεις χρησιμοποιώντας και τους συντελεστές οριακής τριβής.Νομίζω όμως ότι αν φύγουμε από την οριακή κατάσταση και πάμε δίνοντας τους συντελεστές τριβής και λέγοντας ότι η δοκός ισορροπεί, το πρόβλημα δεν επιλύεται. Θα έχουμε 3 εξισώσεις από την ισορροπία και θα ψάχνουμε 4 αγνώστους. Να το πω αλλιώς, δεν υπάρχει ένα μόνο ζευγάρι τιμών για τις στατικές τριβές, που εξασφαλίζει ισορροπία. Υπάρχουν άπειρα… Δυο περιοχές τιμών και μάλιστα το μέτρο της μιας τριβής εξαρτάται από το μέτρο της άλλης!Άρα Άρη η Τ.Ν. δίκιο έχει με την αρχική της απάντηση, απατώντας στο παραπάνω ερώτημα.Πάμε τώρα στην ουσία της δεύτερης απάντησης (που επίσης έχει δίκιο!!!).Η στατική τριβή δεν είναι δεδομένη. Ένα σώμα, για παράδειγμα, το οποίο ηρεμεί σε τραχύ οριζόντιο έδαφος, δεν δέχεται στατική τριβή, αφού κανένας “δεν την προκάλεσε” για να εμφανιστεί! Αν κάποιος ασκήσει μια δύναμη που τείνει να επιταχύνει το σώμα… τότε κάνει την εμφάνισή της.Αν κρατώ μια σκάλα λοιπόν σε κατακόρυφη θέση, σε οριζόντιο τραχύ έδαφος, τότε η τριβή είναι μηδενική. Αν αρχίσω σιγά – σιγά να την γέρνω για να την φέρω σε επαφή με τον τοίχο, τότε εμφανίζεται στατική τριβή, η οποία δεν την αφήνει να ολισθήσει στο έδαφος. Τότε όμως όταν θα έρθει σε επαφή με τον τοίχο, το ανώτερο σημείο της, λόγω ισορροπίας δεν τείνει να κινηθεί, οπότε δεν υπάρχει κανένας λόγος να εμφανιστεί τριβή, στο σημείο αυτό.Η δοκός ισορροπεί λόγω της τριβής με το έδαφος. Και τότε δεν έχει καμιά σημασία αν ο τοίχος είναι λείος ή όχι.Τριβή στο πάνω άκρο θα εμφανιστεί, μόνο αν η τριβή με το έδαφος γίνει τριβή ολίσθησης. Δηλαδή όταν η οριζόντια δύναμη που απαιτείται για να μην μετακινηθεί, να μην ολισθήσει, το κάτω άκρο της σκάλας στο έδαφος, είναι μεγαλύτερη από την οριακή τριβή μεταξύ σκάλας και εδάφους.Τότε θα εμφανιστεί η τριβή στο πάνω άκρο της σκάλας, αν ο τοίχος δεν είναι λείος και μπορεί ο συνδυασμός των δύο τριβών να οδηγήσει σε ισορροπία.

Καλησπέρα Κωνσταντίνε και σε ευχαριστώ για την παρέμβαση.
Γράφαμε μαζί…

Διονύση πως το αντιλαμβάνομαι εγώ απλοϊκά. Αν η ισορροπία εξασφαλίζεται από την στατική τριβή με το έδαφος δεν υπάρχει τριβή με τον τοίχο. Αν η στατική τριβή με το έδαφος δεν επαρκεί για ισορροπία τότε τείνει να ολισθήσει η δοκός στον τοίχο και εμφανίζεται τριβή οπότε το πρόβλημα είναι αόριστο.

Διονύση καλησπέρα.
Όπως λες το πρόβλημα είναι αόριστο καθώς υπάρχουν 3 εξισώσεις για 4 αγνώστους. Μόνο στην περίπτωση που τείνει να γλιστρησει και απο τα δύο σημέια και δίνοντας τιμές το σύστημα είναι επιλύσιμο. Αυτό είχε γράψει και ο Βαγγέλης. Ο λογος που έδωσα τον σύνδεσμο είναι για τα σχόλιά του.

Μεταφέρω το σχόλιο του Βαγγέλη.

Καλημέρα Χρήστο
Τελικά η απορία θα γίνει ένσταση.
Κατ’ αρχάς το πρόβλημα το λύνεις σε κατάσταση ισορροπίας της ράβδου.
Επομένως, η τριβή στα σημεία Α και Γ είναι στατική.
Στην οριακή κατάσταση, που επίκειται ολίσθηση, τουλάχιστον σε ένα από τα δύο η στατική τριβή θα έχει την οριακή της τιμή.
Όταν έχουμε δύο σημεία στα οποία ασκείται στατική τριβή και στο ένα έχει πάρει την οριακή της τιμή δεν είναι βέβαιο ότι την έχει πάρει και στο άλλο.
Ως παράδειγμα θεώρησε την σκάλα του σχήματος, η οποία παρουσιάζει συντελεστή τριβής μ=0.6 τόσο με τον τοίχο όσο και με το δάπεδο.
https://i.ibb.co/9kztNBSF/Screenshot-1-7.png

Αν για την Τ2 ισχύει ότι  Τ2 = μ Ν2 για την Τ1 ισχύει ότι Τ1 = 5/18 μ Ν1.
 
Βαγγέλη καλησπέρα
Αυτό που θεωρώ είναι αυτό αυτό που γράφει και ο Δημήτρης παραπάνω, ότι δηλ. η ράβδος βρίσκεται στα πρόθυρα κίνησης όταν επίκειται ολίσθηση και στα δύο σημεία επαφής Α και Γ γι΄αυτό και παίρνουν την οριακή τους τιμή.  
Στο πρόβλημα που δίνεις αν κατάλαβα καλά μπορεί στο ένα σημείο να έχει πάρει τη μέγιστη τιμή του αλλά στο άλλο όχι. Μια τέτοια κατάσταση όμως δεν θα είναι ισορροπίας; Εννοώ ότι δεν είναι η ακραία κατάσταση. Δηλ. παρόλο που στο ένα σημείο έχουμε Τ=μΝ, στο άλλο σημείο μη έχοντας πάρει την οριακή του τιμή όπως γράφεις στο παράδειγμα, η ράβδος θα ισορροπεί κανονικά. Η ακραία κατάσταση δεν θα είναι όταν και στα δύο σημεία έχουμε Τ = μΝ και τότε επίκειται ολίσθηση και στα δύο σημεία;

Λύση Βαγγέλη
Καλησπέρα Δημήτρη , καλησπέρα Χρήστο.
Η απάντησή σας δεν με έπεισε αλλά τελικά έχετε δίκιο.
Μάλλον η θητεία μου στο τμήμα Μαθηματικών φρενάρει ( και μάλλον καλά κάνει) την φυσική μου διαίσθηση.
Η βιβλιογραφική αναφορά του Δημήτρη με έβαλε σε προβληματισμό.
Για κάθε θέση του ανθρώπου οι εξισώσεις ισορροπίας αποτελούν ένα σύστημα 3 εξισώσεων με 4 αγνώστους τα Ν1, Ν2, Τ1, Τ2.
Θεωρούμε ως παράμετρο το Ν1 και επιλύουμε το σύστημα ως προς
Τ1, Ν2, Τ2.
Έτσι οι παράμετροι του προβλήματος είναι δύο: Η Ν1 και το x.
Οι ανισώσεις Τ1≤μ Ν1 και Τ2≤μ Ν2 ορίζουν την κίτρινη περιοχή στον χώρο των παραμέτρων.

https://i.ibb.co/KpYM7Vpp/Screenshot-2-2.png

Για οποιαδήποτε τιμή του x με x>0.2α υπάρχει λύση του συστήματος με Τ1< μ Ν1 και
Τ2< μ Ν2.
Επομένως, η ελάχιστη τιμή του x για την οποία δεν ολισθαίνει είναι 0,2 α.

Καλημέρα Άρη, καλημέρα Χρήστο.
Άρη ωραία η σύνοψή σου. Νομίζω ότι το ίδιο συμπέρασμα βγαίνει και από το τελευταίο μου, πιο εκτενές, σχόλιο.
Χρήστο πολύ κατατοπιστική η τότε παρέμβαση του μακαρίτη του Βαγγέλη Κορφιάτη και τα τα σχόλια που μας μετέφερες…

Καλησπέρα Διονύση. Όμορφη και πλήρης διερεύνηση.
Και γιαυτό προσέχουμε όταν ακουμπάμε σκάλες σε δέντρα. Ευτυχώς έχουν βγει τρίποδες
https://i.ibb.co/FLGPw8J8/image.jpg
Για σιγουριά
https://i.ibb.co/ds38j8mR/image.jpg

Καλημέρα Παύλο και καλή Κυριακή!
Ευχαριστούμε για το διαγώνισμα που μας προσφέρεις. Θα μελετηθεί και θα αξιοποιηθεί!
Θα συμφωνήσω με τον Χρήστο εδώ (καλημέρα Χρήστο!), ότι είσαι ασταμάτητος και δεν προλαβαίνουμε να σε διαβάσουμε!!
Να είσαι καλά.

Γεια σου Μίλτο και σε ευχαριστώ για το σχόλιο. Ελπίζω το διαγώνισμα να φανεί χρήσιμο.

Καλημέρα Παύλο.
Διαγώνισμα που ένας υποψήφιος πρέπει να μπορεί να
“παίξει” μαζί του γιατί τα θέματα …είναι όμορφα και σαφή!
Επίσης ορισμένες λύσεις πέραν των δικών σου έχουν και εναλλακτικές όπως π.χ το Β1 (υνημ.=υcm+ωr κλπ) ή το Β3 (ΣτΑ=0..)
Να το πω κι αλλιώτικα …οι απαιτήσεις του είναι βασικών γνώσεων.
Να είσαι καλά

Γεια σου Παντελή και σε ευχαριστώ για το σχόλιο, ελπίζω το διαγώνισμα να βοηθήσει.

Καλησπέρα
αν σε ένα στερεό η ΣF = 0 και Στ όχι μηδέν, αυτό ισορροπεί;

Καλησπέρα Θεόδωρε, εννοείται πως έχεις δίκιο και πρέπει να πληρούνται και οι δύο προϋποθέσεις για να ισορροπεί ένα στερεό σώμα. Όμως δεν έχω καταλάβει σε ποιο σημείο του διαγωνίσματος αναφέρεσαι.

Καλησπέρα Θεόδωρε, καλησπέρα Παύλο, καλησπέρα σε όλους!

Επέτρεψε μου Παύλο να απαντήσω…υποθέτω Θεόδωρε ότι αναφέρεσαι στο Α5 (β).

Η συνθήκη ΣF=0, είναι αναγκαία για την ισορροπία, αλλά όχι ικανή. Η πρόταση όμως έτσι όπως διατυπώνεται από τον Παύλο είναι σωστή, καθώς στην ισορροπία του στερεού ισχύει η συγκεκριμένη σχέση.